I UK 55/15

Sygn. akt I UK 55/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 lutego 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania Z. M.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 3 lutego 2016 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 23 września 2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 23

września 2014 r. oddalił apelację ubezpieczonego Z. M. od wyroku Sądu

Okręgowego w G. z dnia 17 lipca 2013 r. oddalającego odwołanie od decyzji

2

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej ubezpieczonemu dalszego prawa

do renty z tytułu niezdolności do pracy. W sprawie tej ustalono, że ubezpieczony

był uprawniony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy z ogólnego stanu

zdrowia do 31 października 2011 r. W dniu 6 września 2011 r. wystąpił z wnioskiem

o dalsze ustalenie uprawnień rentowych. Organ rentowy, po uwzględnieniu opinii

lekarza orzecznika oraz opinii komisji lekarskiej, wydał decyzję odmowną w dniu 11

października 2011 r., od której ubezpieczony odwołał się do Sądu Okręgowego.

Sąd ten dopuścił z opinii biegłego ortopedy i laryngologa na okoliczność

stanu zdrowia oraz oceny zdolności do pracy ubezpieczonego. Biegły ortopeda

rozpoznał wygojone otwarte złamanie nasady dalszej podudzia prawego z

następowymi zmianami zwyrodnieniowymi stawu skokowego i stwierdził, że

nastąpiła poprawa polegająca na zwiększeniu zakresu ruchomości stawu

skokowego prawego. Wskazał, że stopień upośledzenia wydolności chodu

ubezpieczonego nie daje podstaw do orzeczenia niezdolności do pracy, bo

skarżący może wykonywać proste prace fizyczne, a zatem z przyczyn

ortopedycznych ubezpieczony jest zdolny do pracy. Także biegła laryngolog

również uznała „z przyczyn laryngologicznych” ubezpieczonego za zdolnego do

pracy, twierdząc, że wymaga on jedynie „obustronnego protezowania słuchu w celu

poprawy rozumienia mowy”. Natomiast z uwagi na lekkie upośledzenie umysłowe

ubezpieczonego powstałe od dzieciństwa, na które nakłada się obustronnie

postępujący ubytek słuchu, jest on trwale częściowo niezdolny do pracy. Natomiast

organ rentowy prezentował stanowisko, że renta z tytułu niezdolności do pracy

przysługuje w związku z utratą zdolności do pracy powstałej w okresie

ubezpieczenia, a nie z tytułu „niesprawności wniesionej do ubezpieczenia”. W takim

stanie sprawy Sąd Okręgowy oddalił odwołanie ubezpieczonego, sygnalizując, że

orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydawane jest na podstawie odrębnych

przepisów i służy innym celom aniżeli orzeczenie o prawie do renty z tytułu

niezdolności do pracy, przeto nie ma bezpośredniego przełożenia na treść decyzji

organu rentowego w sprawach o prawo do renty. Od powyższego wyroku apelację

wniósł ubezpieczony.

Sąd Apelacyjny, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania

dowodowego przez dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu medycyny

3

pracy, uznał, że ubezpieczony nie spełnia warunków przyznania prawa do renty ani

z tytułu całkowitej, ani częściowej niezdolności do pracy zgodnie z posiadanymi

kwalifikacjami, i oddalił apelację. Wskazał, że ubezpieczony, legitymujący się

wykształceniem podstawowym, jest zdolny do lekkiej i niewymagającej żadnych

kwalifikacji pracy fizycznej, a także nie potrzebuje w tym zakresie przeszkolenia,

przekwalifikowania czy rehabilitacji. Nie jest częściowo niezdolny do wykonywania

takiej pracy, bowiem ograniczenie zakresu wykonywania prac fizycznych do pracy

lekkiej ogranicza wprawdzie mu wybór rodzaju zatrudnienia, ale nie wymaga

świadczenia w warunkach pracy chronionej ani innych szczególnych warunków

wykonywania zatrudnienia „w postaci konieczności uzupełnienia edukacji”.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik procesowy ubezpieczonego zarzucił

naruszenie przepisów prawa procesowego: 1/ art. 233 § 1 w związku z art. 391 § 1

k.p.c. przez dokonanie dowolnej oceny dowodów, a tym samym przekroczenie

granic swobodnej oceny dowodów i uznanie, że ubezpieczony nie jest niezdolny do

pracy, podczas gdy z opinii biegłego laryngologa wynikało, że jest on trwale

częściowo niezdolny do pracy, 2/ art. 385 w związku z art. 382 k.p.c. przez

oddalenie apelacji, pomimo jej zasadności, do czego doszło wskutek pominięcia

części materiału dowodowego z orzeczeń Powiatowego Zespołu do Spraw

Orzekania o Niepełnosprawności, 3/ art. 286 k.p.c. przez jego niezastosowanie w

sytuacji, gdy opinie biegłych sądowych zawierały w swej treści odmienne ustalenia

oraz oceny medyczne, 4/ art. 378 § 1 k.p.c. przez nierozpoznanie sprawy przez

Sąd drugiej instancji w granicach apelacji i niedokonanie własnych ustaleń

faktycznych, a także naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 57 ust. 1 pkt 1

w związku z art. 12 ust. 1 i 3 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez ich

niezastosowanie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu

Apelacyjnego, a także uchylenie go wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania za

wszystkie instancje, ewentualnie domagał się uchylenia zaskarżonych wyroków i

orzeczenia co do istoty sprawy przez uwzględnienie odwołania w całości i

zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

4

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zaskarżony wyrok zapadł przedwcześnie bez należytego wyjaśnienia

wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Przede wszystkim nie zostały usunięte

istotne rozbieżności w opiniach biegłych w zakresie stanu sprawności zawodowej

do wykonywania z ograniczeniami prac fizycznych przez ubezpieczonego, który nie

może pracować w hałasie ani na wysokości. Ponadto jeden z nich (biegła

laryngolog) uznał, że ze względu na zbiegające się schorzenia psychiatryczne i

laryngologiczne ubezpieczony jest trwale częściowo niezdolny do pracy. Takie

okoliczności wymagają konfrontacyjnego wysłuchania biegłych, z ewentualnym

udziałem biegłego z zakresu „patologii psychiatrycznych” trapiących

ubezpieczonego schorzeń, którzy ponadto powinni łącznie ustosunkować się do

aktualnego zaświadczenia o umiarkowanym stanie niepełnosprawności z dnia 11

marca 2013 r., które nie zostało należycie rozważone przez biegłych.

Zaświadczenie to zostało wydane „na stałe”, z zaleceniami ograniczonego

wykonywania „prostych” prac fizycznych przez ubezpieczonego i to w „warunkach

pracy chronionej”, które prima facie odbiegają od zwykłych, typowych lub

„normalnych” warunków zatrudnienia, zwłaszcza że ubezpieczony utracił

sprawność zawodową do ostatnio wykonywanego zatrudnienia ze względu na

istotne postępujące schorzenie laryngologiczne słuchu, który to narząd nie

powinien być istotnie upośledzony przy ocenie możliwości wykonywania bez

nadzoru ze strony innej osoby także „prostych” prac fizycznych. Wszechstronnie,

precyzyjnie i przekonujące wyjaśnienia rozbieżności w ocenie stanu zdrowia i

stopnia zachowanej sprawności zawodowej ubezpieczonego, który okresowo

pobierał świadczenie rentowe z tytułu schorzeń laryngologicznych i utracił zdolność

do wykonywania prac kowalskich oraz nie rokuje poprawy stanu ograniczonej w

istotnym stopniu sprawności zawodowej, wymaga zatem ponownej weryfikacji

przedmiotu zaskarżenia. Dlatego Sąd Najwyższy uwzględnił zarzuty kasacyjne i

wyrokował na podstawie art. 39815

k.p.c.

kc