IV KK 41/16

Sygn. akt IV KK 41/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 marca 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Przemysław Kalinowski (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gierszon

SSN Dariusz Świecki (sprawozdawca)

Protokolant Jolanta Grabowska

w sprawie J. R.

skazanego z art. 178a § 4 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 10 marca 2016 r.,

kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia 4 maja 2015 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Rejonowemu w K. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w M. J. R. został uznany za winnego

popełnienia przestępstwa z art. 178a § 4 k.k., polegającego na tym, że w dniu 18

lutego 2015 r., w K., kierował w ruchu lądowym samochodem osobowym marki Fiat

Punto, znajdując się w stanie nietrzeźwości 0,49 mg/l alkoholu w wydychanym

powietrzu, będąc wcześniej prawomocnie skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego

w K., sygn. akt II K …/12 za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie

2

nietrzeźwości i za to, na podstawie powyższego przepisu, wymierzono mu karę 7

miesięcy pozbawienia wolności, z orzeczeniem także wobec niego środka karnego

w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat,

na poczet którego zaliczono okres zatrzymania oskarżonemu prawa jazdy,

zwalniając ponadto go od ponoszenia kosztów sądowych. Orzeczenie to nie zostało

zaskarżone przez żadną ze stron i uprawomocniło się w dniu 12 maja 2015 r.

Z kasacją od tego wyroku na korzyść skazanego wystąpił Prokurator

Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie

przepisów prawa procesowego i materialnego, to jest art. 387 § 2 k.p.k. i art. 107 §

4a k.k., polegające na uwzględnieniu przez Sąd wadliwego wniosku oskarżonego o

skazanie bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, któremu nie sprzeciwił

się prokurator i wymierzeniu J. R. kary 7 miesięcy pozbawienia wolności za

popełnienie czynu z art. 178a § 4 k.k., podczas gdy będące podstawą przyjęcia

kwalifikacji czynu z art. 178a § 4 k.k. skazanie wyrokiem Sądu Rejonowego w K. o

sygn. II K …/12 za popełnienie czynu z art. 178a § 1 k.k. w dacie orzekania

zaskarżonym wyrokiem o sygn. VII K …/15 uległo zatarciu. Wywodząc w ten

sposób, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie

sprawy Sądowi Rejonowemu w K. do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Kasacja ta jest oczywiście zasadna i w związku z tym podlega uwzględnieniu

na posiedzeniu, o jakim mowa w art. 535 § 5 k.p.k.

Analiza materiałów sprawy dowodzi, że J. R., wyrokiem Sądu Rejonowego w

K. z dnia 12 grudnia 2012 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II K …6/12 został

uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., za co skazano go

na karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 10 zł każda, zaś na

podstawie art. 42 § 2 k.k. orzeczono wobec niego środek karny w postaci zakazu

prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres roku, na poczet którego

zaliczono okres zatrzymania prawa jazdy. Z zalegającej w aktach sprawy karty

karnej dotyczącej J. R. wynika bezspornie, że w dniu 8 marca 2013 r. wykonano

wymierzoną powyższym wyrokiem karę grzywny, zaś w dniu 2 listopada 2013 r.

wykonano orzeczony nim środek karny zakazu prowadzenia pojazdów.

Podkreślić w tym miejscu należy, że art. 107 § 4a k.k. przewiduje, iż w razie

3

skazania na grzywnę, zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem roku

od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania, natomiast §

6 tego przepisu zakłada, że jeżeli orzeczono środek karny, zatarcie skazania nie

może nastąpić przed jego wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem jego

wykonania. Mając na uwadze wskazane tu okoliczności, nie może budzić

wątpliwości, że jeszcze przed wydaniem zaskarżonego niniejszą kasacją

orzeczenia doszło do zatarcia z mocy prawa skazania J. R. wyrokiem Sądu

Rejonowego w sprawie o sygn. akt II K …/12.

Powyższe winien mieć na uwadze Sąd Rejonowy w M.. w sprawie o sygn.

akt VII K …/15. Fakt zatarcia skazania, o którym tu mowa oznacza bowiem, że nie

było dopuszczalne skazanie J. R. za przestępstwo z art. 178a § 4 k.k., co wchodzi

w rachubę przecież jedynie wtedy, gdy sprawca czynu określonego w art. 178a § 1

k.k. był wcześniej prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego

w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo za

przestępstwo określone w art. 173, 174, 177 lub art. 355 § 2 k.k., popełnione w

stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo dopuścił się czynu

określonego w art. 178a § 1 k.k. w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia

pojazdów mechanicznych orzeczonego w związku ze skazaniem za przestępstwo.

Taka sytuacja, mając na uwadze fakt zatarcia skazania J. R. za przestępstwo z art.

178a § 1 k.k., w sprawie niniejszej nie zachodziła.

Wobec tego uwzględnienie przez Sąd Rejonowy w sprawie o sygn. akt VII

K …/15 wniosku oskarżonego o wydanie wyroku skazującego i wymierzenie mu

określonej kary oraz środka karnego bez przeprowadzania postępowania

dowodowego (art. 387 § 1 k.p.k. w brzmieniu obowiązującym przed 1 lipca 2015 r.)

było postąpieniem nieprawidłowym. Sąd mógł bowiem uwzględnić wniosek o

dobrowolne poddanie się karze, o jakim tu mowa, jedynie wówczas, gdy m.in.

okoliczności popełnienia przestępstwa nie budziły wątpliwości. Podkreślić trzeba,

że w sprawie niniejszej prokurator nie sprzeciwiał się wnioskowi oskarżonego.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się przy tym zasadnie, że

użyte w tym ostatnim przepisie sformułowanie, iż okoliczności popełnienia

przestępstwa nie budzą wątpliwości oznacza, że brak wątpliwości dotyczy

przestępstwa zarzucanego oskarżonemu aktem oskarżenia i odnosi się do

4

realizacji wszystkich niezbędnych znamion tego czynu, a w konsekwencji jego

kwalifikacji prawnej, rodzaju i stopnia zawinienia, skutku przestępnego działania,

rozmiaru wyrządzonej szkody, które mają wpływ na kształt i rozmiar

odpowiedzialności karnej oskarżonego (zob. np. wyrok SN z dnia 4 października

2013 r., III KK 168/13, LEX nr 1388227). W realiach niniejszej sprawy Sąd

Rejonowy w M. winien był dostrzec, że brak jest przesłanek do zastosowania

instytucji z art. 387 k.p.k. Właściwe odczytanie dostępnych danych o karalności J. R.

powinno wzbudzić u tego organu wątpliwości co do okoliczności popełnienia

przestępstwa i przyjętej w akcie oskarżenia kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego,

a co w konsekwencji wykluczało skorzystanie z omawianej konstrukcji procesowej.

Co więcej – jak już wykazano wcześniej – w przedstawionych okolicznościach w

ogóle nie wchodziło w rachubę skazanie oskarżonego za przestępstwo z art. 178a

§ 4 k.k. Postępując odmiennie, Sąd Rejonowy w M. dopuścił się zatem obrazy

wskazanych przez Prokuratora Generalnego w kasacji przepisów. Uchybienie to

miało przy tym charakter rażącego naruszenia prawa, o istotnym wpływie na treść

orzeczenia w wyniku przypisania oskarżonemu wskazanego przestępstwa, choć

było to pozbawione podstaw prawnych.

Z tych wszystkich względów zaskarżony kasacją wyrok ostać się nie może i

dlatego też Sąd Najwyższy uchylił go. Zasadny jest również wniosek Prokuratora

Generalnego o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przywróconemu

Sądowi Rejonowemu w K., jako właściwemu miejscowo, stosownie do

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 października 2014 r. w sprawie

ustalenia siedzib i obszarów właściwości sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i

sądów rejonowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1407 ze zm.). Przy ponownym jej

rozpoznaniu Sąd ten weźmie pod uwagę powyższe wywody, pamiętając przy tym w

dalszym procedowaniu o kierunku kasacji, która spowodowała uchylenie wyroku.

Z tych wszystkich względów, orzeczono jak w wyroku.

kc