III KK 397/15

Sygn. akt III KK 397/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 lutego 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Dołhy (przewodniczący)

SSN Kazimierz Klugiewicz

SSN Barbara Skoczkowska (sprawozdawca)

Protokolant Łukasz Biernacki

po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 12 lutego 2016 r.,

w sprawie Z. J. i Z. S.,

skazanych za popełnienie przestępstw z art. 258 § 1 k.k. i innych,

w związku z kasacjami wniesionymi przez obrońców skazanych,

od wyroku Sądu Okręgowego w G.

z dnia 17 lipca 2014 r.,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w G.

z dnia 6 grudnia 2012 r.

z urzędu, na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,

1. uchyla zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy

wyrok Sądu I instancji wobec Z. J. i Z.S., a na podstawie art. 435

k.p.k. w zw. z art. 536 k.p.k. także na rzecz P. O., M. M., M. C., Z.

B., J. P., R. T., A. L., J. G., W. O., J. G. i B. L. i sprawę przekazuje

do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w G. jako

sądowi I instancji;

2

2. zarządza zwrot Z. J. opłaty od kasacji w kwocie 450

(czterysta pięćdziesiąt ) złotych.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w G. jednoosobowo, pod przewodnictwem sędzi D. D.,

począwszy od dnia 7 czerwca 2006 r. rozpoznawał sprawę 19 osób oskarżonych

między innymi o przestępstwo z art. 258 § 1 k.k. polegające na udziale w

zorganizowanej grupie przestępczej mającej głównie na celu kradzież ropy naftowej

z rurociągu „Przyjaźń”. Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt II K …/05 Sąd

ten skazał 13 oskarżonych, w tym Z. J. i Z. S. wymierzając im kary jednostkowe

oraz kary łączne, natomiast 6 oskarżonych uniewinnił od popełnienia zarzucanych

im czynów.

Sąd Okręgowy w G., po rozpoznaniu apelacji prokuratora, pełnomocnika

oskarżyciela posiłkowego oraz obrońców szeregu oskarżonych, w tym Z. J. i Z. S.,

wyrokiem z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt V Ka …/13, utrzymał w mocy

zaskarżony wyrok, uznając apelacje za oczywiście bezzasadne.

Od wyroku Sądu odwoławczego kasację wnieśli obrońcy skazanych Z. J. i Z.

S.

Obrońca Z. J. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażące naruszenie przepisów

postępowania, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, a to art. 433 § 2 k.p.k. w

zw. z art. 457 § 3 k.p.k. poprzez nie rozważenie wszystkich wniosków i zarzutów

zawartych w apelacji dotyczących naruszenia przepisów postępowania, a to art. 4

k.p.k., art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. oraz naruszenia prawa materialnego, a to

art. 270 § 1 k.k. Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu

Okręgowego w G. w zaskarżonej części i przekazanie sprawy temu Sądowi do

ponownego rozpoznania.

Obrońca Z. S. podnosząc zarzut rażącego naruszenia przepisów

postępowania mogące mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 117 § 2

k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. poprzez przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej w dniu 10

lipca 2014 r. pod nieobecność tego oskarżonego, pomimo prawidłowego

usprawiedliwienia nieobecności, wniósł również o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w G. do ponownego rozpoznania.

3

Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. w pisemnych odpowiedziach na

kasacje wniósł o oddalenie kasacji obrońcy skazanego Z. J. jako oczywiście

bezzasadnej, a co do kasacji obrońcy Z. S. wniósł o jej uwzględnienie i uchylenie

orzeczenia Sądu II instancji w części dotyczącej tego oskarżonego i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi odwoławczemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 536 k.p.k. Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację w granicach

zaskarżenia i podniesionych zarzutów, a w zakresie szerszym- tylko w wypadkach

określonych w art. 435 k.p.k., art. 439 k.p.k. i art. 455 k.p.k. Analiza akt wskazuje,

że w niniejszej sprawie zaistniała właśnie konieczność orzekania wykraczającego

poza granice kasacji, które wywiedli obrońcy skazanych Z. J. i Z. S., bowiem Sąd

Rejonowy w G., który wydał wyrok w pierwszej instancji był nienależycie

obsadzony. W takiej sytuacji należy stwierdzić, że w sprawie wystąpiła

bezwzględna przyczyna odwoławcza, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co

nakłada na Sąd Najwyższy obowiązek uchylenia zarówno zaskarżonego

orzeczenia, jak i orzeczenia Sądu I instancji dotkniętego tym uchybieniem, bez

badania związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem, a treścią tego orzeczenia.

Stwierdzenie zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej czyni natomiast

przedwczesnym odnoszenie się do zarzutów zawartych w kasacjach.

Sąd Najwyższy dokonując z urzędu ustalenia, na podstawie dołączonych do akt

sprawy dokumentów stwierdził, że sędzia Sądu Rejonowego w G. D. D., która

rozpoznawała sprawę od dnia 7 czerwca 2006 r., odebrała w dniu 26 kwietnia 2012

r. nominację na sędziego Sądu Okręgowego w G., zgodnie z postanowieniem

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 kwietnia 2012 r. Jednakże od tego

dnia, na kolejnych sześciu terminach rozprawy, aż do dnia wydania wyroku przez

Sąd I instancji w dniu 6 grudnia 2012 r., sędzia D. D., jako sędzia Sądu

Okręgowego nie posiadała delegacji do orzekania w Sądzie Rejonowym w G.

wydanej w trybie art. 77 § 1 pkt 1 lub § 8 Prawa o ustroju sądów powszechnych, co

wynika jednoznacznie z pism prezesów Sądu Rejonowego w G., Sądu Okręgowego

w G. i Sądu Apelacyjnego (k. 39, k. 54, k. 55 akt SN). Wskazuje to więc

jednoznacznie, że doszło w niniejszej sprawie do bezwzględnej przyczyny

odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., bowiem w składzie Sądu

4

Rejonowego w G. rozpoznającego sprawę o sygn. II K …/05, uczestniczyła sędzia

sądu wyższego rzędu bez delegacji, co powoduje, że w tych terminach sąd był

nienależycie obsadzony (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2001

r., I KZP 28/01, OSNKW z 2002 r., z. 1-2, poz. 3). Podkreślić należy, że

bezwzględną przyczynę odwoławczą stanowi nie tylko udział sędziego sądu

niższego w składzie sądu wyższego bez delegacji, ale również udział w składzie

sądu niższego sędziego sądu wyższego bez prawidłowej delegacji. Obie te

sytuacje wskazują na nienależytą obsadę sądu.

Należy nadto zauważyć, że błąd jakiego dopuścił się Sąd I instancji odnosi

się nie tylko do Z. J. i Z. S., których obrońcy wnieśli kasacje, ale także do

pozostałych skazanych w tej sprawie, czyli P. O. i innych. W związku z tym Sąd

Najwyższy wydał wobec tych skazanych, w trybie art. 435 k.p.k. w zw. z art. 536

k.p.k., tej samej treści rozstrzygnięcie, jakie zapadło wobec Z. J. i Z. S. Uchylenie

wyroku w trybie art. 435 k.p.k. może nastąpić jedynie na korzyść

współoskarżonych, dlatego też brak było podstaw do uchylenia prawomocnych

uniewinniających orzeczeń wobec J. R., J. P., P. J., P. D., S. P. i W. P.

Wobec zaistnienia w niniejszej sprawie okoliczności stanowiących bezwzględną

przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zaszła konieczność

uchylenia zarówno zaskarżonego wyroku Sądu odwoławczego, jak i wyroku Sądu I

instancji, czyli Sądu Rejonowego w G., który to Sąd dopuścił się tego uchybienia. Z

uwagi jednak na treść art. 25 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz kwalifikacje prawne zarzutów

stawianych oskarżonym, w tym z art. 258 § 1 i § 3 k.k. sprawa została przekazana

przez Sąd Najwyższy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w G. jako

sądowi I instancji.

Zgodnie z treścią art. 527 § 4 k.p.k. nakazano zwrot Z. J. wniesionej przez niego

opłaty sądowej w kwocie 450 zł.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej

wyroku.

eb