IV KK 412/15

Sygn. akt IV KK 412/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 lutego 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Świecki (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Eugeniusz Wildowicz

SSN Włodzimierz Wróbel

Protokolant Danuta Bratkrajc

w sprawie S. A.

w przedmiocie wyroku łącznego

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 kpk

w dniu 9 lutego 2016 r.,

kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w B.

z dnia 7 listopada 2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok łączny Sądu Rejonowego w B. w

zakresie rozstrzygnięć zawartych w jego punktach II i IV oraz w

tej części przekazuje sprawę temu Sądowi do ponownego

rozpoznania.

2

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy postępowaniem o wydanie wyroku łącznego objął

następujące wyroki dotyczące skazanego S. A.:

1. Sądu Rejonowego z dnia 04.09.2003 r., sygn. akt II K 1087/02, skazujący za

przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. i in., popełnione w dniu 28 maja 2002 r., na karę

8 miesięcy ograniczenia wolności poprzez nieodpłatną, kontrolowaną pracę na

cele społeczne w wymiarze 20 godzin miesięcznie, którym oddano skazanego

pod dozór kuratora, zwolniono od ponoszenia kosztów sądowych;

2. Sądu Rejonowego z dnia 08.06.2004 r., sygn. akt II K 492/03, skazujący za

przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 280 § 1 k.k. i in., popełnione w dniu 8

czerwca 2003 r., na karę 2 lat pozbawienia wolności, za przestępstwo z art. 189

§ 1 k.k., popełnione w dniu 8 czerwca 2003 r., na karę 4 miesięcy pozbawienia

wolności, na karę łączną za w/w czyny 2 lat pozbawienia wolności, warunkowo

zawieszono wykonanie kary pozbawienia wolności na okres 5 lat, którym

oddano skazanego pod dozór kuratora, zaliczono mu okres rzeczywistego

pozbawienia wolności w sprawie od dnia 12.03.2004 r. do dnia 08.06.2004 r.,

zwolniono od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, przy czym,

postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 25.01.2006 r. sygn. akt X Ko

2085/05, zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności i zaliczono na jej

poczet okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia

08.06.2003 r. do dnia 09.06.2003 r. i od dnia 12.03.2004 r. do dnia 08.06.2004

r.;

3. Sądu Rejonowego z dnia 04.01.2005 r., sygn. akt II K 822/04, skazujący za

przestępstwo z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., popełnione w dniu 8

października 2003 r., na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, którym

warunkowo zawieszono wykonanie kary pozbawienia wolności na okres 3 lat,

oddano skazanego pod dozór kuratora, zobowiązano go do naprawienia

szkody, zasądzono koszty obrony z urzędu, zwolniono od ponoszenia kosztów

sądowych, przy czym, postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 18.03.2008 r.

- sygn. akt X Ko 362/08, zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności, na

poczet której zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie w

dniu 9.10.2003 r., następnie postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 9 maja

3

2014 r. sygn. akt II Ko 133/14, zamieniono karę 8 miesięcy pozbawienia

wolności na karę 30 dni aresztu przewidzianą w art. 124 § 1 k.w., zaliczając na

jej poczet okres rzeczywistego pozbawienia wolności w dniu 9 października

2003 r., postanowieniem z dnia 30 lipca 2014 r., zaliczono skazanemu na

poczet orzeczonej postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 9 maja 2014 r.

sygn. akt II Ko 133/14 kary 30 dni aresztu okresy: zatrzymania w dniu 9

października 2003 r. oraz okres od dnia 23 czerwca 2010 r. do dnia 22 lipca

2010 r. w ramach odbytej w sprawie II K 800/08 kary łącznej, uznając

orzeczoną karę 30 dni aresztu za wykonaną w całości;

4. Sądu Rejonowego z dnia 09.02.2005 r., sygn. akt II K 814/04, skazujący za

przestępstwo z art. 288 §1 k.k. i art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., przy

zast. art. 12 k.k., popełnione w dniu 12 marca 2004 r., na karę roku

pozbawienia wolności, którym warunkowo zawieszono wykonanie kary

pozbawienia wolności na okres 3 lat, oddano skazanego pod dozór kuratora,

zobowiązano go do naprawienia szkody, zasądzono koszty obrony z urzędu,

zwolniono skazanego od ponoszenia kosztów sądowych, przy czym,

postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 08.02.2008 r. - sygn. akt X Ko

2775/07, zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności, na poczet której

zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia

12.03.2004 r. do dnia 13.03.2004 r.;

5. Sądu Rejonowego z dnia 11.04.2005 r., sygn. akt II K 948/04, skazujący za

przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. i art. 288 § 1 k.k. i in., popełnione w dniu 4

lutego 2004 r., na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, którym warunkowo

zawieszono wykonanie kary pozbawienia wolności na okres 3 lat, zobowiązano

oskarżonego do naprawienia szkody, oddano go pod dozór kuratora,

zasądzono koszty obrony z urzędu, zwolniono skazanego od ponoszenia

kosztów sądowych, przy czym, postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia

18.03.2008 r.- sygn. akt X Ko 363/08, zarządzono wykonanie kary pozbawienia

wolności, na poczet której zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności

w sprawie w dniu 05.02.2004 r.;

6. Sądu Rejonowego z dnia 12.05.2005 r., sygn. akt II K 180/05, skazujący za

przestępstwo z art. 278 § 1 k.k., popełnione w dniu 8 listopada 2004 r., na karę

4

8 miesięcy pozbawienia wolności, którym warunkowo zawieszono wykonanie

kary pozbawienia wolności na okres 3 lat, zobowiązano skazanego do

naprawienia szkody, oddano go pod dozór kuratora, zasądzono koszty obrony z

urzędu, zwolniono skazanego od ponoszenia kosztów sądowych, przy czym,

postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 18.03.2008 r. - sygn. akt X Ko

361/08, zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności, na poczet której

zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie w dniu

09.11.2004 r.;

7. Sądu Rejonowego z dnia 11.07.2006 r., sygn. akt II K 573/06, skazujący za

przestępstwo z art. 233 § 1 k.k., popełnione w dniu 14.04.2004 r., na karę 1

roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, którym warunkowo zawieszono

wykonanie kary pozbawienia wolności na okres 5 lat, oddano skazanego pod

dozór kuratora, zwolniono go od ponoszenia kosztów sądowych, przy czym,

postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 30.12.2008 r. - sygn. akt X Ko

2133/08, zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności, na poczet której

zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia

06.04.2006 r. do dnia 07.04.2006 r.;

8. Sądu Rejonowego z dnia 09.10.2007 r., sygn. akt II K 813/07, skazujący za

przestępstwo z art. 280 § 1 k.k., popełnione w dniu 9 września 2005 r., na karę

2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, za przestępstwo z art. 280 § 1 k.k. i in.,

popełnione w dniu 16.09.2005 r. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia

wolności, którym orzeczono karę łączną za w/w czyny 3 lat pozbawienia

wolności, zasądzono koszty obrony z urzędu, zwolniono skazanego od

ponoszenia kosztów sądowych;

9. wyrok łączny Sądu Rejonowego z dnia 30.06.2009 r., sygn. akt II K 800/08, w

ramach którego połączono skazanemu w pkt I wyroku jednostkowe kary

ograniczenia wolności i pozbawienia wolności orzeczone wyrokiem Sądu

Rejonowego z dnia 04.09.2003 r. - sygn. akt II K 1087/02 i wyrokiem Sądu

Rejonowego z dnia 08.06.2004 r. - sygn. akt II K 492/03, następnie w pkt II

połączono skazanemu jednostkowe kary pozbawienia wolności orzeczone

wyrokami: Sądu Rejonowego z dnia 04.01.2005 r. - sygn. akt II K 822/04, Sądu

Rejonowego z dnia 09.02.2005 r. - sygn. akt II K 814/04, Sądu Rejonowego z

5

dnia 11.04.2005 r. - sygn. akt II K 948/04, Sądu Rejonowego z dnia

12.05.2005 r. - sygn. akt II K 180/05 i Sądu Rejonowego z dnia 11.07.2006 r. -

sygn. akt. II K 573/06, i w miejsce orzeczonych tymi wyrokami kar wymierzono

skazanemu jedną karę łączną 4 lat pozbawienia wolności.

10. Sądu Rejonowego z dnia 4.07.2013 r., sygn. akt II K 993/12, skazujący za

przestępstwo z art. 160 § 3 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. przy zast. art. 11 § 2

k.k., popełnione w dniu 9 września 2012 r., na karę 6 miesięcy pozbawienia

wolności, którym warunkowo zawieszono wykonanie kary pozbawienia wolności

na okres 2 lat, tytułem próby, orzeczono nawiązkę na rzecz pokrzywdzonej,

zasądzono od skazanego koszty sądowe.

Sąd Rejonowy, wyrokiem łącznym z dnia 7 listopada 2014 r., w sprawie o

sygn. akt II K 335/14, orzekł:

I. stwierdził, że traci moc orzeczenie o karze łącznej zawarte w pkt II

wyroku łącznego Sądu Rejonowego z dnia 30 czerwca 2009 r., o

sygn. akt II K 800/08,

II. na mocy art. 85 k.k. i 86 § 1 k.k. w zw. z art. 569 § 1 k.p.k. połączył

orzeczone wobec skazanego wyrokami oznaczonymi w punkcie 4, 5,

6 i 7, wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 09.02.2005 r. - sygn. akt II K

814/04, wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 11.04.2005 r. - sygn. akt

II K 948/04, wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 12.05.2005 r. - sygn.

akt II K 180/05 i wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 11.07.2006 r. -

sygn. akt II K 573/06, jednostkowe kary pozbawienia wolności i w

miejsce orzeczonych tymi wyrokami kar wymierzył skazanemu S. A.

karę łączną 3 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności,

III. rozstrzygnięcia z połączonych wyroków nieobjęte wyrokiem łącznym

pozostawił odrębnemu wykonaniu,

IV. na mocy art. 577 k.p.k. zaliczył skazanemu na poczet orzeczonej w

punkcie II kary łącznej okres pozbawienia wolności w sprawie o sygn.

akt II K 948/04, w dniu 5 lutego 2004 r. oraz w okresie od 4 marca

2005 r. do 11 kwietnia 2005 r. oraz w okresie od 8 kwietnia 2014 r. do

30 sierpnia 2014 r. oraz w sprawie o sygn. akt II K 180/05 w dniu

09.11.2004 r. oraz w okresie od 30 września 2014 r. do 7 listopada

6

2014 r. oraz okres kary łącznej 4 lat dotychczas odbytej w ramach

wyroku z dnia 30 czerwca 2009 r. o sygn. akt II K 800/08,

V. na mocy art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie w zakresie objęcia

wyrokiem łącznym wyroku Sądu Rejonowego z dnia 4.07.2013 r. -

sygn. akt II K 993/12,

VI. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata H. W. określoną

kwotę tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej skazanemu z urzędu,

VII. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił skazanego od ponoszenia

kosztów sądowych związanych z wydaniem wyroku łącznego,

obciążając nimi Skarb Państwa.

Powyższe orzeczenie nie zostało zaskarżone przez żadną ze stron i

uprawomocniło się w dniu 19 grudnia 2014 r.

Z kasacją od tego wyroku, w zakresie jego rozstrzygnięć zawartych w pkt II

(o połączeniu kar pozbawienia wolności orzeczonych wyrokami Sądu Rejonowego

o sygn. II K 814/04, II K 948/04, II K 180/05 i II K 573/06) oraz w pkt IV (o zaliczeniu

kar na poczet kary łącznej), wystąpił na korzyść skazanego Prokurator Generalny.

Zarzucił temu orzeczeniu rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie

art. 85 k.k., polegające na objęciu wyrokiem łącznym kary roku i 6 miesięcy

pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 11 lipca 2006

r., sygn. akt II K 573/06, w sytuacji, gdy skazanie wynikające z tego wyroku uległo

zatarciu z mocy prawa. Wywodząc w ten sposób, skarżący wniósł o uchylenie

wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna i w związku z tym podlega uwzględnieniu

na posiedzeniu, o jakim mowa w art. 535 § 5 k.p.k.

Nie budzi bowiem wątpliwości, że wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 11

lipca 2006 r., w sprawie o sygn. akt II K 573/06, S. A. (podobnie jak jego brat T. A.)

został skazany za popełnienie przestępstwa z art. 233 § 1 k.k., za co wymierzono

mu karę jednego roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania na okres próby 5 lat, a także oddano go pod dozór

7

kuratora. Sąd Rejonowy, w postępowaniu w przedmiocie wyroku łącznego

prowadzonym w niniejszej sprawie, błędnie ustalił natomiast, że postanowieniem

tegoż Sądu z dnia 30 grudnia 2008 r. (sygn. akt X Ko 2133/08) zarządzono wobec

S. A. wykonanie powyższej kary pozbawienia wolności. Tymczasem z akt sprawy o

sygn. II K 573/06 wynika bezspornie, że postanowieniem, o którym tu mowa,

zarządzono wykonanie kary, ale wobec jego brata – T. A., nie zaś samego

skazanego S. A. Analiza tych materiałów dowodzi również, że wobec tego

ostatniego nigdy nie zarządzono wykonania omawianej kary pozbawienia wolności.

Zgodnie z dyspozycją art. 76 § 1 k.k. skazanie ulega zatarciu z mocy prawa

z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. Wskazać tu należy, że wyrok

Sądu Rejonowego w sprawie o sygn. akt II K 573/06 uprawomocnił się z dniem 19

lipca 2006 r. Orzeczeniem tym, poza karą pozbawienia wolności, nie wymierzono S.

A. innych kar czy środków karnych. Mając na uwadze to wszystko oraz okoliczność,

że nie doszło do zarządzenia względem tego skazanego wykonania omawianej tu

kary pozbawienia wolności, skazanie go przywołanym tu wyrokiem uległo zatarciu z

mocy prawa z dniem 19 stycznia 2012 r., a więc jeszcze przed datą wyrokowania w

przedmiocie wydania wyroku łącznego w sprawie o sygn. II K 335/14.

Powyższe winien więc uwzględnić Sąd Rejonowy w wydanym przez siebie

orzeczeniu w tej sprawie. Łącząc zaś w pkt II części dyspozytywnej wyroku karę

jednego roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczoną wyrokiem w sprawie o

sygn. akt II K 573/06 z karami orzeczonymi innymi wyrokami oraz wymierzając

skazanemu w efekcie tego nową karę łączną, Sąd ten dopuścił się rażącego

naruszenia przepisu wskazanego w zarzucie kasacji, co trafnie wykazał Prokurator

Generalny. Podkreślić bowiem należy, że skazanie, które uległo zatarciu z mocy

prawa, nie może być w ogóle brane pod uwagę przy rozważaniu kwestii wydania

wyroku łącznego. Stanowisko to jest od dawna konsekwentnie przyjmowane w

orzecznictwie Sądu Najwyższego (ostatnio np. w wyroku SN z dnia 20 marca 2013

r., III KK 50/13, LEX nr 1292220). Słusznie podnosi też Prokurator Generalny, że

omawiane tu uchybienie spowodowało ostatecznie wymierzenie skazanemu kary

łącznej 3 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności, natomiast przy prawidłowym

procedowaniu Sądu kara ta oscylowałaby w wymiarze od jednego roku do 2 lat i 2

8

miesięcy pozbawienia wolności. Tym samym doszło do rażącego naruszenia prawa,

które miało przy tym istotny wpływ na treść wydanego wyroku łącznego.

Z tych wszystkich względów wyrok łączny Sądu Rejonowego w zaskarżonej

niniejszą kasacją części ostać się nie może. Dlatego też Sąd Najwyższy uchylił

rozstrzygnięcia zawarte w jego pkt II. i IV. oraz przekazał Sądowi Rejonowemu

sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy miał przy tym

na uwadze fakt, że Sąd Rejonowy podjął – jak sam wskazał – próbę sanowania

omawianego tu uchybienia, wydając, po jego dostrzeżeniu, w stosunku do S. A. z

urzędu, w dniu 13 marca 2015 r., nowy wyrok łączny w sprawie o sygn. akt II K

96/15. Od tego orzeczenia apelację wniósł oskarżyciel publiczny. Po jej

rozpoznaniu, Sąd Okręgowy, wyrokiem z dnia 26 czerwca 2015 r., sygn. akt XXIII

Ka 385/15, wobec stwierdzenia tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której

mowa w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., uchylił zaskarżone orzeczenie i umorzył

postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego. Okoliczności te nie

skutkowały więc bezzasadnością czy niedopuszczalnością wniesienia niniejszej

kasacji, a uchybienie, o jakim w niej mowa, można było wyeliminować w tej sytuacji

przez uchylenie wyroku łącznego Sądu Rejonowego w zaskarżonym omawianą

skargą zakresie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy weźmie pod uwagę

powyższe wywody i rozważy możliwość połączenia pozostałych wyroków objętych

pkt II zgodnie z wymogami wskazanymi w art. 85 k.k.

Z tych wszystkich względów, orzeczono jak w wyroku.

kc