II PK 24/15

Sygn. akt II PK 24/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 marca 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący)

SSN Beata Gudowska

SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa B. G.

przeciwko:

1. B. Sp. z o.o. w likwidacji w B.,

2. C. Sp. z o.o. w B.

o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 15 marca 2016 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 7 sierpnia 2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

2

UZASADNIENIE

B. G. wytoczyła powództwo przeciwko: B. Spółce z o.o. w likwidacji (dalej

jako: „pozwana 1”) i C. Spółce z o.o. (dalej jako: „pozwana 2”) o przywrócenie do

pracy i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. W pozwie wskazała, że

Spółka P. S.A., będąca właścicielem pozwanych spółek, przeniosła ze spółki

pozwnej 1 do innych spółek wszystkich pracowników, z wyjątkiem tych, którzy

podlegali ochronie związkowej, a następnie rozpoczęła likwidację pozwanego 1,

aby pozbyć się działaczy związkowych, co narusza przepisy o ochronie tych

działaczy.

Sąd Rejonowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 26

marca 2014 r. oddalalił powództwo.

Sąd ten ustalił między innymi, że powódka została zatrudniona przez stronę

pozwaną 1 na podstawie umowy o pracę z dnia 15 listopada 2004 r. zawartej na

czas nieokreślony, na stanowisku „specjalisty ds. […] – DZZM”, w pełnym wymiarze

czasu pracy. W dniu 11 maja 2010 r. B. G. została wybrana na stanowisko

przewodniczącej Międzyzakładowej Organizacji Związkowej Związku Zawodowego

Inżynierów i Techników przy R. S.A. na okres kadencji do dnia 30 maja 2015 r. Na

podstawie uchwały zarządu związku zawodowego została objęta ochroną,

określoną w art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych,

od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r., o czym został zawiadomiony

pracodawca.

W 2013 r. zarządy spółek B. Spółka z o.o., C.. Spółka z o.o. i M. Spółka z

o.o. ustaliły, że części zakładu pracy B. Spółka z o.o. zostaną przejęte przez C.

Spółkę z o.o. oraz M. Spółkę z o.o. W dniu 2 września 2013 r. nastąpiło przejście

części zakładu pracy pozwanej 1, obejmującej usługi świadczone przez dyrektora

nadzoru inwestycyjnego oraz dział zarządzania majątkiem i nadzoru budowlanego

na pozwaną 2. Pracownicy zatrudnieni w tych działach przeszli w trybie art. 231

k.p.

do pozwanej 2. W ten sposób zostało przejętych ośmiu pracowników,

wykonujących usługi związane z zarządzeniem majątkiem i nadzorem budowlanym

w zakresie zleconym przez R. S.A. i P. S.A. Tego samego dnia nastąpiło też

przejście części zakładu pracy pozwanej 1, obejmującej usługi świadczone przez

magazyn opakowań, myjnię opakowań, magazyn surowców i wyrobów, magazyn

3

główny oraz transport wewnętrzny, na M. Spółkę z o.o. Pracownicy zatrudnieni w

tych działach (21 osób) przeszli w trybie art. 231

k.p. do M. Spółki z o.o.

Porozumienia o przejęciu części zakładu pracy pozwanej 1 przez pozwaną 2 i M.

Spółkę z o.o. nie objęły: powódki oraz J.C. – przewodniczącego związku

zawodowego, B. Z. – skarbnika związku zawodowego, a także J. Z. –

przewodniczącej komisji rewizyjnej organizacji związkowej, którzy pozostali

jedynymi pracownikami pozwanego 1.

W dniu 11 września 2013 r. nadzwyczajne zgromadzenie wspólników

pozwanej 1 podjęło uchwałę w przedmiocie rozwiązania spółki i otwarcia

postępowania likwidacyjnego. W dniu 17 września 2013 r. pozwany 1 złożył

powódce oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę z zachowaniem

trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, które zgodnie z art. 361

k.p. zostało

skrócone do jednego miesiąca i upłynęło w dniu 31 października 2013 r. Jako

przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę powódki wskazano likwidację

pracodawcy.

Uznając, że powódka nie korzystała z ochrony związkowej, nie przeszła do

innego zakładu pracy w trybie art. 231

k.p. oraz doszło do likwidacji pracodawcy,

Sąd uznał wypowiedzenie za zgodne z prawem.

Wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2014 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy oddalił

apelację powódki od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 marca 2014 r.

Sąd drugiej instancji podzielił stanowisko zaskarżonego wyroku Sądu

pierwszej instancji o bezzasadności roszczeń powódki. Sąd Okręgowy podkreślił,

że powódka była zatrudniona przez pozwanego 1 w likwidacji jako jednoosobowy

pracownik działu utrzymania czystości, a stanowisko to nie wchodziło w skład

części zakładu pracy przejętej przez pozwanego 2. Powódka wykonywała inne

zadania od zakresu czynności realizowanych przez pracowników przekazanych do

pozwanej 2. Rozpoczął się też proces likwidacyjny strony pozwanej.

W konsekwencji – zdaniem Sądu drugiej instancji – wypowiedzenie powódce

umowy o pracę było zgodne z prawem. Powódka nie była objęta ochroną przed

wypowiedzeniem umowy o pracę stosownie do treści przepisu art. 411

§ 1 k.p.

Z kolei w późniejszym okresie nie doszło do przejęcia przez jakikolwiek podmiot

zakładu pracy pozostałego w pozwanym 1 w likwidacji. Nie było również

4

argumentów na to, aby uznać za nieważną czynność prawną dotyczącą przejścia

zakładu pracy. Nie można uznać, że przejęcie nie dotyczyło powódki jako działacza

związkowego, a brak takiego przejęcia był aktem krzywdzącym dla powódki.

Powyższy wyrok Sądu Okręgowego powódka zaskarżyła skargą kasacyjną

w całości. W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 3983

§ 1 pkt 1 k.p.c.)

zarzuciła błędną wykładnię art. 8 k.p., art. 9 § 1 k.p., art. 231

§ 1 k.p. i art. 411

§ 1

k.p. oraz art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.; art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o

związkach zawodowych, a także art. 1 konwencji z dnia 23 czerwca 1971 r. nr 135

dotyczącej ochrony przedstawicieli pracowników w przedsiębiorstwach i przyznania

im ułatwień (Dz.U. z 1977 r. Nr 39, poz. 178), a ponadto punktu (3) preambuły i

art. 3 ust. 1 dyrektywy Rady 2001/23/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie

zbliżania ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do ochrony praw

pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części

przedsiębiorstw lub zakładów (Dz.U.UE.L.2001.82.16; dalej jako: „dyrektywa Rady

2001/23/WE”) – przez pominięcie, że w przypadku gdy dochodzi do przejścia w

zamierzeniu pracodawcy jedynie części zakładu pracy z jednego pracodawcy na

drugiego, które to przejście ma nastąpić według porozumień między tymi

pracodawcami mającymi tego samego i jedynego wspólnika, na mocy których to

porozumień „przenoszeni są” jedynie pracownicy niebędący członkami zakładowej

organizacji związkowej i nieobjęci ochroną przed wypowiedzeniem lub

rozwiązaniem umowy o pracę, to skutki z art. 231

§ 1 k.p. dotyczą również działaczy

związkowych, nawet w sytuacji, gdy w stosunku do poprzedniego pracodawcy

otwarto likwidację po przejściu zakładu pracy lub jego części.

W ramach podstawy procesowej (art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.) zarzuciła

naruszenie:

- art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez niewłaściwe

zastosowanie przepisów prawa materialnego – art. 231

§ 1 k.p. oraz art. 411

§ 1 k.p.

do stanu faktycznego „niejednoznacznie” ustalonego w zakresie zagadnienia

przejścia zakładu pracy lub jego części ze strony pozwanej 1 na stronę pozwaną 2

oraz skutków prawnych z tym związanych dla skarżącej, w tym możliwości

wypowiedzenia skarżącej stosunku pracy. W ocenie skarżącej stan faktyczny

sprawy w przedstawionym zakresie powinien być ustalony przede wszystkim

5

zgodnie z kryteriami przyjętymi przez Sąd Najwyższy oraz Trybunał

Sprawiedliwości, „wykodowanymi” w szczególności z art. 1 dyrektywy Rady

2001/23/WE;

- art. 381 k.p.c., art. 382 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1

k.p.c. przez niedopuszczenie dowodów zawnioskowanych w apelacji zmierzających

do ustalenia daty ogłoszenia likwidacji strony pozwanej 1, jak również przez nie

zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważań co do niedopuszczenia

tych dowodów, zwłaszcza przy braku wydania stosownego orzeczenia w tym

zakresie na rozprawie apelacyjnej w dniu 7 sierpnia 2014 r. – co następnie

skutkowało niewłaściwym zastosowaniem art. 411

§ 1 k.p. oraz niezastosowaniem

art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U.

z 2014 r., poz. 167);

- art. 378 § 1 k.p.c. przez zaniechanie rozpoznania zarzutu zawartego w

punkcie I.4. apelacji dotyczącego rozkładu ciężaru dowodu co do ogłoszenia

likwidacji pracodawcy oraz daty tego ogłoszenia, co było warunkiem uznania przez

Sąd wypowiedzenia umowy o pracę z powódką za zgodne z prawem.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji

oraz poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy

Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach

postępowania kasacyjnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwana 1 i pozwana 2 wniosły o:

oddalenie skargi kasacyjnej powódki w całości oraz o zasądzenie od powódki na

rzecz pozwanych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona w części dotyczącej naruszenia prawa

materialnego.

Istota sprawy sprowadzała się do oceny, czy przeniesienie z pozwanej 1 do

innych spółek, pozostających pod właścicielskim zarządem dominującej spółki R.

S.A., wszystkich pracowników, z wyjątkiem działaczy podlegających ochronie

związkowej, a następnie rozpoczęcie likwidacji pracodawcy zatrudniającego tych

6

działaczy i wypowiedzenie z powodu tej likwidacji umów o pracę, narusza przepisy

o ochronie tych działaczy?

W ocenie Sądu Najwyższego, na to zagadnienie należało udzielić

odpowiedzi pozytywnej.

Na wstępie trzeba jednak przywołać wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25

września 2008 r., w sprawie II PK 44/08 (OSNP 2010 nr 5-6, poz. 58), w którym

wyrażono pogląd, że nie można przyjmować, iż art. 411

k.p. ma zastosowanie

dopiero wtedy, gdy dochodzi do faktycznego i prawnego unicestwienia pracodawcy.

W takiej sytuacji nie istniałby przecież podmiot mogący rozwiązać z pracownikami

stosunki pracy. Dlatego też powołany przepis nie posługuje się terminem

„zlikwidowania” pracodawcy, a zwrotem „likwidacja”, i ma zastosowanie już w

momencie zarządzenia owej likwidacji, chyba że decyzja taka jest nieważna lub

pozorna.

Sąd Najwyższy, rozpoznający obecną skargę kasacyjną, zaaprobował

powyższe konstatacje i dodatkowo wziął pod uwagę, że zgodnie z art. 274 § 1

ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) otwarcie likwidacji następuje z dniem

uprawomocnienia się orzeczenia o rozwiązaniu spółki przez sąd, powzięcia przez

wspólników uchwały o rozwiązaniu spółki lub zaistnienia innej przyczyny jej

rozwiązania. Ponieważ z ustaleń zaskarżonego wyroku wynika, że wspólnicy

pozwanego 1 podjęli uchwałę o rozwiązaniu spółki (przez co nastąpiło otwarcie

likwidacji spółki) przed doręczeniem powódce wypowiedzenia umowy o pracę,

procesowe zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczące tej kwestii są nieuzasadnione.

Rozstrzygając meritum skargi kasacyjnej przywołać należy wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 24 czerwca 2015 r., w sprawie I PK 227/14, LEX nr 1816585,

a także wcześniejszy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 września 1998 r., I PKN

310/98, w których sformułowano tezę, że w razie ogłoszenia likwidacji pracodawcy

przepis art. 32 ustawy o związkach zawodowych nie ma zastosowania, a art. 231

k.p. nie ustanawia wyjątku od zasady wyrażonej w art. 411

k.p.

Zdaniem obecnego składu Sądu Najwyższego unormowania te dotyczą tylko

faktycznej likwidacji pracodawcy, nie działającego w ramach spółek zależnych;

okoliczności niniejszej sprawy, objętej skargą kasacyjną, są jednak odmienne.

7

Pozostawienie w jednym likwidowanym zakładzie pracy (jednej ze spółek)

wyłącznie działaczy związkowych, podlegających ochronie związkowej, wskazuje

na celowe działanie pracodawcy, zmierzające do pozbawienia ich tej ochrony i

rozwiązania z nimi stosunków pracy. Celem art. 231

k.p. jest ochrona pracowników

przed utratą miejsc pracy oraz pogorszeniem warunków zatrudnienia w sytuacji,

gdy następca prawny dotychczasowego pracodawcy, przejmujący zakład pracy lub

jego część, prowadzi w nich nadal taką samą lub podobną działalność, z czego

wynika możliwość dalszego zatrudniania pracowników. Z kolei celem art. 411

k.p.

jest uchylenie ochrony pracowników przed utratą pracy w sytuacji, gdy - co do

zasady - ich dalsze zatrudnianie jest niemożliwe. Ta ostatnia sytuacja nie zachodzi

w przypadkach, w których w toku postępowania likwidacyjnego następuje przejście

zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę, który kontynuuje działalność

prowadzoną w tym zakładzie lub jego części albo podejmuje w oparciu o nie

działalność podobną. Wówczas pracownicy podlegają nadal ochronie przed

wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę, wynikającej z przepisów prawa

pracy, zaś w razie wypowiedzenia lub rozwiązania umowy o pracę z naruszeniem

tej ochrony, pracownikowi przysługują stosowne roszczenia przewidziane prawem

na wypadek bezprawnego rozwiązania stosunku pracy (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 22 października 2012 r., I PK 139/12, LEX nr 1675315).

Podobnie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2001 r., I PKN 573/00

(OSNP 2003 nr 5, poz. 124), zauważono, że proces likwidacji zakładu pracy, który

zmierza do wykorzystania majątku dotychczasowego pracodawcy do realizacji tych

samych zadań przez nowego pracodawcę i któremu towarzyszy przejęcie części

pracowników, mieści się w formule przejścia zakładu pracy na nowego pracodawcę

w rozumieniu art. 231

k.p. Także w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia

2004 r., I PK 489/03 (OSNP 2005 nr 6, poz. 78), zajęto stanowisko, że przepis

art. 411

k.p. nie ma zastosowania w razie likwidacji pracodawcy, w związku z którą

następuje przejście całości lub części prowadzonego przez niego zakładu na

innego pracodawcę, kontynuującego tę samą bądź podejmującego podobną

działalność.

Podzielając powyższe rozważania Sądu Najwyższego na temat wzajemnych

relacji art. 231

i 411

k.p. oraz odnosząc je do realiów niniejszej skargi kasacyjnej

8

należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy procesowi likwidacji dotychczasowego

pracodawcy powódki, tj. pozwanego 1 towarzyszyło przejęcie przez pozwanego 2

części zakładu, obejmującej analogiczne zadania jak te, którymi zajmowała się

powódka, ocena zaskarżonego wyroku, że powódka nie stała się pracownikiem

pozwanego 2 narusza przepisy dotyczące ochrony związkowej z art. 32 ust. 1 pkt 1

ustawy o związkach zawodowych, a także zasadę skutecznej ochrony działaczy

związkowych z art. 1 konwencji z dnia 23 czerwca 1971 r. nr 135 dotyczącej

ochrony przedstawicieli pracowników w przedsiębiorstwach i przyznania im

ułatwień (Dz.U. z 1977 r. Nr 39, poz. 178), a ponadto punktu (3) preambuły i art. 3

ust. 1 dyrektywy Rady 2001/23/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zbliżania

ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do ochrony praw

pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części

przedsiębiorstw lub zakładów (Dz.U.UE.L.2001.82.16).

Ponadto zwrócić należy uwagę na pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w

wyroku z dnia 17 marca 2015 r. w sprawie I PK 179/14, iż zjawisko nadużycia

odrębnej osobowości prawnej spółki jest możliwe do zakwalifikowania w aspekcie

cywilnym jako zjawisko nadużycia prawa z art. 5 k.c. Również Sąd Najwyższy w

wyroku z dnia 18 września 2014 r. sygn. akt III PK 136/13 (LEX nr 1554335)

stwierdził, że mogło dojść do nadużycia konstrukcji osobowości prawnej spółki

dominującej, które spowodowało nieuzasadnione (nieusprawiedliwione)

zróżnicowanie sytuacji prawnej między pracownikami zatrudnionymi w spółce

dominującej a pracownikami spółek zależnych. Podkreślił przy tym, że

niewystarczające w tym zakresie jest odwołanie się tylko do konstrukcji nadużycia

specjalnej podmiotowości pracodawczej (art. 3 k.p.), gdyż w sprawie występowali

nie tylko odrębni pracodawcy (w rozumieniu art. 3 k.p.), ale również odrębne

podmioty według ogólnych zasad prawa (także „własnościowo”) jako odrębne

osoby prawne (spółki prawa handlowego). Konstrukcja nadużycia osobowości

(podmiotowości) prawnej jest przyjmowana w orzecznictwie, także dotyczącym

stosunków pracy. Jako przykład typowego nadużycia formy (instytucji) prawnej

spółki wymienia się „pomieszanie sfer”, które może być „podmiotowe” (dotyczyć

sposobu prowadzonej przez spółkę działalności oraz relacji zachodzących w jej

strukturach wewnętrznych i występowania w stosunkach zewnętrznych). Istota

9

omawianej instytucji (określanej również jako „pomijanie osobowości prawnej”,

„pomijanie prawnej odrębności osób prawnych” lub „przebijania welonu

korporacyjnego”) na gruncie prawa pracy polega na tym, że rzeczywisty „właściciel”

zakładu pracy doprowadza swoim działaniem (przekształcając odpowiednio

struktury organizacyjne) do formalnego związania pracownika stosunkiem

umownym z podmiotem od siebie uzależnionym i pozbawionym uprawnień

„właścicielskich”, co może prowadzić do obejścia prawa i uniknięcia zobowiązań

wobec pracowników. Korzystanie przez „właściciela” ze swobody w kreowaniu osób

prawnych (w szczególności dotyczy to przypadków zakładania spółek zależnych)

niejednokrotnie prowadzi do negatywnych konsekwencji w stosunku do pozostałych

uczestników obrotu prawnego, zwłaszcza wobec pracowników. Z tej też przyczyny -

w celu realizacji funkcji ochronnej prawa pracy - zachodzi konieczność doboru

odpowiednich instrumentów prawnych, które będą skutecznie przeciwdziałać takim

niepożądanym (a czasami wręcz patologicznym) zjawiskom. W aktualnym stanie

prawnym nie są przewidziane żadne szczególne konstrukcje prawne

przeciwdziałające nadużywaniu podmiotowości prawnej i pozwalające na pomijanie

prawnej odrębności osób prawnych. Konieczna jest więc odpowiednia wykładnia

obowiązujących przepisów, pozwalająca - mimo braku możliwości kwestionowania

zasady prawnej odrębności poszczególnych podmiotów wchodzących w skład tej

samej grupy kapitałowej - na przeciwdziałanie skrajnym (wyjątkowym) przypadkom,

w których jest nadużywana swoboda tworzenia tych podmiotów.

Sąd Najwyższy w obecnym składzie w pełni zaaprobował te konstatacje i

uznał, że mają one relewantne odniesienie do zawartego w skardze kasacyjnej

zarzutu naruszenia art. 231

§ 1 k.p. i art. 411

§ 1 k.p. w związku z art. 32 ust. 1 pkt 1

ustawy o związkach zawodowych, mimo, że nie zostały wprost wyartykułowane w

skardze kasacyjnej. Umowa o pracę nie jest tylko zobowiązaniem konsensualnym,

lecz wynika z wykonywania określonej pracy. Przy przejęciu części zakładu pracy

należało zatem ustalić, czy podobne zadania, jakie wykonywała powódka, zostały

przejęte przez pozwanego 2. Pozostawienie w jednej spółce, wchodzącej w skład

grupy spółek, wszystkich działaczy związkowych, w celu (jak można wnioskować z

ustaleń Sądu) likwidacji tej spółki i rozwiązania stosunków pracy z podlegającymi

ochronie najważniejszymi działaczami związkowymi, nie wyklucza przyjęcia, że

10

określona umowa o nieprzejęciu powódki przez pozwanego 2 (powiązanego

kapitałowo i organizacyjnie z pozwanym 1 została zwarta w celu obejścia prawa

(art. 58 § 1 k.c.).

Istotny jest również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2013 r. w

sprawie II PK 50/13 (OSNP 2014 nr 9, poz. 129), w którym podniesiono, że w razie

przyjęcia koncepcji nadużycia osobowości prawnej i nieważności czynności

prawnych zawartych dla obejścia prawa, można łatwiej i skuteczniej osiągnąć efekt

w postaci przypisania jednemu z podmiotów w grupie spółek zadań pracodawcy, a

co za tym idzie, przypisania mu odpowiedzialności np. z tytułu wynagrodzenia za

pracę w godzinach nadliczbowych. Działanie takie, co stanowczo podkreślił Sąd

Najwyższy, ma jednak charakter wyjątkowy, ograniczony do określonego

przypadku i uzasadniony jego okolicznościami. Nie można bowiem co do zasady

zakwestionować w obowiązującym stanie prawnym zasady prawnej odrębności - a

także odpowiedzialności - poszczególnych spółek wchodzących w skład grupy.

Można jednak, korzystając choćby z instytucji nieważności czynności prawnej ze

względu na obejście prawa, niwelować przypadki skrajne, w których swoboda

tworzenia tych podmiotów a właściwie swoboda umów, które podmioty takie

zawierają, jest nadużywana.

Reasumując, Sąd Najwyższy, rozpoznający obecną skargę kasacyjną, uznał,

że pozostawienie w jednej spółce (podlegającej likwidacji), wchodzącej w skład

grupy spółek, jedynie działaczy związkowych, a przeniesienie pozostałych

pracowników do innych spółek, może - w przypadku rozwiązania z działaczem

związkowym umowy o pracę - uzasadniać konkluzję o naruszeniu art. 231

§ 1 k.p. i

art. 411

§ 1 k.p. w związku art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych.

Ocena takiego wypowiedzenia umowy o pracę, będącego skutkiem zawartego

między pozwanymi (powiązanymi kapitałowo) spółkami porozumienia o

nieprzejęciu powódki, wymaga analizy w świetle art. 58 § 1 k.c. w związku z

art. 300 k.p., z uwzględnieniem koncepcji „przebicia zasłony korporacyjnej”

(piercing the corporate veil).

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie

art. 39815

§ 1 k.p.c., a w odniesieniu do kosztów postępowania kasacyjnego na

11

podstawie art. 108 § 2 k.p.c. w związku z art. 39821

k.p.c., orzekł jak w sentencji

wyroku.

kc