SNO 81/15

Sygn. akt SNO 81/15

UCHWAŁA

Dnia 26 lutego 2016 r.

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie:

SSN Marian Buliński (przewodniczący)

SSN Marek Pietruszyński

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

Protokolant Anna Kuras

po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 26 lutego 2016 r.

sprawy K. J.,

sędziego Sądu Rejonowego w […],

zażalenia Prokuratora Okręgowego w […] na uchwałę Sądu Apelacyjnego - Sądu

Dyscyplinarnego w […]

z dnia 17 listopada 2015 r.,

uchwalił:

1. zmienić zaskarżoną uchwałę w ten sposób, że

a) na podstawie art. 80 § 2c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo

o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 427

ze zm.) zezwolić na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej

sędziego Sądu Rejonowego – K. J., w zakresie czynu opisanego we

wniosku prokuratora, a polegającego na tym, że:

- w okresie od 29 sierpnia 2007 r. do 30 kwietnia 2011 r. w […],

działając w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry

powziętego zamiaru jako funkcjonariusz publiczny - Sędzia Sądu

Rejonowego pełniący funkcję Przewodniczącego Wydziału […], nie

dopełniła ciążących na niej obowiązków służbowych wynikających z

treści przepisów § 49 ust 1 i § 57 pkt 1, 2 i 8 Rozporządzenia Ministra

2

Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. Regulamin urzędowania

sądów powszechnych, (Dz. U. z 2007 r., Nr 38 poz. 249, w brzmieniu

obowiązującym do dnia wejścia w życie Rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 18 lipca 2013 r. zmieniającego

Rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych, tj.

do dnia 15 sierpnia 2013 r., § 278 ust 1 i 2 Rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. Regulamin urzędowania

sądów powszechnych oraz § 384 ust 2 pkt 11 Zarządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i

zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów

administracji sądowej (w brzmieniu nadanym Zarządzeniem Ministra

Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2006 r. zmieniającym zarządzenie

w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz

innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. MS z dnia 3 sierpnia

2006 r.) z dniem 1 lipca 2006 r., § 384 ust. 2 pkt 15 cytowanego wyżej

zarządzenia (w brzmieniu nadanym Zarządzeniem Ministra

Sprawiedliwości z dnia 29 grudnia 2008 r. zmieniającym zarządzenia

w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz

innych działów administracji sądowej z dniem 1 stycznia 2008 r. (Dz.

Urz. MS z 31 stycznia 2008 r.), § 384 ust 2 pkt 16 cytowanego

zarządzenia (w brzmieniu nadanym Zarządzeniem Ministra

Sprawiedliwości z dnia 29 grudnia 2008 r., zmieniającym Zarządzenie

w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz

innych działów administracji sądowej z dniem 1 stycznia 2009 r., (Dz.

Urz. MS z dnia 3 lutego 2009 r.), w ten sposób, że wbrew obowiązkom

wskazanym w treści § 57 pkt 1 i 2, § 278 ust 1 i 2 Regulaminu

urzędowania sądów powszechnych jako Przewodnicząca Wydziału,

nie zaznajamiała się z zawiadomieniami o ponownym skazaniu

przesyłanymi przez Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego,

nie wydawała zarządzeń porządkowych w zakresie dalszego nadania

biegu wskazanym zawiadomieniom, wbrew dyspozycji § 49 ust. 1

Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, nie wyznaczała

3

sędziów sprawozdawców zobowiązanych do przeprowadzenia

postępowań i wydania stosownych orzeczeń w przedmiocie

zarządzenia wykonania kar pozbawienia wolności warunkowo

zawieszonych, w sposób określony w treści przepisu art. 351 § 1

kodeksu postępowania karnego, zgodnie z którym wyznaczanie

sędziów sprawozdawców do rozpoznania poszczególnych

zawiadomień o ponownym skazaniu winno następować według

kolejności ich wpływu oraz jawnej dla stron listy sędziów danego

wydziału, a nadto wbrew dyspozycji przepisów § 384 ust. 2 pkt 11, §

384 ust. 2 pkt 15 i § 384 ust. 2 pkt 16 cytowanego powyżej

Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości, nie wydawała zarządzeń

nakazujących zarejestrowanie poszczególnych zawiadomień o

ponownym skazaniu w wykazie „Ko", przez co jako Przewodnicząca

Wydziału nie sprawowała należytego nadzoru nad rozpoznawaniem

tego typu kategorii spraw, do czego była zobowiązana na podstawie §

57 pkt 8 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, w wyniku

czego doszło do zaniechania wydania przez Sąd postanowień w

przedmiocie zarządzenia wykonania kary warunkowo zawieszonej,

stosownie do treści art. 75 § 1, 2 lub 3 kodeksu karnego, w terminie

określonym w treści art. 75 § 4 kodeksu karnego w następujących

sprawach:

[…], w których zarządzenie wykonania kary miało charakter

obligatoryjny,

[…], w których zarządzenie wykonania kary miało charakter

fakultatywny, w wyniku czego działała na szkodę interesu

publicznego, wyrażającego się w prawidłowym funkcjonowaniu sądów

powszechnych, tj. o czyn z art. 231 § 1 kk w zw. z art. 12 k.k.;

b. na podstawie art. 129 § 2 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.

Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r.,

poz. 427 ze zm.) zawiesza sędziego Sądu Rejonowego K. J. w

czynnościach służbowych i obniża jej wynagrodzenie na czas trwania

zawieszenia o 25% (dwadzieścia pięć procent).

4

2. Kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Prokurator Okręgowy w […] wniósł o zezwolenie na pociągnięcie do

odpowiedzialności karnej sędzi Sądu Rejonowego K. J. wyjaśniając, że w toku

postępowania przygotowawczego prowadzonego w sprawie V Ds. …/12/Sw

zgromadzono materiał dowodowy uzasadniający podejrzenie popełnienia przez nią

przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w ten sposób, że w okresie od

29 sierpnia 2007 r. do 30 kwietnia 2011 r. w […], działając w krótkich odstępach

czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, jako funkcjonariusz publiczny -

sędzia Sądu Rejonowego pełniący funkcję Przewodniczącego Wydziału […], nie

dopełniła ciążących na niej obowiązków służbowych wynikających z § 49 ust. 1, §

57 pkt 1, 2 i 8 oraz § 278 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

23 lutego 2007 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2007 r.

Nr 38, poz. 249, w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie

Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 lipca 2013 r. zmieniającego

rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych, tj. do dnia 15

sierpnia 2013 r.), a także kolejno § 384 ust. 2 pkt 11 Zarządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania

sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (w brzmieniu

nadanym Zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2006 r.,

zmieniającym z dniem 1 lipca 2006 r. zarządzenie w sprawie organizacji i zakresu

działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej - Dz.

Urz. M.S. Nr 5 poz. 112 z dnia 3 sierpnia 2006 r.), § 384 ust. 2 pkt 15 cytowanego

wyżej zarządzenia (w brzmieniu nadanym Zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z

dnia 28 grudnia 2007 r., zmieniającym zarządzenie w sprawie organizacji i zakresu

działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej z

dniem 1 stycznia 2008 r., Dz. Urz. MS Nr 1 poz. 4 z dnia 31 stycznia 2008 r.) i §

384 ust. 2 pkt 16 cytowanego zarządzenia (w brzmieniu nadanym Zrządzeniem

Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 grudnia 2008 r. zmieniającym zarządzenie w

sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów

administracji sądowej z dniem 1 stycznia 2009 r., Dz. Urz. M.S. Nr 1 poz. 4 z dnia 3

5

lutego 2009 r.), w ten sposób, że wbrew obowiązkom wskazanym w treści § 57 pkt

1 i 2, § 278 ust. 1 i 2 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, jako

Przewodnicząca Wydziału, nie zaznajamiała się z zawiadomieniami o ponownym

skazaniu przesyłanymi przez Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego i nie

wydawała zarządzeń porządkowych w zakresie nadania dalszego biegu

wskazanym zawiadomieniom, wbrew dyspozycji § 49 ust. 1 Regulaminu

urzędowania sądów powszechnych, nie wyznaczała sędziów sprawozdawców,

zobowiązanych do przeprowadzenia postępowań i wydania stosownych orzeczeń w

przedmiocie zarządzenia wykonania kar pozbawienia wolności warunkowo

zawieszonych, w sposób określony w treści przepisu art. 351 § 1 k.p.k., zgodnie z

którym wyznaczanie sędziów sprawozdawców do rozpoznania poszczególnych

zawiadomień o ponownym skazaniu powinno następować według kolejności ich

wpływu oraz jawnej dla stron listy sędziów danego wydziału, a nadto wbrew

dyspozycji przepisów kolejno § 384 ust. 2 pkt 11, § 384 ust. 2 pkt 15 i § 384 ust. 2

pkt 16 cytowanego powyżej Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości, nie wydawała

zarządzeń nakazujących zarejestrowanie poszczególnych zawiadomień o

ponownym skazaniu w wykazie "Ko", przez co jako Przewodnicząca Wydziału nie

sprawowała należytego nadzoru nad rozpoznawaniem tego typu kategorii spraw,

do czego była zobowiązana na podstawie § 57 pkt 8 Regulaminu urzędowania

sądów powszechnych, w wyniku czego doszło do zaniechania wydania przez Sąd

postanowień w przedmiocie zarządzenia wykonania kary warunkowo zawieszonej,

stosownie do treści art. 75 § 1, 2 lub 3 k.k., w terminie określonym w treści art. 75 §

4 k.k. w 36-ciu sprawach, w których zarządzenie wykonania kary miało charakter

obligatoryjny oraz w 70-ciu sprawach, w których zarządzenie wykonania kary miało

charakter fakultatywny, w wyniku czego działała na szkodę interesu publicznego,

wyrażającego się w prawidłowym funkcjonowaniu sądów powszechnych.

Rozpoznając wniosek Prokuratora po raz pierwszy Sąd Apelacyjny - Sąd

Dyscyplinarny podjął w dniu 24 czerwca 2014 r. uchwałę, w której odmówił

zezwolenia na pociągnięcie sędzi K. J. do odpowiedzialności karnej. Uznał, że

informacje wpływające z Krajowego Rejestru Skazanych o ponownym skazaniu

osób, wobec których orzeczono wcześniej karę pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania nie podlegały obowiązkowi

6

niezwłocznego zarejestrowania w wykazie "Ko", a art. 351 § 1 i 2 k.p.k., nakazujący

wyznaczanie sędziów sprawozdawców według kolejności wpływu spraw oraz

jawnej dla stron listy sędziów nie ma zastosowania na etapie wykonania orzeczeń.

Co prawda Sąd zgodził się, że sędzia K. J. uchybiła ciążącym na niej jako

przewodniczącej wydziału obowiązkom zaznajamiania się z wszystkimi

wpływającymi do wydziału pismami, niezwłocznego nadawania im odpowiedniego

biegu i czuwania nad właściwym wykonywaniem wydawanych zarządzeń, jednak

ocenił, że nie obejmowała zamiarem umyślnym następstw swoich zaniedbań

nadzorczych, co podważa przyjętą przez prokuratora kwalifikację jej czynu z art.

231 § 1 k.k., zaś zarzutu popełnienia tego przestępstwa z winy nieumyślnej (art.

231 § 3 k.k.) prokurator nie przedstawił. Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny

zwrócił też uwagę, że w toku prowadzonego przeciwko sędzi K. J. postępowania

dyscyplinarnego zakończonego prawomocnym uznaniem jej winy i wymierzeniem

kary dyscyplinarnej za te same czyny nie doszło do podjęcia uchwały o zezwoleniu

na pociągniecie jej do odpowiedzialności karnej na podstawie art. 119 u.s.p., co

przyjął jako wskazówkę, że jej zaniedbania nie zostały uznane za czyn o

charakterze przestępczym. Sąd zwrócił tez uwagę na nadmierne obciążenie sędzi

K. J. pracą i stanął na stanowisku, że nie ma dostatecznych podstaw do uchylenia

chroniącego ją immunitetu.

Orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego pierwszej instancji Sąd Najwyższy – Sąd

Dyscyplinarny uchylił uchwałą z dnia 18 listopada 2014 r. i przekazał sprawę do

ponownego rozpoznania zwracając uwagę, że w wyroku wydanym przeciwko sędzi

K. J. w postępowaniu dyscyplinarnym przypisano jej rażące zaniedbanie

obowiązków służbowych przez niewykonywanie czynności nadzorczych nad

sprawnym przebiegiem postępowania wykonawczego, w szczególności w

sprawach dotyczących zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności bądź

ograniczenia wolności, co doprowadziło do rażącej przewlekłości procedowania i

skutkowało brakiem decyzji w przedmiocie obligatoryjnego bądź fakultatywnego

zarządzenia wykonania kary w sprawach wymienionych w wyroku, za co ukarano ją

karą usunięcia ze stanowiska przewodniczącej wydziału. Wskazał też na zbieżność

przedmiotu obu spraw i na to, że wniosek Prokuratora należało rozpoznać z

zastosowaniem właściwych kryteriów odróżniających odpowiedzialność

7

dyscyplinarną od karnej, jaką stanowi stopień społecznej szkodliwości czynu

ocenianego w aspekcie przedmiotowym i podmiotowym. Ponadto wskazał na

argumenty przemawiające za możliwością przypisania sędzi K. J. winy umyślnej w

postaci zamiaru ewentualnego. Zaznaczył też, że kwalifikacja czynu należy

ostatecznie do sądu, który jest jedynie związanym opisem zarzucanego czynu.

Wnioskowanie o domniemanych ocenach jakie spowodować miały niezastosowanie

w postępowaniu dyscyplinarnym art. 119 u.s.p. uznał za pozbawione podstaw.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny

wydał uchwałę wyrażającą zgodę na pociągnięcie sędzi K. J. do odpowiedzialności

karnej za opisany we wniosku czyn. Orzeczenie zostało jednak uchylone przez Sąd

Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 28 maja 2015 r. Sąd Najwyższy

wytknął uchybienia formalne uzasadnienia sporządzonego przez Sąd

Dyscyplinarny pierwszej instancji, polegające na niewskazaniu faktów uznanych za

udowodnione lub nieudowodnione, dowodów, na których Sąd się oparł i przyczyn

nieuwzględnienia dowodów przeciwnych a ponadto niewyjaśnieniu podstawy

prawnej rozstrzygnięcia, co spowodowało, że nie wyjaśnił, jak się miały zachowania

sędzi K. J., do znamion przestępstwa z art. 231 § 1 k.k., jakie ciążyły na niej

obowiązki i jakie było ich źródło oraz czy istniał związek przyczynowy między ich

niedopełnieniem a powstaniem zagrożenia dla chronionego prawem dobra

publicznego lub prywatnego.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, po przeprowadzeniu postępowania po

raz kolejny, w dniu 17 listopada 2015 r. podjął uchwałę o odmowie zezwolenia na

pociągniecie sędzi K. J. do odpowiedzialności karnej. W uzasadnieniu dokonał

szczegółowych ustaleń faktycznych w zakresie jej obowiązków w okresie objętym

wnioskiem Prokuratora, a także czynności podejmowanych w każdej ze

wskazanych w tym wniosku spraw. Omówił również i ocenił zgromadzone dowody.

Po przeprowadzeniu analizy prawnej ustaleń stanął na stanowisku, że Prokurator

Okręgowy nie zdołał dostatecznie udowodnić podejrzenia, iż sędzia K. J. popełniła

czyn zabroniony o znamionach przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.

lub z art. 231 § 3 k.k., wprawdzie bowiem można jej przypisać zaniedbania w

nadzorze nad pracą kierowanego przez nią wydziału, jednak zebrane materiały są

na tyle nieszczegółowe, że nie pozwalają na stwierdzenie, że skutkiem tych

8

zaniedbań była szkoda w rozumieniu art. 231 k.k. polegająca na niezarządzeniu

wykonania zawieszonych warunkowo kar na podstawie art. 75 § 1 k.k.

Prokurator Okręgowy zaskarżył uchwałę Sądu pierwszej instancji w całości

na niekorzyść sędzi K. J. Na podstawie art. 438 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.

zarzucił obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wydanego

orzeczenia, w zakresie:

- art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej i sprzecznej z zasadami logiki

oraz z zasadami doświadczenia życiowego oceny zgromadzonego materiału

dowodowego, bez wnikliwej i szczegółowej analizy poszczególnych dowodów oraz

ich wzajemnego powiązania, co spowodowało bezzasadne przyjęcie, że nie miało

miejsca naruszenie przez sędzię K. J. wskazanych we wniosku przepisów

Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, że jedynie ona należycie

wykonywała swoje obowiązki i nie uzyskała żadnego wsparcia ze strony sędziów

pracujących w wydziale ani ze strony kierownictwa sądu; że wszystkie

nierozpoznane sprawy zostały przydzielone innemu sędziemu, według zwyczajów

panujących w wydziale oraz że dokumenty zgromadzone przez Prokuratura

Okręgowego nie uprawniały do ustaleń z zakresie skutków zaniedbań sędzi K. J.;

- art. 92 i art. 410 k.p.k. przez nieuwzględnienie szeregu dowodów z zeznań

przesłuchanych osób – sędziów orzekających w wydziale kierowanym przez sędzię

K. J., wizytatora sędziego Z. P., z wyroku z dnia 20 czerwca 2013 r. uznającego

sędzię K. J. za winną deliktu dyscyplinarnego polegającego na rażącym

zaniedbaniu obowiązków służbowych poprzez niewykonywanie nadzoru nad

sprawnym przebiegiem postępowania wykonawczego, a także nieodniesienie się

do ocen prawnych Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego wyrażonych w

uchwale z dnia 18 listopada 2014 r. wydanej w niniejszej sprawie i wniosków Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego uzasadniających wydaną wcześniej uchwałę

o zezwoleniu na pociągnięcie sędzi K. J. do odpowiedzialności dyscyplinarnej;

- art. 80 § 2 c u.s.p. przez rozszerzoną interpretację przesłanki „dostatecznie

uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa przez sędziego”.

9

Zdaniem skarżącego konsekwencją wytkniętych uchybień stało się

nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, że

zgromadzony materiał nie wskazuje na dostatecznie uzasadnione podejrzenie

popełnienia przez sędzię K. J. czynu z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.

W oparciu o zgłoszone zarzuty Prokurator Okręgowy na podstawie art. 427 §

1 i art. 437 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. wniósł o zmianę zaskarżonej

uchwały i wyrażenie przez Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zgody na

pociągniecie do odpowiedzialności karnej sędzi Sądu Rejonowego K. J. za

popełnienie czynu z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. opisanego we wniosku

Prokuratora.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Nie budzi wątpliwości ukształtowane na tle wykładni art. 80 § 2c u.s.p.

stanowisko, że zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej

powinno być udzielane po zbadaniu wszystkich okoliczności i dokonaniu wnikliwej

oceny, czy przedstawione dowody w pełni uzasadniają podejrzenie popełnienia

przez sędziego przestępstwa. Za dostatecznie uzasadnione podejrzenie uznaje się

takie, które nie nasuwa żadnych istotnych wątpliwości co do popełnienia

zarzucanego czynu ani też co do podstaw zakwalifikowania tego czynu jako

zabronionego, mogącego rodzić odpowiedzialność karną (por. np. postanowienie

Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 12 czerwca 2003 r., SNO 29/03,

OSNSD 2003/I/13, czy uchwałę tego Sądu z dnia 12 stycznia 2011 r., SNO 51/10,

OSNSD 2011/6).

W rozpatrywanej sprawie okoliczności faktyczne dotyczące przebiegu

zdarzeń związanych z odkładaniem do szafy w pokoju nr […] akt spraw z

zawiadomieniami o powtórnym skazaniu, nadesłanymi przez Biuro Informacyjne

Krajowego Rejestru Karnego i czynności wykonanych bezpośrednio w tych

sprawach przez sędzię K. J. nie budzą wątpliwości, podobnie jak ich dalsze losy,

aż do chwili umorzenia postępowań wykonawczych z uwagi na upływ terminu

umożliwiającego podjęcie w nich merytorycznych rozstrzygnięć. Nie jest też

kwestionowany fakt pełnienia przez sędzię K. J. funkcji przewodniczącej Wydziału i

dopuszczenia się przez nią zaniedbań w zakresie jej wykonywania, szczególnie, że

10

jej wina za delikt dyscyplinarny została przesądzona w prawomocnym wyroku

wydanym w postępowaniu dyscyplinarnym i pociągnęła za sobą wymierzenie kary

dyscyplinarnej.

Wątpliwości podnoszone i akcentowane przez Sąd Apelacyjny dotyczą

dwóch elementów – zakresu obowiązków przewodniczącej i sposobu ich

wykonania, a w związku z tym rozmiaru popełnionych uchybień i zaniedbań oraz

skutków tych zaniedbań i rodzaju winy, jaki można by przypisać sędzi K. J. Zakres

jej obowiązków Sąd Apelacyjny ustalił na podstawie zakresu czynności

przewodniczącej, jednak w późniejszych rozważaniach pominął wynikający z niego

obowiązek dekretowania pism wpływających do wydziału, przyjmując że w zakresie

przyjmowania i przygotowywania zawiadomień o skazaniu do merytorycznej oceny

obowiązki obciążały kierownika sekretariatu – co pozostaje w sprzeczności z

ustalonym zakresem czynności przewodniczącej, a ponadto z § 278 ust. 1 i 2

Regulaminu urzędowania sądów powszechnych. Słusznie też skarżący wskazuje,

że zakwestionowanie wiążącego charakteru obowiązków przewodniczącego

wynikających z § 49 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych z uwagi na

brak zakresu czynności innych sędziów orzekających w wydziale jest

nieuzasadnione. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w okresie, którego

dotyczy wniosek, wprawdzie odwołuje się do wskazań kolegium sądu w zakresie

zasad przydzielania spraw, jednak określał również reguły, jakie obowiązują

przewodniczącego w tym zakresie i pozostawiał mu pewną swobodę działania w

celu efektywnego podziału pracy między sędziów. Uzasadnione są też argumenty

dotyczące naruszenia przez sędzię K. J. obowiązków przewidzianych w § 57 pkt 1,

2 i 8 Regulaminu, znajdujących potwierdzenie w jej zakresie czynności,

powierzającym jej przewodniczenie wydziałowi, co rozumieć należy jako

wykonywanie kompleksu obowiązków określonych w przepisach ustaw i aktów

wykonawczych, w tym w powołanym Regulaminie. Skarżący ma również rację, że

ocena, czy doszło do skutecznego przydzielenia spraw do rozpoznania sędziemu

S. K. w drodze ustnego i ogólnego oznaczenia jego zakresu obowiązków nie

uwzględniła części materiału dowodowego, z którego wynikają wątpliwości co do

jednoznaczności takiej, generalnie wątpliwej formuły wyznaczenia sprawozdawcy.

Jest to jednak wątpliwość drugorzędna, która nie wymaga pełnego wyjaśnienia na

11

etapie rozstrzygania o istnieniu podstaw do uchylenia ochrony immunitetowej.

Niekwestionowane ustalenia faktyczne, wśród których istotne znaczenie ma

orzeczenie zapadłe przeciwko sędzi K. J. w postępowaniu dyscyplinarnym,

przesądzają bowiem dopuszczanie się przez nią rażących uchybień w realizacji

powinności przewodniczącej wydziału co najmniej na poziomie sprawowania

nadzoru nad prawidłową pracą powierzonego jej wydziału. Akcentowana przez Sąd

Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny kwestia niewykazania w zebranym materiale

dowodowym skutku wymaganego, aby możliwe było zakwalifikowanie zarzucanego

czynu jako przestępstwa z art. 231 § 1 lub 3 k.k. oparta jest na założeniu, że

znamię działania na szkodę interesu publicznego lub prywatnego rozumiane musi

być jako rzeczywiste nastąpienie szkody, przy czym w rozpoznawanym wypadku

szkodę taką stanowiłoby wyłącznie uniemożliwienie zarządzenia wykonania kary,

która – gdyby nie doszło do niedopełnienia obowiązków – byłaby niewątpliwie

zarządzona. Wprawdzie w orzecznictwie Sądu Najwyższego w ostatnim czasie

przeważa pogląd, że przestępstwo z art. 231 k.k. ma charakter przestępstwa

materialnego, a nie formalnego, czego konsekwencją jest uzależnienie

odpowiedzialności za niedopełnienie obowiązków lub przekroczenie uprawnień od

wystąpienia skutku działania sprawcy w postaci realnego stanu niebezpieczeństwa

wyrządzenia szkody. Stan ten jednak w rozpatrywanych okolicznościach

faktycznych nie polega na niezarządzeniu wykonania kary w konkretnej sprawie, w

której jej zarządzenie byłoby uzasadnione, lecz na doprowadzeniu do sytuacji, w

której sąd nie wykonywał swoich ustawowych zadań z zakresu wymiaru

sprawiedliwości, to znaczy nie przeprowadzał postępowania mającego za zadanie

zbadanie czy zachodzą podstawy do zarządzenia wykonania kary pozbawienia

wolności, której wykonanie zostało warunkowo zawieszone. Słusznie podnosi

skarżący w zażaleniu, że w związku z nierejestrowaniem w wydziale kierowanym

przez sędzię K. J. wpływu informacji o skazaniu i niedekretowaniu tych pism przez

sędzię przewodniczącą ustalenie przybliżonych dat wpływu tych zawiadomień

wymaga oparcia się na innym materiale dowodowym, w czym pomocą służyć mogą

zezna nia wskazanych w zażaleniu świadków. Nie można przy tym a priori

podzielić stanowiska Sądu Apelacyjnego, że w każdym wypadku na merytoryczne

zbadanie przez sędziów w Wydziale […] skutków skazań ujętych w przesłanych

12

informacjach potrzeba byłoby 2-3 miesięcy, wobec czego i tak niemal żadna z

nadesłanych informacji nie dawała szansy na dochowanie terminu z art. 75 § 4 k.k.,

ponieważ takie założenie sprzeczne jest z notoryjną wiedzą o funkcjonowaniu i

skuteczności postępowania w sprawach tego rodzaju. Wszystkie te przesłanki

przemawiają przeciwko prawidłowości zajętego przez Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny stanowiska, jakoby nie zostało dostatecznie wykazane dopuszczanie

się przez sędzię K. J. czynów spełniających wymagania przestępstwa z art. 231

k.k., przy czym zgodzić się też trzeba, że okoliczności w jakich występowały

zaniedbania w wypełnianiu obowiązków przewodniczącej, a zwłaszcza bardzo długi

czas w jakim obowiązki te nie były realizowane, co niewątpliwie pozostawało w

związku przyczynowym z nierozpoznaniem wielu spraw dotyczących zarządzenia

wykonania kary we wskazanych przez Prokuratora sprawach, nie wyklucza oceny

zawinienia skutku zaniedbań w kategoriach winy ewentualnej, na co wskazywał

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 18 listopada 2014 r., ani też zakwalifikowania

czynu w powiązaniu z art. 12 k.k. Nie ma też powodów, aby już na etapie

postępowania immunitetowego jednoznacznie ograniczać swobodę kwalifikacji

prawnych podstaw wyznaczających obowiązki przewodniczącej, ponieważ zgoda

na pociągnięcie odpowiedzialności karnej otwiera dopiero możliwość formalnego

przeprowadzenie postepowania karnego, w którym kwestie te będą przedmiotem

rozważań i badania.

Podnoszone w uzasadnieniu uchwały Sądu Apelacyjnego okoliczności

mające przemawiać na korzyść sędzi K. J., takie jak jej nadmierne obciążenie

pracą i trudności kadrowe kierowanego przez nią wydziału czy brak należytego

wsparcia ze strony kierownictwa Sądu Rejonowego nie rzutują na ocenę charakteru

zarzucanego jej czynu, lecz powinny być oceniane w kategoriach okoliczności

łagodzących.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny, uwzględniając

zażalenie Prokuratora Okręgowego, zmienił zaskarżoną uchwałę i orzekł o

wyrażeniu zgody na pociągniecie sędzi K. J. do odpowiedzialności karnej, z uwagi

na spełnienie przesłanek przewidzianych w art. 80 § 2c u.s.p. Jednocześnie, z

uwagi na treść art. 129 ust. 2 i 3 niezbędne było orzeczenie o zawieszeniu sędzi K.

13

J. w obowiązkach i obniżeniu jej wynagrodzenia. Za odpowiednie zmniejszenie Sąd

Najwyższy uznał obniżenie wynagrodzenia o 25%.

Orzeczenie o kosztach postępowania wynika z postanowień art. 133 u.s.p.

kc