V KK 420/15

Sygn. akt V KK 420/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 stycznia 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Przemysław Kalinowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Andrzej Ryński

SSN Dariusz Świecki

Protokolant Katarzyna Wełpa

w sprawie M. K.

w przedmiocie wyroku łącznego

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu przewidzianym w art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 19 stycznia 2016 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w W.

z dnia 31 października 2012 r.

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę M. K. Sądowi

Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 31 października 2012 r., Sąd Rejonowy w W., po

rozpoznaniu wniosku M. K., skazanego prawomocnymi wyrokami Sądu

Rejonowego:

1. w K. z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt II K 98/08, za czyn z art. 279 § 1 k.k. i

art. 275 § 1 k.k. i art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.,

popełniony w dniu 28 czerwca 2007 r., na karę 2 lat pozbawienia wolności;

2

2. w W. z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt II K 655/05, za czyny z art. 288 § 1

k.k. oraz z art. 245 k.k., popełnione w dniu 9 marca 2005 r., na kary po 8 miesięcy

pozbawienia wolności, z orzeczeniem kary łącznej 10 miesięcy pozbawienia

wolności;

3. w W. z dnia 22 stycznia 2004 r., sygn. akt II K 760/03, za czyn z art. 280 § 1 k.k. i

art. 278 § 5 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., popełniony w dniu 1 lipca 2003 r., na karę 2

lat pozbawienia wolności;

4. w W. z dnia 17 września 2004 r., sygn. akt II K 816/04, za czyny z art. 222 § 1

k.k., z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 222 § 1 k.k. oraz z art. 226 § 1 k.k., popełnione w

dniu 15 maja 2004 r., na kary jednostkowe odpowiednio 10 miesięcy pozbawienia

wolności, 8 miesięcy pozbawienia wolności oraz 6 miesięcy pozbawienia wolności,

z orzeczeniem kary łącznej roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania na okres próby lat 5, której wykonanie zarządzono

postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia 5 września 2008 r.;

5. w W. z dnia 14 stycznia 2004 r.; sygn. akt łl K 374/04, za czyn z art. 13 § 1 k.k. w

zw. z art. 279 § k.k., popełniony w lipcu 2002 r., daty bliżej nieustalonej na karę 1

roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres

próby lat 4, której wykonanie zarządzono postanowieniem Sądu Rejonowego w W.

z dnia 5 września 2008r.; -

6. w W. z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II K 259/05, za czyn z art. 193 k.k. po-

pełniony w dniu 9 grudnia 2004 r., na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby lat 5, której wykonanie

zarządzono postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia 10 grudnia 2008 r.;

7. w W. z dnia 11 czerwca 2008 r., sygn. akt II K 207/08, za czyny: z art. 159 k.k. i

art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełniony w dniu

11 stycznia 2008 r. na karę 2 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności, z art. 178a § 1

k.k. popełniony w dniu 14 maja 2007 r. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, z

art. 224 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, z

art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełniony w dniu 11 stycznia 2008 r. na

karę 1 roku pozbawienia wolności, z orzeczeniem kary łącznej 3 lat pozbawienia

wolności;

8. w W. z dnia 18 czerwca 2012 r., sygn. akt III K 931/11, za czyn z art. 279 § 1

3

k.k. i art. 275 § 1 k.k. i art. 276 k.k. i art. 278 § 1 i 5 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w

zw. z art. 64 § 1 k.k., popełniony w dniu 8 maja 2007 r. na karę roku i 8 miesięcy

pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby

lat 4;

I. na podstawie art; 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył skazanemu M. K. kary

pozbawienia wolności orzeczone wyrokami opisanymi w punkcie 3 i 5 części

wstępnej i wymierzył mu karę łączną 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności;

II. na podstawie art; 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył skazanemu M. K. kary

pozbawienia wolności orzeczone wyrokami opisanymi w punkcie 2 i 6 części

wstępnej i wymierzył mu karę łączną roku pozbawienia wolności;

IIl. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył skazanemu M. K. kary

pozbawienia wolności orzeczone wyrokami opisanymi w punkcie 1, 7 i 8 części

wstępnej i wymierzył mu karę łączną 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności;

IV. na podstawie art. 63 § 1 k.k. i art. 577 k.p.k. na poczet orzeczonej w punkcie I

części dyspozytywnej wyroku kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył

skazanemu okresy rzeczywistego pozbawienia wolności w postaci zatrzymania i

tymczasowego aresztowania od 1 lipca 2003 r. do 3 lipca 2003 r. i od 31 lipca 2003

r. do 22 stycznia 2004 r. w sprawie Sądu Rejonowego w W. o sygn. akt II K

760/03, a także okresy kary pozbawienia wolności dotychczas odbytej, a

orzeczonej wyrokami opisanymi w punkcie 3 i 5 części występnej wyroku;

V. na podstawie art. :

63 ;

§,

1 k.k. i art. 577 k.p.k. na poczet orzeczonej w punkcie II

części dyspozytywnej wyroku kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył

skazanemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w postaci zatrzymania w

dniu 9 grudnia 2004 r. w sprawie Sądu Rejonowego w W. o sygn. akt II K 259/05;

VI. na podstawie art. 63 § 1 k.k. i art. 577 k.p.k. na poczet orzeczonej w punkcie III

części dyspozytywnej wyroku kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył

skazanemu okresy rzeczywistego pozbawienia wolności w postaci zatrzymania i

tymczasowego aresztowania w dniach 14 i 15 maja 2007 r. i od 11 stycznia 2008 r.

do 11 czerwca 2008 r. w sprawie Sądu Rejonowego w W. o sygn. akt II K 207/08, a

także okres kary pozbawienia wolności dotychczas odbytej, a orzeczonej wyrokiem

opisanym w punkcie 7 części wstępnej wyroku;

VII. na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie o wydanie wyroku łącznego

4

obejmującego skazanie M. K. wyrokiem opisanym w punkcie 4 części wstępnej;

VIII. zwolnił skazanego od ponoszenia kosztów związanych z wydaniem wyroku

łącznego zaliczając je na rachunek Skarbu Państwa (k. 73 - 75).

Wyrok ten, został doręczony skazanemu M. K. wraz z pouczeniem o trybie

zaskarżenia w dniu 9 listopada 2012 r. (k. 81) i uprawomocnił się bez postępowania

odwoławczego. Zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2012 r. Prezes Sądu Rejonowego w

W. odmówił bowiem przyjęcia, jako złożonego po terminie, pisma zatytułowanego

„apelacja od wyroku łącznego” i uznanego za wniosek o pisemne uzasadnienie

wyroku (k. 86), wniesionego przez skazanego w dniu 22 listopada 2012 r., a Sąd

Okręgowy w Ś., po rozpoznaniu zażalenia skazanego, postanowieniem z dnia 20

marca 2013 r„ sygn. akt IV Kz 8/13, zaskarżone zarządzenie utrzyma! w mocy (k.

113). Skazanemu odmówiono także przywrócenia terminu do złożenia wniosku o

doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem.

Powyższy wyrok w całości został zaskarżony kasacją wniesiona przez

Prokuratora Generalnego na podstawie art. 521 § 1 k.p.k., na korzyść skazanego

M. K. Na podstawie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k.,

Autor kasacji zarzucił:

1. „rażące i stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 §

1 pkt 10 k.p.k. naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie

art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k., w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania, w zw. z art.

574 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu postępowania w przedmiocie wydania

wyroku łącznego bez wyznaczenia i obligatoryjnego udziału obrońcy, pomimo

zachodzących uzasadnionych wątpliwości co do poczytalności skazanego”:

2. „rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa

karnego materialnego, a mianowicie art. 4 § 1 k.k., polegające na zastosowaniu

przez Sąd Rejonowy W. w pkt III wyroku łącznego, przy połączeniu wyroków tego

sądu wydanych w sprawach o sygn. akt Ił K 207/08 i III K 931/11 oraz Sądu

Rejonowego w K. wydanego w sprawie II K 98/08 ustawy obowiązującej w dacie

orzekania w przedmiocie wydania wyroku łącznego i orzeczeniu, po myśli art. 89 §

la k.k. kary łącznej bezwzględnego pozbawienia wolności za zbiegające się

przestępstwa, za które orzeczono kary jednostkowe pozbawienia wolności oraz

karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, której

5

wykonania; nić zarządzono, mimo że w czasie popełnienia wszystkich tych

przestępstw obowiązywała ustawa wzglçdniejsza dla skazanego, gdyż przepis,art.

89 §d k:k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 7 czerwca 2010 r., wykluczał

możliwość orzeczenia w takiej sytuacji kary łącznej bezwzględnego pozbawienia

wolności, co obligowało sąd do jego zastosowania”.

W konkluzji kasacji skarżący wniósł o uchylenie kwestionowanego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Kasacja wniesiona na korzyść skazanego M. K. okazała się zasadna w

stopniu oczywistym, a zawarty w niej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku

łącznego Sądu Rejonowego w W. z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt II K

1077/12 – w pełni zasługiwał na uwzględnienie, co uzasadniało rozpoznanie

nadzwyczajnego środka zaskarżenia na posiedzeniu przewidzianym w art. 535 § 5

k.p.k. Jak słusznie podnosi Prokurator Generalny, zaskarżony wyrok łączny ostać

się nie może, gdyż zapadł z rażącym naruszeniem wskazanych w zarzutach kasacji

przepisów prawa karnego materialnego i procesowego.

Jak wynika z analizy akt sprawy, wnioskiem z dnia 17 lipca 2012 r. skazany

M. K. zwrócił się do Sądu Rejonowego w K. o wydanie wyroku łącznego

obejmującego skazania wyrokiem Sądu Rejonowego w K. o sygn. II K 98/08 oraz

wyrokami Sądu Rejonowego w W. o sygn. II K 655/05, II K 760/03, II K 816/04, II K

374/04, II K 259/05 oraz II K 207/08. We wniosku swym skazany podniósł, iż w

trakcie odbywania kar był dwukrotnie hospitalizowany w Oddziale Psychiatrycznym

Szpitala Aresztu Śledczego i załączył kserokopie dwóch kart informacyjnych

leczenia szpitalnego: z dnia 12 kwietnia 2010 r. z rozpoznaniem zespołu

paranoidalnego oraz z dnia 31 stycznia 2012 r. - z rozpoznaniem schizofrenii

paranoidalnej. Również pismem z dnia 17 lipca 2012 r., skazany wystąpił,

powołując się na przepisy art. 78. k.p.k. i art. 96 § 1 k.k.w. o wyznaczenie mu

obrońcy z urzędu z uwagi na to, że w związku z rozpoznaniem u niego w 2012 r.

przez lekarzy psychiatrów schizofrenii paranoidalnej odbywa on karę w systemie

terapeutycznym dla skazanych z zaburzeniami psychicznymi (k. 6).

Sąd Rejonowy w K., po uzyskaniu informacji o osobie z Krajowego Rejestru

Karnego, z której wynikało, że prócz wskazanych we wniosku wyroków, M. K.

6

został również skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia 18 czerwca 2012

r., sygn. akt III K 931/11, który uprawomocnił się w dniu 26 czerwca 2012 r. i jest

ostatnim wyrokiem skazującym, postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2012 r., sygn.

akt II K 582/12, uznał się niewłaściwym do rozpoznania wniosku skazanego M. K. w

przedmiocie wydania wobec niego wyroku łącznego i sprawę w tym zakresie

przekazał Sądowi Rejonowemu w W. (k. 41).

Sąd Rejonowy w W. po zarejestrowaniu sprawy pod sygn. II K 1077/12 i

wystąpieniu do KRK o aktualną kartę karną oraz o opinię o skazanym do Zakładu

Karnego, wyznaczył termin rozprawy głównej na dzień 29 października 2012 r.,

polecając doprowadzić skazanego. Nie rozpoznał natomiast wniosku skazanego o

wyznaczenie mu obrońcy z urzędu i nie wyznaczył takiego obrońcy, pomimo

istnienia udokumentowanych wątpliwości co do jego poczytalności w czasie

postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego, uzasadnionych nie tylko

załączonymi przez skazanego kserokopiami kart informacyjnych, ale również opinią

o skazanym, z której wynikało, iż odbywa on karę w oddziale terapeutycznym

Zakładu Karnego, do którego został skierowany ma podstawie orzeczenia

psychologiczno - penitencjarnego, po konsultacjach psychologicznych i obserwacji

psychiatrycznej. Także złożone przez skazanego na rozprawie w dniu 29 paź-

dziernika 2012 r. oświadczenie, iż ma problemy psychiczne i schizofrenię

urojeniową nie doprowadziły do spostrzeżenia przez Sąd konieczności

wyznaczenia dla skazanego obrońcy z urzędu na podstawie art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k.,

w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania, mającym odpowiednie

zastosowanie w postępowaniu w przedmiocie wydania wyroku łącznego na

podstawie art. 574 k.p.k.

Podkreślić należy, że stwierdzenie, iż zachodzi uzasadniona wątpliwość co

do poczytalności oskarżonego w rozumieniu art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. w brzmieniu

obowiązującym w dacie orzekania przez Sąd Rejonowy – nie pozostawało w sferze

dowolnego uznania organu procesowego. Przedstawione przez skazanego

informacje i dokumenty wręcz nakazywały uwzględnić jako realną możliwość

istnienia stanu wymagającego zapewnienia mu pomocy obrońcy z urzędu.

Obiektywne wystąpienie okoliczności, które prowadziły w sposób racjonalnie

uzasadniony do powstania takich wątpliwości – rodziło obowiązek podjęcia przez

7

organ procesowy działań określonych w ustawie, a prowadzących z jednej strony

do wyjaśnienia tych wątpliwości, a z drugiej – do zapewnienia skazanemu należytej

ochrony prawnej. Stosownie do dyspozycji art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 79 § 3

k.p.k., taka sytuacja obliguje do zapewnienia udziału obrońcy w rozprawie.

Zaniechanie wykonania tego obowiązku przez Sąd Rejonowy w W. orzekający w

sprawie M. K., stanowiło rażące naruszenie prawa o skutkach przewidzianych w

art. 439 § 1 k.p.k. W tej sprawie takimi okolicznościami były kopie dokumentów

przedstawione przez skazanego oraz warunki odbywania przez niego kary

pozbawienia wolności, czego nie dostrzegł i nie uwzględnił Sąd I instancji.

Odnotować przy tym trzeba – co trafnie zauważa skarżący – że w żadnym z

wyroków objętych postępowaniem w przedmiocie wydania wyroku łącznego M. K.

nie został skazany za czyn popełniony w warunkach ograniczonej w znacznym

stopniu poczytalności w rozumieniu art. 31 § 2 k.k. Jest jednak oczywiste, że

przesłanka obrony obligatoryjnej, ujęta w art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k., w brzmieniu

obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r., nie odnosiła się wyłącznie do stanu

psychicznego oskarżonego w chwili popełnienia czynu, ale - jak to wynika z treści

art. 79 § 4 k.p.k., w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r. - w

równym stopniu dotyczyła również sytuacji istniejącej w czasie trwania

postępowania karnego. W żadnym zakresie nie doznaje ona ograniczeń również w

postępowaniu o wydanie wyroku łącznego. Nie można bowiem wykluczyć, że

dopiero na tym etapie postępowania ujawnią się takie okoliczności, które będą

uzasadniały wątpliwości co do poczytalności skazanego i to nawet wówczas, gdy

uprzednio biegli wypowiedzieli się negatywnie w tej kwestii (zob. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt IV KK 295/10, LEX nr 667518).

Przedstawione przez skazanego kserokopie dokumentacji lekarskiej

pochodzącej z więziennej placówki służby zdrowia – po ich ewentualnym

zweryfikowania – bez wątpienia powinny być źródłem powzięcia uzasadnionych

wątpliwości co do poczytalności M. K. w czasie trwania postępowania w

przedmiocie wydania wyroku łącznego i rodziły obowiązek wyznaczenie

skazanemu obrońcy z urzędu z uwagi na to, iż nie miał on obrońcy z wyboru.

Wprawdzie w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego zakres orzekania jest

ograniczony w porównaniu z postępowaniem rozpoznawczym i nie obejmuje już

8

orzekania o winie skazanego, wobec czego zagadnienie potrzeby zasięgnięcia

aktualnej opinii biegłych lekarzy psychiatrów należy do oceny sądu, ale w niczym

nie ogranicza to gwarancyjnej roli obrony obligatoryjnej, wynikającej z treści

stosownych uregulowań. W konsekwencji, należało wyrazić przekonanie, że także

w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego, udział obrońcy w rozprawie głównej,

na podstawie art. 79 § 3 k.p.k. – w brzmieniu obowiązującym w chwili wyrokowania

przez Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie - był obowiązkowy.

W tych warunkach, przeprowadzenie przez Sąd Rejonowy w W.

postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego bez wyznaczenia

skazanemu obrońcy, którego udział w rozprawie, z uwagi na zachodzące

uzasadnione wątpliwości co do poczytalności skazanego, był obowiązkowy, rażąco

naruszyło przepisy art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 574 k.p.k. - w brzmieniu

ówcześnie obowiązującym. Uchybienie to stanowi jednocześnie bezwzględną

przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., co – z mocy ustawy –

wyklucza badanie jego wpływu na treść wyroku.

Przedstawiona powyżej sytuacja obligowała więc w sposób oczywisty do

uchylenia zaskarżonego wyroku.

Zauważyć trzeba również, że rażące naruszenie prawa procesowego, do

jakiego doszło w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w W., niewątpliwie

zostało dostrzeżone przez Sąd Okręgowy w Ś., który w związku z rozpoznaniem

zażalenia skazanego na odmowę przywrócenia terminu - wyznaczył mu obrońcę z

urzędu. Nie tylko jednak nie wykorzystał pojawiającej się możliwości do

procesowego otwarcia skazanemu drogi do uchylenia (w toku zwykłego

postępowania odwoławczego) orzeczenia wydanego w warunkach rażącego

naruszenia prawa, ale nie podjął też kroków do uruchomienia nadzwyczajnych

środków zaskarżenia.

Niezależnie od uchybienia o charakterze bezwzględnym dotyczącego całego

rozstrzygnięcia zauważyć trzeba, że łącząc w punkcie IIl węzłem kary łącznej kary

pozbawienia wolności orzeczone z warunkowym zawieszeniem ich wykonania i bez

warunkowego zawieszenia i wymierzając karę łączną pozbawienia wolności bez

warunkowego zawieszenia jej wykonania, Sąd Rejonowy w W., jako podstawę

rozstrzygnięcia wskazał jedynie przepisy art. 85 k.k. i 86 § 1 k.k., nie dostrzegając,

9

iż kwestie związane z łączeniem kar z warunkowym zawieszeniem ich wykonania i

bez warunkowego zawieszenia reguluje norma zawarta w art. 89 k.k.

W wypadku skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia

wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania i bez warunkowego

zawieszenia ich wykonania, przepis art. 89 § 1 k.k., w brzmieniu obowiązującym do

dnia 7 czerwca 2010 r., upoważniał sąd orzekający w przedmiocie wyroku łącznego

do połączenia takich kar jedynie wtedy, gdy zachodziła możliwość warunkowego

zawieszenia wykonania kary łącznej, a więc przy zaistnieniu przesłanek

określonych w art. 69 k.k. W konsekwencji w sytuacji, gdy brak było podstaw do

warunkowego zawieszenia kary łącznej, postępowanie w przedmiocie wydania

wyroku łącznego należało na podstawie art. 572 k.p.k. umorzyć. Dopiero ustawa z

dnia 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks

postępowania karnego, ustawy - Kodeks karny wykonawczy, ustawy - Kodeks

karny skarbowy i innych ustaw (Dz. U. Nr 206, poz. 1589), która weszła w życie 8

czerwca 2010 r., rozszerzyła dyspozycję art. 89 k.k. dodając przepis § la, w myśl

którego w razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia

wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, sąd mógł w wyroku łącznym

orzec karę łączną bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.

Zgodnie z przyjętą w orzecznictwie Sądu Najwyższego i obowiązującą do

dnia wejścia w życie wskazanego wyżej § la wykładnią art. 89 § 1 k.k. „w razie

skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania i bez warunkowego jej zawieszenia -

orzeczenie kary bez warunkowego zawieszenia jej wykonania w wyroku łącznym

nie jest dopuszczalne” (zob. uchwała z dnia 27 marca 2001 r., sygn. akt I KZP 2/01,

OSNKW 2001/5-6/poz. 41). Podobnie: „wykładnia art. 89 § 1 k.k., w brzmieniu

sprzed dnia 8 czerwca 2010 r., nie upoważnia do wymierzenia bezwzględnej kary

pozbawienia wolności w wyroku łącznym, w miejsce tego rodzaju kar orzeczonych

z warunkowym zawieszeniem wykonania i bez takiego zawieszenia” ( zob. np.

wyrok z dnia 16 listopada 2011 r„ sygn. akt lII KK 297/11, LEX nr 1055031).

W punkcie III zaskarżonego wyroku łącznego, wbrew temu poglądowi

prawnemu, sąd orzekł jednak karę pozbawienia wolności bez warunkowego

zawieszenia.

10

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że w czasie popełnienia przez M.

K. przestępstw, za które został skazany w sprawach: Sądu Rejonowego w K. o

sygn. II K 98/08 oraz Sądu Rejonowego w W. o sygn. II K 207/08 i III K 931/11

obowiązywała inna ustawa, niż w czasie orzekania w przedmiocie wydania wyroku

łącznego, zostały one bowiem popełnione odpowiednio:

- w dniu 28 czerwca 2007 r. (II K 98/08),

- w dniach 14 maja 2007 r. i 11 stycznia 2008 r. (II K 207/08),

- w dniu 8 maja 2007 r. (II K 931/11).

Wobec tego, że ustawa z dnia 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks

karny, ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy - Kodeks karny

wykonawczy, ustawy - Kodeks karny skarbowy i innych ustaw, nie reguluje

odmiennie kwestii intertemporalnych, w takiej sytuacji powinien mieć zastosowanie

przepis art. 4 § 1 k.k.

Stosownie do poglądu wyrażonego w postanowieniu z dnia 16 grudnia 2010 r.,

sygn. II KK 156/10, Sąd Najwyższy stwierdził, iż „obecnie obowiązujący art. 89 § la

k.k. jednoznacznie stanowi, że nawet w razie skazania za zbiegające się

przestępstwa na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich

wykonania sąd może w wyroku łącznym orzec karę łączną pozbawienia wolności

bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, co tym bardziej przemawia za

możliwością orzeczenia bezwzględnej kary pozbawienia wolności wobec sprawcy

zbiegających się przestępstw, któremu wyrokami jednostkowymi zostały

wymierzone kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem i bez

warunkowego zawieszenia ich wykonania, to jednak w takich przypadkach należy

zawsze przy orzekaniu mieć na uwadze jedną z fundamentalnych zasad prawa

karnego, wyrażoną w art. 4 § 1 k.k., nie ma przy tym chyba żadnych wątpliwości, że

wprowadzone wspomnianą nowelą zmiany przepisów odnośnie kary łącznej, są dla

skazanego mniej korzystne od tych, które obowiązywały uprzednio” (por. LEX nr

783279).

Nie ulega tymczasem wątpliwości, że w realiach niniejszej sprawy,

względniejsza dla skazanego była ustawa Kodeks karny w brzmieniu sprzed jej

nowelizacji dokonanej powołaną wyżej ustawą z dnia 5 listopada 2009 r.

Połączenie w punkcie III wyroku łącznego kar jednostkowych orzeczonych w

11

sprawach Sądu Rejonowego w K. o sygn. akt II K 98/08 i Sądu Rejonowego w W. o

sygn. II K 207/08 oraz III K 931/11 i wymierzenie bezwzględnej kary pozbawienia

wolności, stwarza bowiem dla skazanego większą dolegliwość niż oddzielne

wykonanie kar orzeczonych wyrokami jednostkowymi. Do wykonania skierowany

został punkt III wyroku łącznego, którym orzeczono wobec skazanego M. K. karę

łączną 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, gdy tymczasem realnemu

wykonaniu podlegały objęte tym punktem wyroku, jedynie kary 2 lat pozbawienia

wolności orzeczona w sprawie II K 98/08 Sądu Rejonowego w K. i kara łączna 3 lat

pozbawienia wolności orzeczona w sprawie II K 207/08 Sądu Rejonowego w W.

Także i to uchybienie, które obrażało prawo materialne, miało niewątpliwie

rażący charakter i wywarło istotny wpływ na treść wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy, Sąd Rejonowy w W.

powinien uwzględnić powyższe zapatrywania, a także mieć na uwadze treść

przepisu art. 79 k.k. dotyczącego obrony obligatoryjnej w brzmieniu ustalonym

przez ustawę z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania

karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2013.1247 ze zm.), a także

przestrzegać reguły intertemporalnej określonej w art. 4 § 1 k.k.

Mając to wszystko na względzie Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.

kc