V KK 427/15

Sygn. akt V KK 427/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 stycznia 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Przemysław Kalinowski (przewodniczący)

SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca)

SSN Dariusz Świecki

Protokolant Katarzyna Wełpa

w sprawie L. M.

skazanego na podstawie art. 286 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w

zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu – w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 19 stycznia 2016 roku

kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku Sądu Rejonowego w W.

z dnia 8 września 2014 r.

1. uchyla zaskarżony wyrok w części zobowiązującej L. M., na

podstawie art. 72 § 2 k.k., do naprawienia szkody;

2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb

Państwa.

UZASADNIENIE

2

Sąd Rejonowy w W. na posiedzeniu wyrokiem z dnia 8 września 2014 r., w

uwzględnieniu wniosku złożonego przez oskarżonego L. M. o wydanie wyroku

skazującego bez przeprowadzania postępowania dowodowego, uznał go za

winnego tego, że działając wspólnie i w porozumieniu z E. N. w celu osiągnięcia

korzyści majątkowej w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego

zamiaru w okresie od 2 do 5 czerwca 2013 r. w W. doprowadził SKOK „W.” do

niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 5 tys. zł w ten sposób, że

przedłożył nierzetelne oświadczenie o zatrudnieniu i osiąganych dochodach w

P.H.U. A., w którym E. N. wykazała nieprawdę co do okoliczności rzutujących na

przyznanie pożyczki – kredytu konsumenckiego, na skutek czego wprowadził w

błąd pracownika pokrzywdzonego podmiotu, przy czym działał w warunkach

powrotu do przestępstwa, będąc uprzednio skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego

w W. z dnia 4 października 2004 r., sygn. akt II K …/04 za przestępstwo z art. 13 §

1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. na karę roku pozbawienia wolności, objętą wyrokiem

łącznym Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt III K …/09 na

karę 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności, którą to karę odbył w okresie

14.04.2008 r. do 14.08.2009 r., tj. czynu z art. 286 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. w zw. z

art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. oraz wymierzył mu karę 2

lat pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby 5

lat. Na podstawie art. 72 § 2 k.k. zobowiązał go do naprawienia szkody, poprzez

uiszczenie na rzecz SKOK „W.” kwoty 5000 zł, w terminie 2 lat od uprawomocnienia

się wyroku.

Powyższy wyrok uprawomocnił się bez postępowania odwoławczego w dniu

16 września 2014 r.

Orzeczenie to zaskarżył na podstawie art. 521 k.p.k. kasacją Prokurator

Generalny, na korzyść skazanego, w zakresie w jakim nałożono na skazanego – na

podstawie art. 72 § 2 k.k. – obowiązek naprawienia szkody, poprzez uiszczenie na

rzecz SKOK „W.” kwoty 5000 zł, w terminie 2 lat od uprawomocnienia się wyroku.

Skarżący zarzucił wyrokowi rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny

wpływ na jego treść, to jest art. 387 § 1 i 2 k.p.k. w brzmieniu obowiązującym do

dnia 30 czerwca 2015 r. polegające na uwzględnieniu wniosku oskarżonego L. M. o

dobrowolne poddanie się karze bez przeprowadzenia postępowania dowodowego,

3

któremu nie sprzeciwił się prokurator, pomimo istnienia wątpliwości co do jego

prawidłowości w części dotyczącej zobowiązania do naprawienia szkody, w wyniku

czego doszło do rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia art.

415 § 5 zd. 2 k.p.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r.

poprzez zobowiązanie oskarżonego, na podstawie art. 72 § 2 k.k. do naprawienia

szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz SKOK „W.” 5000 zł,

podczas gdy o roszczeniu wynikającym z przestępstwa prawomocnie orzeczono

nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego w L. z dnia 18

lutego 2014 r.

W uzasadnieniu kasacji Autor zawarł wniosek o przeprowadzenie dowodu z

dokumentów znajdujących się w aktach Sądu Rejonowego w L.

Konkludując Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

Sądu Rejonowego w części dotyczącej zobowiązania skazanego do naprawienia

szkody.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniesiona na korzyść skazanego kasacja, zarówno w zakresie

podniesionego w niej zarzutu, jak i wniosku końcowego, okazała się oczywiście

zasadna, w związku z czym możliwe było jej uwzględnienie w całości na

posiedzeniu, bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.).

Z dokumentów zawartych w aktach wymienionej wyżej sprawy cywilnej

bezspornie wynika, że SKOK „W.” złożyła w Sądzie Rejonowym w L. pozew

przeciwko L. M., o zapłatę 5499,15 zł, z powodu nie regulowania przez pozwanego

rat pożyczki udzielonej mu na podstawie umowy z dnia 5 czerwca 2013 r. Na

skutek tego pozwu Sąd Rejonowy w L. dnia 18 lutego 2014 r. wydał nakaz zapłaty

w postępowaniu upominawczym, nakazując L. M., aby zapłacił stronie powodowej

żądaną przez nią kwotę. Nakazowi temu nadano klauzulę wykonalności w dniu 14

kwietnia 2014 r. Dokumenty zawarte w aktach sprawy karnej, m.in. umowa

pożyczki dołączona do zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa złożonego przez

SKOK nie pozostawiają wątpliwości, że Sąd Rejonowy w W. skazał L. M. za

oszukańcze pobranie pieniędzy, których zapłacenie (z odsetkami) na rzecz

pokrzywdzonej SKOK wcześniej nakazał temuż L. M. Sąd Rejonowy w L. W takim

razie nałożenie na skazanego, na podstawie art. 72 § 2 k.k., obowiązku

4

naprawienia szkody, było niezgodne z przepisem art. 415 § 5 k.p.k. (zd. drugie),

który stanowi, że „nawiązki na rzecz pokrzywdzonego, obowiązku naprawienia

szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę nie orzeka się, jeżeli roszczenie

wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania albo

o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono”. Należy przy tym wspomnieć, że w

szeregu orzeczeniach Sąd Najwyższy prezentował pogląd, iż zakaz wynikający z

tego przepisu odnosi się do każdego określonego w ustawie przypadku orzekania

karnoprawnego obowiązku naprawienia szkody, a więc również określonego w art.

72 § 2 k.k. (m.in. wyroki z: 23 listopada 2006 r., IV KK 328/06, OSNKW 2007, z. 2,

poz. 14; 18 czerwca 2009 r., IV KK 145/09, OSNKW 2009, z. 9, poz. 77; 23

listopada 2010 r., IV KK 282/10, LEX nr 667515).

W toku postępowania przygotowawczego został przesłuchany w charakterze

świadka zatrudniony w SKOK T. M., który zeznał, że w związku z niespłacaniem

pożyczki przez L. M. kierowano wobec niego bezskuteczne wezwania do zapłaty

nieuregulowanych rat i sprawa jest przygotowywana do skierowania na drogę

sądową celem wydania nakazu zapłaty (k. 50, t. I). Sąd Rejonowy w W., po

sprawdzeniu tej okoliczności (zwłaszcza, że wyrok zapadł po upływie 10 miesięcy

od przesłuchania pracownika SKOK) winien uznać, że wniosek oskarżonego o

wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy, postulujący m.in.

jego zobowiązanie do naprawienia szkody, nie nadaje się do uwzględnienia, a

załatwienie sprawy w trybie konsensualnym wymaga uzgodnionej przez strony

modyfikacji wniosku, respektującej zakaz ujęty w art. 415 § 5 zd. drugie k.p.k.

Wydając wyrok zgodny z wnioskiem oskarżonego, sąd naruszył więc nie tylko ten

przepis, ale też inne normy postępowania – art. 387 § 1 i 2 k.p.k. co trafnie

podniesiono w kasacji. Zaistniałe uchybienia były rażące, a ich wpływ na treść

orzeczenia istotny, skoro wbrew ustawowemu zakazowi zobowiązano skazanego

do naprawienia szkody.

Zgodnie z wnioskiem kasacji należało zatem uchylić zaskarżony wyrok w

części orzekającej zobowiązanie L. M. do naprawienia szkody, bez wydawania

zbędnego w tym wypadku orzeczenia następczego. O kosztach postępowania

rozstrzygnięto zgodnie z art. 638 k.p.k.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.

5

kc