II PK 64/15

Sygn. akt II PK 64/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 kwietnia 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Romualda Spyt

SSN Krzysztof Staryk

w sprawie z powództwa R. M.

przeciwko Ministerstwu […]

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 6 kwietnia 2016 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 5 sierpnia 2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Powód R. M. w pozwie przeciwko pozwanemu Ministerstwu […]wniósł o

przywrócenie do pracy u pozwanego na poprzednich warunkach. W odpowiedzi na

pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa.

2

Wyrokiem z dnia 4 listopada 2013 r. Sąd Rejonowy przywrócił powoda do

pracy u pozwanego na dotychczasowych warunkach pracy i płacy oraz zasądził od

pozwanego na rzecz powoda 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego.

Sąd Rejonowy ustalił, że powód od 1 stycznia 2001 r. był zatrudniony w

Ministerstwie […] jako pracownik służby cywilnej. 23 września 2002 r. został

mianowany urzędnikiem służby cywilnej. Powód wystąpił do Szefa Służby Cywilnej

z wnioskiem o udzielenie urlopu bezpłatnego celem podjęcia pracy na stanowisku

głównego specjalisty w Departamencie […] Urzędu Marszałkowskiego

Województwa […]. Szef Służby Cywilnej udzielił powodowi urlopu bezpłatnego od 1

kwietnia 2003 r. na czas zajmowania wskazanego stanowiska. Koleją decyzją Szef

Służby Cywilnej z dniem 1 lipca 2003 r. udzielił powodowi urlopu bezpłatnego na

czas zajmowania stanowiska zastępcy dyrektora w wyżej wymienionej jednostce

Urzędu Marszałkowskiego. W związku z przekształceniami dokonanymi po stronie

pracodawcy od 31 października 2005 r. powód był pracownikiem Ministerstwa […],

przebywającym od 1 kwietnia 2003 r. nieprzerwanie na urlopie bezpłatnym,

wykonującym w tym czasie pracę na podstawie stosunku pracy w Urzędzie

Marszałkowskim Województwa […]. W 2006 r. zarząd województwa pomorskiego

powołał powoda na stanowisko członka rady nadzorczej Biura Inwestycji E. sp. z

o.o. Po pewnym czasie powód został odwołany ze stanowiska członka rady

nadzorczej w tej spółce i powołany na członka rady nadzorczej spółki z o.o. G. W

2011 r. powód ponownie został powołany na stanowisko członka rady nadzorczej

spółki Biuro Inwestycji E. Kadencja rady nadzorczej trwa 2-3 lata. Obecna kadencja

skończy się prawdopodobnie w 2014 r. Powód z tytułu pełnienia tej funkcji

otrzymywał wynagrodzenie, co uwzględniał w składanym corocznie pozwanemu

oświadczeniu o stanie majątkowym. 25 września 2012 r. pozwany złożył

oświadczenie o rozwiązaniu stosunku pracy z powodem bez wypowiedzenia,

uzasadnione sprzecznością członkostwa powoda w radzie nadzorczej Biura

Inwestycji E. sp. z o.o. z art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie

cywilnej. Pozwany nie doręczył tego pisma powodowi, informując go o rozwiązaniu

w świadectwie pracy. Wyrokiem z 15 kwietnia 2013 r. Sąd Rejonowy oddalił

powództwo powoda o przywrócenie do pracy, wskazując że nie doszło do

3

rozwiązania stosunku pracy. 20 maja 2013 r. pozwany poinformował powoda o

konieczności złożenia oświadczenia o stanie majątkowym według stanu na 31

grudnia 2012 r. 12 czerwca 2013 r. powód poinformował, że pełni funkcję członka

rady Biura Inwestycji E. sp. z o.o. 25 czerwca 2013 r. pozwany rozwiązał bez

wypowiedzenia stosunek pracy z powodem, wskazując jako przyczynę rozwiązania

naruszenie przez powoda obowiązku członka korpusu służby cywilnej,

polegającego na niepodejmowaniu zajęć zarobkowych bez pisemnej zgody

dyrektora generalnego urzędu oraz na przekroczeniu zakresu urlopu bezpłatnego w

związku z podjęciem dodatkowych zajęć zarobkowych w postaci pełnienia przez

powoda funkcji członka rady nadzorczej Biura Inwestycji E. sp. z o.o.

Sąd Rejonowy wskazał, że osoba powoływana do rady nadzorczej nie pełni

tej funkcji w celu zarobkowania. Nie można więc mówić, że doszło do dodatkowego

zatrudnienia powoda w rozumieniu art. 80 ustawy o służbie cywilnej. Pozwany

zdawał sobie sprawę z pełnienia przez powoda funkcji członka rady nadzorczej

przed 12 czerwca 2013 r.

Wyrokiem zaskarżonym rozpoznawaną skargą kasacyjną Sąd Okręgowy

oddalił apelację strony pozwanej od powyższego wyroku Sądu pierwszej instancji

Sąd Okręgowy przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej

instancji, jednakże nie w pełni zgodził się z dokonaną przez ten Sąd wykładnią

przepisów prawa materialnego Pomimo to Sąd odwoławczy uznał, że

rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji ostatecznie odpowiada prawu. Sąd

wskazał, że powód o fakcie zasiadania w radach nadzorczych spółek informował

pracodawcę, realizując obowiązek nałożony na członka korpusu służby cywilnej

przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia

działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, gdyż w

oświadczeniach o stanie majątkowym wskazywał, że jest członkiem rad

nadzorczych, jak również wykazywał uzyskiwany z tego tytułu dochód.

Z okoliczności sprawy wynika, że ostatni okres wykonywania przez powoda funkcji

członka rady nadzorczej spółki rozpoczął się w 2011 r. Powód złożył zeznanie

majątkowe za ten okres i wykazał, że do maja 2011 r. pełnił taką funkcję w G., a od

sierpnia 2011 r. rozpoczął członkostwo w radzie nadzorczej Biura Inwestycji E.

Oświadczenie zostało złożone 7 marca 2012 r. i przyjęte do ewidencji 12 marca

4

2012 r. i to ten dzień powinien być uznany za moment, w którym pozwany

dowiedział się o relewantnej okoliczności uzasadniającej rozwiązanie z powodem

stosunku pracy. Zdaniem Sądu Okręgowego prawidłowa interpretacja art. 80 ust. 2

w związku z art. 71 ust. 7 i 8 ustawy o służbie cywilnej wyklucza możliwość

powoływania się w niniejszej sprawie na czyn ciągły, który uzasadniałby liczenie

terminu miesięcznego od ostatniego ze zdarzeń uzasadniających rozwiązanie

stosunku składających się na to zachowanie, gdyż art. 80 ust. 2 ustawy za

relewantny dla odpowiedzialności pracownika uznaje jedynie moment podjęcia

zajęcia zarobkowego, który w niniejszej sprawie miał miejsce w sierpniu 2011 r., a

pracodawca dowiedział się o naruszeniu tego obowiązku w marcu 2012 r.

Rozwiązanie stosunku pracy na podstawie art. 71 ust. 7 i 8 ustawy może nastąpić

w razie ciężkiego naruszenia przez urzędnika podstawowych obowiązków członka

korpusu służby cywilnej, jeżeli wina urzędnika jest oczywista, a obowiązkiem, który

naruszył powód w niniejszej sprawie jest nieuzyskanie pisemnej zgody dyrektora

generalnego na podjęcie zajęcia zarobkowego. Obowiązek powoda aktualizował

się więc w okresie bezpośrednio poprzedzającym rozpoczęcie określonej

działalności zarobkowej i ograniczał się jedynie do tego momentu. Jako naruszenia

obowiązku nie można traktować więc całego okresu zasiadania w radzie

nadzorczej, rozumianego jako czyn ciągły, a jedynie nieuzyskanie zgody dyrektora,

wymaganej przy podjęciu zatrudnienia, a nie przy wykonywaniu zatrudnienia. W

takiej sytuacji istotne jest znaczenie art. 71 ust. 8 ustawy, który wskazuje, że

rozwiązanie stosunku pracy z urzędnikiem służby cywilnej bez wypowiedzenia z

winy urzędnika nie może nastąpić po upływie miesiąca od uzyskania wiadomości o

okoliczności uzasadniającej rozwiązanie stosunku pracy. Mając na uwadze

normatywny zakres obowiązku, który niewątpliwie powód naruszył, należy uznać,

że okolicznością uzasadniającą rozwiązanie stosunku pracy, o której pracodawca

uzyskuje wiadomość, jest niewystąpienie przed podjęciem zatrudnienia o zgodę do

dyrektora generalnego, a nie każdy kolejny dzień takiego zatrudnienia istniejącego

pomimo braku stosownej zgody. Ustawodawca w art. 80 ust. 2 ustawy ograniczył

bowiem obowiązek urzędnika służby cywilnej uzyskania zgody na podjęcie

zatrudnienia, rodzący ewentualną odpowiedzialność na zasadzie art. 79 ust. 7

ustawy, dlatego też obowiązek ten nie rozciągał się na powoda w okresie

5

zatrudnienia i z tych przyczyn nie można mu przypisać ciągłego naruszenia

obowiązków. Ustawa o służbie cywilnej ograniczyła ten obowiązek pracownika do

okresu sprzed podjęcia zatrudnienia (uzyskanie zgody na podjęcie zatrudnienia,

które potencjalnie może nastąpić), natomiast w pozostałym zakresie czas

wykonywania zatrudnienia bez niezbędnej zgody nie może być utożsamiany z

naruszeniem obowiązku z art. 80 ust. 2 ustawy. Wobec powyższego, pracodawca

mógł rozwiązać z powodem stosunek pracy, powołując się na przedmiotowe

okoliczności w terminie liczonym od kiedy dowiedział się, że powód podjął zajęcie

zarobkowe w radzie nadzorczej od sierpnia 2011 r., co nastąpiło w marcu 2012 r.,

chociaż badając tę kwestię należy uwzględnić fakt, że pomimo składanych

informacji pracodawca nie podejmował żadnych działań, co mogło zrodzić u

urzędnika przekonanie o działaniu zgodnie z przepisami ustawy. Niezależnie

jednak od tego, dla oceny powództwa nie ma znaczenia fakt, że stosowną

informację pozwany uzyskał ponownie na skutek złożenia przez powoda

oświadczenia majątkowego w czerwcu 2012 r., gdyż wskazane naruszenie nie ma

charakteru czynu ciągłego i nie jest możliwe liczenie terminu z art. 71 ust. 8 ustawy

od ostatniego ze zdarzeń, które składało się na zachowanie naruszające obowiązki

urzędnika służby cywilnej.

Sąd Okręgowy nie podzielił zarzutu strony pozwanej, powołującej się na art.

8 k.p., jakoby wieloletnie niewykonywanie przez powoda pracy w Ministerstwie

świadczyło o niezasadności jego przywrócenia do pracy. Pracodawca zgodził się

na udzielenie powodowi urlopu bezpłatnego na czas wykonywania pracy w

Urzędzie Marszałkowskim Województwa [...], petryfikując tym samym istniejący

między stronami stosunek pracy, podlegający takiej samej ochronie prawnej jak na

bieżąco realizowany. Kwestia zamieszkiwania powoda w odległym miejscu nie ma

znaczenia dla możliwości przywrócenia do pracy, gdyż okolicznością następczą,

nieistotną dla prawidłowości rozstrzygnięcia jest to, czy powód w przewidzianym

terminie zgłosi swoją gotowość do niezwłocznego podjęcia pracy, co będzie miało

decydujący wpływ na restytucję stosunku pracy w kształcie wynikającym z

istniejącego między stronami stosunku pracy.

6

Postanowieniem z 18 września 2014 r. Sąd Okręgowy sprostował oczywistą

omyłkę pisarską w komparycji wyroku tego Sądu ten sposób, że w miejsce słów

„Ministerstwu x[…]” wpisał „Ministerstwu y[…] „.

W skardze kasacyjnej strona pozwana zaskarżyła w całości wyrok Sądu

Okręgowego, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego: (1) art. 80 ust. 2 w

związku z art. 71 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o służbie cywilnej

(Dz.U. z 2014 r. poz. 1111 ze zm.) przez ich błędną wykładnię polegającą na

wykluczeniu możliwości powoływania się na czyn ciągły, który uzasadniałby liczenie

terminu miesięcznego od ostatniego ze zdarzeń uzasadniającego rozwiązanie

stosunku pracy, ostatniego ze zdarzeń składających się na to zachowanie, gdyż art.

80 ust. 2 za relewantny dla odpowiedzialności pracownika uznaje jedynie moment

podjęcia zajęcia zarobkowego, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów

prowadzi do wniosku, że pracownik, który podjął dodatkowe zajęcie zarobkowe bez

uzyskania zgody dyrektora generalnego narusza art. 80 ust. 2 ustawy o służbie

cywilnej każdego dnia kontunuowania zajęć zarobkowych i tym samym miesięczny

termin na rozwiązanie stosunku pracy rozpoczyna bieg na nowo każdego kolejnego

dnia stanu trwania naruszenia; (2) art. 8 k.p., przez jego błędną wykładnię

polegającą na uznaniu, że ustalony w toku procesu stan faktyczny nie wypełnia

dyspozycji tego przepisu, tj. nie stanowi nadużycia praw podmiotowych przez

powoda, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu jednoznacznie wskazuje, że

ustalony w procesie stan faktyczny wypełnia przesłanki czynienia użytku z prawa

sprzecznego z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem i zasadami

współżycia społecznego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 71 ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 21

listopada 2008 r. o służbie cywilnej – dalej „u.s.c.” (w brzmieniu obowiązującym w

okresie objętym sporem Dz.U. 2008 Nr 227, poz. 1505 ze zm.), rozwiązanie

stosunku pracy z urzędnikiem służby cywilnej bez wypowiedzenia z winy urzędnika

może nastąpić w razie ciężkiego naruszenia przez urzędnika podstawowych

obowiązków członka korpusu służby cywilnej, jeżeli wina urzędnika jest oczywista,

7

jednakże nie może ono nastąpić po upływie miesiąca od dnia uzyskania

wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie stosunku pracy (ust. 8).

Z kolei art. 80 ust. 2 tej ustawy stanowi, że urzędnik służby cywilnej nie może

podejmować zajęć zarobkowych bez pisemnej zgody dyrektora generalnego

urzędu.

Zgodnie z niekwestionowanymi ustaleniami faktycznymi przyjętymi w

podstawie zaskarżonego wyroku, powód będący urzędnikiem służby cywilnej,

pracownikiem pozwanego Ministerstwa, korzystał od 1 lipca 2003 r. z urlopu

bezpłatnego w celu wykonywania pracy w Urzędzie Marszałkowskim Od 2006 r.

podjął i wykonywał zajęcie zarobkowe polegające na pełnieniu funkcji członka rad

nadzorczych spółek prawa handlowego związanych z zadaniami wykonywanymi

przez ten urząd. Ostatni okres pełnienia takiej funkcji rozpoczął się w sierpniu 2011

r. i miał trwać „prawdopodobnie” do 2014 r. Na podjęcie tych zajęć (funkcji w

radach) nie uzyskał zgody Ministerstwa, ani o nią nie występował. Fakt

otrzymywania wynagrodzenia z tytułu funkcji w radach nadzorczych ujawniał w

corocznym, składanym pozwanemu oświadczeniu majątkowym. Sąd Okręgowy

uznał, że skoro oświadczenie majątkowe powoda za rok 2011 zostało przyjęte do

ewidencji Ministerstwa 12 marca 2012 r., to ten dzień winien być uznany za

moment, w którym pozwany dowiedział się o relewantnej okoliczności

uzasadniającej rozwiązanie z powodem stosunku pracy. Tymczasem oświadczenie

woli o rozwiązaniu stosunku pracy bez wypowiedzenia pracodawca złożył 25

czerwca 2013 r. Zdaniem Sądu Okręgowego, prawidłowa interpretacja art. 80 ust. 2

w związku z art. 71 ust. 7 i 8 u.s.c. wyklucza możliwość powoływania się w

niniejszej sprawie na czyn ciągły, który uzasadniałby liczenie terminu miesięcznego

od ostatniego ze zdarzeń składających się na to zachowanie, gdyż art. 80 ust. 2

ustawy za relewantny dla odpowiedzialności pracownika uznaje jedynie moment

podjęcia zajęcia zarobkowego, który w niniejszej sprawie miał miejsce w sierpniu

2011 r., a pracodawca dowiedział się o naruszeniu tego obowiązku 12 marca

2012 r.

Pogląd ten jest nietrafny. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu

Najwyższego, w razie trwałego naruszania obowiązków pracowniczych, termin z

art. 52 § 2 k.p. rozpoczyna bieg dopiero od ostatniego ze zdarzeń składających się

8

na to zachowanie. Przez trwałe naruszenia obowiązków Sąd Najwyższy rozumie

zachowanie o charakterze ciągłym, tj. zachowanie polegające na wykorzystywaniu

tej samej sposobności, jednorodzajowe i mieszczące się w zwartym odcinku czasu.

W takim wypadku termin miesięczny rozpoczyna bieg od ostatniego zdarzenia

zakwalifikowanego jako część zachowania ciągłego (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 19 grudnia 1997 r., I PKN 443/97, OSNAPiUS 1998 nr 21, poz. 631).

W wyroku z dnia 5 czerwca 2007 r. (III PK 17/07, LEX nr 551138) Sąd Najwyższy

przyjął, że zachowanie pracodawcy polegające na zaniechaniu wypłacania

pracownikowi tego samego świadczenia (prowizji od sprzedaży) w kolejnych

terminach płatności powinno być uznane za zachowanie o charakterze ciągłym.

Pracownik ma wówczas otwarty termin do złożenia oświadczenia o rozwiązaniu

umowy bez wypowiedzenia przez okres miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o

ostatnim niewypłaceniu mu należnego wynagrodzenia. W wyroku tym wyrażono

pogląd, że pracownik mógł po każdym kolejnym czynie pracodawcy ciężko

naruszającym jego podstawowe obowiązki, wchodzącym w skład zachowania

ciągłego, rozwiązać bez wypowiedzenia umowę w terminie miesiąca od dnia

uzyskania wiadomości o tym czynie. Jednakże nieskorzystanie przez pracownika z

tego uprawnienia nie pozbawiało go możliwości rozwiązania umowy bez

wypowiedzenia, jeżeli pracodawca kontynuował swe zachowanie w sposób ciągły.

Natomiast w wyroku z 22 stycznia 2001 r. (I PKN 700/00, OSNP 2003 nr 21, poz.

517) Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że w sytuacji, gdy naruszenie obowiązków

pracowniczych polega na zawinionym zaniechaniu, mimo obowiązku czynienia,

bieg miesięcznego terminu z art. 52 § 2 k.p. należy liczyć odrębnie w stosunku do

każdego kolejnego dnia utrzymującego się nieprzerwanie stanu naruszenia.

Zaniechanie pracownika polegające na przetrzymywaniu sprzętu biurowego

stanowiącego własność pracodawcy, mimo wezwań do jego zwrotu, może w

okolicznościach konkretnej sprawy stanowić naruszenie podstawowych

obowiązków pracowniczych w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 k.p. W uzasadnieniu

tego wyroku wyrażono pogląd, że w sytuacji, gdy zachowanie pracownika

naruszające obowiązki pracownicze polega na zawinionym zaniechaniu - czyli jest

zachowaniem biernym, a przy tym stan taki jest permanentny, bieg miesięcznego

terminu z art. 52 § 2 k.p. należy liczyć odrębnie (osobno) w stosunku do każdego

9

kolejnego dnia utrzymującego się stanu naruszenia. Przyjęcie w takiej sytuacji

koncepcji, zgodnie z którą bieg terminu określonego w art. 52 § 2 k.p. należałoby

liczyć od chwili, gdy pracodawca najwcześniej uzyskał wiadomość o naruszeniu

przez pracownika jego obowiązków, oznaczałoby, że upływ miesięcznego terminu

mógłby nastąpić w trakcie utrzymującego się trwałego stanu uchybiania przez

pracownika podstawowym obowiązkom pracowniczym, a pośrednio powodowało to

brak możliwości swoistego sankcjonowania zachowania pracownika, stanowiącego

ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, pomimo

utrzymującego się trwałego stanu ich naruszenia. Podobnie w sprawie, w której

powódka nie wykonała wydanego jej polecenia służbowego, którego przedmiotem

było powstrzymanie się od wykonywania pracy w okresie od dnia 24 listopada 2008

r. do czasu zakończenia śledztwa prowadzonego w Prokuraturze Rejonowej, Sąd

Najwyższy przyjął, że bieg miesięcznego terminu z art. 52 § 2 k.p. należy liczyć

odrębnie (osobno) w stosunku do każdego kolejnego dnia utrzymującego się stanu

naruszenia (wyrok z dnia 20 stycznia 2011 r., I PK 112/10, LEX nr 738389).

W wyroku z 2 marca 2011 r. (II PK 188/10, OSNP 2012 nr 7-8, poz. 92) Sąd

Najwyższy uznał, że pracodawca może rozwiązać stosunek pracy bez

wypowiedzenia z winy pracownika, jeśli upłynął określony czas od wystawienia

skierowania na badania lekarskie, a pracownik w tym czasie nie dostarczył

stosownego zaświadczenia. Jeśli pracownik nie uzyska stosownego zaświadczenia

lekarskiego w zakreślonym terminie, to trudno przyjąć, że w którymkolwiek

momencie obowiązek jego dostarczenia pracodawcy wygasa. Obowiązek poddania

się kontrolnym badaniom lekarskim przez pracownika ma charakter trwały.

Niepoddanie się takim badaniom może uzasadniać natychmiastowe rozwiązanie

stosunku pracy w każdym czasie, zgodnie z zasadą, że termin z art. 52 § 2 k.p.

biegnie od ostatniego ze zdarzeń, składających się na ciągłe zachowanie

pracownika. Podobnie w wyroku z dnia 27 stycznia 2012 r. (II PK 113/11, OSNP

2013 nr 1-2, poz. 5) Sąd Najwyższy wskazał, że w sytuacji, gdy przyczyną

rozwiązania umowy o pracę było niewykonanie przez powoda polecenia

służbowego polegającego na zwrocie pobranych uprzednio dokumentów, to

niewykonanie tego polecenie przez okres kilkunastu miesięcy stanowi tak zwany

10

czyn ciągły (stan trwały), a termin z art. 52 § 2 k.p. rozpoczyna bieg dopiero od

ostatniego ze zdarzeń składających się na to zachowanie.

Stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w powyższych orzeczeniach

odnoszących się do art. 52 § 2 i 55 § 2 k.p. ma zastosowanie do wykładni art. 71

ust. 8 ustawy o służbie cywilnej, ze względu na jednakową dyspozycję i sankcję

tych przepisów. W sprawie niniejszej powód naruszył określony w art. 80 ust. 2 tej

u.s.c. obowiązek niepodejmowania zajęć zarobkowych bez pisemnej zgody

dyrektora generalnego urzędu. Ani z treści ani z celu tego unormowania nie można

wysnuć przyjętego przez Sąd odwoławczy wniosku, że za relewantny dla

odpowiedzialności pracownika jest jedynie moment podjęcia zajęcia zarobkowego i

od tego momentu biegnie miesięczny okres na złożenie oświadczenia woli o

rozwiązaniu stosunku pracy z urzędnikiem służby cywilnej. Istotą i ratio legis tego

obowiązku, podobnie jak unormowanego w art. 80 ust. 1 ustawy obowiązku członka

korpusu służby cywilnej niepodejmowania dodatkowego zatrudnienia bez pisemnej

zgody dyrektora generalnego urzędu lub wykonywania czynności lub zajęć

sprzecznych z obowiązkami wynikającymi z ustawy lub podważających zaufanie do

służby cywilnej, jest zapewnienie przestrzegania zasady bezstronności

obowiązującej członków korpusu służby cywilnej (art. 76 ust. 1 pkt 4 u.s.c.), w tym

szczególnie zapobieganie sytuacjom mogącym rodzić konflikt interesów pracownika

z interes publicznym. Zakaz podejmowania zajęć zarobkowych (poza pracą w

urzędzie) bez pisemnej zgody dyrektora generalnego urzędu jest jednoznaczny z

obowiązkiem powstrzymania się od takich zajęć. Dlatego stan naruszenia tego

obowiązku trwa przez cały czas ich wykonywania bez stosownej zgody. W

konsekwencji, bieg miesięcznego terminu z art. 71 ust. 8 u.s.c. należy liczyć

odrębnie w stosunku do każdego kolejnego dnia utrzymującego się stanu

naruszenia określonego w art. 80 ust. 2 u.s.c. obowiązku niepodejmowania zajęć

zarobkowych bez pisemnej zgody dyrektora generalnego urzędu. Nie ma przy tym

znaczenia, czy wynagrodzenie za pełnienie funkcji członka rady nadzorczej jest

wypłacane za udział w poszczególnych posiedzeniach, czy jest płatne ryczałtowo

za określone okresy np. co miesiąc. Zajęciem zarobkowym jest bowiem pełnienie

funkcji członka rady, które nie ogranicza się do uczestniczenia w posiedzeniach,

11

zwłaszcza gdy uwzględni się, że rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad

działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności (art. 219 § 1 k.s.h.).

Za nieuzasadniony Sąd Najwyższy uznał zarzut naruszenia art. 8 k.p.

Ocena, czy w konkretnej sytuacji ma zastosowanie art. 8 k.p., pozostaje w

granicach swobodnego uznania sędziowskiego. Sfera ta w ramach postępowania

kasacyjnego może podlegać kontroli tylko w razie szczególnie rażącego i

oczywistego naruszenia. Sąd Okręgowy nie przekroczył tak określonych granic,

przedstawiając odwołujące się do okoliczności sprawy racjonalne argumenty

przemawiające za jego oceną (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lipca

2009 r., I PK 48/09, LEX nr 529757 i tam cyt. orzecznictwo). Nie ma znaczenia, czy

argumenty te są przekonujące, jeśli ocena sądu pozostaje w wyżej wskazanych

granicach swobodnego uznania.

Z tych względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok do ponownego

rozpoznania przez Sąd Okręgowy. Sąd Najwyższy nie przychylił się do wniosku o

uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy. W obecnym

stanie sprawy jej merytoryczne rozstrzygnięcie wymaga bowiem dalszych ustaleń

faktycznych i ocen prawnych dotyczących w szczególności istnienia przesłanek

rozwiązania z powodem stosunku pracy bez wypowiedzenia, wskazanych w art. 71

ust. 7 pkt 1 u.s.c.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie

art. 39815

§ 1 k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego - na podstawie art.

108 § 2 k.p.c. w związku z 39821

k.p.c.

kc