II KK 373/15

Sygn. akt II KK 373/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 kwietnia 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Dołhy (przewodniczący)

SSN Jerzy Steckiewicz

SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca)

Protokolant Anna Janczak

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jacka Radoniewicza,

w sprawie P. L. i E. W. skazanych z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. oraz

T.B. i W. J. skazanych z art. 148 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 14 kwietnia 2016 r.,

kasacji, wniesionych przez obrońców skazanych

od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 26 lutego 2015 r.,

zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Ł.z dnia 17 grudnia 2012 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok w części odnoszącej się do P. L. i

w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym,

2. oddala kasacje E. W., T. B. oraz W. J. jako oczywiście

bezzasadne, zwalniając ich z kosztów sądowych postępowania

kasacyjnego,

2

3. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. W. S., Kancelaria

Adwokacka kwotę 738 zł, w tym 23 % VAT, tytułem zwrotu

kosztów obrony z urzędu za sporządzenie i wniesienie kasacji,

4. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. A. W., Kancelaria

Adwokacka kwotę 738 zł, w tym 23 % VAT, tytułem zwrotu

kosztów obrony z urzędu za sporządzenie i wniesienie kasacji,

5. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. J. P., Kancelaria

Adwokacka kwotę 738 zł, w tym 23 % VAT, tytułem zwrotu

kosztów obrony z urzędu za sporządzenie i wniesienie kasacji.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 17 grudnia 2012 r.:

- P. L. został uznany winnym tego, że w okresie od czerwca 2007 roku do

listopada 2007 roku w Ł., działając w wyniku motywacji zasługującej na

szczególne potępienie podżegał E. W., a za jego pośrednictwem W. J. i T. B. do

dokonania - w zamian za kwotę co najmniej 160.000 złotych — zabójstwa K. P.,

dokonanego następnie przez wyżej wymienionych w dniu 30 listopada 2007 roku

w Ł., tj. o czyn z art. art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. i wymierzono mu karę

15 lat pozbawienia wolności (pkt 1 wyroku),

- E. W. został uznany winnym tego, że w okresie od czerwca 2007 roku do

listopada 2007 roku w Ł., działając w wyniku motywacji zasługującej na

szczególne potępienie podżegał W. J. i T. B. do dokonania zabójstwa K. P.,

dokonanego następnie przez wyżej wymienionych w dniu 30 listopada 2007 roku

w Ł. tj. o czyn z art. 18 § 2 k.k. w związku z art. 148 § 1 k.k. i wymierzono mu karę

15 lat pozbawienia wolności (pkt 2 wyroku),

- W. J. i T. B.zostali uznani winnymi tego, że tego, że w dniu 30 listopada 2007 roku

w Ł., działając wspólnie i w porozumieniu, w wyniku motywacji zasługującej na

szczególne potępienie, w zamiarze bezpośrednim pozbawienia życia z użyciem

broni palnej K. P. dokonali zabójstwa wymienionego pokrzywdzonego w ten

sposób, że po uprzednim podziale ról obaj oskarżeni przyjechali samochodem

marki opel Calibra należącym do T. B., a kierowanym przez W. J. i po

zaparkowaniu go w pobliżu posesji przy ul. S. oczekiwali na przybycie

pokrzywdzonego, po czym T. B. podążył za K. P. i na klatce schodowej

3

wymienionej posesji oddał do pokrzywdzonego dwa strzały z bliskiej odległości z

broni palnej nieustalonego typu, powodując rany postrzałowe głowy, klatki

piersiowej i prawego śródręcza i w rezultacie powodując uszkodzenia ciała w

postaci uszkodzeń mózgu i rozległych uszkodzeń narządów klatki piersiowej

skutkujące zgonem K. P., podczas gdy w tym czasie W. J. godząc się na realizacje

czynności wykonanych przez T. B. i podczas ich wykonywania pozostawał w

samochodzie zajmując miejsce kierowcy, którym to pojazdem po zdarzeniu

odjechał wraz z T. B. to jest czynu z art. 148 § 1 k.k. i wymierzono im odpowiednio

kary – T. B. 25 lat pozbawienia wolności i W. J. 15 lat pozbawienia wolności (pkt 3

wyroku),

- T. B. został uznany winnym czynu z art. 263 § 2 k.k. i art. 171 § 1 k.k. w związku z

art. 11 § 2 k.k. i wymierzono mu karę 3 lat pozbawienia wolności (pkt 4 wyroku) i

wobec tego na podstawie art. 88 k.k. (pkt 7 wyroku), za zbiegające się

przestępstwa wymierzono oskarżonemu T. B. karę łączną 25 lat pozbawienia

wolności.

- wobec wszystkich oskarżonych orzeczono pozbawienie praw publicznych na 10

lat.

Od powyższego wyroku apelacje wnieśli obrońcy wszystkich oskarżonych.

Obrońca P. L., adw. P. K. zarzucił wyrokowi sądu I instancji:

I. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, polegającą

na naruszeniu przez Sąd meriti art. 413 § 2 pkt. 1 k.p.k., przez niewłaściwe, bo

niespełniające wymogów jednoznaczności i zupełności ujęcie (skonstruowanie)

zawartego w pkt. 1 wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 17 grudnia 2012 r. opisu

czynu przypisanego oskarżonemu P. L., skutkujące pominięciem w opisie czynu

szeregu konstytutywnych elementów stanowiącego podstawę przypisania

zdarzenia faktycznego, kwalifikowanego przez Sąd meriti jako realizującego

znamiona złożonego strukturalnie i treściowy typu przestępstwa podżegania do

podżegania do zabójstwa, oraz zamieszczeniem w opisie elementów

niezwiązanych z charakterystyką znamion stanowiącego podstawę kwalifikacji typu

czynu zabronionego podżegania do podżegania do zabójstwa, a w szczególności:

1) niewskazanie w opisie czynu przypisanego niezbędnych elementów

służących do charakterystyki strony przedmiotowej wartościowanego zdarzenia

4

historycznego, objawiające się nieposłużeniem się przez Sąd meriti w opisie czynu

przypisanego - niezbędnym do oddania charakterystyki czynu zabronionego

polegającego na podżeganiu do podżegania do zabójstwa - znamieniem

czasownikowym „nakłania”, a także niewskazaniem w opisie czynu przypisanego -

mającego charakteryzować zachowanie polegające na tzw. łańcuszkowym

podżeganiu do zabójstwa - że P. L. nakłonił E. W. do zachowania, polegającego na

nakłonieniu W. J. i T. B. do zabójstwa K. P.,

2) nie zawarcie w opisie niezbędnych elementów strony podmiotowej,

objawiające się pominięciem przez Sąd meriti w opisie czynu przypisanego -

konstytutywnego dla oddania charakterystyki czynu zabronionego polegającego na

podżeganiu do podżegania do zabójstwa - elementu opisu czynu świadczącego o

działaniu oskarżonego z zamiarem bezpośrednim, przez zaniechanie wskazania,

że P. L. chcąc, aby E. W. wywołał u T. B. i W. J. zamiar popełnienia czynu

zabronionego zabójstwa K. P., nakłaniał go do tego,

3) niezamieszczenie zrelatywizowanego do dokonanych w sprawie ustaleń

faktycznych opisu zachowań, mających świadczyć o podjęciu przez P. L. szeregu

działań nakłaniających E. W. do nakłonienia T. B. i W. J. do dokonania zabójstwa

K. P., a jak wyraźnie wskazuje się w opisie czynu przypisanego działania te miały

być rozciągnięte w czasie w okresie od czerwca 2007 r. do listopada 2007 r., co

pozwala przypuszczać, że Sądowi meriti chodziło o oddanie w opisie czynu tego,

że P.L. miał dopuścić się we wskazanym okresie czasu szeregu zachowań

przestępnych, polegających na podżeganiu do podżegania do zabójstwa, co w

żaden sposób nie zostało odzwierciedlone w opisie czynu przypisanego

oskarżonemu,

4) uzupełnienie opisu czynu przypisanego przez Sąd meriti oskarżonemu P. L.

w porównaniu z opisem czynu zarzucanego w akcie oskarżenia przez przyjęcie, iż

oskarżony działał w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie, co

wobec faktu, iż w kodeksie karnym z 1997 r. nigdy nie obowiązywał typ

kwalifikowany podżegania do czynu zabronionego, w którym wyższa karalność

byłaby uzależniona od ustalenia, że podżegacz działał z w wyniku motywacji

zasługującej na szczególne potępienie, prowadzi do wniosku, że nie istniała

5

podstawa do wprowadzenia takiej charakterystyki zachowania do opisu czynu

przypisanego oskarżonemu,

5) nieadekwatne określenie podstawy kwalifikacji prawnej czynu przypisanego

P. L. w punkcie 1 zaskarżonego wyroku, ograniczające się do wskazania, że

oskarżony zrealizował znamiona czynu zabronionego z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art.

148 § 1 k.k., co przesądza, że opisana w sentencji wyroku podstawa kwalifikacji

prawnej nie oddaje w sposób właściwy istoty czynu zabronionego, polegającego na

podżeganiu do podżegania do zabójstwa, który - jak wynika z uzasadnienia

zaskarżonego wyroku - miał zostać przypisany P. L.,

6) pominięcie w podstawie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego odwołania

do art. 4 § 1 k.k., a tym samym nierozstrzygnięcie przez Sąd meriti kwestii stanu

prawnego stanowiącego podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia z uwagi

na brak wyjaśnienia, czy Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia uznał stan

prawny obowiązujący w czasie popełnienia czynu zabronionego czy też w czasie

orzekania o tym czynie, podczas, gdy prawidłowe zastosowanie normy prawa

procesowego wynikającej z art. 413 § 2 pkt.1 k.p.k. obligowało Sąd do takiego

skonstruowania opisu czynu przypisanego P. L. w punkcie 1 zaskarżonego wyroku,

aby w warstwie deskryptywnej opis ten zawierał jednoznaczne treściowo i zupełne

określenie działań oskarżonego oraz charakterystykę okoliczności ich podjęcia, w

sposób oddający konstytutywne elementy znamion strony przedmiotowej i strony

podmiotowej typu czynu zabronionego, polegającego na podżeganiu do

podżegania do zabójstwa, a więc z jednej strony obligowało Sąd meriti by w opisie

przypisanego oskarżonemu czynu w sposób jednoznaczny wysłowiono, że

oskarżony dopuścił się zachowania, polegającego na nakłanianiu E. W. do

zachowania polegającego na nakłonieniu W. J. i T. B. do zabójstwa K. P., a z

drugiej strony, aby w sposób jednoznaczny wyrażono, że podejmując się takiego

zachowania oskarżony działał z zamiarem bezpośrednim chcąc, aby E. W. .

nakłonił W.J. i T. B. do zabójstwa K. P., a nadto, aby nie budziło wątpliwości, czy

Sąd meriti podstawą przypisania odpowiedzialności P. L. uczynił jedno zachowanie,

czy też szereg rozciągniętych w czasie pomiędzy czerwcem 2007 r. a listopadem

2007 r. zachowań realizujących znamiona typu czynu zabronionego podżegania do

podżegania do zabójstwa, a także do tego, żeby istota typu czynu zabronionego

6

podżegania do podżegania do zabójstwa została prawidłowo oddana w kwalifikacji

prawnej czynu przez wskazanie, że oskarżony miał się dopuścić czynu

realizującego znamiona typu czynu zabronionego z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 18 §

2 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k.;

II. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, polegającą

na naruszeniu art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., oraz błąd w ustaleniach

faktycznych, mający wpływ na treść orzeczenia, wynikający z zaniechania

dokonania istotnych ustaleń faktycznych w sprawie, lub też, wynikający z

dokonania dowolnej oceny dowodów prowadzącej do nie znaj dujące go podstaw w

zebranym w sprawie materiale dowodowym, ustalenia, że oskarżony P. L. dopuścił

się zarzucanego zachowania.

III. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, polegającą

na naruszeniu art. 424 § 1 k.p.k., przez nie wyjaśnienie lub niedostateczne

wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy faktycznej

rozstrzygnięcia w zakresie w jakim Sąd meriti nie przeprowadził analizy zebranego

materiału dowodowego pod kątem jego oceny w świetle przyjmowanych w

doktrynie i orzecznictwie sądowym kryteriów oceny dowodu z pomówienia

współoskarżonego.

Podnosząc powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego

orzeczenia przez uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Drugi obrońca P. L., adw. B. T. zarzucił wyrokowi sądu I instancji:

I. Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia,

tj:

1) art. 196 § 3 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. i art. 424 § 1 pkt.

1 k.p.k. przez oparcie dokonywanych w sprawie ustaleń faktycznych w zakresie

stanu zdrowia psychicznego oskarżonego P. L. i jego poczytalności tempowe

criminis na dowodzie z opinii pisemnej biegłych dra J. B. i dr E. G. oraz wydanych

przez nich opinii ustnych;

2) art. 201 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt. 1 k.p.k. - przez

oparcie dokonywanych w sprawie ustaleń faktycznych w zakresie oceny stanu

zdrowia psychicznego oskarżonego P. L. na niepełnej opinii biegłych dr A. N. i B. H.

7

z Mazowieckiego Specjalistycznego Centrum Zdrowia w P., która została

sporządzona bez przeprowadzenia przez w/w biegłych obserwacji psychiatrycznej

P. L.;

3) art. 170 § 1 pkt. 5 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. - przez bezzasadne oddalenie

wniosku dowodowego obrońców oskarżonego P. L. o wydanie ustnej opinii

uzupełniającej przez biegłych dra J. B. oraz dr E. G. i zakończenie przez Sąd ich

przesłuchania na rozprawie głównej, co uniemożliwiło obronie wyjaśnienie

wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla oceny stanu zdrowia

psychicznego P. L. i jego poczytalności tempore criminis;

4) art. 170 § 1 pkt. 3 k.p.k. i art. 366 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. - przez

bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego obrony o przesłuchanie w

charakterze świadka Prof. W. G. (lekarza, u którego P. L. był przez wiele lat leczony

z powodu schizofrenii paranoidalnej);

5) art. 193 § 1 k.p.k., art. 194 k.p.k. i art. 201 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. - przez

zaniechanie dopuszczenia przez Sąd dowodu z opinii biegłego psychologa w celu

oceny zdolności do postrzegania i odtwarzania spostrzeżeń przez oskarżonego E.

W. oraz wiarygodności psychologicznej E. W. i jego wyjaśnień;

6) art. 192 § 2 k.p.k. i art. 193 § ljk.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1

pkt. 1 k.p.k. - przez zaniechanie przesłuchania świadka E. L. z udziałem biegłego

psychologa, a następnie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego tej specjalności

oraz lekarza psychiatry - celem oceny stanu zdrowia psychicznego świadka, jego

zdolności do postrzegania oraz odtwarzania spostrzeżeń, a także wiarygodności

psychologicznej jego zeznań;

7) art. 167 k.p.k. i art. 170 § 3 k.p.k. w zw. z art. 366 k.p.k. w zw.. z art. 410 k.p.k. -

przez zaniechanie załączenia przez Sąd całości akt postępowania karnego sygn.

akt IV K …/11, toczącego się przed Sądem Rejonowym, IV Wydział Karny

przeciwko E. Ł.;

8) art. 167 k.p.k. w zw. z art. 366 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. - przez zaniechanie

przeprowadzenia przez Sąd dowodu z uzupełniającej opinii biegłych z zakresu

genetyki celem stwierdzenia, czy materiał DNA zabezpieczony na przedmiotach

znajdujących się w miejscu znalezienia zwłok K. P. (m.in. niedopałków papierosów,

zegarka oraz włosów) pochodzą od E. Ł., T. B. lub W. J.;

8

9) art. 170 § 1 pkt. 3 k.p.k. zw. z art. 366 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. - przez

bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego obrońców oskarżonego P. L. o

dopuszczenie dowodów z uzupełniającej opinii biegłych z zakresu badania broni i

balistyki;

10) art. 399 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. - przez zaniechanie pouczenia przez Sąd o

możliwości zmiany opisu czynu i przyjęcia znamienia kwalifikującego w postaci

„motywacji zasługującej na szczególne potępienie”;

11) art. 410 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt. 1 k.p.k. - przez zaniechanie poczynienia

przez Sąd w uzasadnieniu skarżonego wyroku jednoznacznych ustaleń

faktycznych;

12) art. 4 i 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. - przez dowolną ocenę zebranego w

sprawie materiału dowodowego;

13) art. 424 § 1 pkt. 1 k.p.k. - przez sprzeczność w uzasadnieniu wyroku Sądu

meriti.

Podnosząc powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego

wyroku przez przyjęcie, iż oskarżony P. L. swoim zachowaniem wyczerpał

dyspozycję podżegania do przestępstwa określonego w art. 158 § 1 k.k. i

wymierzenie kary w dolnych granicach ustawowego zagrożenia, ewentualnie o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi pierwszej instancji.

Trzeci obrońca P. L., adw. J. D. zarzucił wyrokowi sądu I instancji:

I. Obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia polegającą

na:

1. rażącym naruszeniu art. 198 § 1 k.p.k., art. 194 k.pk., art. 200 § 1 k.p.k. i art.

201 k.p.k. w zw. z at. 167 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k. oraz § 2 Rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 roku w sprawie biegłych

sądowych przez przyjęcie zeznań T. K. jako opinii ustnej biegłego w sprawie, mimo

że opinią taką nie była;

2. art. 201 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k. przez zaniechanie

przeprowadzenia uzupełniającej opinii biegłych wydanej przez dwóch biegłych

psychiatrów co do stanu zdrowia psychicznego oskarżonego E. W. i ustalenia, czy

jego wyjaśnienia są wiarygodne;

9

3. art. 6 k.p.k. i art. 194 § 1 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k., art. 215 k.p.k. oraz

art. 170 § 3 k.p.k. przez nierozpoznanie wniosku dowodowego dotyczącego

poddania oskarżonego E. W. badaniu psychologicznemu, przesłuchaniu

oskarżonego przy udziale biegłego również co do podatności oskarżonego na

sugestie i presję sytuacyjną;

4. art. 7 k.pk. w zw. z art. 192 § 2 k.p.k. przez obdarzenie wiarą wyjaśnień

oskarżonego E. W. i dokonanie oceny jego wyjaśnień w sposób niepełny, mało

wnikliwy, wręcz jednostronny i nie przesłuchanie E. W. na rozprawie głównej z

udziałem biegłego psychiatry i psychologa;

5. art. 201 k.p.k.-w zw. z art. 167 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k. przez zaniechanie

wyjaśnienia niepełnej opinii biegłego, wydanej przez dwóch biegłych psychiatrów

na okoliczność stanu zdrowia psychicznego oskarżonego P. L. i ustalenia, czy

oskarżony ten tempore criminis był poczytalny;

6. art. 167 k.p.k. przez niezwrócenie się przez Sąd z urzędu o aktualną

dokumentację medyczną leczenia neurologicznego E. W., która nie znajdowała się

w aktach;

7. art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k. polegającą na uwzględnieniu w

wyroku okoliczności przemawiających jedynie na niekorzyść oskarżonego,

rozstrzygnięcie w wyroku istniejących w sprawie wątpliwości na niekorzyść

oskarżonego oraz wydanie wyroku na podstawie jedynie części dowodów i

nieuwzględnienie zasad prawidłowego rozumowania przy ich ocenie;

8. art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.

II. Rażącą niewspółmierność kary, wyrażającą się w wymierzeniu P. L.u

niewspółmiernie surowej kary.

Podnosząc powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego

wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu, ewentualnie

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I

instancji, lub ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie

oskarżonemu kary w mniejszym wymiarze z jednoczesnym wyeliminowaniem z

opisu czynu, że oskarżony P. L. działał w wyniku motywacji. zasługującej na

szczególne potępienie.

10

Obrońcy pozostałych oskarżonych podnosili szereg zarzutów naruszenia

przepisów prawa procesowego (art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410

k.p.k. oraz art. 424 k.p.k.) mających wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Po rozpoznaniu wszystkich apelacji Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 26

lutego 2015 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, iż:

a) uzupełnił podstawę prawną skazania czynów przypisanych oskarżonym w

pkt 1, 2 i 3 o art. 4 § 1 kk,

b) uzupełnił opis czynu przypisanego oskarżonemu T. B. w pkt 4 o

sformułowanie „bez wymaganego zezwolenia",

c) wyeliminował z opisu czynu przypisanego oskarżonemu P. L.

sformułowanie, iż „działał w wyniku motywacji zasługującej na szczególne

potępienie", zaś wymierzoną karę pozbawienia wolności złagodził do 13 lat oraz

uchylił wobec tego oskarżonego środek karny pozbawienia praw publicznych,

2) utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w pozostałej części.

Wyrok zawierał także inne rozstrzygnięcia m.in. co do kosztów procesu.

Od powyższego prawomocnego orzeczenia kasacje wnieśli obrońcy wszystkich

skazanych, zarzucając przedmiotowemu rozstrzygnięciu:

1) Adw. B. T., obrońca P. L.:

I. Rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść

orzeczenia, a mianowicie:

1. art. 170 § 1 pkt. 5 k.p.k. w zw. z art. 452 § 1 i 2 k.p.k. (w brzmieniu

obowiązującym przed dniem 1 lipca 2015 r.) - przez bezzasadne oddalenie wniosku

dowodowego zgłoszonego na rozprawie apelacyjnej w dniu 4 lutego 2015 r. o

odebranie uzupełniających wyjaśnień od oskarżonych E. W., W. J. oraz T. B. i

stwierdzenie przez Sąd Apelacyjny, że przeprowadzenie tych dowodów

„prowadziłoby do przeprowadzenia na nowo i to w szerokim zakresie postępowania

dowodowego co do istoty sprawy” oraz, że wniosek ten zmierza w sposób

oczywisty „do przedłużenia postępowania”;

2. art. 170 § 1 pkt. 3 k.p.k. - przez bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego o

zaliczenie w poczet materiału dowodowego ortofotomapy zawierającej usytuowanie

kamienicy, w której doszło do zabójstwa K. P. i wskazanie, że nie odzwierciedla

ona, zdaniem Sądu Apelacyjnego, stanu z dnia 25 listopada 2007 r. (co wynikać ma

11

z załączonego przez Sąd „wydruku internetowego dotyczącego uroczystości

otwarcia fontanny znajdującej się na Placu D.”);

3. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art.

458 k.p.k. - przez pominięcie przy kontroli odwoławczej zarzutu apelacyjnego

dotyczącego oceny wartości dowodowej poszczególnych wyjaśnień

współoskarżonego E. W. - informacji uzyskanych w wyniku dopuszczenia przez

Sąd Apelacyjny opinii biegłej psycholog A.B.;

4. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. - przez brak rzetelnej kontroli

odwoławczej podniesionych w apelacji zarzutów dotyczących oparcia ustaleń

faktycznych w zakresie stanu zdrowia psychicznego oskarżonego P. L. i jego

poczytalności tempore criminis na dowodzie z opinii pisemnej biegłych dra J. B. i dr

E.G. oraz wydanych przez nich opinii ustnych mimo, iż:

a) z uwagi na powody osłabiające zaufanie do bezstronności w/w biegłych, w tym

fakt:

- skierowania przez P. L. za pośrednictwem jego pełnomocnika, jeszcze na

etapie postępowania przygotowawczego przed wydaniem opinii pisemnej przez

biegłych i przeprowadzeniem obserwacji psychiatrycznej oskarżonego -

zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstw przez dra J.

B. i dr E. G., w tym przestępstwa wydania fałszywej opinii dotyczącej stanu zdrowia

psychicznego P. L. i stwierdzającej jego zdolność do przebywania w warunkach

izolacji penitencjarnej;

- wskazywania przez P. L. w pismach kierowanych do Prokuratora, iż

podjęcie przez niego próby samobójczej (w 5 dni po przeprowadzeniu badania

przez w/w biegłych), związane był ze złą diagnozą jego stanu zdrowia dokonaną

przez biegłego dra J. B.;

- wystawienia przez dra J. B., jeszcze przed wydaniem przez niego opinii

sądowo-psychiatrycznej w niniejszej sprawie - świadectwa lekarskiego dotyczącego

stanu zdrowia psychicznego P. L., jak również nadesłanie do Przewodniczącego VI

Wydziału Penitencjarnego Sądu Okręgowego w Ł. pisma, w których stwierdził

wprost, iż P. L. „symuluje objawy choroby psychicznej”;

- pozostawania dra J. B. (ordynatora Oddziału Psychiatrycznego Zakładu Opieki

Zdrowotnej przy Zakładzie Karnym […]) i dr E. G. w stosunku podległości

12

służbowej, tj. w takim stosunku zależności, który podważał w istocie samodzielność

w opiniowaniu przez dr E. G.;

a zatem wskazanych w apelacji powodów do wyłączenia, tak zarówno dra J. B., jak

i dr E. G. od opiniowania w niniejszej sprawie i ograniczenie przez Sąd Apelacyjny

kontroli tych zarzutów bądź to jedynie do ogólnej akceptacji takiego sposobu

opracowania opinii, bądź też pominięcie tych okoliczności, które zostały wskazane

w apelacji, do których Sąd Odwoławczy - w żadnym zakresie nie odniósł się;

b) opinie te były niepełne, albowiem dr J. B. nie brał udziału w obserwacji

psychiatrycznej P. ., nie miał kontaktu z P. L. i przez znaczną część czasu, gdy

obserwacja była prowadzona (tj. przez okres blisko 2 tygodni) - nie przebywał na

terenie Oddziału Psychiatrycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej przy Zakładzie

Karnym […], co wynikało wprost z potwierdzonego również przez niego faktu

przebywania w tym okresie na urlopie wypoczynkowym i bezzasadne

zaakceptowanie przez Sąd Apelacyjny takiej metody opiniowania;

5. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. - przez brak prawidłowej kontroli

odwoławczej podniesionego w apelacji zarzutu dotyczącego oparcia ustaleń

faktycznych w zakresie oceny stanu zdrowia psychicznego oskarżonego P. L. na

niepełnej opinii biegłych dr A. N. i B. H. Mazowieckiego Specjalistycznego Centrum

Zdrowia, która została sporządzona bez przeprowadzenia przez w/w biegłych

obserwacji psychiatrycznej P. L.

6. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. - przez brak rzetelnej kontroli

odwoławczej zarzutu podniesionego w apelacji dotyczącego bezzasadnego

oddalenia wniosku dowodowego obrony o przesłuchanie w charakterze świadka

Prof. W. G. (lekarza, u którego P.L. był przez wiele lat leczony z powodu

schizofrenii paranoidalnej);

7) art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. - przez brak prawidłowej kontroli

odwoławczej zarzutów dotyczących:

a) braku przeprowadzenia przez Sąd Okręgowy dowodu z uzupełniającej opinii

biegłych z zakresu genetyki celem stwierdzenia, czy materiał DNA zabezpieczony

na przedmiotach znajdujących się w miejscu znalezienia zwłok K. P. (m.in.

niedopałków papierosów, zegarka oraz włosów) pochodzą od E. Ł., T.B. lub W. J.,

co miało istotne znaczenie dla możliwości poczynienia w sprawie prawidłowych

13

ustaleń faktycznych, albowiem wydane w sprawie opinie analizowały li tylko

materiał porównawczy pobrany od oskarżonego P. L.;

b) bezzasadnego oddalenia wniosku dowodowego obrońców oskarżonego P. L. o

dopuszczenie dowodów z uzupełniającej opinii biegłych z zakresu badania broni i

balistyki celem stwierdzenia, czy pozostałości prochowe ujawnione na szczotce do

czyszczenia broni znalezionej w miejscu pobytu oskarżonego T. B. oraz

pozostałości prochowe powstałe w wyniku dokonania próbnego odstrzału amunicji

znalezionej w w/w miejscu są tożsame z pozostałościami prochowymi znalezionymi

na cele i odzieży K. P., mimo iż przeprowadzenie tego dowodu mogło dostarczyć

istotnej poszlaki pozwalającej na weryfikację materiału dowodowego zebranego w

sprawie;

i niezasadne ograniczenie kontroli odwoławczej w tym zakresie jedynie do

ogólnego stwierdzenia przez Sąd Apelacyjny, że: „brak jest podstaw do ich

uwzględnienia”.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w

postępowaniu odwoławczym.

2) Adw. J. D., obrońca P. L.:

1. rażące naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść

rozstrzygnięcia,

a mianowicie:

a) art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 536 k.p.k. w zw. z art. 77 § 1 pkt 1 Ustawy z

dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (dalej u.s.p.)

polegające na niedostrzeżeniu z urzędu przez Sąd Odwoławczy zaistniałego w

wyroku I Instancji uchybienia będącego bezwzględną przyczyną odwoławczą, co

skutkowało przeniknięciem do wyroku II Instancji uchybienia polegającego na

nienależytej obsadzie sądu I Instancji albowiem w rozpoznaniu sprawy w dniach 10

grudnia 2012 r. i na rozprawie z ogłoszenia wyroku z dnia 17 grudnia 2012 r. brał

udział nieuprawniony sędzia J. P. nielegitymujący się w tym czasie delegacją do

orzekania w Sądzie Okręgowym w Ł., który to sąd jest inny niż jego sąd

macierzysty (sądem macierzystym na dzień wydawania wyroku był Sąd

Apelacyjny), w wyniku czego skład, w którym zasiadał sędzia nieuprawniony do

14

sądzenia w tym sądzie, był nienależyty, co stanowi rażącą obrazę minimalnego

standardu prawidłowego procedowania i tym samym stanowi bezwzględną

przyczynę odwoławczą w postaci „nienależytej obsady sądu” w rozumieniu przepisu

art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

b) art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. oraz art. 457 §

3 k.p.k. polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd Apelacyjny uchybień w wyroku

Sądu I Instancji i wydaniu orzeczenia nadal obarczonego uchybieniami

wynikającymi z dokonania przez Sąd I instancji oceny materiału dowodowego, a

przede wszystkim przyjęciu jako własnych ustaleń i ocen dowodów poczynionych

przez Sąd I Instancji, mimo że ustalenia te były błędne albowiem sprzeczne z

dowodami zgromadzonymi w sprawie i oparte na ich dowolnej ocenie, dokonane

przy tym z naruszeniem zasady in dublo pro reo, jak również nieopartej na

całokształcie dowodów, przy uwzględnieniu wyłącznie okoliczności niekorzystnych

dla skazanego i nie wzięciu pod uwagę tych, które świadczą na jego korzyść,

c) art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k. w zw. z art. 192 § 2 k.p.k. i w zw. z

art. 366 § 1 k.p.k. polegające na nieuwzględnieniu przez Sąd Odwoławczy

podniesionych w apelacji zarzutów, oraz niedostrzeżeniu zaistniałych w wyroku I

Instancji uchybień, co skutkowało przeniknięciem do wyroku II Instancji uchybień

polegających na zaniechaniu wyjaśnienia niepełnej opinii biegłego wydanej przez

dwóch biegłych psychiatrów na okoliczność stanu zdrowia psychicznego

oskarżonego P. L. i ustalenia, czy oskarżony ten tempore criminis był poczytalny;

d) art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. - w przypadku uznania winy P.

L. za udowodnioną, błędne rozważenie zarzutów apelacyjnych skarżącego

polegające na niewłaściwym rozpoznaniu zarzutu co do sposobu wymiaru kary

P.L.,

e) art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k. w zw. z art. 167 § 1 k.p.k.

polegające na bezzasadnym oddaleniu wniosków dowodowych obrońców

skazanego P. L. co do ujawnienia bez odczytania zeznań świadków […] oraz co do

uzupełniającego przesłuchania E. W., T. B., W.J. - przez pominięcie w

uzasadnieniu wyroku sądu odwoławczego powodów, dlaczego wnioski te nie

zasługują na uwzględnienie, ograniczając się jedynie do wskazania, że wnioski te

zmierzały do manipulacji;

15

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu

Apelacyjnego oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie

sprawy sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania.

3) Adw. P. K., obrońca P. L.:

I. rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 433 § 2 k.p.k. w

zw. z art. 457 § 3 k.p.k., które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia,

polegające na nierzetelnym merytorycznie rozważeniu oraz pobieżnym lub

wymijającym, pomijającym istotę sformułowanych w skargach apelacyjnych

zarzutów, ustosunkowaniu się w uzasadnieniu zaskarżonego kasacją wyroku do

wskazanych poniżej zarzutów obrońców oskarżonego P. L. podniesionych w

apelacjach adw. J. D., adw. B. T. oraz adw. P. K., co świadczy o pobieżnym

przeprowadzeniu kontroli instancyjnej, skutkującym bezpodstawnym i

niewyjaśnionym w dostateczny sposób w pisemnych motywach rozstrzygnięcia

zaaprobowaniem przez Sąd Apelacyjny stanowiska, iż istnieją podstawy faktyczne i

prawne do przypisania oskarżonemu P. L. odpowiedzialności karnej za przypisany

mu czyn, co przejawiało się w szczególności przez:

1) uznanie za bezzasadne zarzutów obrazy przepisów prawa procesowego

podniesionych w punktach II i III petitum apelacji adw. P. K., w punktach 11 i 12

petitum apelacji adw. B. T. oraz z w punkcie 7 i 8 petitum apelacji adw. J. D.,

których istota sprowadzała się do zakwestionowania poprawności ustaleń

faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia przez przyjęcie, że P. L.

dopuścił się zachowania sprawczego, polegającego na nakłanianiu do zabójstwa K.

P., a nie zachowania sprawczego, polegającego na podżeganiu do pobicia

pokrzywdzonego, co wynikało z dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie

materiału dowodowego w związku z uznaniem przez Sąd I instancji za wiarygodną

najmniej korzystnej dla P. L. wersji wyjaśnień E. W., jedynie pośrednio

potwierdzonych najmniej korzystną wersją wyjaśnień W. J., pomimo tego, że

wiarygodność tych wyjaśnień - jako szczególnej kategorii dowód z pomówienia

współoskarżonych - budziła zasadnicze wątpliwości oraz nie została w dostateczny

i należyty sposób zweryfikowana pod kątem wypracowanych w orzecznictwie

sądowym kryteriów oceny dowodów z pomówienia współoskarżonych, jak również

nie została przez Sąd I instancji omówiona w pisemnych motywach rozstrzygnięcia,

16

w szczególności zaś w kontekście braku przedstawienia w uzasadnieniu wyroku

sądu a quo szczegółowego i zarazem przekonującego wyjaśnienia z jakich

powodów uznano za niewiarygodne - zdaniem obrony - równie uprawnione na

podstawie zgromadzonego materiału dowodowego alternatywne wersje zdarzeń,

które to uchybienia w zakresie oceny materiału dowodowego zostały bez

przeprowadzenia w tym zakresie wyczerpującej analizy zaaprobowane w toku

kontroli instancyjnej przez Sąd II instancji, w szczególności, że przeciwko uznaniu

wiarygodności wyjaśnień E. W. przemawiały również wnioski, wynikające z

przeprowadzonego przez Sąd Odwoławczy dowodu z opinii psychologicznej dr n.

med. A. B. z dnia 9 października 2014 r.; podczas gdy w świetle sformułowanego

na tle wykładni art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. minimalnego standardu

rzetelnej kontroli odwoławczej oraz minimalnych wymogów stawianych

uzasadnieniu wyroku sądu odwoławczego Sąd Apelacyjny był zobligowany do

wyczerpującego, skrupulatnego i przekonującego ustosunkowania się w

uzasadnieniu zaskarżonego kasacją wyroku do zarzutów podniesionych w

skargach apelacyjnych obrońców P. L., a w szczególności - w realiach

przedmiotowej sprawy - adekwatnego do treści obowiązującego w tym względzie

porządku prawnego wyjaśnienia dlaczego Sąd II instancji uznał, że orzeczenie

Sądu I instancji nie jest obarczone wskazywanymi przez skarżącego błędami w

zakresie zastosowania przepisów prawa procesowego, które powinny skutkować

uznaniem wyroku Sądu Okręgowego za rozstrzygnięcie merytorycznie wadliwe, a w

konsekwencji wymagające uchylenia i przekazania sprawy w tym zakresie do

ponownego rozpoznania;

2) uznanie za bezzasadny zarzutu obrazy przepisów prawa procesowego

podniesionego w punkcie I petitum apelacji adw. P. K., polegającego na naruszeniu

przez Sąd meriti art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., przez niewłaściwe, bowiem niespełniające

wymogów jednoznaczności i zupełności ujęcie (skonstruowanie) zawartego w pkt. 1

wyroku Sądu Okręgowego z dnia 17 grudnia 2012 r. opisu czynu przypisanego

oskarżonemu P.L., skutkujące pominięciem w opisie czynu szeregu

sprecyzowanych w punkcie I pkt 1, 2, 3 i 5 petitum apelacji skarżącego

konstytutywnych elementów stanowiącego podstawę przypisania zdarzenia

faktycznego, kwalifikowanego przez Sąd meriti jako realizującego znamiona

17

złożonego strukturalnie i treściowo typu przestępstwa podżegania do podżegania

do zabójstwa, pomimo tego, że Sąd a quo w pisemnych motywach rozstrzygnięcia

nie wyjaśnił w żaden sensowny, dający się racjonalnie zweryfikować w toku kontroli

kasacyjnej sposób dlaczego w realiach przedmiotowej sprawy uprawnione jest

twierdzenie, że dokonane przez Sąd meriti ustalenia faktyczne, dotyczące istoty

zachowań sprawczych podjętych przez P. L. w okresie od czerwca 2007 r. do

listopada 2007 roku, zostały w opisie czynu przypisanego oddane w sposób

adekwatny i zgodny z minimalnym standardem wynikającym z art. 413 § 2 pkt 1

k.p.k., co w konsekwencji doprowadziło do zaakceptowania wadliwego z punktu

widzenia wymogów procesowych, niespełniającego funkcji gwarancyjnej opisu

czynu przypisanego oskarżonemu, na tle którego nie można jednoznacznie

przesądzić jakie istotne z punktu widzenia strony przedmiotowej, a stanowiące

podstawę przypisania zachowania sprawcze podjął P. L. w okresie pomiędzy

czerwcem 2007 r. a listopadem 2007 r., a w szczególności nie sposób przyjąć, że w

opisie czynu przypisanego oddano istotę zachowania przestępnego, polegającego

na łańcuszkowym podżeganiu do zabójstwa, oraz na tle którego to opisu czynu nie

zostały wyrażone konstytutywne dla przypisania odpowiedzialności karnej za

łańcuszkowe podżeganie do czynu zabronionego elementy strony podmiotowej

świadczące o tym, że oskarżony podjął zachowania sprawcze z zamiarem

bezpośrednim, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia z uwagi na fakt, iż

rzetelne rozpoznanie przez Sąd Apelacyjny zarzutów apelacyjnych i uwzględnienie

uzasadnionych wątpliwości co do poprawności ustaleń faktycznych oraz oceny

prawnej dokonanej przez Sąd I instancji powinno skutkować wydaniem

rozstrzygnięcia o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania,

II. rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 452 § 2 k.p.k. (w

brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 r.) oraz art. 7 k.p.k. z art. 424 § 1 k.p.k., które miało

istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegające na dokonaniu dowolnej a nie -

jak to wymagają przepisy prawa procesowego - swobodnej oceny wartości

dowodowej dowodu z opinii psychologicznej dr n. med. A.B. z dnia 9 października

2014 r. (k. 6315-6322 i k. 6477-6478) pod kątem jej znaczenia dla oceny

18

wiarygodności jedynego bezpośredniego dowodu obciążającego oskarżonego P. L.

w postaci wyjaśnień oskarżonego E.W.,

III. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na

treść orzeczenia, polegające na błędnej wykładni art. 18 § 2 k.k., art. 148 § 1 k.k.

oraz art. 12 k.k. przez przyjęcie niemieszczących się w granicach prawidłowej

wykładni przepisów prawa materialnego poglądów prawnych, polegających na

uznaniu, iż:

1) nie zachodzi żadna istotna materialnoprawna różnica pomiędzy typem czynu

zabronionego podżegania do zabójstwa (art. 18 § 2 k.k. w zw. art. 148 § 1 k.k.), a

typem czynu zabronionego podżegania do podżegania do zabójstwa (art. 18 § 2

k.k. w zw. z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k.), gdyż oba wskazane typy

czynów zabronionych określają identyczną zawartość bezprawności zachowania

oskarżonego, a w konsekwencji i prawidłowa jest teza, że kwalifikacja prawna tzw.

łańcuszkowego podżegania do zabójstwa może być oddana przez powołanie art.

18 § 2 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. i „nie ma przy tym potrzeby dwukrotnego

przywoływania art. 18 § 2 k.k.” (zob. s. 41 uzasadnienia zaskarżonego kasacją

wyroku), podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisów prawa materialnego w

zakresie w jakim statuują one odpowiedzialność karną za typy czynów

zabronionych podżegania do zabójstwa oraz podżegania do podżegania do

zabójstwa (tzw. łańcuszkowego podżegania do zabójstwa), prowadzi do przyjęcia,

że nie jest dopuszczalne utożsamianie ze sobą zakresu odpowiedzialności karnej

za wskazane dwa, różniące się charakterystyką zachowania przestępnego typy

czynów zabronionych, z których pierwszy sprowadza się do nakłaniania innej osoby

do popełnienia typu czynu zabronionego, polegającego na sprawstwie zabójstwa, a

drugi sprowadza się do nakłaniania innej osoby do popełnienia typu czynu

zabronionego, polegającego na podżeganiu do zabójstwa, którego sprawcą ma być

osoba trzecia, ze względu na fakt, iż podstawą odpowiedzialności karnej za

wskazane typy czynów zabronionych są normy sankcjonowane różniące się

zasadniczo w swojej treści, czego konsekwencją procesową, wynikającą z art. 413

§ 2 pkt 1 k.p.k., jest konieczność takiego skonstruowania opisu czynu stanowiącego

podstawę przypisania odpowiedzialności karnej za podżeganie do zabójstwa albo

za podżeganie do podżegania do zabójstwa, z których wynikać będzie

19

jednoznacznie który z tych typów stanowił podstawę przypisania odpowiedzialności

karnej,

2) przestępstwo podżegania do określonego typu czynu zabronionego, a w

szczególności - co istotne w realiach przedmiotowej sprawy - przestępstwo

podżegania do zabójstwa (art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k.) lub przestępstwo

podżegania do podżegania do zabójstwa (art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 18 § 2 k.k. w

zw. z art. 148 § 1 k.k.) może zostać zaliczone do kategorii przestępstw trwałych, a

w konsekwencji, iż możliwa jest jednoczynowa realizacja znamion wskazanych

typów czynów zabronionych przez podjęcie przez podżegacza wielu rozciągniętych

w czasie zachowań, polegających na nakłonieniu do zabójstwa albo w przypadku

tzw. łańcuszkowego podżegania do zabójstwa - nakłonieniu pośrednika do

nakłonienia innej osoby do zabójstwa, bez konieczności przesądzenia, iż wielość

podjętych przez podżegacza czynności nakłaniających do popełnienia

przestępstwa została podjęta ze z góry powziętym zamiarem/ w krótkich odstępach

czasu oraz - w wypadku typu czynu zabronionego kwalifikowanego z art. 18 § 2 k.k.

art. 148 § 1 k.k. lub art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. -

przy spełnieniu warunku zachowania tożsamości pokrzywdzonego, podczas gdy

prawidłowa wykładnia przepisów prawa materialnego, to jest art. 18 § 2 k.k. w zw.

art. 148 § 1 k.k. oraz art. 12 k.k., prowadzi do jednoznacznej - z perspektywy

przyjmowanych w doktrynie prawa karnego i orzecznictwie sądowym założeń

interpretacyjnych - konkluzji, że opis znamion czasownikowych (czynnościowych)

typu czynu zabronionego podżegania do zabójstwa lub łańcuszkowego podżegania

do zabójstwa, to jest znamienia „nakłania”, może zostać zrealizowany wyłącznie

przez jednorazowe podjęcie się zachowania, polegającego na nakłanianiu innej

osoby do popełnienia czynu zabronionego, a ewentualne uznanie za jedną i

niepodzielną podstawę prawnokarnego wartościowania w ramach jednego czynu,

dwóch lub więcej popełnionych w kilkumiesięcznych odstępach czasu zachowań

nakłaniających inną osobę do popełnienia określonego czynu zabronionego jest

możliwe tylko i wyłącznie przy zastosowaniu konstrukcji czynu ciągłego z art. 12

k.k. jako jedynej w przypadku przestępstwa podżegania do zabójstwa oraz

przestępstwa podżegania do podżegania do zabójstwa materialnoprawnej

podstawy zredukowania wielości czynów w rozumieniu ontologicznym do jednego

20

czynu w znaczeniu prawnym i jest warunkowane dokonaniem ustaleń faktycznych

świadczących o tym, że sprawca dopuścił się co najmniej dwóch zachowań

nakłaniających w krótkich odstępach czasu oraz ze z góry powziętym zamiarem

dopuszczenia się tych zachowań, a w przypadku typów, których przedmiotem

zamachu jest dobro osobiste w postaci życia przy spełnieniu warunku zachowania

tożsamości pokrzywdzonego, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia z

uwagi na fakt, iż oparcie przez Sąd Apelacyjny kontroli instancyjnej zarzutów

podniesionych w punkcie I petitum apelacji adw. P. K. na wskazanych błędnych co

do swojej istoty poglądach prawnych skutkowało nierozpoznaniem istoty

podniesionych zarzutów obrazy przepisów prawa procesowego, polegających na

wykazaniu wadliwości opisu czynu przypisanego P. L. w pkt. 1 wyroku Sądu

Okręgowego z dnia 17 grudnia 2012 r., skutkujących tym, że oskarżonemu został

przypisany czyn, który w swoim opisie nie ujmował istoty zachowania

przestępnego, sprowadzającego się - w świetle ustaleń faktycznych poczynionych

przez Sąd I instancji - do łańcuszkowego podżegania do zabójstwa.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi II instancji do ponownego rozpoznania.

4) Adw. W. S., obrońca E. W. - naruszenie przepisów postępowania, które miało

istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. art. 453 § 2 k.p.k. w zw. z art. 42

ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.k.. Podnosząc powyższy zarzut

skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia

26 lutego 2015 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Apelacyjnemu.

5) Adw. A. W. obrońca skazanego T. B. - Rażące naruszenie przepisów

postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 433 § 2

w zw. z art. 452 § 2 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k. oraz art. 433 k.p.k. w

zw. z art. 457 § 3 k.p.k.. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o

uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi II instancji.

6) Adw. J. P. obrońca skazanego W. J. - rażące naruszenie przepisów

postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. 452 §

2 k.p.k. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca 2015 r..) w zw. z art.

21

6 k.p.k. oraz art. 433 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k.. Podnosząc

powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu

Apelacyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w

postępowaniu odwoławczym.

W odpowiedzi na powyższe kasacje Prokurator Prokuratury Apelacyjnej wniósł

o oddalenie wszystkich wniesionych kasacji, jako bezzasadnych. Takie samo

stanowisko zajął Prokurator Prokuratury Krajowej oraz pełnomocnik oskarżycielki

posiłkowej w trakcie rozprawy przez Sądem Najwyższym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zarzuty podniesione w kasacjach obrońców E. W., W. J. oraz T. B. miały

oczywiście bezzasadny charakter, co - w związku z treścią art. 535 § 3 k.p.k. -

zwalniało Sąd Najwyższy z obowiązku sporządzenia pisemnego uzasadnienia w

tym zakresie.

Zasadny okazał się natomiast zarzut naruszenia przez Sąd odwoławczy art.

433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. przez niewłaściwe rozpoznanie

sformułowanego w apelacji obrońcy oskarżonego P.L. zarzutu wadliwego opisu

czynu przypisanego temu oskarżonemu w wyroku Sądu I instancji oraz wadliwej

kwalifikacji prawnej. Obrońca oskarżonego podniósł w apelacji, że przyjęty przez

Sąd I instancji w wyroku opis czynu nie odpowiada dokonanym przez ten Sąd

ustaleniom faktycznym. W opisie czynu zawartym w wyroku Sądu I instancji

wskazano, że P. L. podżegał E. W., a za jego pośrednictwem, W. J. i T. B. do

dokonania zabójstwa K. P. Tymczasem z ustaleń faktycznych wynika, że oskarżony

P.L. nakłaniał E.W. do znalezienia „osoby gotowej spowodować aby K. P. <odczepił

się> od córki”. Treść owego zlecenia była następnie modyfikowana (pobicie,

pozbawienie życia). Nie zmienia to jednak faktu, że istotą zachowania P.L. było

podżeganie E.W. nie do zabójstwa, ale do znalezienia i nakłonienia innych osób

(osoby) do tego, by spowodowały śmierć K.P. W ramach dokonanych przez Sąd I

instancji ustaleń faktycznych nie można przyjąć, że P.L. podżegał bezpośrednich

sprawców zabójstwa (tj. W. J. i T. B.), skoro nie tylko się z nimi nie kontaktował, ale

w momencie nakłaniania E.W. nawet ich nie znał. Możliwa jest co prawda realizacja

znamion podżegania przy pomocy pośrednika, przekazującego określoną

informację osobie nakłanianej, ale nawet wówczas zachowanie podżegacza musi

22

polegać na wzbudzeniu zamiaru u konkretnej osoby nakłanianej (co nie oznacza,

że podżegacz musi znać jej tożsamość). Sytuacja taka nie zachodziła jednak w

przypadku oskarżonego P.L., bowiem jego czyn nie polegał na wzbudzeniu

zamiaru popełnienia zabójstwa u W.J. i T. B., ale wyłącznie na nakłonieniu E.W. do

znalezienia osób (osoby) które pojęłyby się zabójstwa K.P. i namówieniu ich do

realizacji zlecenia.

Także z perspektywy strony podmiotowej opis czynu zawarty w wyroku Sądu

I instancji nie odpowiada ustaleniom faktycznym. O ile można przyjąć, że użyty w

tym opisie termin „podżegał” implikuje działanie sprawcy z zamiarem

bezpośrednim, to odniesienie tego zamiaru do pozostałych elementów opisu czynu

przypisanego oskarżonemu sugeruje świadomość P.L. co do tożsamości osób,

które bezpośrednio miały dokonać zabójstwa. Tymczasem, jak już wcześniej

wspomniano, w chwili realizacji znamion przestępstwa podżegania oskarżony P.L.

nie znał tożsamości tych osób.

Wadliwie ujęty został także czas realizacji znamion przestępstwa podżegania

przypisanego P.L. Wskazanie, iż czyn popełniony został „w okresie od czerwca

2007 roku do listopada 2007 roku” sugeruje, jakoby nakłanianie E.W. do

popełnienia czynu zabronionego trwało przez kilka miesięcy. Z dokonanych przez

Sąd I instancji ustaleń faktycznych wynika, że do dokonania podżegania doszło już

w momencie podjęcia przez E.W. decyzji namówienia W.J. i T.B. do dokonania

zabójstwa. Musiało to mieć miejsce jeszcze przed sierpniem 2007 r., skoro

wcześniej E.W. przekazał W.J. i T.B. konkretne informacje dotyczące ofiary oraz

zaliczkę za wykonanie zlecenia.

Wadliwy opis czynu przypisanego oskarżonemu w wyroku Sądu I instancji

skutkował wadliwą kwalifikacją prawną, w której pominięto okoliczność, iż

przedmiotem podżegania nie było przestępstwo zabójstwa ale czyn zabroniony

nakłonienia innej osoby do popełnienia przestępstwa zabójstwa. Należy podkreślić,

że w Kodeksie karnym z 1997 r. podżeganie z art. 18 § 2 k.k. stanowi odrębny typ

czynu zabronionego, a nie wyłącznie formę popełnienia przestępstwa. Typ ten

posiada własne znamiona, które powinny zostać odzwierciedlone w opisie czynu

zawartym w wyroku skazującym. Jednym ze znamion jest wskazanie czynu

zabronionego, do którego popełnienia nakłania podżegacz. Takim czynem

23

zabronionym może być podżeganie innej osoby do popełnienia przestępstwa, co

powinno znaleźć odzwierciedlenie zarówno w opisie czynu przepisanego

skazanemu, jak również w kwalifikacji prawnej.

Podgląd Sądu odwoławczego, jakoby istotą odpowiedzialności P.L. było

podżeganie do zabójstwa K.P. nie jest więc trafny. Nie jest także trafna konstatacja

tego Sądu, iż pominięcie łańcuszkowego charakteru podżegania pozostawało bez

wpływu na zawartość „bezprawności” zachowania przypisanego P.L. Ustawodawca

co prawda przewiduje za podżeganie takie same granice kary, jak za czyn

zabroniony, który jest przedmiotem podżegania, ale nie przesądza to jeszcze w

każdym wypadku, że stopień społecznej szkodliwości poszczególnych zachowań

wchodzących w skład łańcuszkowego podżegania (czy pomocnictwa) będzie

identyczny. Zależeć to będzie od okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, a w

szczególności od stopnia prawdopodobieństwa naruszenia dobra prawnego

łączącego się z danym podżeganiem.

Niejasne jest także stanowisko Sądu odwoławczego przyjmujące, że

przypisane P.L. przestępstwo podżegania miało charakter przestępstwa trwałego. Z

ustaleń Sadu I instancji nie wynika bowiem, by P.L. podejmował jakąś większą

liczbę działań zmierzających do przekonania E.W., by nakłonił inne osoby (osobę)

do zabicia K.P. Wręcz przeciwnie, z ustaleń tych można wyprowadzić wniosek, że

do nakłonienia E.W. doszło już w momencie zmiany przedmiotu zlecenia z pobicia

na zabójstwo. Kolejne kontakty P.L. z E.W. miały na celu doprowadzenie do

realizacji przyjętego zlecenia (przez wypłacenie zaliczki, przekazanie informacji

dotyczących ofiary, określenie kolejnych terminów dokonania zabójstwa) Były do

działania podjęte już po dokonaniu przestępstwa podżegania. Nie mogły więc

decydować o „trwałym” charakterze tego przestępstwa.

Mając na uwadze fakt, że uwzględnienie kasacji jednego z obrońców

oskarżonego dorowadziło do uchylenia wyroku Sądu odwoławczego w części

dotyczącej P.L., zbędnym było ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów

zawartych w kasacjach. Sąd odwoławczy przy ponownym rozpoznaniu sprawy

zobligowany będzie do rozpoznania wniesionych przez obrońców apelacji zgodnie

ze standardem wyznaczonym przez art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k.,

korygując błędy, do jakich doszło w opisie czynu oraz jego kwalifikacji prawnej

24

przyjętych w wyroku Sądu I instancji. Modyfikacja tego opisu determinować będzie

ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu przypisanego P.L., co może - choć

nie musi - wpływać na wysokość wymierzonej kary. Kwestia ta będzie przedmiotem

wnikliwej oceny Sądu odwoławczego, zwłaszcza w kontekście formułowanych w

apelacjach zarzutów dotyczących rozstrzygnięcia o karze.

W tym stanie rzeczy, należało orzec jak w sentencji

kc