II PK 15/15

Sygn. akt II PK 15/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 marca 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)

SSN Krzysztof Staryk

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa K. T.

przeciwko Urzędowi Gminy w S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 8 marca 2016 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Z.

z dnia 9 września 2014 r.,

1) oddala skargę kasacyjną;

2) zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 900

(dziewięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w Z. wyrokiem z dnia 9 września 2014 r. zmienił zaskarżony

przez powoda wyrok Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 26 marca 2014 r. w ten sposób,

2

że zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 900 zł tytułem zwrotu

części kosztów procesu, oddalając w pozostałym zakresie apelację powoda od tego

wyroku, którym oddalono powództwo K. T. o zasądzenie od pozwanego Urzędu

Gminy w S. nagrody jubileuszowej oraz zasądził od powoda na rzecz strony

pozwanej kwotę 450 zł tytułem części kosztów zastępstwa procesowego za

instancję odwoławczą.

Sąd odwoławczy zaakceptował ustalenia faktyczne poczynione w sprawie

przez Sąd pierwszej instancji, zgodnie z którymi powód był zatrudniony u strony

pozwanej na stanowisku specjalisty ds. budownictwa i zamówień publicznych.

W dniu 29 czerwca 2011 r. pracodawca wypowiedział mu umowę o pracę, w

wyniku czego stosunek pracy uległ rozwiązaniu z dniem 31 lipca 2011 r. Przyczyną

wypowiedzenia było naruszenie obowiązków pracowniczych określonych

zakresem czynności, uprawnień i odpowiedzialności pracownika, spowodowane

nieznajomością przepisów prawnych dotyczących wykonywanych obowiązków

służbowych. W okresie od 13 lipca 2011 r. do 10 stycznia 2012 r. powód był

niezdolny do pracy z powodu choroby i pobierał zasiłek chorobowy, a następnie od

11 stycznia 2012 r. do 8 lipca 2012 r. – świadczenie rehabilitacyjne. Decyzją ZUS z

dnia 5 września 2012 r. przyznano powodowi od 9 lipca 2012 r. rentę z tytułu

częściowej niezdolności do pracy.

Pismem z dnia 18 września 2013 r. powód zwrócił się do pozwanego o

przyznanie nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy oraz odprawy rentowej.

Pracodawca pismem z dnia 5 listopada 2013 r. poinformował go o przyznaniu

odprawy rentowej i odmowie wypłaty nagrody jubileuszowej. Swoje stanowisko

strona pozwana podtrzymała pismem z dnia 21 listopada 2013 r. w odpowiedzi na

kolejny wniosek powoda dotyczący wypłaty nagrody jubileuszowej. Prawo do takiej

nagrody za 40 lat pracy powód uzyskałby w dniu 26 kwietnia 2012 r.

Sąd drugiej instancji uznał za trafną także ocenę prawną tego stanu

faktycznego, prowadzącą do oddalenia powództwa z uwagi na niespełnienie przez

powoda przesłanek uprawniających do nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy.

Podstawę prawną tego roszczenia stanowił art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada

2008 r. o pracownikach samorządowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2014 r., poz. 1202

ze zm.) w związku z art. 38 ust. 2 pkt 5 tej ustawy i w związku z § 8 ust. 8

3

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania

pracowników samorządowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2014 r., poz. 1786 ze zm.;

dalej jako: rozporządzenie). Zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy, pracownikowi

samorządowemu przysługuje wynagrodzenie zasadnicze, dodatek za wieloletnią

pracę, nagroda jubileuszowa oraz jednorazowa odprawa w związku z przejściem na

emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy oraz dodatkowe wynagrodzenie

roczne na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Zasady nabywania

prawa do nagrody jubileuszowej określone są w rozporządzeniu, zaś w myśl jego §

8 ust. 8, w razie ustania stosunku pracy w związku z przejściem na rentę z tytułu

niezdolności do pracy lub emeryturę pracownikowi samorządowemu, któremu do

nabycia prawa do nagrody jubileuszowej brakuje mniej niż 12 miesięcy, licząc od

dnia rozwiązania stosunku pracy, nagrodę tę wypłaca się w dniu rozwiązania

stosunku pracy.

Powód prawo do nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy w wysokości 300%

wynagrodzenia miesięcznego, tj. w kwocie 10.260 zł (art. 38 ust. 2 i 4 ustawy)

nabyłby w dniu 26 kwietnia 2012 r. Stosunek pracy powoda uległ jednak

rozwiązaniu przed tą datą, zaś pomiędzy ustaniem tego stosunku pracy a

przejściem powoda na rentę z tytułu niezdolności do pracy nie istniał związek

wymagany przez § 8 ust. 8 rozporządzenia. Dla nabycia prawa do nagrody

jubileuszowej na podstawie tego przepisu nie wystarcza bowiem związek

funkcjonalny pomiędzy ustaniem stosunku pracy a przejściem na rentę, tak jak ma

to miejsce w przypadku odprawy rentowej. Musi to być związek przyczynowy w

chwili rozwiązania stosunku pracy, co znalazło potwierdzenie w orzecznictwie Sądu

Najwyższego (w wyroku z dnia 12 lutego 2010 r., II PK 214/09 i w uzasadnieniu

uchwały z dnia 12 grudnia 2011 r., I PZP 1/11). Przyczyną rozwiązania stosunku

pracy z powodem nie było zaś przejście na rentę z tytułu niezdolności do pracy,

lecz wypowiedzenie umowy o pracę przez pracodawcę spowodowane negatywną

oceną wyników jego pracy.

Powód wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego, zarzucając

naruszenie:

I. § 8 ust. 8 rozporządzenia, przez błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie, co polegało na przyjęciu, że przepis ten wprowadza

4

ograniczenie do związku przyczynowego między ustaniem stosunku pracy

a przejściem na rentę;

II. art. 378 § 1 k.p.c., a w konsekwencji naruszenie art. 328 § 2 w związku z

art. 391 § 1 k.p.c., przez nierozpoznanie żadnego z zarzutów

apelacyjnych, w tym w szczególności zarzutu:

1. wadliwej wykładni § 8 ust. 8 rozporządzenia,

2. nieprawidłowego zastosowania art. 328 § 2 w związku z art. 233 § 1

k.p.c., przez wadliwe uzasadnienie wyroku, które nie zawierało

obligatoryjnej części w postaci oceny dowodów,

3. nieprawidłowego zastosowania art. 245 k.p.c., a w konsekwencji

bezpodstawnego przyjęcia, że pismo wypowiadające umowę o pracę jest

wystarczającym i niepodważalnym dowodem na okoliczność, że wyłączną

przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę powodowi było naruszenie

przez niego podstawowych obowiązków pracowniczych, podczas gdy

pismo pracodawcy zawierające wypowiedzenie umowy o pracę jest

dokumentem prywatnym, a jako takie może stanowić jedynie dowód na

okoliczność treści oświadczenia woli wójta,

4. nieprawidłowego zastosowania art. 233 k.p.c., przez wadliwą ocenę

pisma wypowiadającego umowę o pracę – z pominięciem zasad

doświadczenia życiowego, zgodnie z którymi pracodawcy często nie

wskazują rzeczywistych powodów wypowiedzenia umowy o pracę w celu

uniknięcia odwołania od wypowiedzenia,

5. nieprawidłowego zastosowania art. 98 w związku z art. 99 k.p.c., przez

pominięcie, że wobec istnienia w doktrynie i orzecznictwie poglądów

pozwalających uznać roszczenie powoda za uzasadnione, nawet w

sytuacji przegranej powoda, istniały podstawy odstąpienia od obciążania

go kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c.;

III. art. 328 § 2 w związku z art. 227 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c., przez ich

niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym uzasadnieniu wyroku i

całkowitym braku oceny dowodów, a także niewyjaśnieniu wszystkich

okoliczności faktycznych, a w szczególności niewyjaśnieniu, czy

5

rzeczywiście wyłączną przyczyną rozwiązania z powodem umowy o pracę

była negatywna ocena wyników jego pracy;

IV. art. 245 k.p.c., przez jego niezastosowanie i niewzięcie pod uwagę, że

pismo o wypowiedzeniu umowy o pracę stanowi jedynie dowód tego, że

osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w tym

dokumencie;

V. art. 233 k.p.c., przez wadliwą ocenę pisma wypowiadającego umowę o

pracę;

VI. art. 102 k.p.c., przez wadliwe jego zastosowanie i uznanie, że trudna

sytuacja finansowa powoda uzasadnia jedynie częściowe odstąpienie od

obciążania powoda kosztami procesu, podczas gdy z uwagi na co

najmniej dyskusyjny charakter sprawy, istniały podstawy do całkowitego

odstąpienia od obciążania go tymi kosztami.

Opierając skargę na takich podstawach, powód wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i

orzeczenie co do istoty sprawy oraz zasądzenie od pozwanego kosztów

postępowania, ewentualnie o uchylenie wyroków Sądów obu instancji i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od strony pozwanej kosztów

postępowania.

Strona pozwana w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o odmowę

przyjęcia jej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie od

powoda kosztów postepowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważy, co następuje:

Rozpoznanie sprawy w granicach apelacji oznacza zarówno zakaz

wykraczania przez sąd drugiej instancji poza te granice, ale też nakaz wzięcia pod

uwagę i rozważenia wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów i wniosków. Z

ustanowionego w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w granicach

apelacji nie wynika jednak konieczność osobnego omówienia przez sąd w

uzasadnieniu wyroku każdego argumentu podniesionego w apelacji. Za

wystarczające należy uznać odniesienie się do sformułowanych w apelacji

6

zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej

instancji w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia (por. np. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 4 września 2014 r., II CSK 478/13, LEX nr 1545029). W tym

kontekście za nieuzasadniony należy uznać zarzut skarżącego o naruszeniu przez

Sąd Okręgowy tego przepisu w związku z nieustosunkowaniem się do

apelacyjnego zarzutu naruszenia § 8 ust. 8 rozporządzenia, jak również

nieprawidłowego zastosowania art. 98 w związku z art. 99 k.p.c. Z uzasadnienia

zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd odwoławczy w całości zgodził się z wykładnią

§ 8 ust. 8 rozporządzenia, dokonaną przez Sąd Rejonowy, zgodnie z którą do

nabycia prawa do nagrody jubileuszowej na podstawie tego przepisu wymagany

jest związek przyczynowy między ustaniem stosunku pracy a przejściem na rentę z

tytułu niezdolności do pracy. W świetle motywów wyroku Sądu Okręgowego nie

budzi też wątpliwości, że rozpoznany został apelacyjny zarzut naruszenia

przepisów dotyczących rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Sąd drugiej

instancji za zasadny uznał bowiem zarzut powoda o konieczności zastosowania w

sprawie art. 102 k.p.c., podnosząc że powód w związku ze swoją sytuacją

materialną powinien być obciążony jedynie połową kosztów procesu, czemu dał

wyraz w sentencji wyroku, zmieniając w tym zakresie wyrok Sądu pierwszej

instancji. To zaś, czy wykładnia § 8 ust. 8 rozporządzenia jest prawidłowa oraz czy

powód nie powinien w ogóle zostać obciążony kosztami postępowania, pozostaje

poza zakresem zarzutu naruszenia art. 378 § 1 k.p.c.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rzeczywiście natomiast brakuje

odniesienia się do pozostałych apelacyjnych zarzutów naruszenia prawa

procesowego, bo nie jest wystarczające jedyne w tym zakresie stwierdzenie, że nie

zachodzi „naruszenie wskazanych w apelacji przepisów postępowania cywilnego”.

Nie może to jednak doprowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej, bowiem w

odniesieniu do drugiej podstawy kasacyjnej osiągnięcie takiego skutku nie jest

możliwe bez wykazania, że naruszenie określonych przepisów postępowania mogło

mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.). Skarżący zarzucił

Sądowi Okręgowemu nierozpoznanie tych zarzutów apelacyjnych, które dotyczyły

nieprawidłowości w prowadzeniu postępowania dowodowego na okoliczność

faktycznych przyczyn rozwiązania z powodem stosunku pracy. Naruszenie art. 378

7

§ 1 k.p.c. w tym kontekście nie mogło mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia

sprawy, biorąc pod uwagę bezsporny fakt nieodwołania się przez powoda od

oświadczenia woli pozwanego o wypowiedzeniu mu umowy o pracę. W

orzecznictwie Sądu Najwyższego za utrwalone uznać należy zaś stanowisko, że

niezgodność z prawem (bezprawność) wypowiedzenia i rozwiązania umowy o

pracę przez pracodawcę pracownik może wykazać wyłącznie przez powództwo

przewidziane w Kodeksie pracy (o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne, o

przywrócenie do pracy lub odszkodowanie) wniesione z zachowaniem

odpowiedniego terminu (art. 264 k.p.). Bez wytoczenia takiego powództwa

pracownik w żadnym innym postępowaniu nie może powoływać się na

bezprawność rozwiązania umowy o pracę. Roszczenie o uznanie wypowiedzenia

za bezskuteczne lub o przywrócenie do pracy, czy też o odszkodowanie, a także

wyrok uwzględniający takie roszczenia nie mogą być dowolnie zastępowane

powództwem oraz wyrokiem ustalającym prawo lub stosunek prawny (por. wyrok

Sądu Najwyższego z 25 lutego 2009 r., II PK 164/08, OSNP 2010 nr 19-20, poz.

227 i wskazane w nim orzecznictwo; wyrok Sądu Najwyższego z 4 listopada

2010 r., II PK 112/10, LEX nr 707807, czy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8

stycznia 2002 r., I PKN 763/00, LEX nr 558274). Do tego zaś zmierzał powód,

usiłując uzyskać ustalenie przez Sąd niezasadności wypowiedzenia umowy o pracę

jako prejudykatu dla roszczenia o zasądzenie nagrody jubileuszowej. Brak

stanowiska Sądu odwoławczego w odniesieniu do zarzutów apelacyjnych

dotyczących postępowania dowodowego na okoliczność nieprawdziwości przyczyn

wypowiedzenia umowy o pracę nie mógł mieć zatem żadnego wpływu na

rozstrzygnięcie, albowiem tego rodzaju dowody, nawet jeśli zostałyby

przeprowadzone, nie mogły doprowadzić do zakwestionowania zasadności czy

zgodności z prawem oświadczenia woli pozwanego o rozwiązaniu stosunku pracy.

Z tych samych przyczyn brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów

skierowanych do wyroku Sądu drugiej instancji, a dotyczących naruszenia przez

ten Sąd art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c., art. 245

k.p.c. oraz art. 233 k.p.c. (pomijając nawet to, że art. 233 k.p.c. jako odnoszący się

bezpośrednio do oceny dowodów w ogóle nie może wypełniać drugiej podstawy

kasacyjnej – art. 3983

§ 3 k.p.c.), bowiem wszystkie te zarzuty koncentrowały się

8

wokół postępowania dowodowego odnośnie do rzeczywistej przyczyny

wypowiedzenia powodowi umowy o pracę, co jak już powiedziano, jest irrelewantne

dla wyniku sprawy.

Za usprawiedliwiony nie można też było uznać zarzutu naruszenia § 8 ust. 8

rozporządzenia. Pracownik samorządowy co do zasady nabywa prawo do nagrody

jubileuszowej w dniu upływu okresu uprawniającego do tej nagrody albo w dniu

wejścia w życie przepisów wprowadzających nagrody jubileuszowe (§ 8 ust. 1

rozporządzenia). Wyjątek od tej zasady przewidziany został w § 8 ust. 8

rozporządzenia, zgodnie z którym w razie ustania stosunku pracy w związku z

przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy lub emeryturę pracownikowi

samorządowemu, któremu do nabycia prawa do nagrody jubileuszowej brakuje

mniej niż 12 miesięcy, licząc od dnia rozwiązania stosunku pracy, nagrodę tę

wypłaca się w dniu rozwiązania stosunku pracy W świetle tego przepisu,

przesłankami nabycia prawa do nagrody jubileuszowej są ustanie stosunku pracy w

związku z przejściem na emeryturę lub rentę i krótszy niż dwanaście miesięcy

okres dzielący datę rozwiązania stosunku pracy od daty nabycia prawa do nagrody

jubileuszowej. Z przepisu wynika też wprost, że świadczenie staje się wymagalne w

dniu rozwiązania stosunku pracy, co wyklucza możliwość przyjęcia, że związek, o

którym w nim mowa, może mieć charakter funkcjonalny. Związek funkcjonalny,

jakiego istnienie między ustaniem stosunku pracy a nabyciem prawa do renty jest w

świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego wystarczające dla nabycia prawa do

odprawy rentowej w myśl art. 921

§ 1 k.p., występuje bowiem wtedy, gdy

rozwiązanie stosunku pracy następuje wprawdzie przed ustaleniem prawa do

świadczenia, ale przyznanie świadczenia jest konsekwencją sytuacji bezpośrednio

poprzedzającej ustanie zatrudnienia (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7

stycznia 2000 r., III ZP 18/99, OSNP 2000 nr 24, poz. 888; także wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 4 lutego 2011 r., II PK 149/10, LEX nr 794983 i tam powołane

orzecznictwo). Świadczenie to staje się zatem wymagalne nie w dacie ustania

stosunku pracy, ale w terminie późniejszym, tj. w dacie przyznania prawa do renty,

co następuje po pewnym czasie od rozwiązania stosunku pracy (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 26 lipca 2012 r., I PK 24/12 OSNP 2013 nr 15-16, poz. 172,

czy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2015 r., I PK 297/14,

9

niepublikowany). Istnienie związku funkcjonalnego między ustaniem stosunku pracy

a nabyciem prawa do renty wyklucza możliwość stwierdzenia wymagalności

zależnego od tego związku świadczenia na dzień rozwiązania tego stosunku pracy.

W tej dacie nie istnieje bowiem żaden tego rodzaju związek, skoro przejście na

rentę następuje dopiero po pewnym czasie od rozwiązania stosunku pracy.

W świetle treści § 8 ust. 8 rozporządzenia możliwe byłoby zatem przyjęcie

konieczności istnienia jedynie związku przyczynowego bądź czasowego między

rozwiązaniem stosunku pracy a przejściem na rentę. Sąd Najwyższy w składzie

rozpoznającym niniejszą sprawę opowiada się przy tym za wymogiem związku

przyczynowego pomiędzy ustaniem stosunku pracy a przejściem na rentę z tytułu

niezdolności do pracy, biorąc pod uwagę wyjątkowość tego przepisu, co polega na

tym, że chodzi w nim o przyznanie prawa do nagrody jubileuszowej pracownikowi,

który nie uzyska wymaganego okresu pracy dla jej nabycia, bowiem stosunek pracy

zostaje rozwiązany przed jego upływem w związku z przejściem na rentę z tytułu

niezdolności do pracy. Nagroda jubileuszowa nie ma na celu uposażenia

pracownika w związku z uzyskaniem przez niego statusu rencisty, tak jak jest to w

przypadku odprawy rentowej, czym uzasadnia się w orzecznictwie szerokie

rozumienie związku między ustaniem stosunku pracy a przejściem na rentę.

Nagroda jubileuszowa ma w istocie charakter premii i przysługuje za osiągnięcie

określonego stażu pracy. Nabycie takiej nagrody pomimo nieosiągnięcia

wymaganego okresu pracy przepis § 8 ust. 8 rozporządzenia wiąże z zaistnieniem

szczególnej sytuacji, a mianowicie niemożliwości osiągnięcia tego stażu z tej

przyczyny, że stosunek pracy ustał wcześniej w związku (z powodu) przejścia na

rentę z tytułu niezdolności do pracy. Chodzi zatem o to, ażeby rozwiązanie

stosunku pracy ze szczególnych i niezawinionych przez pracownika przyczyn, bo

na skutek de facto utraty zdolności do pracy (z osiągnięciem wieku w wypadku

przyznania prawa do emerytury lub powstania niezdolności do pracy, gdy chodzi o

rentę) nie zniweczyło możliwości uzyskania nagrody jubileuszowej, do nabycia

której brakuje mniej niż 12 miesięcy.

Należy zatem w pełni zgodzić się ze stanowiskiem Sąd Najwyższego

zajętym w wyroku z dnia 12 lutego 2010 r., II PK 214/09 (LEX nr 589974),

wyrażonym na tle identycznie brzmiącego jak § 8 ust. 8 rozporządzenia § 12 ust. 8

10

poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia

2005 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych

zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach

marszałkowskich (Dz.U. Nr 146, poz. 1223 ze zm.) oraz w uzasadnieniu

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2011 r., I PZP 1/11 (OSNP

2012 nr 21-22, poz. 263), że dla nabycia nagrody jubileuszowej przez pracownika

samorządowego, któremu brakuje mniej niż 12 miesięcy dla uzyskania do niej

prawa, konieczne jest istnienie związku przyczynowego między rozwiązaniem

stosunku pracy a przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy.

Trudno natomiast ustosunkować się do poglądu wynikającego z uzasadnienia

wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2004 r., III PK 53/04 (OSNP 2005 nr

13, poz. 191), że nabycie prawa do nagrody jubileuszowej przez urzędnika

państwowego w takiej samej sytuacji (na podstawie § 9 ust. 10 rozporządzenia

Rady Ministrów z dnia 28 marca 2000 r. w sprawie zasad wynagradzania

pracowników nie będących członkami korpusu służby cywilnej zatrudnionych w

urzędach administracji rządowej i pracowników innych jednostek; Dz.U. Nr 24, poz.

299 ze zm.) możliwe jest przy istnieniu każdego rodzaju związku między ustaniem

stosunku pracy a nabyciem prawa do emerytury. Motywy tego orzeczenia w całości

poświęcone są bowiem rozważaniom rodzaju związku niezbędnego dla nabycia

przez pracownika prawa do odprawy emerytalnej, zaś odnośnie do związku między

ustaniem stosunku pracy a nabyciem prawa do emerytury w kontekście prawa do

nagrody jubileuszowej mimo nieosiągnięcia wymaganego stażu w uzasadnieniu

znalazło się tylko jedno zdanie o treści: „Słusznie podkreślił Sąd drugiej instancji, iż

zachodzi także związek pomiędzy przejściem powoda na emeryturę a ustaniem

jego stosunku pracy w rozumieniu § 9 ust. 10 rozporządzenia Rady Ministrów z

dnia 28 marca 2000 r.). Sąd Najwyższy nie wyjaśnił przy tym, dlaczego sytuacje te

należy traktować analogicznie, a zdaniem Sądu Najwyższego w składzie

rozpoznającym niniejszą sprawę, nie można postawić znaku równości pomiędzy

wymaganiem związku ustania stosunku pracy z przejściem na rentę (emeryturę) dla

celów odprawy i nagrody jubileuszowej z uwagi na zupełnie inne cele, jakie

spełniać mają oba rodzaje tych świadczeń, o czym szczegółowo mowa była

powyżej.

11

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 102 k.p.c., wskazać

trzeba, że w przepisie tym ustawodawca odwołuje się do pojęcia „wypadków

szczególnie uzasadnionych”. Regulacja ta odnosi się do wyjątkowych sytuacji, gdy

z uwagi na okoliczności konkretnej sprawy, zastosowanie reguł ogólnych Kodeksu

postępowania cywilnego dotyczących zwrotu kosztu procesu byłoby

nieuzasadnione. Zastosowanie przepisu art. 102 k.p.c. zależy od swobodnej decyzji

sądu i związane jest z dyskrecjonalną władzą sędziowską (uznaniem sędziowskim).

Judykatura jednoznacznie wypowiada się o wąskiej i wyjątkowej możliwości

korygowania rozstrzygnięcia o zastosowaniu, bądź braku zastosowania art. 102

k.p.c. w ramach kontroli rozstrzygnięcia sądu. Podkreśla się, że tego typu

rozstrzygnięcie może być podważone przez sąd wyższej instancji tylko wówczas,

gdy jest rażąco niesprawiedliwe, a reguły sprawiedliwościowe oczywiście

naruszone (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2012 r.,

I CZ 66/12, niepublikowane, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia

2012 r., V CZ 26/12, niepublikowane, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23

maja 2012 r., III CZ 25/12, niepublikowane, postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 25 marca 2011 r., IV CZ 136/10, niepublikowane). Sąd Okręgowy uzasadnił

zastosowanie art. 102 k.p.c. wobec powoda w ten sposób, że został obciążony

jedynie połową kosztów procesu z uwagi na jego sytuację majątkową (renta jako

jedyny dochód i wypłata odprawy rentowej w wysokości 20.520 zł), a motywy tego

rozstrzygnięcia - w ocenie Sądu Najwyższego - nie przemawiają za rażącym

naruszeniem reguły sprawiedliwości, zatem nie można podzielić podniesionego w

skardze zarzutu naruszenia art. 102 k.p.c.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39814

k.p.c. i art. 39821

w związku z art. 108 § 1 w związku z art. 98 i art. 99 k.p.c.).

kc