III CZP 89/15

Sygn. akt III CZP 89/15

UCHWAŁA

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

Dnia 31 marca 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący)

SSN Jacek Gudowski

SSN Wojciech Katner

SSN Krzysztof Pietrzykowski

SSN Agnieszka Piotrowska

SSN Krzysztof Strzelczyk

SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 31 marca 2016 r.

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Henryki Gajdy-Kwapień,

po rozstrzygnięciu zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego

we wniosku z dnia 24 września 2015 r., BSA V - 4110 - 4/15,

"Czy przy składaniu przez członka zarządu oświadczenia woli

o rezygnacji z pełnienia tej funkcji spółka kapitałowa, w razie braku

odmiennego postanowienia umownego (statutowego), jest

reprezentowana przez jednego członka zarządu lub prokurenta (art.

205 § 2 oraz art. 373 § 2 k.s.h.), radę nadzorczą lub pełnomocnika

powołanego uchwałą zgromadzenia wspólników lub walnego

zgromadzenia akcjonariuszy (art. 210 § 1 oraz art. 379 § 1 k.s.h.),

przez organ uprawniony do powoływania członków zarządu, czy -

w braku rady nadzorczej - przez zgromadzenie wspólników (walne

zgromadzenie)?"

podjął uchwałę:

Oświadczenie członka zarządu spółki kapitałowej o rezygnacji

z tej funkcji jest składane - z wyjątkiem przewidzianym w art. 210

§ 2 i art. 379 § 2 k.s.h. - spółce reprezentowanej w tym zakresie

zgodnie z art. 205 § 2 lub 373 § 2 k.s.h.

2

UZASADNIENIE

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego na podstawie art. 60 § 1 ustawy

z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (jedn. tekst: Dz.U z 2013 r., poz.

499 ze zm.) wniósł o rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy w składzie siedmiu

sędziów przytoczonego zagadnienia prawnego. W uzasadnieniu wskazał

na występujące w tej kwestii rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego

i sądów powszechnych. Odnotował trzy zasadnicze stanowiska reprezentowane

w orzecznictwie.

Według stanowiska pierwszego - wyrażonego w wyroku Sądu Najwyższego

z dnia 21 stycznia 2010 r., II UK 157/09, nie publ., oraz w wyroku Sądu

Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29 maja 2013 r., I ACa 147/13, nie publ. -

oświadczenie woli członka zarządu spółki kapitałowej o rezygnacji ze sprawowanej

funkcji powinno być złożone członkowi zarządu lub prokurentowi zgodnie z art. 205

§ 2 lub art. 373 § 2 k.s.h.

Według drugiego stanowiska - wyrażonego w orzeczeniach Sądu

Najwyższego z dnia 19 sierpnia 2004 r., V CK 600/03, nie publ., z dnia 27 stycznia

2010 r., II CSK 301/09, nie publ., z dnia 3 listopada 2010 r., V CSK 129/10

(OSNC 2011, nr 7-8, poz. 84) i z dnia 11 lipca 2014 r., III CZP 36/14, nie publ. -

oświadczenie woli członka zarządu spółki kapitałowej o rezygnacji ze sprawowanej

funkcji powinno być złożone radzie nadzorczej lub pełnomocnikowi

powołanemu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zgodnie z art. 210 § 1

k.s.h., a w spółce akcyjnej zgodnie art. 379 § 1 k.s.h.

Według stanowiska trzeciego - wyrażonego w wyroku Sądu Najwyższego

z dnia 7 maja 2010 r., III CSK 176/09, nie publ., wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi

z dnia 10 września 2013 r., III AUa 1478/12, nie publ., i wyroku Sądu Apelacyjnego

w Szczecinie z dnia 27 sierpnia 2014 r., I ACa 895/13, nie publ. - oświadczenie woli

członka zarządu spółki kapitałowej o rezygnacji ze sprawowanej funkcji powinno

być złożone organowi uprawnionemu do powoływania członków zarządu.

3

W stosunku do każdego z przedstawionych stanowisk zostały we wniosku

rozważone argumenty za i przeciw. Podkreślono dużą praktyczną doniosłość

oczekiwanego rozstrzygnięcia, jego istotne znaczenie zarówno dla członka zarządu

składającego oświadczenie o rezygnacji z funkcji, jak i dla samej spółki.

Prokurator Generalny opowiedział się za zajęciem stanowiska,

że oświadczenie woli o rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu spółki

kapitałowej w razie braku odmiennego postanowienia umownego (statutowego)

może być złożone członkowi zarządu spółki lub prokurentowi, a w braku możliwości

złożenia rezygnacji zgodnie z zasadami reprezentacji biernej - organowi

uprawnionemu do powołania zarządu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I. Zgodnie z art. 202 § 4 k.s.h., mandat członka zarządu spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością wygasa m.in. wskutek rezygnacji. Artykuł 202 § 5 k.s.h.

nakazuje do złożenia rezygnacji przez członka zarządu spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością stosować odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu zlecenia

przez przyjmującego zlecenie. Bliźniaczą w stosunku do art. 202 § 4 i 5 k.s.h.

regulację w odniesieniu do rezygnacji członka zarządu spółki akcyjnej zawierają

przepisy art. 369 § 5 i 6 k.s.h.

Według przepisów o zleceniu, do których odsyłają art. 202 § 5 i art. 369 § 6

k.s.h., przyjmujący zlecenie może umowę zlecenia wypowiedzieć w każdym czasie

(art. 647 § 2 k.c.); poza tym niedopuszczalne jest zrzeczenie się z góry przez

przyjmującego zlecenie uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia z ważnych

powodów (art. 746 § 3 k.c. - a co do tego przepisu zob. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 28 września 2004 r., IV CK 640/03, OSNC 2005, nr 9, poz. 157).

Gdy zlecenie jest odpłatne, a wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu,

przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny za szkodę (art. 746 § 2 k.c.).

Rezygnacja, wskutek której następuje wygaśnięcie stosunku

organizacyjnego, powstałego między spółką kapitałową (art. 4 § 1 pkt 2 k.s.h.)

a osobą powołaną w skład zarządu (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia

22 października 2009 r., III CZP 63/09, OSNC 2010, nr 4, poz. 55), stanowi zatem

w obecnym stanie prawnym niewątpliwie jednostronną czynność prawną osoby

4

powołanej w skład zarządu, analogiczną do wypowiedzenia zlecenia; wystarczy

oświadczenie woli tej osoby o rezygnacji, a zgoda spółki na rezygnację nie jest

wymagana (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 2004 r., V CK

600/03, z dnia 21 stycznia 2010 r., II UK 157/09, z dnia 27 stycznia 2010 r.,

II CSK 301/09 i z dnia 8 grudnia 2010 r., V CSK 172/10, nie publ.).

Ze względu na art. 60 k.c., stanowiący, że z zastrzeżeniem wyjątków

w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być

wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób

dostateczny i brak - co do zasady - przepisów wymagających zachowania formy

szczególnej dla oświadczenia członka zarządu spółki kapitałowej o rezygnacji

z funkcji, oświadczenie to w zasadzie może być wyrażone w dowolnej formie.

Względy praktyczne, potrzeba zapewnienia dowodu złożenia rezygnacji, a także

konieczność dołączenia potwierdzającego to dokumentu do wniosku o wpis zmiany

w składzie zarządu w rejestrze, przemawiają jednak za zachowaniem formy

szczególnej, która umożliwi dokonanie wpisu (art. 168 i 321 k.s.h. w związku z art.

19 i 22 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, jedn.

tekst: Dz.U z 2015 r., poz. 1142 ze zm., i art. 6944

k.p.c.).

Wyjątek od zasady, że oświadczenia członka zarządu spółki kapitałowej

o rezygnacji z funkcji może być złożone w dowolnej formie, wynika z art. 210 § 2

i art. 379 § 2 k.s.h. Według art. 210 § 2 k.s.h. dotyczącego spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością, gdy wspólnik, któremu przysługują wszystkie udziały lub który

jest jedynym wspólnikiem, a udziały przysługują jemu i spółce (art. 173 k.s.h.), pełni

zarazem funkcję jednoosobowego zarządu, czynność prawna między tym

wspólnikiem a reprezentowaną przez niego spółką wymaga formy aktu

notarialnego; dotyczy to każdej czynność, a zatem i mającej za przedmiot

rezygnację z członkostwa w zarządzie. Analogiczną regulację w odniesieniu do

spółki akcyjnej zawiera art. 379 § 2 w związku z art. 303 § 2 k.s.h. Według tych

regulacji, notariusz o dokonaniu czynności prawnej zawiadamia sąd rejestrowy,

przesyłając wypis aktu notarialnego.

Oświadczenie o rezygnacji z członkostwa zarządu, choć stanowi

jednostronną czynność prawną osoby rezygnującej, wywołuje skutki nie tylko

5

w sferze prawnej tej osoby, ale i w sferze prawnej spółki. Wpływa, z wieloma

tego konsekwencjami, na obsadę organu, który prowadzi sprawy spółki i przez

który spółka działa (art. 201 § 1 oraz art. 368 § 1 k.s.h. w związku z art. 38 k.c.).

Stanowi zaś zasadę, że oświadczenia woli wywierające skutki prawne także

w odniesieniu do innej oznaczonej osoby niż składający oświadczenie woli,

wymagają złożenia tej osobie. Dotyczy to w szczególności oświadczeń woli jednej

strony umowy wobec drugiej strony umowy, a nawet szerzej, jednej strony

określonego stosunku prywatnoprawnego wobec drugiej strony tego stosunku

(zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2010 r., III CZP 84/10, OSNC

2011, nr 7-8, poz. 77) oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2012 r.,

V CSK 84/1 („Izba Cywilna” 2013, nr 6, s. 40). Tylko wyjątkowo takie oświadczenia

ze szczególnych powodów uzasadnionych ich funkcją (np. testament), nie

wymagają złożenia tej osobie, a informacja o nich udostępniana jest

zainteresowanym podmiotom w inny sposób (por. np. art. 649 § 2 i art. 669 k.p.c.).

W odniesieniu do oświadczenia członka zarządu spółki kapitałowej o rezygnacji

z funkcji wyjątek taki wynika z art. 210 § 2 i art. 379 § 2 k.s.h. W interesie obrotu

z udziałem spółek, których dotyczą art. 210 § 2 i art. 379 § 2 k.s.h., wymaga się

zawiadomienia sądu rejestrowego przez przesłanie przez notariusza wypisu aktu

notarialnego obejmującego udokumentowaną aktem czynność prawną.

Oświadczenie o rezygnacji z członkostwa zarządu należy zatem - poza

przypadkami, w których ma do niego zastosowanie art. 210 § 2 lub art. 379 § 2

k.s.h. – do obszernej kategorii oświadczeń woli wymagających złożenia innej

oznaczonej osobie; tej której, oprócz składającego, mają dotyczyć skutki prawne

składanego oświadczenia. W przypadku oświadczenia o rezygnacji z członkostwa

zarządu osobą tą - czyli adresatem oświadczenia - jest spółka, z której zarządu

występuje składający oświadczenie. W związku z tym oświadczenie o rezygnacji

z członkostwa zarządu spółki kapitałowej wymaga - tak jak oświadczenie

o wypowiedzeniu umowy, oświadczenie o odstąpieniu od umowy, oświadczenie

o potrąceniu wierzytelności z wzajemną wierzytelnością spółki kapitałowej -

złożenia tej spółce (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 2004 r., V CK

600/03., i z dnia 27 stycznia 2010 r., II CSK 301/09). Okoliczność ta ma zasadnicze

znaczenie dla dojścia do skutku oświadczenia o rezygnacji z członkostwa zarządu

6

spółki kapitałowej, czyli dla dokonania tego oświadczenia, a tym samym dla

ustalenia jego konsekwencji zarówno w odniesieniu do składającego oświadczenie,

w tym konsekwencji, tak w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

doniosłych, jak wiążące się z zastosowaniem art. 299 k.s.h. (por. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 28 września 1999 r., II CKN 608/98, OSNC 2000, nr 4,

poz. 67, i z dnia 25 września 2003 r., V CK 198/02, „Wokanda” 2004, nr 6, s. 7), jak

i w odniesieniu do spółki, w tym w szczególności konsekwencji wiążących się

z reprezentacją spółki w obrocie prawnym.

II. Artykuł 61 §1 zdanie pierwsze k.c. stanowi, że oświadczenie woli, które

ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki

sposób, że mogła się ona zapoznać z jego treścią. Przepis ten uzależnia dokonanie

oświadczenia woli, które ma być złożone innej osobie, od jego dojścia do tej osoby,

w wyniku decyzji składającego, w taki sposób, aby mogła ona - jak się określa

w piśmiennictwie oraz orzecznictwie - zapoznać się z jego treścią „w zwykłym toku

czynności”, „bez szczególnych nakładów i starań (zob. wyroki Sądu Najwyższego

z dnia 4 listopada 1982 r., II CR 380/82, OSNCP 1983, nr 8, poz. 117, z dnia

20 sierpnia 1984 r., I PRN 111/84, OSNCP 1985, nr 4, poz. 57, z dnia 15 stycznia

1990 r., I CR 1410/89, nie publ., z dnia 18 listopada 1999 r., I PKN 375/99,

OSNAPUS 2001, nr 7, poz. 227, z dnia 9 grudnia 1999 r., I PKN 430/99,

OSNAPUS 2001, nr 9, poz. 309, z dnia 5 października 2005 r., I PK 37/05,

OSNP 2006, nr 17-18, poz. 263, z dnia 17 czerwca 2009 r., IV CSK 53/09, nie publ.,

z dnia 23 kwietnia 2010 r., II PK 295/09, nie publ., i z dnia 18 kwietnia 2012 r.,

V CSK 215/11, nie publ.). Zakłada to uwzględnienie przez składającego

oświadczenie woli adresu osoby, do której oświadczenie to jest kierowane,

podanego przez nią wyraźnie lub w sposób dorozumiany. Może to być

w szczególności adres zamieszkania tej osoby, jej pobytu, siedziby, biura,

a także numer skrytki pocztowej, faksu, telefonu, poczty elektronicznej; przy

bezpośrednim komunikowaniu się - również miejsce, w którym składający

oświadczenie woli i adresat oświadczenia woli znajdują się w danej chwili.

Wskazanie adresu (miejsca złożenia) może dotyczyć tylko składania oznaczonych

oświadczeń. Odrębne adresy, na które należy składać poszczególne oświadczenia,

może mieć np. podmiot utrzymujący rozległe kontakty handlowe.

7

Jeżeli pod rygorem nieważności wymaga się w stosunku do danego

oświadczenia woli składanego innej osobie zachowania formy szczególnej

w postaci pisma, konieczne, zgodnie z jednolitym stanowiskiem orzecznictwa

i dominującym poglądem piśmiennictwa, do dojścia tego oświadczenia do skutku

jest złożenie adresatowi oryginału pisma. Wyjątek dopuszcza się w odniesieniu do

aktu notarialnego. Do złożenia oświadczenia woli w sposób przewidziany w art. 61

§ 1 zdanie pierwsze k.c. wystarczy zawiadomienie adresata w jakikolwiek sposób

o złożeniu skierowanego do niego oświadczenia woli w formie aktu notarialnego

(uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna - z dnia

20 lutego 1967 r., III CZP 88/66, OSNCP 1967, nr 12, poz. 210, wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 17 czerwca 2009 r., IV CSK 53/09, nie publ.).

Wymagane przez art. 61 §1 zdanie pierwsze k.c. złożenie oświadczenia woli

adresatowi w taki sposób, aby mógł się on zapoznać z jego treścią stanowi

warunek konieczny i zarazem wystarczający dojścia do skutku oświadczenia woli

składanego innej osobie. Oświadczenie woli skierowane do innej osoby dojdzie

zatem do skutku, gdy trafi pod właściwy adres, choćby osoba, do której jest

skierowane, nie zapoznała się z jego treścią (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego

z dnia 16 marca 1995 r., I PRN 2/95, OSNAPUS 1995, nr 18, poz. 229,

i z dnia 9 grudnia 1999 r., I PKN 430/99, OSNAPUS 2001, nr 9, poz. 309).

Wystarczy, że osoba ta miała taką możliwość osobiście lub że taką możliwość miał

jej pełnomocnik albo - jeżeli jest ona osobą niemającą zdolności do

czynności prawnych lub ograniczoną w zdolności do czynności prawnych -

przedstawiciel ustawowy (art. 95 i 96 w związku z art. 109 k.c.). Oświadczenie jest

dokonane z chwilą uzyskania takiej możliwości w zwykłym toku czynności,

tj. uwzględniając w szczególności godziny pracy adresata, czas potrzebny

na zapoznanie się z treścią adresowanego do niego oświadczenia, szczególne,

znane składającemu oświadczenie okoliczności, mające wpływ na możliwość

zapoznania się adresata z treścią oświadczenia (por. orzeczenia Sądu

Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2012 r., V CSK 215/11, nie publ., i z dnia

21 stycznia 2013 r., II PK 227/12, nie publ.). Z tą też chwilą wywiera ono skutki,

chyba że składający oświadczenie określił inny termin jego skuteczności,

8

w szczególności termin późniejszy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia

2014 r., II CSK 403/13, OSNC-ZD 2015, nr C, poz. 34).

Dowód dojścia oświadczenia woli do adresata w taki sposób, że mógł się on

zapoznać z jego treścią obarcza składającego oświadczenie. Pomocne

w przeprowadzeniu tego dowodu mogą być zwłaszcza domniemania faktyczne

(231 k.p.c.) związane z doręczeniem przesyłki adresatowi. W szczególności,

zgodnie z ustalonym orzecznictwem, awizowanie przesyłki poleconej uzasadnia

domniemanie faktyczne możliwości zapoznania się przez adresata z przesyłką.

W konsekwencji na adresacie awizowanej przesyłki poleconej spoczywa ciężar

dowodu okoliczności przeciwnej (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia

30 kwietnia 1998 r., III CZ 51/98, OSNC 1998, nr 11, poz. 189, z dnia 20 stycznia

2004 r., II CK 358/02, „Wokanda” 2004, nr 9, s. 6, z dnia 5 października 2005 r.,

I PK 37/05, nie publ., i z dnia 17 marca 2010 r., II CSK 454/09, OSNC 2010, nr 10,

poz. 142).

Analogiczne rozwiązanie do przyjętego w art. 61 § 1 zdanie pierwsze k.c.

przewidziano w art. 61 § 2 k.c. w odniesieniu do mających postać elektroniczną

oświadczeń woli składanych innej osobie. Przepis ten powtarzając

w zmienionej szacie słownej, przy użyciu terminologii charakterystycznej dla języka

elektronicznych środków komunikacji, normę wysłowioną w art. 61 § 1 zdanie

pierwsze k.c. stanowi, że oświadczenie woli wyrażone w postaci elektronicznej

jest złożone innej osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji

elektronicznej w taki sposób, żeby osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią.

Za przesłankę złożenia w wymagany przez art. 61 § 2 k.c. sposób oświadczenia

woli wyrażonego w postaci elektronicznej uznaje się - co do zasady -

zapisanie treści przesłanego oświadczenia u adresata. W postanowieniu

Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2003 r., V CZ 127/03 (OSNC 2005, nr 1,

poz. 12). przyjęto, że oświadczenie woli w postaci elektronicznej

dokonywane on line zostaje złożone z chwilą jego przejścia do systemu

informatycznego prowadzonego i kontrolowanego przez odbiorcę, to jest w chwili

przyjęcia oświadczenia przez serwer odbiorcy i zarejestrowania na nim

odpowiednich danych.

9

Powszechnie przyjmuje się, że art. 61 k.c. jest przepisem względnie

obowiązującym i dopuszcza określenie przez strony w umowie innej chwili dojścia

do skutku składanych sobie wzajemnie oświadczeń woli.

Wobec tego, że osoba prawna działa przez swoje organy (art. 38 k.c.),

możliwość zapoznania się w sposób wymagany przez art. 61 § 1 zdanie pierwsze

i § 2 k.c. z treścią oświadczenia woli przez adresata będącego osobą prawną

oznacza uzyskanie przewidzianej w tych przepisach możliwości zapoznania się

z treścią oświadczenia woli przez osoby pełniące funkcje organu właściwego do

reprezentowania tej osoby w zakresie obejmującym składane tej osobie

oświadczenia woli. Oświadczenie woli skierowane do osoby prawnej dojdzie zatem

do skutku zgodnie z art. 61 zdanie pierwsze i § 2 k.c. w szczególności wtedy, gdy

dotrze pod odpowiedni adres i osoby pełniące funkcję właściwego organu osoby

prawnej uzyskają w zwykłym toku czynności możliwość zapoznania się z treścią

tego oświadczenia. Nie jest wyłączone reprezentowanie w tym zakresie osoby

prawnej także przez jej pełnomocnika. Oświadczenie woli skierowane do osoby

prawnej dojdzie więc do skutku zgodnie z wymienionymi przepisami, gdy dotrze

pod odpowiedni adres i osoby pełniące funkcję właściwego organu osoby prawnej

lub pełnomocnik osoby prawnej uzyskają w zwykłym toku czynności możliwość

zapoznania się z jego treścią; czy i kiedy w rzeczywistości dojdzie do zapoznania

się z treścią oświadczenia woli jest bez znaczenia. Zła organizacja pracy,

która spowodowała, że do takiego zapoznania się w zwykłym toku czynności nie

doszło, obciąża osobę prawną - adresata oświadczenia. Nie można natomiast

zaaprobować spotykanego niekiedy zapatrywania, że oświadczenie woli doręczone

na adres osoby prawnej dochodzi do skutku zgodnie z art. 61 k.c. również wtedy,

gdy organ właściwy do reprezentowania osoby prawnej nie istnieje. Jeżeli osoba

prawna nie ma organu właściwego do jej reprezentowania ani odpowiednio

umocowanego przedstawiciela, nie jest możliwe zarówno składanie przez nią

oświadczeń woli, jak i składanie jej oświadczeń woli ze skutkiem prawnym.

Możliwe jest oczywiście też, jeśli tylko zaistnieją pozwalające na to warunki,

złożenie oświadczenia woli skierowanego do osoby prawnej, ustnie lub na piśmie,

bezpośrednio osobom pełniącym funkcje organu właściwego do reprezentacji.

10

Możliwość zapoznania się z treścią oświadczenia woli przez te osoby powstaje

wówczas na ogół już z chwilą bezpośredniego przekazania im oświadczenia.

III. Artykuł 201 § 1 k.s.h. stanowi w odniesieniu do spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością, a art. 368 § 1 k.s.h. w odniesieniu do spółki akcyjnej,

że zarząd nie tylko prowadzi sprawy spółki, ale i reprezentuje spółkę. W strukturze

organizacyjnej spółki kapitałowej organem kompetentnym do jej reprezentowania

wobec innych podmiotów jest więc zarząd. Kompetencja członków zarządu do

reprezentowania spółki obejmuje wszystkie czynności (art. 204 § 1 i art. 372 § 1

k.s.h.). Tylko zupełnie wyjątkowo ustawa pozbawia członków zarządu kompetencji

do reprezentowania spółki kapitałowej w odniesieniu do niektórych czynności

prawnych. W ramach takiego wyjątku art. 210 § 1 k.s.h. przyznaje kompetencję do

reprezentowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w umowie między tą

spółką a członkiem zarządu radzie nadzorczej lub pełnomocnikowi powołanemu

przez zgromadzenie wspólników. Podobnie zgodnie z art. 379 § 1 k.s.h., spółkę

akcyjną w umowie między nią a członkiem zarządu reprezentuje rada nadzorcza

lub pełnomocnik powołany uchwałą walnego zgromadzenia. Ponadto kompetencja

zarządu spółki handlowej do jej reprezentowania jest z mocy ustawy ograniczona

przez wymaganie zgody zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia

akcjonariuszy albo rady nadzorczej na niektóre czynności prawne (zob. art. 17 k.s.h.

oraz np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2007 r., III CSK 360/06,

OSNC-ZD 2008, nr A, poz. 16, i z dnia 5 lutego 2009 r., I CSK 297/08, OSNC-ZD

2009, nr C, poz. 86).

W obrębie reprezentacji osoby prawnej rozróżnia się, na wzór podziału

przedstawicielstwa (pełnomocnictwa) na czynne (art. 95 i 96 k.c.) i bierne (art. 109

k.c.), reprezentację czynną, obejmującą składanie oświadczeń woli przez osobę

prawną i reprezentację bierną, obejmującą odbiór oświadczeń woli adresowanych

do osoby prawnej.

O ile określony ustawą zakres kompetencji członka zarządu spółki

kapitałowej (art. 204 § 1 i art. 372 § 1 k.s.h.) nie może być ograniczony przez

umowę spółki lub jej statut ze skutkiem wobec osób trzecich (art. 204 § 2 i art. 372

§ 2 k.s.h.), o tyle w umowie spółki lub w statucie spółki można określić nie tylko

11

liczbę członków zarządu, lecz również, jeżeli zarząd jest wieloosobowy, sposób

reprezentowania spółki w zakresie obejmującym składanie oświadczeń woli przez

spółkę; czy każdy z członków zarządu może działać sam, czy też jest wymagane

współdziałanie określonej liczby członków zarządu albo czy niektórzy członkowie

zarządu mogą działać samodzielnie, a inni muszą współdziałać ze sobą lub

z prokurentem. W braku postanowień w tym względzie w umowie spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością lub w statucie spółki akcyjnej wymagane

z mocy ustawy do składania oświadczeń, zarówno przez spółkę z ograniczoną

odpowiedzialnością (art. 205 § 1 k.s.h.), jak i przez spółkę akcyjną (art. 373 § 1

k.s.h.), jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu

łącznie z prokurentem. W związku z wymienionymi przepisami pozostaje art. 19

k.s.h. stanowiący, że złożenie podpisów przez wszystkich członków zarządu

pod dokumentem wystawionym przez spółkę jest wymagane tylko w przypadku,

gdy ustawa tak stanowi.

Współdziałanie członków zarządu wieloosobowego analogiczne do

wymaganego przy reprezentacji czynnej spółki kapitałowej, nie ma uzasadnienia

przy reprezentacji biernej spółki kapitałowej. Mniejsza jest waga reprezentacji

biernej w porównaniu z reprezentacją czynną z punktu widzenia interesów osoby

prawnej. Reprezentacja bierna, inaczej niż czynna nie jest skierowana

bezpośrednio na wywołanie skutków wobec osoby prawnej, a jedynie na

zapoznanie się z treścią oświadczenia skierowanego do osoby prawnej

i zainicjowanie dopiero ewentualnie, w następstwie zapoznania się z treścią

tego oświadczenia odpowiedniego działania. Zmniejsza to z punktu widzenia

interesów osoby prawnej potrzebę współdziałania członków zarządu w tym

zakresie. Niezależnie od tego, współdziałanie członków zarządu w obrębie

reprezentacji biernej wyłącza nieomal całkowicie sama jej specyfika.

Sensownie o współdziałaniu członków zarządu lub członka zarządu i prokurenta

(pełnomocnika) przy reprezentacji biernej osoby prawnej można mówić

co najwyżej tylko w przypadkach składania osobie prawnej ustnych oświadczeń

woli. W razie składania osobie prawnej oświadczeń na piśmie lub w postaci

elektronicznej trudno określić na czym, ujmując rzecz racjonalnie, ma polegać

współdziałanie członków zarządu. Racjonalną ewentualnością nie byłoby

12

w szczególności wspólne czytanie przez nich tekstu oświadczeń woli skierowanych

do spółki.

Z tego względu w art. 205 § 2 k.s.h. w odniesieniu do spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością, a w art. 373 § 2 k.s.h. w odniesieniu do spółki akcyjnej

przewidziano, że oświadczenia składane spółce oraz doręczenia pism spółce mogą

być dokonywane wobec jednego członka zarządu lub prokurenta. Przytoczone

przepisy wyłączają stosowanie w zakresie reprezentacji biernej zarówno art. 205

§ 1 i art. 373 § 1 k.s.h., jak i postanowień umowy spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością i statutu spółki akcyjnej, określających sposób współdziałania

członków zarządu wieloosobowego przy składaniu oświadczeń w imieniu spółki.

Warto także odnotować podobne rozwiązanie przyjęte w prawie

spółdzielczym. Artykuł 54 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r., - Prawo

spółdzielcze (jeden. tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 21) stanowi w odniesieniu do

reprezentacji czynnej, że oświadczenia woli za spółdzielnię składają dwaj

członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i pełnomocnik (ponadto

w spółdzielniach o zarządzie jednoosobowym oświadczenia woli mogą składać

również dwaj pełnomocnicy), natomiast art. 54 § 3 w odniesieniu do reprezentacji

biernej przewiduje, iż oświadczenia pisemne skierowane do spółdzielni, a złożone

w jej lokalu albo jednemu z członków zarządu lub pełnomocnikowi, mają skutek

prawny względem spółdzielni.

IV. Wobec tego, że spółkę kapitałową co do zasady reprezentuje zarząd

zarówno w zakresie dotyczącym składania przez nią oświadczeń woli, czyli

reprezentacji czynnej, jak i w zakresie dotyczącym składania jej oświadczeń woli,

czyli reprezentacji biernej, to zgodnie z tą zasadą organ ten powinien

reprezentować spółkę kapitałową również przy składaniu jej przez członka zarządu

oświadczenia o rezygnacji z pełnienia funkcji - przy zastosowaniu dotyczących

reprezentacji biernej art. 205 § 2 i art. 373 § 2 k.s.h.

W konsekwencji, zgodnie z wspomnianą zasadą, oświadczenie o rezygnacji

przekazane na piśmie lub przesłane drogą elektroniczną powinno być uznane

za złożone spółce i tym samym dokonane, po jego dojściu na adres spółki (art. 166

§ 1 pkt 1 i art. 318 § 1 pkt 1 k.s.h.) lub adres siedziby zarządu (art. 166 § 1 pkt 5

13

i art. 318 § 1 pkt 7 k.s.h.) albo adres do doręczeń (art. 318 § pkt 1 k.s.h.), w chwili

uzyskania przez przynajmniej jednego członka zarządu lub prokurenta w zwykłym

toku czynności - tj. uwzględniając przede wszystkim czas pracy - możliwości

zapoznania się z jego treścią. W praktyce, w związku z tym, że zarząd działa stale,

a przy wykonywaniu reprezentacji biernej wystarcza udział jednego tylko członka

zarządu, byłby to dzień dojścia oświadczenia na adres spółki lub następny

po nim dzień roboczy.

W razie przekazania oświadczenia o rezygnacji, ustnie lub na piśmie,

bezpośrednio pozostałym członkom zarządu, a przynajmniej jednemu z nich lub

prokurentowi, dniem złożenia tego oświadczenia w sposób wymagany przez art.

61 k.c. byłby w praktyce zawsze dzień, w którym do przekazania doszło, gdyż

z treścią oświadczenia o rezygnacji można się zapoznać w krótkim czasie.

Z chwilą złożenia spółce, reprezentowanej przez zarząd w przedstawiony

sposób, oświadczenie to wywierałoby zamierzony skutek prawny. Osoba, która je

złożyła, przestałaby z tą chwilą być członkiem zarządu z wszystkimi tego

konsekwencjami dla niej i spółki. O ile jednak niedopuszczalne jest oświadczenie

o rezygnacji pod warunkiem, ponieważ wprowadzałoby niepewność w stosunki

prawne z udziałem spółki, o tyle należy dopuścić zastrzeżenie w oświadczeniu

o rezygnacji późniejszej daty ustąpienia z funkcji w zarządzie w stosunku do chwili

złożenia oświadczenia. W piśmiennictwie trafnie wskazuje się, że w pewnych

przypadkach może to być uzasadnione ze względu na interesy osoby rezygnującej

lub interesy spółki albo jedne i drugie. W razie zamieszczenia takiego zastrzeżenia

skutek oświadczenia o rezygnacji byłby odroczony do tej daty.

V. Wbrew poglądom wyrażonym w orzeczeniach powołanych

w uzasadnieniu wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, a także

w wypowiedziach części piśmiennictwa, brak podstaw do wyłączenia z zakresu

reprezentacji biernej spółki przez zarząd oświadczeń członków zarządu

o rezygnacji ze sprawowania funkcji.

Takie wyłączenie na rzecz rady nadzorczej lub pełnomocnika, powołanego

w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uchwałą zgromadzenia

wspólników, a w przypadku spółki akcyjnej uchwałą walnego zgromadzenia,

14

nie wynika z art. 210 § 1 k.s.h. - co do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,

i z art. 379 § 1 k.s.h. - co do spółki akcyjnej.

Według wymienionych przepisów rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany

przez organ właścicielski reprezentują spółkę „w umowie między spółką

a członkiem zarządu, jak również w sporze z nim”. W przepisach tych mowa więc,

gdy chodzi o czynności materialnoprawne, o umowie, a rezygnacja z funkcji

w zarządzie nie następuje w drodze umowy, lecz stanowi jednostronną czynnością

prawną.

Samo użycie w tych przepisach określenia mówiącego o reprezentacji

„w umowie” nie przesądza jednak jeszcze nieobjęcia zakresem zastosowania tych

przepisów rezygnacji z członkostwa zarządu. Należy zgodzić się ze stanowiskiem,

że brzmienie tych przepisów pozwala w pewnym zakresie objąć ich zastosowaniem

również czynności jednostronne stron umowy i uznać, że podejmowanie przez

strony umowy takich czynności mieści się w zwrocie „w umowie”, jeżeli przemawia

za tym cel przyświecający tym przepisom, tj. ochrona spółki, a pośrednio także

ochrona jej wierzycieli przez pozbawienie członków zarządu wpływu na dokonanie

i treść czynności prawnych dotyczących stosunków między nimi a spółką

i uniemożliwienie im wykorzystania majątku spółki we własnym interesie. Do takich

czynności należą czynności jednostronne stron umowy obligacyjnej, stanowiące

wykonanie uprawnień prawokształtujących (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia

3 listopada 2010 r., V CSK 129/10, i z dnia 22 marca 2012 r., V CSK 84/11).

Racje stojące za art. 210 § 1 i art. 379 § 1 k.s.h., które przemawiają

za objęciem tymi przepisami w pewnym zakresie także czynności jednostronnych

stron umowy (członka zarządu i spółki), nie aktualizują się jednak w odniesieniu do

rezygnacji z funkcji w zarządzie. Stosunek prawny, którego wygaśnięcie powoduje

rezygnacja z funkcji w zarządzie, nie wynika z umowy, lecz z aktu powołania.

Ma w związku z tym – co w piśmiennictwie często jest niedostrzegane - charakter

nie umowny, lecz organizacyjny. W razie zakończenia tego stosunku przez złożenie

oświadczenia o rezygnacji spółce reprezentowanej przez zarząd nie ujawnia się też

konflikt interesów, przed którego skutkami chronią przepisy art. 210 § 1 i art. 379

§ 1 k.s.h. W świetle art. 202 § 4 i 5 oraz art. 369 § 5 i 6 k.s.h. w związku z art. 746

15

§ 2 i 3 k.c. interes osoby będącej członkiem zarządu w tym, aby bez żadnych

przeszkód mogła ona zrezygnować z pełnionej funkcji, ma priorytet przed

interesem spółki; jakiekolwiek ograniczenie możliwości rezygnacji jest wykluczone.

Brak ważnego powodu do rezygnacji nie wpływa na skuteczność rezygnacji,

może uzasadniać jedynie odpowiedzialność odszkodowawczą. Z wskazanych

przyczyn nie ma ryzyka nadużycia przez członka zarządu swojej pozycji w razie

reprezentowania spółki przez zarząd przy składaniu przez członka zarządu

oświadczenia o rezygnacji z pełnionej funkcji.

Interes osoby rezygnującej z funkcji członka zarządu przejawia się przede

wszystkim w umożliwieniu jej skutecznego, gwarantowanego przez prawo bez

żadnych ograniczeń zakończenia mocą swej woli pełnienia funkcji, a interes spółki -

w stwierdzeniu dojścia do skutku tego oświadczenia ze względu na jego doniosłe

dla niej konsekwencje. Oba interesy są najlepiej chronione w razie reprezentacji

spółki przez zarząd. Zarząd jest organem co do zasady reprezentującym spółkę

oraz prowadzącym jej sprawy, a przy tym stale funkcjonującym. W razie nieistnienia

w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością rady nadzorczej i pełnomocnika

powołanego uchwałą zgromadzenia wspólników, członek zarządu napotykałby

zasadniczą trudność w realizacji uprawnienia do rezygnacji z funkcji, czego

nie można zaakceptować z uwagi na doniosłość tego uprawnienia.

Uwzględniając zatem nie tylko brzmienie art. 210 § 1 i art. 379 § 2 k.s.h., ale

i ich cel, a także charakter uprawnienia członka zarządu do rezygnacji z funkcji, nie

można w tych przepisach dostrzec wyjątku od zasady reprezentacji biernej spółki

przez zarząd na rzecz reprezentacji biernej spółki przez radę nadzorczą lub

pełnomocnika powołanego przez organ właścicielski w zakresie dotyczącym

oświadczeń członków zarządu o rezygnacji ze sprawowania funkcji.

Tym bardziej brak w obowiązującym stanie prawnym podstaw do

stwierdzenia wyjątku od zasady reprezentacji biernej spółki przez zarząd

w zakresie dotyczącym oświadczeń członków zarządu o rezygnacji ze sprawowania

funkcji na rzecz organu uprawnionego do powoływania członków zarządu.

Pogląd o istnieniu takiego wyjątku - częściowo, gdy organem uprawnionym do

powoływania członków zarządu byłaby rada nadzorcza, zbieżny w swych skutkach

16

z poglądem rozpatrywanym wcześniej - nie ma żadnego oparcia w ustawie.

Brak nawet takiego zaczepienia, jakim są art. 210 § 1 i art. 379 § 1 k.s.h. dla

stanowiska przyznającego reprezentację spółki w omawianym zakresie radzie

nadzorczej lub pełnomocnikowi powołanemu przez organ właścicielski.

Organy uprawnione do powoływania członków zarządu nie są przystosowane do

wykonywania reprezentacji. Tym samym nie wiadomo, w jaki sposób miałaby się

odbywać reprezentacja spółki przez taki organ. W przypadkach, w których

członków zarządu spółki kapitałowej powołuje podmiot spoza jej struktury,

przyznanie w omawianym zakresie reprezentacji biernej spółki temu podmiotowi

oznaczałoby w istocie zerwanie z wymaganiem złożenia oświadczenia o rezygnacji

z członkostwa zarządu spółce, nie można bowiem w świetle art. 38 k.c. uznać

podmiotu niebędącego elementem struktury spółki kapitałowej za właściwy do jej

reprezentacji, nawet w jakimś tylko niewielkim zakresie. Uzależnienie skuteczności

oświadczenia o rezygnacji z funkcji w zarządzie od jego złożenia w taki sposób, aby

mogły się z nim zapoznać osoby pełniące funkcję organu uprawnionego do

powoływania członków zarządu byłoby przy tym rozwiązaniem jeszcze mniej

funkcjonalnym niż rozwiązanie wyżej odrzucone, wywodzone z art. 210 § 1 i art.

379 § 1 k.s.h. Utrudniałoby ze względu na to, że organy uprawnione do

powoływania członków zarządu nie działają stale i nie są przystosowane do

wykonywania reprezentacji, zarówno realizację uprawnienia członka zarządu do

rezygnacji z funkcji, jak i niezwykle ważne dla niego i spółki oraz w ogóle dla obrotu

prawnego, ścisłe ustalenie chwili dojścia rezygnacji do skutku.

VI. Reprezentowanie spółki kapitałowej przez zarząd - w ramach

przysługującej mu ogólnej kompetencji do reprezentacji - przy składaniu przez

członka zarządu oświadczenia o rezygnacji z pełnienia funkcji, z zastosowaniem

dotyczących reprezentacji biernej przepisów art. 205 § 2 i art. 373 § 2 k.s.h.,

nie rodzi szczególnych problemów w przypadkach składania rezygnacji przez część

osób wchodzących w skład zarządu; jedną z nich lub więcej, ale nie wszystkie.

W tych przypadkach istnieje możliwość zapoznania się z treścią pisemnego

oświadczenia o rezygnacji lub wyrażonego w postaci elektronicznej, wysłanego pod

adresem spółki (adresem zarządu, adresem do doręczeń), przez jedynego

pozostałego lub jednego z pozostałych członków zarządu (ewentualnie prokurenta)

17

w zwykłym toku czynności ze skutkiem określonym w art. 61 § 1 zdanie pierwsze

i § 2 k.c. Oświadczenie o rezygnacji może oczywiście w tych przypadkach zostać

przekazane ze skutkiem przewidzianym w art. 61 § 1 zdanie pierwsze k.c.

pozostałym członkom zarządu (ewentualnie prokurentowi) także bezpośrednio,

ustnie, do protokołu lub na piśmie.

Również jednak wtedy, gdy rezygnację składa członek zarządu

jednoosobowego lub ostatni członek zarządu wieloosobowego albo składają

ją jednocześnie wszyscy członkowie zarządu wieloosobowego, a w spółce brak

prokurenta, nie ma podstaw - mimo że rozpatrywany problem jest bardziej złożony

niż w sytuacji wcześniej omówionej - do spotykanego w wypowiedziach

orzecznictwa i piśmiennictwa negowania reprezentacji spółki przez zarząd

i zastąpienia reprezentacji spółki przez zarząd postulowaną w tych wypowiedziach,

w zależności od okoliczności, reprezentacją spółki przez radę nadzorczą lub

pełnomocnika powołanego przez organ właścicielski albo przez organ uprawniony

do powoływania członków zarządu.

Jak wyjaśniono, inne niż zarząd organy spółki, ani tym bardziej inne

podmioty, nie mają kompetencji do reprezentacji biernej spółki. Jeżeli tak, to nie

mają jej również we wskazanych ostatnio przypadkach. Trudności, o których

była mowa wcześniej, jakie mogłaby stwarzać reprezentacja bierna spółki przez

te organy lub podmioty, w zakresie dotyczącym rezygnacji członka zarządu

z funkcji, byłyby w tych przypadkach nie mniejsze.

Nie napotyka natomiast uzasadnionych przeszkód wykonywanie

reprezentacji biernej spółki w przypadkach złożonego na piśmie lub w postaci

elektronicznej oświadczenia o rezygnacji z funkcji jedynego członka zarządu lub

wszystkich członków zarządu, rezygnujących jednocześnie, przez samego tego

członka zarządu, który złożył rezygnację. Nie przekonuje podnoszony przeciwko

temu argument, że w tych przypadkach członek zarządu składający rezygnację

dokonuje w istocie czynności prawnej z samym sobą, której skuteczności

nie można zaakceptować ze względu na zagrażającą bezpieczeństwu spółki

i obrotu kolizję interesów członka zarządu, składającego oświadczenie o rezygnacji,

z interesami spółki, będącej adresatem oświadczenia. Interes osoby wchodzącej

18

w skład zarządu w rozpatrywanym przypadku przejawia się przede wszystkim

w umożliwieniu tej osobie rezygnacji, niepodlegającej ograniczeniom i utrudnieniom,

a interes spółki - w uzyskaniu o tym informacji, pozwalającej podjąć niezbędne

działania uzasadnione rezygnacją, w szczególności zainicjować powołanie nowego

członka zarządu oraz spowodować dokonanie wpisu zmiany w składzie

zarządu w rejestrze. W normalnym układzie stosunków interesy te nie kolidują

ze sobą; przeciwnie ich realizacja może i powinna przebiegać harmonijnie.

Pisemne oświadczenie o rezygnacji lub wyrażone w postaci elektronicznej

powinno być w tym przypadku przekazane spółce pod jej adresem (adresem

zarządu, adresem do doręczeń) w sposób umożliwiający - analogicznie jak

w przypadku, gdy reprezentację spółki w razie rezygnacji członka zarządu

wykonuje inna osoba pozostająca w składzie zarządu - nadanie mu biegu w celu

podjęcia działań, które wymusza rezygnacja, w szczególności zmierzających do

obsady zwolnionego miejsca w zarządzie. Inaczej omawiane oświadczenie nie

spełniłoby zakładanej przez art. 61 k.c. funkcji komunikacyjnej i nie mogłoby być

uznane za dokonane w rozumieniu tego przepisu. Przekazanie oświadczenia

o rezygnacji na piśmie do siedziby spółki (zarządu) lub wysłanie drogą

elektroniczną na adres siedziby spółki (zarządu) w sposób umożliwiający nadanie

mu biegu w celu podjęcia działań, które wymusza rezygnacja, leży więc nie tylko

w interesie spółki, ale i samego składającego rezygnację; warunkuje w świetle art.

61 k.c. dojście jego oświadczenia do skutku. Wsparcia dla tej argumentacji

dostarcza również art. 54 § 3 Prawa spółdzielczego. Poprzestaje on, jak wiadomo,

w odniesieniu do reprezentacji biernej spółdzielni przy skierowanym do niej

pisemnym oświadczeniu woli na wymaganiu złożenia tego oświadczenia w lokalu

spółdzielni. Tym samym przepis ten uznaje złożenie skierowanego do spółdzielni

pisemnego oświadczenia woli w jej lokalu za wystarczające do nadania złożonemu

oświadczeniu dalszego biegu, odpowiedniego do jego treści.

Poza tym w interesie nie tylko spółki, ale i samego rezygnującego członka

zarządu może być podjęcie przez niego inicjatywy powołania nowego członka

zarządu (zwołania posiedzenia organu uprawnionego do obsady zarządu) jeszcze

przed złożeniem rezygnacji. Może on też w oświadczeniu o rezygnacji określić

późniejszy termin skuteczności tego oświadczenia, tak aby w okresie między

19

złożeniem oświadczenia a tym terminem podjąć stosowne działania uzasadnione

rezygnacją. Składając oświadczenie o rezygnacji i podejmując, albo wcześniej, albo

w razie odroczenia rezygnacji - później, odpowiednie działania, uzasadnione

rezygnacją, zabezpiecza się przed ewentualną odpowiedzialnością za szkodę,

której spółka mogłaby doznać w następstwie rezygnacji.

W świetle tych wyjaśnień, choć możliwe, to w istocie zbędne jest

ustanowienie pełnomocnika przez jedynego członka zarządu w celu złożenia na

jego ręce oświadczenia o rezygnacji. W wypowiedziach sprzeciwiających się

wykonywaniu reprezentacji biernej spółki w zakresie dotyczącym złożenia

oświadczenia o rezygnacji z członkostwa zarządu przez samego tego członka

zarządu, który złożył oświadczenie, a dopuszczających skuteczne złożenie przez

niego oświadczenia o rezygnacji na ręce ustanowionego przez niego w tym celu

pełnomocnika, tkwi wewnętrzna sprzeczność. Gdyby rzeczywiście jedyny członek

zarządu nie mógł reprezentować spółki w razie złożenia spółce oświadczenia

o rezygnacji ze swej funkcji ze względu na sprzeciwiającą się temu kolizję jego

interesów z interesami spółki, to z tej samej przyczyny niedopuszczalne musiałoby

być też udzielenie przez niego wspomnianego pełnomocnictwa.

VII. Podsumowując, oświadczenie członka zarządu spółki kapitałowej

o rezygnacji z tej funkcji jest składane - z wyjątkiem przewidzianym w art. 210 § 2

i art. 379 § 2 k.s.h. - spółce.

W zakresie dotyczącym rezygnacji członków zarządu spółkę kapitałową

reprezentuje zarząd lub prokurent zgodnie z art. 205 § 2 i art. 373 § 2 k.s.h.; także

wtedy, gdy rezygnację składa członek zarządu jednoosobowego lub ostatni członek

zarządu wieloosobowego albo gdy składają ją jednocześnie wszyscy członkowie

zarządu wieloosobowego, a spółka nie ma prokurenta.

Oświadczenie o rezygnacji doręczone na adres spółki dochodzi do skutku

z chwilą uzyskania przez pozostałego członka zarządu lub prokurenta

możliwości zapoznania się z treścią tego oświadczenia w zwykłym toku czynności,

a oświadczenie członka zarządu jednoosobowego lub ostatniego członka

zarządu wieloosobowego albo wszystkich członków zarządu wieloosobowego

20

rezygnujących jednocześnie - z chwilą doręczenia na adres spółki w sposób

umożliwiający podjęcie niezbędnych działań związanych z rezygnacją.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 60 § 1 ustawy z dnia

23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym rozstrzygnął przedstawione zagadnienie

prawne, jak w uchwale.

jw