V KK 283/15

Sygn. akt V KK 283/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 lutego 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący)

SSN Zbigniew Puszkarski (sprawozdawca)

SSN Włodzimierz Wróbel

Protokolant Anna Kowal

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Jerzego Engelkinga,

w sprawie Ł. K.

skazanego z art. 55 ust. 3 i in. ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 2 lutego 2016 r.,

kasacji, wniesionej przez obrońcę

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 27 marca 2015 r.,

zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w O.

z dnia 23 grudnia 2014 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok w części zawierającej orzeczenie o

karze i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu;

2. w pozostałej części kasację oddala jako oczywiście

bezzasadną;

2

3. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb

Państwa;

4. nakazuje zwrócić Ł. K. uiszczoną opłatę od kasacji w kwocie

750 (siedemset pięćdziesiąt) zł.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 23 grudnia 2014 r., Ł. K. uznał za winnego:

- przestępstwa z art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu

narkomanii (dalej: u.p.n.) w zw. z art. 12 k.k., za które, przy zastosowaniu art. 60 §

2 i 6 pkt 2 k.k., wymierzył mu kary 2 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz

200 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na 75 zł (pkt 1.

wyroku);

- przestępstwa z art. 62 ust. 2 u.p.n., za które wymierzył mu karę roku i 4 miesięcy

pozbawienia wolności (pkt 2. wyroku);

- przestępstwa z art. 56 ust. 3 u.p.n. w zw. z art. 12 k.k., za które, przy

zastosowaniu art. 60 § 2 i 6 pkt 3 k.k., wymierzył mu karę roku i 10 miesięcy

pozbawienia wolności (pkt 3. wyroku), a na podstawie art. 45 § 1 k.k. orzekł

przepadek kwoty 37 000 zł, jako równowartości osiągniętej korzyści majątkowej (pkt

4. wyroku); nadto na podstawie art. 70 ust. 4 u.p.n. orzekł nawiązką w kwocie 2

000 zł na rzecz Stowarzyszenia Monar;

na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył jednostkowe kary pozbawienia

wolności i wymierzył oskarżonemu karę łączną 2 lat i 10 miesięcy pozbawienia

wolności, zaliczając na jej poczet zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie od 31

marca do 15 maja 2014 r.

Wyrok ten został zaskarżony przez prokuratora oraz obrońców oskarżonego.

Prokurator zaskarżył wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze, na

niekorzyść oskarżonego, zarzucając:

- obrazę przepisu prawa materialnego - art. 56 u.p.n., polegającą na nieorzeczeniu

wobec oskarżonego kary grzywny, pomimo iż przepis ten nakłada obowiązek

orzeczenia kary grzywny obok kary pozbawienia wolności;

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ

na jego treść, polegający na orzeczeniu przez Sąd na podstawie art. 45 § 1 k.k.

przepadku korzyści majątkowej w kwocie 37 000 zł, podczas gdy ze

3

zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż korzyść majątkowa osiągnięta

przez sprawcę z popełnienia przestępstwa wynosi 36 000 zł.

Podnosząc te zarzuty, skarżący wniósł o zmianę wyroku poprzez orzeczenie

wobec Ł. K. za przypisane mu przestępstwo z art. 56 ust. 3 u.p.n. w zw. z art. 12

k.k. nadto kary grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych po 100 zł każda,

wymierzenie kary łącznej grzywny w wysokości 250 stawek dziennych po 100 zł

każda oraz orzeczenie przepadku korzyści majątkowej osiągniętej z popełnienia

trzeciego z wymienionych wyżej przestępstw w kwocie 36 000 zł.

Obrońca oskarżonego, adw. I. J., zaskarżył wyrok w częściach skazującej

oraz orzekającej o karze łącznej. Zarzucił:

1. obrazę prawa materialnego, tzn.:

a) art. 60 § 3 k.k. w zakresie czynów przypisanych oskarżonemu w pkt 1. i 3.

wyroku, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy oskarżony w popełnieniu

przypisanych mu przestępstw współdziałał z dwoma innymi osobami i dobrowolnie

ujawnił zarówno w toku postępowania przygotowawczego, jak i sądowego

informacje dotyczące tych osób oraz wszelkie okoliczności popełnienia

przypisanych mu czynów – a zatem w sytuacji, w której zastosowanie

wymienionego przepisu było obligatoryjne;

b) art. 62 ust. 2 u.p.n. w zw. z art. 11 § 1 k.k. poprzez jego niezastosowanie i

błędne przyjęcie, że przestępstwo z art. 62 ust. 2 u.p.n. nie pozostaje w zbiegu

pomijalnym z art. 55 ust. 3 u.p.n., podczas gdy literalna wykładnia przepisu art. 55

ust. 3 u.p.n. wskazuje na konieczność zrealizowania znamion określonych w

przepisie 62 ust. 2 u.p.n., a zatem niedopuszczalne było odrębne skazanie

oskarżonego za ten sam czyn;

2. rażącą niewspółmierność kary poprzez wymierzenie kary pozbawienia wolności

bez warunkowego zawieszenia jej wykonania w sytuacji, gdy sposób życia

oskarżonego przed popełnieniem przestępstw i zachowanie się po ich popełnieniu

oraz warunki i właściwości osobiste wskazują na zasadność wymierzenia kary z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania (w zakresie czynów przypisanych mu w

pkt 1. i 3. zaskarżonego wyroku oraz zastosowanej w pkt 6. kary łącznej), a w

szczególności uzasadniają przekonanie, że pomimo zawieszenia wykonania kary

jej cele zostaną osiągnięte;

4

3. obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, tj.

art. 424 § 1 i 2 k.p.k. przez nieustosunkowanie się w żaden sposób w uzasadnieniu

wyroku do okoliczności przemawiających za obligatoryjnym nadzwyczajnym

złagodzeniem kary (warunkowym zawieszeniem wykonania kary) na podstawie

przepisu art. 60 § 3 k.k., w tym sygnalizowanych w piśmie procesowym obrońcy z

dnia 19 grudnia 2014 r.

Podnosząc te zarzuty, obrońca wniósł o:

1. w odniesieniu do pkt 1. i 3. zaskarżonego wyroku w zakresie dotyczącym

orzeczenia o karze - wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania;

2. w odniesieniu do pkt 2. zaskarżonego wyroku - uchylenie orzeczenia i umorzenie

postępowania;

3. w odniesieniu do pkt 6. zaskarżonego wyroku - wydanie nowej kary łącznej i

wymierzenie kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej

wykonania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Drugi obrońca oskarżonego, adw. S. J., zaskarżył wyrok w części dotyczącej

skazania za czyn wymieniony w pkt 1. w całości, a w części dotyczącej skazania za

czyny wymienione w pkt 2 i 3 w zakresie orzeczenia o karze i zarzucił:

- w części dotyczącej skazania za czyn wymieniony w pkt 1. wyroku uchybienie

określone w art. 439 § 1 pkt 9 w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., polegające na wyjściu

poza granice oskarżenia i orzekanie bez skargi uprawnionego oskarżyciela, w

konsekwencji przypisanie oskarżonemu czynu, który nie odpowiadał takiemu, jaki

przyjęto w zarzucie aktu oskarżenia;

- w części dotyczącej skazania za czyny wymienione w pkt 2. i 3. wyroku rażącą

niewspółmierność kar wymierzonych oskarżonemu, przez nienależyte

uwzględnienie stopnia zawinienia, zachowania się oskarżonego, jego warunków

osobistych, sposobu życia przed i po popełnieniu przestępstw, dotychczasowej

niekaralności oraz postawy w postępowaniu przygotowawczym i jurysdykcyjnym.

Stawiając te zarzuty, obrońca wniósł o:

1. uchylenie orzeczenia o karze łącznej pozbawienia wolności;

5

2. uchylenie zaskarżonego wyroku w odniesieniu do czynu z pkt 1. i przekazanie

sprawy w tej części Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania;

3. zmianę wyroku w odniesieniu do czynów z pkt 2. i 3. przez wymierzenie

oskarżonemu kar w znacznie niższym wymiarze, przy zastosowaniu

nadzwyczajnego ich złagodzenia, z warunkowym zawieszeniem wykonania;

4. wymierzenie nowej kary łącznej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania

oraz kary grzywny w znacznie niższym wymiarze.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 27 marca 2015 r., po rozwiązaniu

wymierzonej przez Sąd I instancji kary łącznej pozbawienia wolności, zmienił

zaskarżony wyrok w ten sposób, że w ramach czynów przypisanych tym wyrokiem

Ł. K. uznał go za winnego tego, że w okresie od sierpnia 2013 r. do 31 marca 2014

r. wbrew przepisom ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii:

1. dokonał wewnątrzwspólnotowego nabycia z Holandii, poprzez Niemcy do

Polski znacznej ilości środka odurzającego w postaci marihuany o łącznej wadze

5.353,58 gramów, i następnie,

2. w okresie od sierpnia 2013 r. do marca 2014 r. w miejscowości S.

wprowadził do obrotu znaczną ilość tego środka odurzającego w ten sposób, że

sprzedał nabyty przez siebie w Holandii środek odurzający innej osobie w ilości 900

gramów za kwotę 21 000 zł, a nadto w okresie od września 2013 r. do marca 2014

r. kolejnej osobie w ilości 600 gramów za kwotę 15 000 zł celem dalszej

odsprzedaży,

3. zaś pozostałą ilość 832,43 gramów przechowywał w miejscu swego

zamieszkania celem sprzedaży tym samym innym osobom,

przy czym działał ze z góry powziętym zamiarem, w krótkich odstępach czasu i w

celu osiągnięcia korzyści majątkowej i czyn ten zakwalifikował z art. 55 ust. 3 oraz

art. 56 ust. 3 u.p.n. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za to na podstawie

art. 55 ust. 3 u.p.n. w zw. z art. 11 § 3 k.k., przy zastosowaniu art. 60 § 3 i 6 pkt. 2

k.k., wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności (na jej poczet zaliczył

oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności od 31 marca do 15 maja

2014 r.) i grzywnę w ilości 100 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki

na 40 zł;

6

na podstawie art. 45 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego, w miejsce środka

karnego wymierzonego w pkt 4. części rozstrzygającej zaskarżonego wyroku,

przepadek równowartości korzyści majątkowej w wysokości 36 000 zł osiągniętej z

popełnienia przypisanego mu przestępstwa, a w pozostałej części zaskarżony

wyrok utrzymał w mocy.

Kasację od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca

aktualnie skazanego Ł. K. Zaskarżył wyrok w części, mianowicie zawarte w pkt I-III

oraz V rozstrzygnięcia o rozwiązaniu kary łącznej, skazaniu za przestępstwo,

którego opis wyżej przytoczono, orzeczeniu środka karnego (ówczesne określenie

przepadku równowartości korzyści majątkowej) oraz o utrzymaniu wyroku Sądu I

instancji w części, w jakiej nie został zmieniony przez Sąd Apelacyjny. Skarżący

zarzucił rażące naruszenie prawa, mogące mieć istotny wpływ na treść orzeczenia,

tzn.:

1. obrazę przepisu prawa procesowego, tj. art. 457 § 3 k.p.k. przez

nieustosunkowanie się, w sposób spełniający minimalny standard procesowy, w

uzasadnieniu wyroku Sądu odwoławczego do jednego z zarzutów zawartych w

skargach apelacyjnych obu obrońców oskarżonych, tj. zarzutu rażącej

niewspółmierności kary, poprzez wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia

wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania w sytuacji, gdy jego sposób

życia przed popełnieniem przestępstw i zachowanie się po ich popełnieniu oraz

warunki i właściwości osobiste wskazują na zasadność wymierzenia kary z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania (w zakresie czynów przypisanych mu w

pkt 1. i 3. zaskarżonego wyroku oraz zastosowanej w pkt 6. kary łącznej) a w

szczególności uzasadniają przekonanie, że pomimo zawieszenia wykonania kary

jej cele zostaną osiągnięte;

2. rażące naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art.

45 § 1 k.k. w zw. z art. 115 § 4 k.k. w zakresie pojęcia „korzyści majątkowej"

wskutek nieuzasadnionego przyjęcia, iż w sytuacji, gdy Sąd meriti poprawnie ustalił,

a Sąd odwoławczy ustalenia te słusznie zaakceptował, pod pojęciem korzyści

majątkowej mieści się zarówno cena nabycia środków narkotycznych, jak i różnica

pomiędzy ceną sprzedaży, a ceną nabycia, podczas gdy w tak precyzyjnie

ustalonym stanie faktycznym, jako korzyść należy rozumieć jedynie rzeczywisty

7

dochód oskarżonego z popełnionego przestępstwa w postaci różnicy pomiędzy

ceną zakupu środków narkotycznych, a ceną ich odsprzedaży.

Podnosząc te zarzuty, obrońca wniósł o uchylenie wyroku Sądu

Apelacyjnego w zaskarżonej części oraz o przekazanie sprawy w tym zakresie

wymienionemu Sądowi do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Apelacyjnej wniósł o jej

oddalenie jako oczywiście bezzasadnej i takie stanowisko zajął też na rozprawie

kasacyjnej prokurator Prokuratury Generalnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Za zasadny należało uznać pierwszy zarzut kasacji. Jak wynika w

przytoczonych wyżej rozstrzygnięć, Sąd Apelacyjny zmienił w znacznym stopniu

wyrok Sądu I instancji, w miejsce trzech przestępstw przypisując skazanemu tylko

jedno przestępstwo, za które, stosując nadzwyczajne złagodzenie kary, orzekł karę

pozbawienia wolności niższą nie tylko od kary łącznej wymierzonej przez Sąd

Okręgowy, ale też od każdej z wymierzonych przez ten Sąd kar jednostkowych.

Jako podstawę prawną nadzwyczajnego złagodzenia kary Sąd odwoławczy przyjął

art. 60 § 3 k.k., w miejsce zastosowanego przez Sąd a quo art. 60 § 2 k.k.,

przyjmując, że Ł. K. ujawnił wobec organu powołanego do ścigania przestępstw

informacje dotyczące osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa oraz

istotne okoliczności jego popełnienia. W sytuacji, gdy Sąd Apelacyjny po

przypisaniu skazanemu przestępstwa, którego opis samodzielnie sformułował, na

nowo wymierzył za nie karę, dezaktualizowała się potrzeba odniesienia się, w

kontekście zarzutów apelacji, do orzeczenia o karze (karach) zawartego w wyroku

Sądu I instancji. W tym jednak zakresie, tj. również w zakresie orzeczenia o karze,

uzasadnienie wyroku Sądu odwoławczego powinno wszechstronnie tłumaczyć

wydane rozstrzygnięcia, w sposób odpowiadający uzasadnieniu wyroku sądu I

instancji, tj. określony w art. 424 k.p.k. W takim razie obrońca skazanego,

sporządzając kasację, w pierwszej kolejności powinien rozważyć nie to, czy Sąd ad

quem należycie odniósł się do postawionego w obu apelacjach zarzutu rażącej

niewspółmierności kary, ale, nie mogąc już podnieść tego zarzutu (jako

samoistnego) na etapie postępowania kasacyjnego, czy tenże Sąd prawidłowo

umotywował własne rozstrzygnięcie o karze, w tym w aspekcie warunkowego

8

zawieszenia jej wykonania. Jeżeli zatem obrońca w procesie wyrokowania za

kluczową, z punktu widzenia interesów skazanego, uznaje kwestię zastosowania

wobec niego środka probacyjnego, postąpieniem właściwym byłoby sformułowanie

zarzutu, który klarownie podnosiłby ewentualne nieprawidłowości w procesie

kształtowania kary, przez pryzmat uzasadnienia rozstrzygnięcia wydanego w tym

względzie przez Sąd odwoławczy. Z tego punktu widzenia kasacja może nasuwać

zastrzeżenia, mając jednak na uwadze, że chodzi o środek zaskarżenia wniesiony

na korzyść skazanego, co skłania do mniej rygorystycznej jego oceny pod

względem formalnej poprawności, jak też unormowanie z art. 118 k.p.k., nadto

okoliczność, że Sąd Apelacyjny poświęcił niemało uwagi zagadnieniu wymiaru kary

przez Sąd I instancji, uznano, że skarżący w istocie zarzuca Sądowi

odwoławczemu wykluczenie możliwości warunkowego zawieszenia wykonania

wymierzonej skazanemu kary pozbawienia wolności, bez należytego

umotywowania zajętego w tej kwestii stanowiska. Tak odczytany zarzut kasacji -

naruszenia art. 424 § 2 k.p.k. - należało uznać za zasadny. Nie jest tak, jak

wywodzi Sąd Apelacyjny, że w każdym wypadku wymieniony przepis zwalnia od

obowiązku podania powodów, dla których określone rozstrzygnięcie nie zostało

zamieszczone w orzeczeniu. Wychodząc z tego założenia, Sąd ad quem podkreślił,

że „jeśli Sąd I instancji uznał, że oskarżony nie spełnia kryteriów o jakich mowa w

art. 69 § 1 k.k. (…), nie miał także obowiązku uzasadniania swojego stanowiska”, a

dalej, że ”jeśli Sąd I instancji miał możliwość wydania stosownego rozstrzygnięcia,

nie zaś obowiązek takiego postąpienia i z możliwości tej nie skorzystał, nie została

ona zawarta w orzeczeniu, nie naruszył przepisu art. 424 k.p.k. (…) nie podając

powodów, dla których nie wykorzystał instytucji z art. 69 § 1 i 2 k.k.’’. Stanowisko to,

co do zasady, trzeba zakwestionować. Jeżeli bowiem, jak w niniejszej sprawie, jest

widoczne, że nie negując faktu popełnienia przestępstwa, oskarżony i jego obrońcy

w toku postępowania zabiegają tylko o orzeczenie możliwie łagodnej kary, przy

czym przewidując, że zostanie wymierzona kara pozbawienia wolności, w

wystąpieniach końcowych przed Sądem I instancji zwracają się o warunkowe

zawieszenie jej wykonania, to nie można uznać za prawidłowe postąpienia, które

nie tłumaczy, dlaczego kara w tej postaci nie została orzeczona. Jeżeli Sąd

Apelacyjny, mimo samodzielnego ukształtowania m.in. orzeczenia o karze, uznał

9

jednak za potrzebne odnieść się do tego orzeczenia zawartego w wyroku Sądu I

instancji, to uwzględniając realia sprawy powinien zauważyć, że przy wymierzeniu

oskarżonemu kary (jednostkowej i łącznej) 2 lat i 10 miesięcy pozbawienia

wolności, dezaktualizowała się potrzeba szczegółowego uzasadnienia

niezawieszenia jej wykonania. Inaczej bowiem, niż przyjął to Sąd ad quem, Sąd I

instancji nie miał możliwości wydania innego w tym względzie rozstrzygnięcia.

Możliwość taką, zgodnie z art. 60 § 5 k.k., dawałoby jedynie nadzwyczajne

złagodzenie kary na podstawie art. 60 § 3 lub 4 k.k., których to przepisów Sąd

Okręgowy nie zastosował. Z kolei Sąd Apelacyjny, który art. 60 § 3 k.k. zastosował,

co dawało możliwość warunkowego zawieszenia wykonania kary nawet znacznie

wyższej niż faktycznie wymierzona, nadto wymierzył karę, która mogła być

„zwyczajnie” warunkowo zawieszona na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. (w brzmieniu

wtedy obowiązującym), biorąc pod uwagę zarzuty i wnioski apelacji, miał

obowiązek szczegółowego rozważenia, czy zachodzą warunki do odstąpienia od

wymierzenia Ł. K. kary bezwzględnego pozbawienia wolności. Treść uzasadnienia

wydanego przez ten Sąd wyroku nie pozwala jednak uznać, że zadanie to zostało

należycie wykonane. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że w sytuacji,

gdy doszło do znaczącej zmiany wyroku Sądu I instancji na korzyść oskarżonego,

przez przypisanie mu w miejsce trzech tylko jednego przestępstwa, nadzwyczajne

złagodzenie mu kary na podstawie art. 60 § 3 k.k. i wymierzenie kary znacznie

niższej, niż orzekł Sąd Okręgowy, zaistniała sytuacja na tyle nowa, że Sąd

odwoławczy w kwestii warunkowego zawieszenia wykonania kary już nie powinien

odwoływać się do ocen Sądu meriti, deklarując, że został przez ten Sąd

„przekonany” o konieczności wymierzenia oskarżonemu kary bezwzględnej

pozbawienia wolności. Jest też jednak faktem, że Sąd Apelacyjny sam przyjął, że

za takim rozstrzygnięciem przemawia „skala przestępczej działalności

oskarżonego, czas trwania przestępstwa, ilość środka narkotycznego

przywiezionego do Polski, premedytacja działania oskarżonego”. Można zauważyć,

że Sąd ad quem te same okoliczności, które uznał za wykluczające warunkowe

zawieszenie wykonania kary, uznał za obciążające, gdy rozważał, w jakiej

wysokości karę pozbawienia wolności należy wymierzyć oskarżonemu (s. 14

uzasadnienia). Skoro jednak powołał je ponownie, tłumacząc, dlaczego wymierzył

10

Ł. K. karę w postaci bezwzględnej, powinien zarazem wyjaśnić, jak wspomniane

okoliczności postrzega w aspekcie prognozy kryminologicznej, którą należało

poczynić wobec skazanego, skoro jego obrońcy postulowali orzeczenie kary

pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Do bardziej

wnikliwej analizy tego wniosku apelacji obligował Sąd odwoławczy zwłaszcza fakt

przyjęcia za podstawę prawną nadzwyczajnego złagodzenia kary przepisu art. 60 §

3 k.k. Niewątpliwie, w zamyśle ustawodawcy było, by zastosowanie tego przepisu z

zasady dawało sprawcy, tzw. małemu świadkowie koronnemu, większą korzyść niż

„zwykłe” nadzwyczajne złagodzenie kary. Przekonuje o tym treść art. 60 § 5 k.k.,

pozwalającego warunkowo zawiesić wykonanie kary nawet 5 lat pozbawienia

wolności, a więc, gdy wspomnieć, że chodzi o karę nadzwyczajnie złagodzoną,

wymierzonej za bardzo poważne przestępstwo. Zwraca przy tym uwagę

okoliczność, że wymieniony przepis łagodzi także kryteria warunkowego

zawieszenia wykonania kary, skoro przy rozważaniu takiej ewentualności zezwala

sądowi poprzestać na prognozie, czy pomimo niewykonania kary sprawca nie

popełni ponownie przestępstwa. Stosowane zwykle przy warunkowym zawieszeniu

wykonania kary przepisy art. 69 § 1 i 2 k.k. prognozę tę traktują jako podstawową,

jednak nie jedyną okoliczność, którą należy brać pod uwagę, przy podejmowaniu

decyzji co do stosowania wobec sprawcy probacji. Wspomniane uregulowania

powodują, że podejmujący współpracę z organami ścigania sprawca przestępstwa

ma prawo oczekiwać, iż kwestia poniesienia przez niego łagodniejszej

odpowiedzialności, wyrażającej się nie tylko w nadzwyczajnym złagodzeniu kary,

ale też w warunkowym zawieszeniu wykonania złagodzonej kary pozbawienia

wolności, gdy jej wymiar nie przekracza granicy określonej w art. 60 § 5 k.k.,

zostanie skrupulatnie rozważona. Uzasadnienie zaskarżonego kasacją wyroku nie

wskazuje, że miało to miejsce w przypadku Ł. K. Sąd Apelacyjny tłumacząc

wymierzenie mu bezwzględnej kary pozbawienia wolności, nawiązał jedynie do

okoliczności świadczących o wadze (społecznej szkodliwości) przestępstwa,

natomiast zupełnie pominął zagadnienie, jak oskarżony rokuje co do przestrzegania

porządku prawnego, a w dalszej kolejności, jak poczyniona w tym względzie

prognoza rzutuje na kwestię warunkowego zawieszenia wykonania kary.

Prowadząc rozważania w tym względzie, Sąd II instancji zapewne musiałby

11

uwzględnić okoliczności odnotowane przez Sąd Okręgowy, który deklarował, że z

pola jego widzenia nie uszły takie okoliczności, jak „dotychczasowa niekaralność

(oskarżonego), pozytywna opinia w miejscu zamieszkania, stabilna sytuacja

rodzinna i zawodowa, przede wszystkim zaś postawa w czasie postępowania

przygotowawczego i sądowego – jego współpraca z organami ścigania, przyznanie

się do popełnianych przestępstw, złożenie szczegółowych wyjaśnień, na podstawie

których możliwe było poczynienie istotnych ustaleń w sprawie, wyrażony przez

oskarżonego żal (skrucha)”.

Przytoczone wyżej względy spowodowały, że Sąd Najwyższy uchylił

zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze (także karze grzywny, by

Sąd II instancji miał pełniejszą swobodę w kształtowaniu dolegliwości wynikającej

ze skazania) i w tym zakresie sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd ten, chociaż zasadnie

uznał, że w wypadku określonym w art. 60 § 3 k.k. ustawodawca przewidział

obligatoryjne nadzwyczajne złagodzenie kary, natomiast warunkowe zawieszenie

jej wykonania tylko fakultatywne, podejmując decyzję do wymiaru kary Ł. K.,

weźmie pod uwagę, że tak odmowa warunkowego zawieszenia wykonania kary

pozbawienia wolności, jak i pozytywna w tym względzie decyzja wymagają

starannego uzasadnienia, z uwzględnieniem prognozy co przestrzegania przez

oskarżonego porządku prawnego.

Kasacja została oddalona jako oczywiście bezzasadna w zakresie drugiego

zarzutu podniesionego przez skarżącego. W pierwszej kolejności należy stwierdzić,

że chociaż obrońcy we wniesionych apelacjach nie podnosili kwestii obliczenia

korzyści majątkowej podlegającej przepadkowi na podstawie art. 45 § 1 k.k., to w

sytuacji, gdy Sąd odwoławczy na nowo wydał w tym względzie rozstrzygnięcie, w

kasacji wspomniany zarzut mógł zostać postawiony. Był on jednak zupełnie

chybiony, bowiem nie sposób przyjąć, że podlegającą przepadkowi osiągniętą z

przestępstwa korzyścią majątkową jest jedynie rzeczywisty dochód skazanego,

wyrażający się w różnicy pomiędzy ceną zakupu środków narkotycznych, a ceną

ich odsprzedaży. W odpowiedzi na kasację prokurator trafnie zwrócił uwagę, że w

tej materii Sąd Najwyższy wypowiedział się w postanowieniu z dnia 26 sierpnia

2010 r., I KZP 12/10 (OSNKW 2010, z. 9, poz. 78), stwierdzając, że „w skład

12

korzyści majątkowej w rozumieniu art. 45 § 1 k.k., podlegającej przepadkowi,

wchodzą również wszelkie wydatki poczynione przez sprawcę na uzyskanie

przedmiotu pochodzącego z przestępstwa”. Skarżący do tego orzeczenia nie

nawiązał, natomiast przytoczył wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 9

maja 2013 r., II AKa 77/13, LEX nr 1335589, który, jego zdaniem, wspiera zarzut

kasacji. Trzeba jednak stwierdzić, że skarżący wadliwie odczytał myśl wyrażoną w

tym orzeczeniu. Nie kwestionuje ono stanowiska zajętego przez Sąd Najwyższy w

cytowanym wyżej postanowieniu, ale w konkretnej sytuacji procesowej, w której

okazało się niemożliwe ustalenie, za jaką cenę oskarżony odsprzedał nabyte

narkotyki, przyjmuje, w zgodzie z art. 5 § 2 k.p.k., że oskarżony nie mógł sprzedać

narkotyków poniżej ceny ich nabycia, zatem osiągnął podlegającą przepadkowi

korzyść majątkową co najmniej w kwocie odpowiadającej tej cenie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.

Zwrócenie skazanemu uiszczonej opłaty od kasacji nakazywał przepis art. 527 § 4

k.p.k., natomiast w części, w jakiej kasację oddalono, kosztami sądowymi

postępowania kasacyjnego obciążono Skarb Państwa, wobec uznania, że względy

słuszności przemawiają za zwolnieniem skazanego od ich zapłaty.

kc