Lexeva to wyłącznie wyszukiwarka aktów prawnych. Nie udzielamy porad prawnych i nie oceniamy spraw. Czym Lexeva nie jest

Sąd Najwyższy Wyrok · 5 kwietnia 2016 r.

I UK 136/15

Wydział I

Przepisy powołane w orzeczeniu

Treść orzeczenia

Sygn. akt I UK 136/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 kwietnia 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jolanta Frańczak (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Piotr Prusinowski

w sprawie z odwołania A. U.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 kwietnia 2016 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 2 grudnia 2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w C. wyrokiem z

dnia 2 października 2013 r. oddalił odwołanie ubezpieczonego A. U. od decyzji

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 kwietnia 2013 r. odmawiającej

2

ubezpieczonemu przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy bowiem, mimo że

został on uznany za całkowicie niezdolnego do pracy od dnia 14 maja 2012 r., to

jednak w ostatnim dziesięcioleciu zarówno przed zgłoszeniem wniosku o rentę, jak i

przed powstaniem niezdolności do pracy, nie wykazał wymaganego pięcioletniego

okresu składkowego i nieskładkowego.

Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczony A. U., urodzony w dniu 25 listopada

1953 r., złożył wniosek o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy

w dniu 8 marca 2013 r. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 29 marca 2013

r. ubezpieczony uznany został za całkowicie niezdolnego do pracy od dnia 14 maja

2012 r. do dnia 30 kwietnia 2015 r. Organ rentowy uznał ubezpieczonemu okresy

składkowe w łącznym wymiarze 11 lat, 11 miesięcy i 10 dni oraz okresy

nieskładkowe w wymiarze 5 miesięcy i 29 dni. Dodatkowo ubezpieczony podlegał

ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1 lipca 1982 r. do dnia 30 września

2003 r., w tym od dnia 1 lipca 1982 r. do dnia 30 czerwca 1987 r. zwolniony był z

obowiązku opłacania składek jako młody rolnik.

Powołując się na treść art. 57 i art. 58 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (obecnie jednolity

tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 748 ze zm.) Sąd Okręgowy wskazał, że ubezpieczony

nie spełnił warunku posiadania pięcioletniego okresu składkowego i

nieskładkowego w ostatnim dziesięcioleciu zarówno przed powstaniem

niezdolności do pracy lub przed zgłoszeniem wniosku o świadczenie. W

dziesięcioleciu poprzedzającym powstanie niezdolności do pracy (tj. od dnia 14

maja 2002 r. do dnia 13 maja 2012 r.) wykazał jedynie 3 lata, 3 miesiące i 24 dni, a

w poprzedzającym zgłoszenie wniosku o rentę (tj. od dnia 8 marca 2003 r. do dnia

7 marca 2013 r.) jedynie 3 lata, 3 miesiące i 19 dni. Zdaniem Sądu Okręgowego,

ubezpieczonego nie obejmuje również przewidziane w art. 58 ust. 4 ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych zwolnienie z

obowiązku wykazania powyższego warunku, ponieważ przepis ten - w przypadku

mężczyzn - obejmuje ubezpieczonych legitymujących się orzeczeniem o całkowitej

niezdolności do pracy oraz równocześnie posiadających okres składkowy

wynoszący 30 lat. O ile ubezpieczony jest całkowicie niezdolny do pracy, to nie

spełnił on warunku dotyczącego okresów składkowych bowiem wykazał 11 lat, 11

3

miesięcy i 10 dni tych okresów. Sąd Okręgowy uznał, że w sprawie brak jest

podstaw do zastosowania art. 10 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych, przewidującego możliwość uwzględnienia przy

ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy także okresów

ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w przepisach

składki, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe ustalone na zasadach określonych

w art. 5-7 są krótsze od okresu wymaganego do przyznania renty, w zakresie

niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Przepis art. 58 ust. 4 ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jako wyjątek od

reguły przewidującej konieczność wykazania wymaganych okresów składkowych i

nieskładkowych w ostatnim dziesięcioleciu przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub

przed powstaniem niezdolności do pracy należy interpretować ściśle, zgodnie z

jego literalnym brzmieniem, a więc przy uwzględnieniu wyłącznie okresów

składkowych wymienionych w art. 6 tej ustawy.

Od powyższego wyroku apelację wywiódł ubezpieczony zarzucając

naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie błędną ocenę zebranego

w sprawie materiału dowodowego i ustalenie, że nie spełnił warunków z art. 57 i art.

58 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz że

brak jest podstaw do zastosowania art. 10 ust. 2 ustawy. Powołał się na wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2004 r., II UK 59/04 (OSNP 2005 nr 13, poz.

195), według którego w sytuacji, gdy ustalone na podstawie przepisów ustawy o

emeryturach i rentach okresy składkowe i nieskładkowe okażą się krótsze od

okresu wymaganego do uzyskania emerytury lub renty, uwzględnia się również i

traktuje jako okresy składkowe okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za

które opłacono składki w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.

Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 2

grudnia 2014 r. zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu

rentowego i przyznał ubezpieczonemu prawo do renty z tytułu całkowitej

niezdolności do pracy od dnia 1 marca 2013 r. do dnia 30 kwietnia 2015 r.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan

faktyczny, ale wywiódł błędne wnioski prawne. W niniejszej sprawie istota sporu

sprowadzała się do ustalenia, czy ubezpieczony legitymuje się wymaganym

4

okresem składkowym i nieskładkowym, zgodnie z art. 58 ustawy o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a w szczególności, czy okres jego

ubezpieczenia rolniczego można zaliczyć do całego okresu składkowego. W tej

kwestii Sąd Apelacyjny nie podzielił stanowiska Sądu pierwszej instancji, jakoby art.

58 ust. 4 ustawy, jako wyjątek od reguły przewidującej konieczność wykazania

wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych w ostatnim dziesięcioleciu

przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed powstaniem niezdolności do pracy,

należało interpretować ściśle, przy uwzględnieniu wyłącznie okresów składkowych

wymienionych w art. 6. Przepis art. 10 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wyraźnie wskazuje, że okresy wymienione w

ust. 1 pkt 1 tego przepisu uwzględnia się także przy ustalaniu prawa do renty z

tytułu niezdolności do pracy, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe ustalone na

zasadach określonych w art. 5-7 są krótsze od okresu wymaganego do przyznania

renty, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Wbrew ustaleniom

Sądu pierwszej instancji, okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które

opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki, należy zatem uwzględnić

do wymaganego całego okresu składkowego, czyli do niezbędnych 30 lat okresu

składkowego, o którym mowa w art. 58 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W konsekwencji, zdaniem Sądu

Apelacyjnego, do uznanych przez organ rentowy okresów składkowych należy

ubezpieczonemu doliczyć okres opłacania składek na ubezpieczenie rolnicze od

dnia 1 lipca 1987 r. do dnia 30 września 2003 r. w wymiarze 28 lat, 2 miesięcy i 10

dni, w tym okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1 lipca

1982 r. do dnia 30 czerwca 1987 r., kiedy to ubezpieczony był zwolniony z

opłacania składek, jako młody rolnik. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu

Najwyższego, ten ostatni okres również należy traktować jako okres opłacania

składek na ubezpieczenie społeczne rolników, albowiem ubezpieczony nie może

ponosić ujemnych konsekwencji tego, że z mocy ustawy korzystał ze zwolnienia od

opłacania składek.

Wyrok Sądu Apelacyjnego został w całości zaskarżony skargą kasacyjną

wniesioną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w której zarzucono naruszenie

prawa materialnego, a mianowicie art. 58 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z

5

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i przyjęcie, że zawarty w tym przepisie zwrot

„udowodnił okres składkowy, o którym mowa w art. 6” można interpretować

rozszerzająco przez objęcie nim także okresów opłacania składki na ubezpieczenie

społeczne rolników, wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy, co w

konsekwencji spowodowało przyznanie ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu

całkowitej niezdolności do pracy, w sytuacji, gdy nie legitymował się on

wymaganym okresem składkowym wynoszącym 30 lat.

Skarżący w uzasadnieniu podstawy skargi stwierdził, że wykładnia językowa

art. 58 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych prowadzi do oczywistego wniosku, że 30-letni staż pracy osoby

ubiegającej się o rentę z tytułu niezdolności do pracy może być złożony tylko i

wyłącznie z okresów składkowych wymienionych w art. 6. W innym wypadku takie

zastrzeżenie umieszczone w tym przepisie przez ustawodawcę, nie miałoby sensu.

Ponadto powołany przepis stanowiąc odstępstwo od ogólnej reguły,

uprzywilejowuje grupę osób nielegitymujących się pięcioletnim okresem

składkowym lub nieskładkowym w dziesięcioleciu poprzedzającym datę złożenia

wniosku o świadczenie lub datę powstania niezdolności do pracy. Dlatego warunki

przyznania takim osobom świadczeń zostały przez ustawodawcę zaostrzone przez

zrezygnowanie z możliwości zaliczenia do 30-letniego stażu pracy okresów

nieskładkowych, które należą do instytucji powszechnego systemu ubezpieczeń.

Stąd tym bardziej uzupełnianie tego stażu okresami opłacania składek na

ubezpieczenie rolnicze, a zatem instytucji spoza powszechnego systemu

ubezpieczeń, jest nieuzasadnione.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty

sprawy przez oddalenie odwołania ubezpieczonego, a także o orzeczenie o zwrocie

renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej ubezpieczonemu na podstawie

zaskarżonego wyroku za okres od dnia 1 marca 2013 r. do dnia 28 lutego 2015 r. w

kwocie 20.107,20 zł (art. 39816

k.p.c. w związku art. 415 k.p.c.).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną ubezpieczony wniósł o jej oddalenie i

zasądzenie od skarżącego na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego i

apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

6

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ocenę zasadności podniesionego w skardze zarzutu, zgłoszonego w ramach

pierwszej podstawy kasacyjnej, wypada rozpocząć od przypomnienia przesłanek

warunkujących nabycie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, które

określone są w art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu renta z tytułu

niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który łącznie spełnia trzy

warunki: jest osobą niezdolną do pracy (pkt 1), posiada wymagany okres składkowy

i nieskładkowy (pkt 2), a niezdolność do pracy powstała w okresach enumeratywnie

wymienionych w pkt 3 albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych

okresów (pkt 3). Z kolei w myśl ust. 2 art. 57 - przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się

do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co

najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny

do pracy. W stanie prawnym obowiązującym przed dniem 23 września 2011 r.

(wejście w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – Dz.U. z 2011 r., Nr 187, poz.

1112, dalej „ustawa zmieniająca”) obowiązywała wykładnia art. 57 ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dokonana w uchwale

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2006 r., I UZP 5/05

(OSNP 2006 nr 19-20, poz. 305). Zgodnie z tą wykładnią, na podstawie art. 57 ust.

2 ustawy emerytalnej renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje

ubezpieczonemu, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący, co

najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny

do pracy, bez potrzeby wykazywania przewidzianego w 58 ust. 2 tej ustawy

pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego przypadającego w ciągu

ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem

powstania niezdolności do pracy. Oznaczało to, że ubezpieczony, o którym stanowi

art. 57 ust. 2 nie musiał spełniać nie tylko warunku określonego w art. 57 ust. 1 pkt

3, ale również warunku ustanowionego w art. 57 ust. 1 pkt 2 w związku z -

definiującym pojęcie wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego - art. 58

ust. 1 i 2.

7

Wykładnia ta nie spotkała się z akceptacją ustawodawcy, czego wyraz

stanowi dodanie - z dniem 23 września 2011 r. przez art. 1 pkt 1 ustawy

zmieniającej - do art. 58 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych ustępu 4. Zgodnie z dodanym ust. 4, przepisu art. 58 ust.

2,ustanawiającego w stosunku do osób, których niezdolność do pracy powstała w

wieku powyżej 30 lat (art. 58 ust. 1 pkt 5) wymaganie legitymowania się co najmniej

pięcioletnim okresem składkowym i nieskładkowym przypadającym w ciągu

ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem

powstania niezdolności do pracy - nie stosuje się do ubezpieczonego, który

udowodnił okres składkowy, o którym mowa w art. 6, wynoszący co najmniej 25 lat

dla kobiety i 30 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy. Tym

samym, od czasu wejścia w życie ustawy zmieniającej art. 57 ust. 2 ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie może być już

interpretowany jako przepis samodzielnie określający warunki wymagane do

nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, ale wyłącznie jako przepis

łagodzący w stosunku do przesłanki wymienionej w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy.

Ubezpieczeni wskazani w hipotezie normy art. 57 ust. 2 ustawy o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, u których stwierdzono całkowitą

niezdolność do pracy i którzy legitymują się co najmniej 20 letnim (w przypadku

kobiet) lub 25 letnim (w przypadku mężczyzn) okresem składkowym i

nieskładkowym nie muszą bowiem wykazywać faktu powstania niezdolności do

pracy w okresach wyszczególnionych w art. 57 ust. 1 pkt 3 lub w ciągu 18 miesięcy

od ich ustania. Muszą jednak, stosownie do art. 57 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 58

ust. 1 pkt 5 i ust. 2 tej ustawy udokumentować co najmniej pięcioletni okres

składkowy i nieskładkowy w dziesięcioleciu poprzedzającym datę wystąpienia z

wnioskiem rentowym lub datę powstania niezdolności do pracy. Z tego ostatniego

warunku, na mocy dodanego art. 58 ust. 4, ubezpieczonego będącego osobą

całkowicie niezdolną do pracy zwalnia dopiero wykazanie co najmniej 25 letniego

(w przypadku kobiet) lub 30 letniego (w przypadku mężczyzn) okresu składkowego,

o jakim mowa w art. 6 ustawy (por. pkt 1 uzasadnienia projektu ustawy

zmieniającej, Sejm RP VI kadencji, nr druku: 4343).

8

Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie wskazywał, że dodanie ust. 4 do art.

58 stanowiło wyraz braku zgody ustawodawcy na dotychczasową wykładnię prawa

przyjętą w uchwale powiększonego składu Sądu Najwyższego z dnia 23 marca

2006 r., I UZP 5/05 i miało na celu wyraźne uregulowanie przesłanek

warunkujących nabycie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy (por. między

innymi wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2014 r., I UK 19/14, LEX nr

1511131). A zatem z obowiązku udokumentowania co najmniej pięcioletniego

okresu składkowego i nieskładkowego w dziesięcioleciu poprzedzającym datę

wystąpienia z wnioskiem rentowym lub datę powstania niezdolności do pracy

zwolniony jest ubezpieczony całkowicie niezdolny do pracy, który legitymuje się 25

lub 30 letnim okresem składkowym wymienionym w art. 6 ustawy o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ustawodawca, w przeciwieństwie

do regulacji zawartej w art. 57 ust. 2, łagodząc warunki nabywania prawa do renty z

tytułu niezdolności do pracy określone w art. 57 ust. 2, pominął całkowicie okresy

nieskładkowe oraz uzupełniające, a uwzględnił wyłącznie okresy składkowe

wymienione w art. 6, co wynika z literalnego brzmienia art. 58 ust. 4 ustawy.

W tym kontekście prawidłowo podnosi w uzasadnieniu skargi skarżący, że

niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia art. 58 ust. 4 ustawy o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych polegająca na zaliczeniu do

okresów składkowych, o których mowa w art. 6, okresów ubezpieczenia

społecznego rolników, za które opłacono składki stosownie do treści art. 10 tej

ustawy. Art. 10 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych zezwala na uwzględnianie okresów ubezpieczenia społecznego

rolników, za które opłacono składki na ubezpieczenie społeczne przy ustalaniu

prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli okresy składkowe i

nieskładkowe ustalone na zasadach określonych w art. 5-7 są krótsze od okresu

wymaganego do przyznania renty, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego

okresu wyłącznie w zakresie uregulowanym w art. 57 ust. 2 oraz art. 58 ust. 1 pkt

1-5 oraz ust. 2 ustawy. Natomiast art. 58 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stanowi lex specialis w stosunku do

przesłanek, określonych w art. 57 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 58 ust. 1 pkt 5 i ust.

2 ustawy. Oznacza to, że powinien być interpretowany i stosowany w sposób

9

restryktywny bowiem dopuszcza on jedynie dla ubezpieczonych całkowicie

niezdolnych do pracy możliwość złagodzenia warunku posiadania wymaganego

okresu składkowego i nieskładkowego w ostatnim dziesięcioleciu przed złożeniem

wniosku o rentę lub powstania niezdolności do pracy. Wobec wyraźnego

pominięcia przez ustawodawcę okresów nieskładkowych, które należą do

powszechnego systemu ubezpieczeń, nie jest również możliwe odwoływanie do

okresów uzupełniających, o których stanowi art. 10 ustawy o emeryturach i rentach

i przyjęcie, że przepis art. 58 ust. 4 ustawy ma szerszy zakres zastosowania niż

wynika to z jego wykładni językowej. W sytuacji bowiem, gdy wykładnia językowa w

sposób wystarczający pozwala zrozumieć treść przepisu, zastosowanie innej

wykładni nie jest dopuszczalne (interpretatio cessat in claris).

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 lutego 2012 r., I UK 276/11 (OSNP 2013

nr 9-10, poz. 113) uwypuklił, że w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że w

państwie prawnym interpretator musi zawsze w pierwszym rzędzie brać pod uwagę

językowe znaczenie tekstu prawnego. Wyłącznie w sytuacji, gdy wykładnia

językowa przepisu nie daje jednoznacznego wyniku, ustalenie jego znaczenia

należy dokonać, odwołując się do pozajęzykowych reguł wykładni (systemowej i

funkcjonalnej). Zauważyć przy tym wypada, że przyjęcie swoistego znaczenia

tekstu prawnego, ustalonego na podstawie wykładni funkcjonalnej (celowościowej)

będzie prowadziło do wykładni rozszerzającej lub zwężającej, zaś przepisy

regulujące system zabezpieczenia społecznego ze względu na swoją istotę i

konstrukcję podlegają wykładni ścisłej. Nie powinno się więc stosować do nich

wykładni celowościowej, funkcjonalnej lub aksjologicznej w opozycji do wykładni

językowej, jeżeli ta ostatnia prowadzi do jednoznacznych rezultatów

interpretacyjnych. Innymi słowy nie można ich poddawać ani wykładni

rozszerzającej, ani zwężającej, modyfikując wyczerpująco i kazuistycznie określone

przez ustawodawcę uprawnienia do świadczeń (por. wyroki Sądu Najwyższego: z

dnia 9 listopada 1999 r., II UKN 187/99, OSNAPiUS 2001 nr 4, poz. 121; z dnia 16

sierpnia 2005 r., I UK 378/04, OSNP 2006 nr 13-14, poz. 218; z dnia 23

października 2006 r., I UK 128/06, OSNP 2007 nr 23-24, poz. 359; z dnia 4 marca

2008 r., I UK 239/07, OSNP 2009 nr 7-8, poz. 103; z dnia 19 maja 2009 r., III UK

6/09, LEX nr 509028).

10

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na zasadzie art. 39815

k.p.c. w

związku z art. 108 § 2 k.p.c. oraz art. 39821

k.p.c. orzekł jak w sentencji.

kc

Lexeva pokazuje treść orzeczenia, nie udziela porad prawnych i nie ocenia, co z niego wynika w konkretnej sprawie. Moc prawną ma wyłącznie dokument wydany przez sąd.