WO 1/16

Sygn. akt: WO 1/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 marca 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Wiesław Błuś (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marian Buliński

SSN Andrzej Tomczyk

w sprawie K.P. skazanego za przestępstwo określone w art. 304 § 3 k.k. z 1969 r.,

po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 17 marca 2016 r.

wniosku prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgu Wojskowego […] z dnia 22

lutego 1982 r.

1. wznawia postępowanie w sprawie K. P. zakończone

prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgu Wojskowego […] z dnia

22 lutego 1982 r.;

2. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 2

k.p.k. umarza postępowanie w sprawie;

3. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.

2

UZASADNIENIE

Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgu Wojskowego […] z dnia 22 lutego

1982 r., K. P. został skazany za przestępstwo określone w art. 304 § 3 k.k. z 1969

r., polegające na tym, że:

„pełniąc służbę jednostce w zmilitaryzowanej – Kopalni Węgla Kamiennego w W.,

w celu trwałego uchylania się od tej służby

i opuszczania terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, wspólnie z V. J. i J. B.,

w dniu 16 stycznia 1982 r. ok. godz. 24:00

w m. G., bez wymaganego pozwolenia przekroczył granicę państwową Polski do

Czechosłowacji”.

Za tak opisane i zakwalifikowane przestępstwo na podstawie art. 304 § 3 k.k.

z 1969 r. przy zastosowaniu art. 4 ust. 1 i 4 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r.

o postępowaniach szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w

czasie obowiązywania stanu wojennego (Dz.U. Nr 29, poz. 156) K.P. wymierzono

karę trzech lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności oraz karę dodatkową

pozbawienia praw publicznych na okres dwóch lat, jak również wymierzono opłaty i

zasądzono od wymienionego koszty postępowania.

W dniu 7 marca 2016 r. do Sądu Najwyższego – Izby Wojskowej wpłynął

wniosek prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej o wznowienie postępowania

zakończonego opisanym wyrokiem.

Wniosek ten, oparty na podstawie art. 540 § 2 k.p.k., zawiera żądanie

wznowienia postępowania w opisanej sprawie, uchylenia zaskarżonego wyroku

oraz umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że do żądania wznowienia

postępowania w sprawie K. P. uprawnia treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z

dnia 16 marca 2011 r. (sygn. akt: K 35/08), którym Trybunał Konstytucyjny uznał za

niezgodny z Konstytucją, m.in. dekret z dnia 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach

szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia

w czasie obowiązywania stanu wojennego, który wprowadzał tryb doraźny,

3

obligatoryjność stosowania tymczasowego aresztowania, pozbawiał prawa do

zaskarżenia wyroku w drodze zwyczajnych środków odwoławczych, a także

zawierał przepisy materialno-prawne „zaostrzające kary wymierzane w

postępowaniach karnych oraz obligujące sąd do orzekania kary dodatkowej

pozbawienia praw publicznych”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Jak to już wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2015 r.

(sygn. akt: WO 8/15, Legalis nr 1274411), Trybunał Konstytucyjny w

przywoływanym wyroku umorzył postępowanie w zakresie badania zgodności

uchwały Rady Państwa z dnia 12 grudnia 1981 r. w sprawie wprowadzenia stanu

wojennego ze względu na bezpieczeństwo państwa (Dz.U. Nr 29, poz. 155) z art. 7

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 8 ust. 2 i 3 oraz art. 31 ust. 1

Konstytucji PRL ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.

Postanowieniami tej uchwały (§ 2 pkt 5) Rada Państwa rozszerzyła stosowanie w

czasie obowiązywania stanu wojennego (obowiązujące wówczas jedynie w czasie

wojny) odpowiednich przepisów działu IX rozdziału 1 ustawy z dnia 21 listopada

1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (w brzmieniu opublikowanym w

Dz.U. z 1979 r., Nr 18, poz. 111) w zakresie odpowiedzialności karnej, w tym

przepisu art. 234 stanowiącego m.in., że osoby pełniące służbę w obronie cywilnej

lub w jednostkach zmilitaryzowanych albo do niej powołane ponoszą

odpowiedzialność karną za przestępstwa popełnione w związku z tą służbą według

przepisów odnoszących się do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej. W ten

sposób wykreowano podstawę odpowiedzialności karnej K. P. za porzucenie służby

i przekroczenie granicy Państwa.

Powyższe wywody wskazują jednoznacznie, że podstawa skazania K. P. –

art. 304 § 3 k.k. z 1969 r. nie była objęta przywoływanym wyrokiem Trybunału

Konstytucyjnego. Jednocześnie jednak nie mogło ujść uwadze Sądu Najwyższego,

że podstawą wymiaru kary dodatkowej , były przepisy dekretu uznanego za

niezgodny z Konstytucją, a więc tym samym podstawa prawna wniosku o

wznowienie postępowania wskazana została właściwie.

4

A skoro tak, należało stwierdzić, że zaistniały w sprawie okoliczności

pozwalające na uznanie, iż zaskarżone orzeczenie zostało wydane na podstawie

przepisu prawnego uznanego za niezgodny z Konstytucją, co powoduje, że Sąd

Najwyższy zobligowany był do wznowienia postępowania, uchylenia zaskarżonego

wyroku i – wobec podzielenia przez skład Sądu Najwyższego orzekającego

w rozpoznawanej sprawie poglądu wyrażonego w wyroku Sądu Najwyższego z

dnia 8 marca 2013 r. w sprawie o sygn.: III KO 83/12 (OSNKW z 2013 r., z. 6, poz.

51) – umorzenia postepowania karnego na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.

kc