IV KK 319/15

Sygn. akt IV KK 319/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 lutego 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Małgorzata Gierszon

SSN Jarosław Matras

Protokolant Jolanta Grabowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Andrzeja Wieczorka,

w sprawie G.E., G.B. i A. D.,

skazanych z art. 258 § 1 k.k. i in.,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie,

w dniu 4 lutego 2016 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanych,

od wyroku Sądu Okręgowego w K.,

z dnia 23 marca 2009 r.,

I. uchyla wyrok w zaskarżonej części dotyczącej skazania G.

E., G.B. i A. D. za czyny z art. 258 § 1 k.k. (punkty: I, IV i VII

wyroku) i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. postępowanie

karne o te czyny wobec tych oskarżonych umarza;

II. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięć

o wymierzonych tym oskarżonym karach łącznych pozbawienia

wolności (punkty: III, VI i IX wyroku);

2

III. kosztami procesu w sprawie w tej części obciąża Skarb

Państwa.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 23 marca 2009 r., oskarżeni G. E.,

G. B. i A. D. zostali uznani za winnych między innymi popełnienia przestępstw z art.

258 § 1 k.k., za które wymierzono im kary jednostkowe po roku i 6 miesięcy

pozbawienia wolności, a następnie wymierzono kary łączne po 3 lata i 6 miesięcy

pozbawienia wolności.

Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron, w związku z

czym uprawomocnił się bez postępowania odwoławczego.

Kasację od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 23 marca

2009 r., na korzyść oskarżonych G. E., G. B. i A. D., wniósł Prokurator Generalny,

który zaskarżając punkt I, IV i VII powyższego wyroku zarzucił rażące naruszenie

przepisów prawa karnego materialnego i procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt

6 k.p.k., wynikające z pominięcia dyspozycji art. 101 § 1 pkt 4 k.k., a polegające na

skazaniu oskarżonych G. E., G. B. i A. D. za popełnienie w okresie maksymalnie od

listopada 1998 roku do sierpnia 2000 roku przestępstw z art. 258 § 1 k.k., których

karalność, przy zastosowaniu reguł intertemporalnych określonych w art. 4 § 1 k.k.,

ustała maksymalnie 31 sierpnia 2005 r., co stanowi jednocześnie bezwzględną

przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.

W konkluzji Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonych punktów

I, IV i VII, a także punktów III, VI i IX i umorzenie postępowania o czyny z art. 258 §

1 k.k. na podstawie art. 537 § 2 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna.

W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy w K. uwzględnił złożony w trybie art. 387

k.p.k. wniosek i uznał G. E., G. B. i A. D. za winnych popełnienia przestępstw z art.

258 § 1 k.k., których karalność ustała zanim przedstawiono im zarzuty popełnienia

tych przestępstwa, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w

art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Z akt sprawy wynika bowiem, że zarzuty popełnienia

przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. w toku śledztwa przedstawiono:

3

- G. E. nie wcześniej niż w dniu 10 maja 2007 roku (z odpisu postanowienia

o tymczasowym aresztowaniu w postępowaniu przygotowawczym z dnia 10 maja

2007 r. wynika, iż nie był on wówczas podejrzany o popełnienie przestępstwa z art.

258 § 1 k.k., k. 76–78., t. I) i nie później niż w dniu 20 maja 2008 roku, kiedy został

przesłuchany w charakterze podejrzanego po ogłoszeniu ostatniego, przed

wniesieniem aktu oskarżenia, postanowienia o zmianie i uzupełnieniu zarzutów (k.

83–84, t.1);

- G. B. nie wcześniej niż w dniu 10 maja 2007 roku (z odpisu postanowienia

o tymczasowym aresztowaniu w postępowaniu przygotowawczym z dnia 10 maja

2007 r., wynika, iż nie był on wówczas podejrzany o popełnienie przestępstwa z art.

258 § 1 k.k., k. 53–57, t. I) i nie później niż w dniu 20 maja 2008 roku, kiedy został

przesłuchany w charakterze podejrzanego po ogłoszeniu ostatniego, przed

wniesieniem aktu oskarżenia, postanowienia o uzupełnieniu zarzutów (k. 64–65, t.

I);

- A. D. nie wcześniej niż w dniu 26 maja 2007 roku (z odpisu postanowienia

o tymczasowym aresztowaniu w postępowaniu przygotowawczym z dnia 26 maja

2007 r., wynika, iż nie był on wówczas podejrzany o popełnienie przestępstwa z art.

258 § 1 k.k., k. 94–97, t. I) i nie później niż w dniu 20 maja 2008 roku, kiedy został

przesłuchany w charakterze podejrzanego po raz ostatni przed wyniesieniem aktu

oskarżenia (k. 102–103, t. I).

Wprawdzie w czasie przedstawienia zarzutów przestępstwo z art. 258 § 1

k.k. zagrożone było karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5, którego

karalność, zgodnie z art. 101 § 1 pkt 3 k.k. ustawała z upływem 10 lat, jednak w

chwili popełniania przez oskarżonych zarzucanego im czynu z art. 258 § 1 k.k.

występek ten zagrożony był karą względniejszą, bo karą pozbawienia wolności do 3

lat. Dopiero bowiem art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy

– Kodeks karny i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 93, poz. 889 ze sprost.), która

weszła w życie z dniem 1 maja 2004 r., znowelizował przepis art. 258 k.k.,

wprowadzając w § 1 zagrożenie karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Zgodnie zaś z treścią art. 4 § 1 k.k., nakazującego stosowanie w takich sytuacjach

ustawy względniejszej dla sprawcy, przyjąć należało, do obliczania terminów

4

przedawnienia, okres przewidziany do przestępstw zagrożonych karą do 3 lat, a

więc art. 101 § 1 pkt 4 k.k., przewidujący pięcioletni termin przedawnienia.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowane jest bowiem stanowisko,

że artykuł 101 § 1 k.k. uzależnia, co prawda, długość terminów przedawnienia od

wysokości ustawowego zagrożenia za określone przestępstwo, niemniej chodzi o tę

wysokość ustawowego zagrożenia, jaka przewidziana jest na gruncie ustawy, która

ma zastosowanie do oceny czynu, zgodnie z regułą kolizyjną wyrażoną w art. 4 § 1

k.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2013 r., IV KK 384/12,

OSNKW 2013, z. 4, poz. 34).

Z uwagi na to, że przed upływem terminu określonego w art. 101 § 1 pkt 4

k.k., upływającego wobec G. E. z dniem 30 listopada 2004 roku, a wobec G. B. i A.

D. z dniem 31 sierpnia 2005 roku, żadnemu z tych oskarżonych nie przedstawiono

zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 258 § 1 k.k., okres przedawnienia

karalności nie został przedłużony o dalsze 5 lat na podstawie art. 102 k.k. Uznanie

więc oskarżonych za winnych popełnienia przestępstwa z art. 258 § 1 k.k., którego

karalność ustała przed przedstawieniem im zarzutów popełnienia tego

przestępstwa, nastąpiło z rażącym naruszeniem wskazanych w zarzucie kasacji

przepisów prawa, stanowiącym jednocześnie bezwzględną przyczynę odwoławczą

określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.

Sąd Najwyższy uchylił więc wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 23 marca

2009 r., w zaskarżonej części dotyczącej skazania G. E., G. B. i A. D. za czyny z

art. 258 § 1 k.k. (punkty: I, IV i VII wyroku) i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.

postępowanie karne o te czyny wobec tych oskarżonych umorzył. Konsekwencją

tego był również uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej rozstrzygnięć

o wymierzonych tym oskarżonym karach łącznych pozbawienia wolności (punkty:

III, VI i IX wyroku).

Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku,

przy czym kosztami procesu w sprawie w tej części obciążył Skarb Państwa.

eb