II PK 195/15

Sygn. akt II PK 195/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 stycznia 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Beata Gudowska (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa M. K.

przeciwko Akademii […]

o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 stycznia 2016 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 5 marca 2015 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w W. wyrokiem z dnia 9 stycznia 2015 r. oddalił powództwo

M. K. domagającej się uznania za bezskuteczne wypowiedzenia stosunku pracy

dokonanego przez stronę pozwaną Akademię […].

2

Sąd Rejonowy ustalił, że powódka została zatrudniona u strony pozwanej na

podstawie mianowania na czas nieokreślony z dniem 1 października 2003 r. Od

dnia 1 października 2004 r. pracowała na stanowisku adiunkta bowiem uzyskała

stopień naukowy doktora nauk […]. W dniu mianowania powódki na stanowisko

adiunkta u strony pozwanej obowiązywał statut, który w § 116 stanowił, że

mianowanie na stanowisko adiunkta następuje na czas nieokreślony (ust. 1), okres

zatrudnienia na stanowisku adiunkta osoby nie mającej stopnia naukowego doktora

habilitowanego nie powinien przekraczać dziewięć lat, a po tym okresie może być

przedłużony na kolejne trzyletnie okresy (ust. 2). Warunkiem przedłużenia

zatrudnienia było uzyskanie przez zainteresowanego adiunkta pozytywnej oceny

pracy za trzy ostatnie lata. Oceny pracy dokonywała komisja wydziałowa zgodnie z

trybem i kryteriami określonymi w regulaminie oceny pracowników, a decyzję o

przedłużeniu zatrudnienia podejmował rektor, po zasięgnięciu opinii senatu.

Podobnie kwestię tę regulowały kolejne statuty obowiązujące u strony pozwanej,

stanowiąc, że zatrudnienie na stanowisku adiunkta osoby nie mającej stopnia

naukowego doktora habilitowanego nie powinno przekraczać dziewięć lat,

wyjątkowo można przedłużyć zatrudnienie na tym stanowisku na następne trzy i na

kolejne dwa lata. Od dnia 1 października 2013 r. statut strony pozwanej w § 75 ust.

1 pkt 5 stanowi, że stosunek pracy na stanowisku adiunkta z osobą nie mającą

stopnia naukowego doktora habilitowanego nawiązuje się na czas określony nie

dłuższy niż osiem lat. Zwyczajowo przyjęte było, że wniosek o przedłużenie

zatrudnienia na stanowisku adiunkta należało złożyć przed upływem okresu, na jaki

dana osoba została zatrudniona na tym stanowisku, a zatem przed upływem okresu

dziewięcioletniego albo dwu lub trzyletniego, na jaki zatrudnienie zostało

przedłużone. Okres dziewięcioletniego zatrudnienia na stanowisku adiunkta, po

odliczeniu okresu urlopu macierzyńskiego i wychowawczego upływał powódce z

dniem 14 czerwca 2014 r., o czym została ona poinformowana przez stronę

pozwaną. W okresie zatrudnienia powódki na stanowisku adiunkta nie została

podjęta uchwała o wszczęciu przewodu habilitacyjnego, a powódka nie

występowała z wnioskiem o przedłużenie zatrudnienia na stanowisku adiunkta

zgodnie z postanowieniami statutu pozwanej uczelni. W dniu 16 lipca 2014 r. strona

3

pozwana wypowiedziała powódce stosunek pracy, wskazując jako przyczynę

nieuzyskanie w oznaczonym terminie stopnia naukowego doktora habilitowanego.

Przy takich ustaleniach faktycznych Sąd Rejonowy uznał, że decydujące

znaczenie dla oceny zasadności wypowiedzenia stosunku pracy mają przepisy

prawne obowiązujące w dacie zatrudnienia powódki na stanowisku adiunkta,

przewidujące właściwy czas trwania stosunku pracy na tym stanowisku. Wówczas

obowiązywał art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie

wyższym (Dz.U. z 1990 r. Nr 65, poz. 385 ze zm.), zgodnie z którym okres

zatrudnienia na stanowisku adiunkta osoby nie mającej stopnia naukowego doktora

habilitowanego nie powinien przekroczyć dziewięciu lat, chyba że statut uczelni

określi dłuższy okres. Nie ma więc znaczenia, że w dniu 1 września 2006 r. wszedł

w życie art. 120 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym

(obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako „Prawo o

szkolnictwie wyższym”) który stanowi, że okres zatrudnienia na stanowisku

adiunkta osoby nieposiadającej stopnia naukowego doktora habilitowanego, a

także warunki skracania i przedłużania oraz zawieszania tych okresów określa

statut. Mimo, iż statut obowiązujący w pozwanej Akademii […] na przestrzeni lat

2004 - 2013 zmieniał się kilkakrotnie, to co do zasady przez ten cały czas

przewidywał możliwość zatrudnienia adiunkta nieposiadającego stopnia naukowego

doktora habilitowanego przez okres dziewięciu lat z możliwością przedłużenia w

sumie o trzy, a następnie dwa lata.

Sąd Rejonowy wskazał, że od dnia 1 października 2013 r., po dwuletnim

vacatio legis wszedł w życie znowelizowany art. 120 Prawa o szkolnictwie

wyższym, w myśl którego okres zatrudnienia na stanowisku asystenta osoby

nieposiadającej stopnia naukowego doktora oraz okres zatrudnienia na stanowisku

adiunkta osoby nieposiadającej stopnia naukowego doktora habilitowanego, a

także warunki skracania i przedłużania oraz zawieszania tych okresów określa

statut, z tym że zatrudnienie na każdym z tych stanowisk osoby nieposiadającej

stopnia naukowego doktora lub doktora habilitowanego nie może trwać dłużej niż

osiem lat. Ustawa z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie

wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i

tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 84,

4

poz. 455 ze zm.) nie określiła jednak, od kiedy należy liczyć ośmioletni okres

zatrudnienia, o którym mowa w art. 120 Prawa o szkolnictwie wyższym. W takim

wypadku nie można do skutków stosunku prawnego, który powstał pod rządami

dawnych przepisów stosować nowego uregulowania bowiem wówczas okres

ośmioletniego zatrudnienia upłynąłby powódce w dniu 1 października 2013 r., a

więc w dacie wejścia w życie nowego brzmienia art. 120 Prawa o szkolnictwie

wyższym. W ocenie Sądu Rejonowego nie ma też podstaw prawnych, aby

ośmioletni okres zatrudnienia na stanowisku adiunkta osoby nieposiadającej

stopnia naukowego doktora habilitowanego liczyć od dnia 1 października 2013 r.

Oznaczałoby to, że powódka miałaby w sumie 17 lat gwarancji zatrudnienia.

A zatem wykładnia celowościowa art. 120 Prawa o szkolnictwie wyższym w

brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą nakazuje przyjąć, że okres ośmiu lat na

uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego będzie odnosił się wyłącznie

do osób zatrudnionych po dniu 1 października 2013 r.

Ostatecznie Sąd Rejonowy stwierdził, że wypowiedzenie stosunku pracy

powódce było uzasadnione, ponieważ nie uzyskała ona stopnia naukowego doktora

habilitowanego w okresie wynikającym z przepisów obowiązujących w dacie

zatrudnienia jej na stanowisku adiunkta. Taką okoliczność Sąd Najwyższy w

wyroku z dnia 6 września 2011 r., II PK 33/11 (OSNP 2012 nr 19-20, poz. 241)

uznał za ważne przyczyny uzasadniające rozwiązanie stosunku pracy na podstawie

art. 125 Prawa o szkolnictwie wyższym.

Powódka zaskarżyła wyrok Sądu Rejonowego w całości apelacją, w której

zarzuciła obrazę przepisów postępowania mających istotne znaczenie dla

rozstrzygnięcia sprawy oraz naruszenie prawa materialnego.

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy wyrokiem z dnia 5 marca 2015 r. oddalił

apelację i nie obciążył powódki kosztami zastępstwa procesowego w postępowaniu

odwoławczym.

Sąd Okręgowy w całości podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne

Sądu pierwszej instancji dodatkowo wskazując, że najbardziej podstawowa zasada

międzyczasowego prawa prywatnego wyrażona została w art. 3 k.c. Zgodnie z

treścią tego przepisu ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że wynika to z jej

brzmienia lub celu. Z przepisu art. 3 k.c. należy wyprowadzić wniosek, że wyjątki od

5

zasady lex retro non agit mogą wynikać z wyraźnego przepisu ustawy, nie mogą

natomiast w żadnym razie być wyprowadzane w drodze interpretacji. Jeżeli

ustawodawca nie wprowadził przepisów przejściowych, a zatem nie przesądził,

jakie stosować przepisy do poszczególnych sytuacji - stare czy nowe - to

rozwiązania należy poszukiwać w zasadzie wyrażonej art. XXVI przepisów

wprowadzających Kodeks cywilny, a mianowicie dalszego działania ustawy

dotychczasowej. Innymi słowy, w rozpoznawanej sprawie decydujące znaczenie

mają przepisy prawne obowiązujące w dacie zatrudnienia powódki na stanowisku

adiunkta na podstawie mianowania, czyli w dniu 1 października 2004 r., co zostało

dokładnie rozważone przez Sąd pierwszej instancji. Sąd Okręgowy podniósł, iż w

wyroku z dnia 4 kwietnia 2008 r., I PK 249/07 (LEX nr 465974) Sąd Najwyższy

przyjął, że brak postępu w rozwoju naukowym przez okres czasu określony w

statucie może w konsekwencji uzasadniać rozwiązanie stosunku pracy z

nauczycielem akademickim.

W skardze kasacyjnej powódka zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a

w szczególności:

1. niewłaściwe zastosowanie art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r.

o szkolnictwie wyższym w związku z art. 9 k.p. oraz art. 3 k.c. w związku z art. 300

k.p. przez przyjęcie, że do sytuacji prawnej powódki powinny znaleźć zastosowanie

przepisy obowiązujące w momencie zatrudnienia jej w pozwanej uczelni na

stanowisku adiunkta, jako bardziej korzystne niż obecnie obowiązujące przepisy

ustawy i postanowienia statutu Akademii […], a w konsekwencji uznanie, że

przewidziany prawem okres zatrudnienia na stanowisku adiunkta upłynął powódce

w dniu 14 czerwca 2014 r., podczas gdy upłynie on najwcześniej z dniem 1

października 2021 r.;

2. błędną wykładnię art. 120 Prawa o szkolnictwie wyższym w jego

aktualnym brzmieniu w związku z art. 9 k.p., a w konsekwencji niezastosowanie tej

normy prawnej i przyjęcie, że przewidziany prawem okres zatrudnienia powódki na

stanowisku adiunkta upłynął w dniu 14 czerwca 2014 r., podczas gdy upłynie on

najwcześniej z dniem 1 października 2021 r.;

3. niewłaściwe zastosowanie art. XXVI ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.

przepisy wprowadzające Kodeks cywilny w związku z art. 300 k.p., gdy do stosunku

6

pracy można stosować odpowiednio jedynie przepisy Kodeksu cywilnego, a nie

innych ustaw z zakresu prawa prywatnego;

4. błędną wykładnię § 75 ust. 1 pkt 5 statutu Akademii […] ustalonego

uchwałą Senatu z dnia 27 czerwca 2013 r. w związku z art. 120 Prawa o

szkolnictwie wyższym w jego aktualnym brzmieniu oraz art. 18 k.p. przez przyjęcie,

że okres maksymalnie ośmioletniego zatrudnienia na stanowisku adiunkta osoby

bez stopnia naukowego doktora habilitowanego liczy się tak samo dla osób

zatrudnionych na tym stanowisku przed wejściem w życie nowelizacji ustawy i

przed zmianą statutu, jak dla osób zatrudnionych w terminie późniejszym;

5. niewłaściwe zastosowanie § 116 ust. 2 statutu strony pozwanej

obowiązującego w dniu 1 października 2004 r. w związku z art. 88 ust. 2 ustawy z

dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym dla ustalenia maksymalnego

okresu zatrudnienia powódki na stanowisku adiunkta bez stopnia naukowego

doktora habilitowanego na dzień 15 czerwca 2014 r., kiedy to wobec nowego

brzmienia art. 120 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i

statutu pozwanej uczelni powódka nie miała możliwości złożenia wniosku o

przedłużenie zatrudnienia na stanowisku adiunkta o okres trzech lat, na podstawie

uchylonych postanowień statutu;

6. niewłaściwe zastosowanie art. 125 Prawa o szkolnictwie wyższym w

związku z art. 30 § 4 k.p. przez przyjęcie, że w stosunku do powódki wystąpiła inna

ważna przyczyna uzasadniająca rozwiązanie stosunku pracy nawiązanego na

podstawie mianowania w postaci nieuzyskania stopnia naukowego doktora

habilitowanego w ustawowym terminie.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku

i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przywrócenie do pracy u strony pozwanej

na dotychczasowych warunkach.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że brak ustosunkowania się w statucie

obowiązującym w pozwanej Akademii […] od dnia 1 października 2013 r., do

sytuacji prawnej osób zatrudnionych na stanowisku adiunkta nieposiadających

stopnia naukowego doktora habilitowanego powoduje, że wszyscy pracownicy

zatrudnieni na stanowiskach adiunktów, a nie będący doktorami habilitowanymi

7

mają osiem lat na uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego. Jest to

niezależne od intencji ustawodawcy, ponieważ zgodnie z zasadami prawa pracy

wątpliwości przy interpretacji danego przepisu należy rozstrzygnąć na korzyść

pracownika. Pogląd ten prezentowany jest w doktrynie i w wyjaśnieniach

Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a bezpodstawnie nie został

zaaprobowany przez Sądy obu instancji.

Strona pozwana w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o oddalenie

skargi i zasądzenie od powódki na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona. Zarzuty skargi kasacyjnej w

zasadniczym stopniu sprowadzają się do zakwestionowania stanowiska Sądów obu

instancji w zakresie przyjęcia, że w sprawie ma zastosowanie art. 88 ust. 2 ustawy

z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym w brzmieniu obowiązującym w

dacie zatrudnienia skarżącej, nieposiadającej stopnia naukowego doktora

habilitowanego, na stanowisku adiunkta. Przepis ten stanowi, że okres zatrudnienia

na stanowisku adiunkta osoby nie mającej stopnia naukowego doktora

habilitowanego nie powinien przekroczyć dziewięciu lat, chyba że statut uczelni

określi dłuższy okres. Również przepis art. 120 wprowadzony w życie ustawą z

dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym kwestię okresu zatrudnienia

na stanowisku adiunkta osoby nieposiadającej stopnia naukowego doktora

habilitowanego, a także warunki skracania i przedłużania oraz zawieszania tych

okresów pozostawił w gestii statutu uczelni. Odwołując się zatem do

obowiązujących w okresie zatrudnienia skarżącej statutów, stwierdzić należy, że od

dnia 1 września 2005 r. rektor uprawniony był do nawiązania stosunku pracy z

osobą nieposiadającą stopnia naukowego doktora habilitowanego na podstawie

umowy o pracę na czas określony nie dłuższy niż dziewięć lat, a wyjątkowo można

było przedłużyć zatrudnienie na tym stanowisku na następne trzy i kolejne dwa lata.

A zatem okres zatrudnienia skarżącej na stanowisku adiunkta do dnia 30 września

2013 r. mógł generalnie wynosić dziewięć lat, z możliwością jego dalszego

przedłużenia na zasadach określonych w przepisach statutu pozwanej uczelni.

8

Do kolejnej zmiany regulacji prawnej dotyczącej okresu zatrudnienia

nauczycieli akademickich nieposiadających odpowiedniego stopnia naukowego,

doszło na skutek nowelizacji art. 120 Prawa o szkolnictwie wyższym dokonanej

ustawą z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym,

ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w

zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (dalej jako: nowelizacja z

dnia 18 marca 2011 r.). Stosownie do treści tego przepisu w brzmieniu

obowiązującym od dnia 1 października 2013 r., okres zatrudnienia na stanowisku

asystenta osoby nieposiadającej stopnia naukowego doktora oraz okres

zatrudnienia na stanowisku adiunkta osoby nieposiadającej stopnia naukowego

doktora habilitowanego, a także warunki skracania i przedłużania oraz zawieszania

tych okresów określa statut, z tym że zatrudnianie na każdym z tych stanowisk

osoby nieposiadającej stopnia naukowego doktora lub doktora habilitowanego nie

może trwać dłużej niż osiem lat. Kolejna zmiana art. 120 Prawa o szkolnictwie

wyższym miała miejsce od dnia 1 października 2014 r. na mocy ustawy z dnia 11

lipca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych

innych ustaw (Dz.U z 2014 r., poz. 1198, dalej jako: nowelizacja z dnia 11 lipca

2014 r.). Nowelizacją z dnia 11 lipca 2014 r. do treści ust. 1 dodano ust. 2

stanowiący, że do okresu zatrudnienia nie wlicza się przerwy związanej z: 1)

urlopem macierzyńskim, urlopem na warunkach urlopu macierzyńskiego,

dodatkowym urlopem macierzyńskim, dodatkowym urlopem na warunkach urlopu

macierzyńskiego, urlopem ojcowskim, urlopem rodzicielskim lub urlopem

wychowawczym, udzielonych na zasadach określonych w kodeksie pracy; 2)

pobieraniem zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego w związku z

niezdolnością do pracy, w tym spowodowaną chorobą wymagającą rehabilitacji

leczniczej. Ostatnia nowelizacja tego przepisu weszła w życie z dniem 2 stycznia

2016 r. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy –

Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1268, dalej jako:

nowelizacja z dnia 24 lipca 2015 r.). Nowelizując z dniem 1 października 2013 r.

treść art. 120 Prawa o szkolnictwie wyższym ustawodawca, nie określił jednak, od

kiedy należy liczyć ośmioletni staż pracy nauczyciela akademickiego zatrudnionego

na stanowisku asystenta bądź adiunkta w przypadku osób zatrudnionych na tych

9

stanowiskach przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej i nieposiadających

wymaganego na tym stanowisku stopnia naukowego.

Nowelizacja z dnia 18 marca 2011 r., ustanawiając maksymalny ośmioletni

okres zatrudnienia na stanowisku asystenta lub adiunkta dla osób nieposiadających

wymaganego na tym stanowisku stopnia naukowego, w przeciwieństwie do art. 188

ust. 4 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, który nakazywał

wliczać okresy mianowania i zatrudniania na stanowiskach asystenta i adiunkta

przed wejściem w życie tej ustawy, nie zawierała przepisów przejściowych, które

stanowiłyby od jakiej daty należy liczyć ten okres zatrudnienia. Ustawodawca nie

zdecydował się na wprowadzenie regulacji zawartej w projekcie rządowym w art. 23

tej nowelizacji, zgodnie z którą okres zatrudnienia przed dniem wejścia w życie

niniejszej ustawy na stanowisku asystenta osoby nieposiadającej stopnia

naukowego doktora oraz okres zatrudnienia na stanowisku adiunkta osoby

nieposiadającej stopnia naukowego doktora habilitowanego zalicza się do okresu, o

którym mowa w art. 120 Prawa o szkolnictwie wyższym w brzmieniu nadanym

niniejszą ustawą. W przypadku, gdyby okres zatrudnienia był dłuższy niż ten, o

którym mowa w art. 120 ustawy w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, osoby,

o jakich mowa w tym przepisie, mogą być zatrudnione na dotychczasowych

stanowiskach nie dłużej niż dwa lata od dnia wejścia w życie ustawy. Ostatecznie

treść art. 23 nowelizacji z dnia 18 marca 2011 r. stanowi, że osoba zatrudniona

przed dniem wejścia w życie ustawy na podstawie mianowania albo umowy o pracę

na czas nieokreślony pozostaje zatrudniona w tej samej formie stosunku pracy

(ust. 1) oraz, że osoba zatrudniona przed dniem wejścia w życie ustawy na

podstawie mianowania albo umowy o pracę na czas określony pozostaje

zatrudniona na dotychczasowym stanowisku do czasu upływu okresu zatrudnienia

wskazanego w akcie mianowania albo w umowie o pracę (ust. 2). Przepis ten

przewiduje ponadto, że okres vacatio legis w przypadku art. 120 Prawa o

szkolnictwie wyższym będzie wynosił dwa lata. Jednocześnie Ministerstwo Nauki i

Szkolnictwa Wyższego w piśmie z dnia 23 stycznia 2012 r., będącym odpowiedzią

na pismo European Trade Union Committee for Education z dnia 21 listopada 2011

r. zaprezentowało stanowisko, że okresy zatrudnienia nauczycieli akademickich na

stanowisku asystenta oraz adiunkta przed dniem 1 października 2013 r. nie zostają

10

wliczone do określonego art. 120 Prawa o szkolnictwie wyższym ośmioletniego

okresu zatrudnienia. Przepis art. 120 w znowelizowanej (nowelizacją z dnia 18

marca 2011 r.) postaci wchodzi w życie z dniem 1 października 2013 r., zatem

ośmioletni okres liczy się od momentu wejścia w życie przepisu, czyli od dnia 1

października 2013 r. (por. odpowiedź Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na

interpelację nr 2015, www.sejm.gov.pl.). Identyczne stanowisko zostało wyrażone w

piśmie z dnia 19 stycznia 2012 r. skierowanym do Prezesa Rady Szkolnictwa

Wyższego i Nauki ZNP (MNiSW - DNS - WRK - 619 - 21149 -1/ZM/12).

Wobec powyższego, zgodzić należy się ze zdaniem skarżącej,

zaprezentowanym w uzasadnieniu skargi, że pojawia się problem prawny

dotyczący wykładni art. 120 Prawa o szkolnictwie wyższym w brzmieniu

obowiązującym od dnia 1 października 2013 r. oraz możliwości odpowiedniego

skorzystania z reguł intertemporalnych określonych w art. 3 k.c. W tej kwestii w

pierwszej kolejności skonstatować trzeba, iż zasada nieretroakcji wyrażona w art. 3

k.c. oznacza, że nowego prawa nie stosuje się do oceny zdarzeń prawnych i ich

skutków, jeżeli miały miejsce i skończyły się przed jego wejściem w życie

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2014 r., V CSK 557/13, LEX nr

1523369). Wyjątek od tej zasady musi wynikać z brzmienia nowego prawa, lub - jak

stanowi art. 3 k.c. - jego celu. Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie

konsekwentnie przyjmuje bowiem, że przepis art. 3 k.c. ma zastosowanie w

sprawach z zakresu prawa pracy (por. uchwałę Sądu Najwyższego: z dnia 27 lipca

1989 r., III PZP 33/89, OSNC 1990 nr 7-8, poz. 94; z dnia 9 czerwca 2004 r., I PZP

2/04, OSNP 2004 nr 23, poz. 396; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25

kwietnia 1975 r., I PZ 7/75, OSNC 1976 nr 1, poz. 17 oraz wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 15 października 2014 r., I PK 43/14, LEX nr 1628906 i

powołane tam orzecznictwo). W przypadku skarżącej, minimalny dziewięcioletni

okres zatrudnienia na stanowisku adiunkta, nawiązanego pod rządami ustawy z

dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym i obowiązującego wówczas art. 88

ust. 2 tej ustawy, nie zakończył się przed dniem wejścia w życie art. 120 Prawa o

szkolnictwie wyższym w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Okres ten

upłynął z dniem 14 czerwca 2014 r., kiedy statut pozwanej uczelni nie zawierał

odrębnego uregulowania w stosunku do nauczycieli akademickich, których

11

zatrudnienie trwało w dniu 1 października 2013 r. Nie oznacza to jednak, że

ośmioletni okres zatrudnienia skarżącej na stanowisku adiunkta ma być liczony

przy uwzględnieniu okresu, mającego miejsce przed dniem 1 października 2013 r.,

ani że okres jej zatrudnienia na stanowisku adiunkta powinien trwać dziewięć lat

zgodnie z treścią art. 88 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym.

Wskazać należy, że zasadniczym celem tak długiego okresu vacatio legis,

ustanowionego w ustawie nowelizującej z dnia 18 marca 2011 r. dla art. 120 Prawa

o szkolnictwie wyższym, było umożliwienie wyższym uczelniom uregulowania

kwestii okresu zatrudnienia na stanowisku asystenta osoby nieposiadającej stopnia

naukowego doktora oraz okresu zatrudnienia na stanowisku adiunkta osoby

nieposiadającej stopnia naukowego doktora habilitowanego, a także warunków

skracania i przedłużania oraz zawieszania tych okresów w statucie. Ustawa

wprowadziła jedynie wymóg, aby ten okres zatrudnienia nie przekraczał ośmiu lat.

Dlatego też do dnia 1 października 2013 r. w ramach posiadanej autonomii strona

pozwana zobligowana była dostosować statut do wymagań wprowadzonych w art.

120 Prawa o szkolnictwie wyższym. Natomiast § 75 ust. 5 statutu pozwanej

Akademii, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2013 r., stanowi

wyłącznie, że rektor nawiązuje stosunek pracy na stanowisku adiunkta z osobą nie

mającą stopnia naukowego doktora habilitowanego na podstawie umowy o pracę

na czas określony nie dłuższy niż osiem lat. Oznacza to, że okres zatrudnienia

skarżącej na stanowisku adiunkta powinien trwać do dnia 30 września 2021 r.

bowiem w tej dacie upłynie ośmioletni okres zatrudnienia, o którym mowa w art.

120 Prawa o szkolnictwie wyższym, a statut nie zawiera odrębnego uregulowania w

stosunku do osób zatrudnionych przed dniem 1 października 2013 r. W doktrynie

prezentowany jest jednolity pogląd, że skoro uczelniom wyższym pozostawiono

autonomię kształtowania okresów pozwalających na uzyskanie tytułu naukowego

doktora lub doktora habilitowanego, to okres zatrudnienia powinien być liczony na

nowo, to jest nie powinno się uwzględniać okresów zatrudnienia na stanowisku

asystenta czy adiunkta przypadających przed dniem 1 października 2013 r. (por.

Walerian Sanetra, Prawo o szkolnictwie wyższym, LEX 2013; Hubert Izdebski,

Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz, Wydanie II, LEX 2015; Tadeusz

12

Kuczyński, Akademickie prawo pracy pod redakcją naukową Krzysztofa W. Barana,

Wolters Kluwer, Warszawa 2015, str. 98-102).

Skoro w stosunku do skarżącej nie mają zastosowania art. 88 ust. 2 ustawy

z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym oraz § 116 ust. 2 statutu

pozwanej uczelni obowiązujące w dacie zatrudnienia jej na stanowisku adiunkta, to

nie zachodzą ważne przyczyny uzasadniające rozwiązanie stosunku pracy na

podstawie art. 125 Prawa szkolnictwie wyższym (por. wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 10 marca 2011 r., III PK 46/10, OSNP 2012 nr 9-10, poz. 114 oraz z dnia 6

września 2011 r., II PK 33/11, OSNP 2012 nr 19-20, poz. 241 z glosą

A. Bocheńskiej).

Z powyżej przedstawionych względów Sąd Najwyższy na podstawie

art. 39815

k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c. w związku z art. 39821

k.p.c. orzekł jak w

sentencji wyroku.

kc