III KRS 8/16

Sygn. akt III KRS 8/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 kwietnia 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Iwulski (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Korzeniowski

w sprawie z odwołania T. S.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa […] z dnia 4 listopada 2015 r. w

przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w […], ogłoszonym w Monitorze Polskim

[…]

z udziałem Macieja H. R.

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 kwietnia 2016 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą z dnia 4 listopada 2015 r. postanowiła

przedstawić Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do

pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w […] kandydaturę M.

R. – sędziego Sądu Rejonowego w […] (pkt 1) i nie przedstawiać Prezydentowi

2

Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na tymże

stanowisku kandydatur: A. J. – sędziego Sądu Rejonowego, T. K. – sędziego Sądu

Rejonowego, T. S. – sędziego Sądu Rejonowego, P. T. – sędziego Sądu

Rejonowego w […](pkt 2).

Na dwa wolne stanowiska sędziowskie w Sądzie Okręgowym w […],

ogłoszone w Monitorze Polskim, zgłosiło się sześcioro powyżej wymienionych

kandydatów oraz […]. Krajowa Rada Sądownictwa, uchwałą z dnia 10 grudnia 2014

r., postanowiła przedstawić Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o

powołanie na dwa wolne stanowiska sędziowskie w Sądzie Okręgowym w […]

kandydatury A. S. oraz M. R.. Odwołanie od powyższej uchwały złożyli: […],

zaskarżając uchwałę w części dotyczącej przedstawienia z wnioskiem o powołanie

kandydatury M. R. oraz nieprzedstawienia z takim wnioskiem ich kandydatur. Sąd

Najwyższy, wyrokami z dnia 2 lipca 2015 r. wydanymi w sprawach o sygn. III KRS

23/15, III KRS 24/15, III KRS 25/15, III KRS 26/15 oraz III KRS 27/15, uchylił

zaskarżoną uchwałę Krajowej Rady Sądownictwa w części dotyczącej

przedstawienia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o

powołanie na wolne stanowisko sędziowskie kandydatury M. R. oraz

nieprzedstawienia z wnioskiem o powołanie kandydatur: […] i sprawę w tym

zakresie przekazał Krajowej Radzie Sądownictwa do ponownego rozpoznania. W

ocenie Sądu Najwyższego, uzasadnienie zaskarżonej uchwały zostało

sporządzone w sposób uniemożliwiający dokonanie kontroli postępowania

nominacyjnego w zakresie dochowania przez Radę wymogu wszechstronnego

rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd

Najwyższy stwierdził, że Rada rozpatrując ponownie sprawę powinna przedstawić

w uzasadnieniu uchwały sytuację poszczególnych kandydatów w aspekcie

zastosowanych kryteriów oceny oraz dochować adekwatną transparentność

zastosowanych kryteriów. Od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 10

grudnia 2014 r. w części dotyczącej przedstawienia z wnioskiem o powołanie

kandydatury A. S. nie zostało złożone odwołanie, w związku z tym uchwała w tym

zakresie jest prawomocna. Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z

dnia 12 marca 2015 A. S. została powołana na stanowisko sędziego Sądu

Okręgowego w […]. W. K. oraz A. S. nie złożyli w terminie odwołania, a więc w

3

stosunku do tych kandydatów uchwała również jest prawomocna. W związku z

powyższym do obsadzenia, w ramach niniejszej procedury nominacyjnej, pozostało

jedno wolne stanowisko sędziowskie w Sądzie Okręgowym w […].

Na posiedzeniu w dniu 2 listopada 2015 r. Zespół członków Krajowej Rady

Sądownictwa zarekomendował na powyższe wolne stanowisko sędziowskie

kandydaturę M. R.

W odniesieniu do tego kandydata ustalono, że M. R. urodził się w 1974 r. W

1998 r. ukończył wyższe studia prawnicze na Uniwersytecie […] z oceną bardzo

dobrą. Aplikację sądową etatową odbył w latach 1998 - 2001 w okręgu Sądu

Okręgowego w […]. W 2001 r. złożył egzamin sędziowski z oceną dobrą. Z dniem 6

sierpnia 2001 r. Minister Sprawiedliwości mianował kandydata asesorem sądowym

w Sądzie Rejonowym w […], gdzie orzekał w Wydziale Karnym. Postanowieniem

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 grudnia 2003 r. został powołany do

pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w […]. Od 19 grudnia

2003 r. do chwili obecnej orzeka w Wydziale Karnym tego Sądu. W okresie od 1

stycznia 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r. pełnił funkcję Kierownika Sekcji […]. Od 1

września 2008 r. do chwili obecnej jest Przewodniczącym Wydziału Karnego Sądu

Rejonowego w […]. Ponadto z reguły powierzane jest mu zastępstwo Prezesa

Sądu Rejonowego w przypadku jego nieobecności oraz pod nieobecność

Wiceprezesa Sądu. Kandydat był wielokrotnie delegowany przez Prezesa Sądu

Okręgowego i Prezesa Sądu Apelacyjnego do pełnienia obowiązków sędziego w

Wydziale Karnym Sądu - Okręgowego w […], gdzie brał udział w rozpoznawaniu

spraw w drugiej instancji. M. R. podnosi swoje kwalifikacje, uczestnicząc w licznych

szkoleniach zawodowych organizowanych przez Sąd Okręgowy w […], Sąd

Apelacyjny oraz Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury. Prowadził także

zajęcia dydaktyczne w Wyższej Szkole […] z zakresu prawa podatkowego oraz

szkolenie z zakresu podstaw prawa dla bezrobotnych absolwentów, organizowane

przez Agencję Rozwoju Regionalnego […]. W 2010 r. ukończył z wynikiem bardzo

dobrym podyplomowe studia z zakresu organizacji i zarządzania w wymiarze

sprawiedliwości na Uniwersytecie […]. Kandydat uzyskał pozytywną ocenę

kwalifikacji, z której wynika, że w pełni zasługuje na powołanie na stanowisko

sędziego Sądu Okręgowego w […]. W ocenie sędziego wizytatora, kandydat

4

posiada odpowiedni dla sędziów sądu okręgowego poziom wiedzy prawniczej,

doświadczenie związane ze stosowaniem w praktyce orzeczniczej przepisów prawa

karnego materialnego i procesowego oraz doświadczenie życiowe. Obowiązki

służbowe wykonuje terminowo i sumiennie. Potrafi podejmować szybkie decyzje

merytoryczne. Posiada także duże umiejętności organizacyjne, dlatego

niejednokrotnie powierzano mu zastępowanie Prezesa i Wiceprezesa Sądu

Rejonowego podczas ich nieobecności. Cechuje go wysoka kultura osobista oraz

prawidłowy stosunek do współpracowników. Stale podnosi swoje kwalifikacje,

uczestnicząc w szkoleniach zawodowych. W Sądzie Rejonowym w […] kandydat

orzekał w sprawach typowych dla tej wielkości miast i niezbyt zurbanizowanych

terenów poza siedzibą sądu, to jest sprawach niezbyt trudnych pod względem

prawnym. Jednakże i w tej kategorii spraw sędzia wizytator wyszczególnił kilka

spraw o większym stopniu trudności, co znalazło odzwierciedlenie w sporządzonej

ocenie kwalifikacji. W sprawach poddanych analizie kandydat wydał czternaście

wyroków na pierwszej rozprawie głównej, co jest pożądane przez art. 366 § 2 k.p.k.

W dwunastu spośród tych spraw orzeczenie zapadło w trybie dobrowolnego

poddania się karze, co w ocenie sędziego wizytatora również jest godne

podkreślenia. Sędzia M. R. w sposób dociekliwy i wnikliwy dążył do ustalenia

prawdy materialnej w toku rozprawy, wykazując się dobrą znajomością procedury

karnej oraz umiejętnym stosowaniem posiadanej wiedzy i doświadczenia

zawodowego w codziennej pracy sędziego. Części dyspozytywne wyroków są

starannie i dobrze redagowane, jednoznaczne i zrozumiałe, a ich treść nie budzi

żadnych wątpliwości. Orzekając na delegacji w Sądzie Okręgowym w […] kandydat

rozpoznawał z reguły sprawy wielotomowe, w których apelacje wywodzone były co

do całości wyroku. Treść uzasadnień wyroków w tej kategorii spraw jest zgodna z

techniką sporządzania uzasadnień. Uzasadnienia orzeczeń sporządza terminowo.

Kolegium Sądu Apelacyjnego na posiedzeniu w dniu 10 października 2014 r.

zaopiniowało M. R. jako bardzo dobrego kandydata. Na posiedzeniu Zgromadzenia

Ogólnego Sędziów Apelacji […] w dniu 13 października 2014 r. w odniesieniu do

wymienionej kandydatury oddano 61 głosów „za”, przy 4 głosach „przeciw” i 11

głosach „wstrzymujących się”.

5

Natomiast co do odwołującego się T. S. ustalono, że urodził się on w 1972 r.

W 1994 r. ukończył z oceną dobrą wyższe studia prawnicze na Uniwersytecie […].

Aplikację sądową etatową odbył w latach 1994-1996 w okręgu Sądu

Wojewódzkiego w […]. W 1996 r. złożył egzamin sędziowski z oceną bardzo

dobrą. Z dniem 21 października 1996 r. Minister Sprawiedliwości mianował

kandydata asesorem sądowym w Sądzie Rejonowym w […], gdzie początkowo

orzekał w Wydziale Karnym, a od 1 października 1997 r. w Wydziale Rodzinnym i

Nieletnich. Z dniem 15 maja 1998 r. został przeniesiony, na własną prośbę, przez

Ministra Sprawiedliwości na stanowisko asesora sądowego w Sądzie Rejonowym w

[…]. Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września

1998 r. został powołany do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu

Rejonowego w […], gdzie początkowo orzekał w Wydziale Cywilno-Karnym, a

następnie od 1 stycznia 2001 r. w Wydziale Grodzkim, pełniąc funkcję

Przewodniczącego tego Wydziału. Od 7 maja 2007 r. do chwili obecnej orzeka w

Wydziale Karnym tego Sądu. W latach 2011-2013 pełnił kilkakrotnie obowiązki

sędziego w Wydziale Karnym Sądu Okręgowego w […], na podstawie delegacji

Prezesa Sądu Okręgowego w […] oraz Prezesa Sądu Apelacyjnego. Kandydat

uzyskał pozytywną ocenę kwalifikacji, z której wynika, że posiada on niezbędne

kwalifikacje, aby powołać go na stanowisko sędziego sądu okręgowego.

Powierzone obowiązki służbowe wykonuje w sposób prawidłowy. Posiada duże

doświadczenie orzecznicze, które zdobył rozpoznając sprawy o różnym ciężarze

gatunkowym. Sędzia wizytator zwrócił jednak uwagę na pewne zastrzeżenia

dotyczące sprawności postępowań sądowych prowadzonych przez kandydata,

wynikające z nadmiernej troski o gwarancje i uprawnienia procesowe stron i innych

osób uczestniczących w postępowaniu, przy mało rygorystycznym egzekwowaniu

ich obowiązków. Pewnym mankamentem w pracy kandydata, niesprzyjającym

właściwej realizacji zasady wynikającej z art. 2 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania

karnego, było nadużywanie instytucji odraczania rozpraw, pomimo że to

zarządzanie przerwy w rozprawie z woli ustawodawcy powinno być regułą. Ponadto

odraczając rozprawę zazwyczaj nie określał, dlaczego zarządzenie przerwy nie

byłoby w danym przypadku możliwe. Kandydat posiada dobrą znajomość

przepisów prawa i umiejętność ich stosowania w praktyce. Sporządzane orzeczenia

6

od strony formalnej nie budzą zastrzeżeń. Uzasadnienia są raczej zwięzłe i

rzeczowe oraz zazwyczaj spełniały warunki określone w procedurze karnej. W

niektórych sprawach kandydat sporządził uzasadnienia orzeczeń w sposób

uniemożliwiający dokonanie ich kontroli instancyjnej, co skutkowało uchyleniem

orzeczeń przez sąd odwoławczy i przekazaniem spraw do ponownego

rozpoznania. Sędzia wizytator zwrócił także uwagę, że w niektórych sprawach

poddanych kontroli zastrzeżenia sądu odwoławczego budziła merytoryczna treść

uzasadnień. Kolegium Sądu Apelacyjnego na posiedzeniu w dniu 10 października

2014 r. zaopiniowało kandydaturę T. S. jako „spełnia wymogi”. Na posiedzeniu

Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Apelacji w dniu 13 października 2014 r. w

odniesieniu do wymienionej kandydatury oddano 17 głosów „za”, przy 39 głosach

„przeciw” i 20 głosach „wstrzymujących się”.

W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały przedstawiono też szczegółową

charakterystykę kwalifikacji i przebiegu pracy pozostałych kandydatów.

Podkreślono, że przy podejmowaniu decyzji o wyborze zwycięzcy konkursu

Krajowa Rada Sądownictwa kierowała się ocenami kwalifikacyjnymi oraz

doświadczeniem zawodowym kandydatów. Krajowa Rada Sądownictwa

uwzględniając zgromadzone w sprawie materiał; w szczególności biorąc pod

uwagę przedstawione powyżej informacje dotyczące posiadanego przez

kandydatów doświadczenia zawodowego oraz treść sporządzonych ocen

kwalifikacyjnych stwierdziła, że kandydaci nieprzedstawiani z wnioskiem o

powołanie na wolne stanowisko sędziowskie pomimo posiadanego doświadczenia

zawodowego oraz pozytywnych lub bardzo dobrych ocen sporządzonych przez

sędziów wizytatorów, legitymują się niższymi kwalifikacjami zawodowymi od

kandydata przedstawianego z wnioskiem o powołanie. Przede wszystkim Rada

stwierdziła, że kandydat przedstawiany z wnioskiem o powołanie posiada drugi w

kolejności staż orzeczniczy. Dłuższy staż orzeczniczy posiada tylko T. S. (od

października 1996 r.). Z oceny kwalifikacyjnej dotyczącej tego kandydata wynika

jednak, że posiada on tylko niezbędne kwalifikacje do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego sądu okręgowego. Sędzia wizytator w sporządzonej ocenie

zwrócił uwagę na nieprawidłowości dotyczące sprawności postępowań sądowych

prowadzonych przez kandydata oraz nadużywanie instytucji odraczania rozpraw. W

7

niektórych sprawach kandydat sporządził uzasadnienia orzeczeń w sposób

uniemożliwiający dokonanie kontroli instancyjnej, co skutkowało uchyleniem

orzeczeń przez sąd odwoławczy i przekazaniem sprawy sądowi pierwszej instancji

do ponownego rozpoznania. Zastrzeżenia sądu odwoławczego budziła także

merytoryczna treść części uzasadnień sporządzonych przez kandydata. Pozostali

kandydaci biorący udział w konkursach posiadają krótszy staż orzeczniczy,

albowiem stanowisko asesora sądowego objęli odpowiednio: A.J. z dniem 14

czerwca 2004 r., T. K. z dniem 1 sierpnia 2002 r., natomiast P. T. z dniem 1 lipca

2006 r., K. W. nie była asesorem sądowym, zaś stanowisko sędziego Sądu

Rejonowego w […] zajmuje od 18 grudnia 2003 r. Wcześniej kandydatka była

asesorem prokuratorskim i prokuratorem Prokuratury Rejonowej w […].

Doświadczenie zdobyte na tych stanowiskach nie miało jednak decydującego

znaczenia w ramach niniejszej procedury nominacyjnej, albowiem każdy z

kandydatów wykonuje od co najmniej kilku lat zawód sędziego i to doświadczenie w

tym obszarze aktywności zawodowej Rada brała pod uwagę w pierwszej kolejności

oceniając kwalifikacje zawodowe kandydatów. Ponadto z oceny kwalifikacyjnej

dotyczącej K. W. wynika, między innymi, że w okresie objętym analizą osiągała

przeciętne wyniki statystyczne, w pracy kandydatki występują nieprawidłowości

dotyczące sprawności postępowania oraz w zakresie stosowania przepisów prawa

materialnego i procesowego. Uchybienia dotyczyły głównie spraw rozpoznawanych

w pierwszej instancji. Zdaniem sędziego wizytatora, niektóre uchybienia miały

istotny charakter i powinny zostać wyeliminowane. Wysoko została natomiast

oceniona praca kandydatki, jako sędziego w sprawach odwoławczych. W ocenie

Rady, przedstawione okoliczności oraz charakter nieprawidłowości dostrzeżonych

przez sędziego wizytatora stanowi jedną z okoliczności, które zadecydowały o tym,

że kwalifikacje zawodowe kandydatki Rada oceniła niżej od kwalifikacji kandydata

przedstawianego z wnioskiem o powołanie. Rada uwzględniła fakt, że P. T. uzyskał

pozytywną ocenę kwalifikacji, z której wynika, że jest bardzo dobrym kandydatem

na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego. Kandydat ten posiada jednak krótsze o

prawie pięć lat doświadczenie orzecznicze od kandydata przedstawianego z

wnioskiem o powołanie, który w ocenie sędziego wizytatora również w pełni

zasługuje na powołanie na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego. Podkreślenia

8

wymaga, że dokonując porównania ocen kwalifikacyjnych kandydatów należy brać

pod uwagę całą ich treść a nie tylko wnioski końcowe, ponieważ sposób

formułowania wniosków przez poszczególnych wizytatorów różni się i wynika z

odmiennych przyzwyczajeń stylistycznych. Krajowa Rada Sądownictwa brała pod

uwagę uzyskane przez kandydatów oceny studiów i egzaminu zawodowego. Z

uwagi na posiadane przez kandydatów wieloletniego doświadczenie zawodowe, nie

był to czynnik różnicujący kandydatów w stopniu decydującym o wyniku konkursu.

Krajową Rada Sądownictwa uwzględniła także poparcie środowiska sędziowskiego

udzielone poszczególnym kandydaturom. Kandydat przedstawiany z wnioskiem o

powołanie, jako jedyny spośród osób biorących obecnie udział w konkursie, został

uznany za bardzo dobrego kandydata przez Kolegium Sądu Apelacyjnego w [….].

Uzyskał także najwyższe poparcie Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Apelacji […].

O przedstawieniu Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej kandydatury M. R.

zadecydował całokształt rozpatrywanych łącznie okoliczności sprawy, w

szczególności duże doświadczenie orzecznicze, pozytywna ocena kwalifikacyjna, z

której wynika, że w pełni zasługuje on na nominację na stanowisko sędziego Sądu

Okręgowego, doświadczenie zdobyte w związku z pełnionymi funkcjami

administracyjnymi w sądownictwie, doświadczenie dydaktyczne, a także bardzo

dobra opinia Kolegium Sądu Apelacyjnego i najwyższe poparcie Zgromadzenia

Ogólnego Sędziów Apelacji […]. Rada rozpatrując ponownie sprawę miała do

obsadzenia tylko jedno wolne stanowisko sędziowskie i musiała dokonać wyboru

najlepszego kandydata, co uczyniła kierując się – rozpatrywanymi łącznie –

materiałami zgromadzonymi w sprawie oraz wskazaniami Sądu Najwyższego

przedstawionymi w powyżej wymienionych wyrokach.

Powyższe okoliczności spowodowały, że w trakcie posiedzenia Krajowej

Rady Sądownictwa w dniu 4 listopada 2015 r. na kandydaturę A. J. nie oddano

głosów „za”, natomiast oddano 3 głosy „przeciw” i 15 głosów „wstrzymujących się”;

na kandydaturę T. K. nie oddano głosów „za”, natomiast oddano 5 głosów „przeciw”

i 13 „wstrzymujących się; na kandydaturę M. R. oddano 18 głosów „za”, przy braku

głosów „przeciw” i „wstrzymujących się”’; na kandydaturę T. S. nie oddano głosów

„za”, natomiast oddano 5 głosów „przeciw” i 13 głosów „wstrzymujących się”; na

kandydaturę P. T. nie oddano głosów „za”, natomiast oddano 2 głosy „przeciw” i 16

9

głosów „wstrzymujących się; na kandydaturę K. W. nie oddano głosów „za”,

natomiast oddano 5 głosów „przeciw” i 13 głosów „wstrzymujących się. W

konsekwencji tego jedynie kandydatura M. R. uzyskała wymaganą bezwzględną

większość głosów.

Odwołanie od powyższej uchwały wniósł T. S. zaskarżając ją w zakresie

przedstawienia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie M. R.

na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego oraz w zakresie nieprzedstawienia

Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej kandydatury odwołującego się z wnioskiem

o powołanie na to stanowisko. Uchwale zarzucono naruszenie: 1/ art. 60

Konstytucji RP i art. 3 ust. 1 pkt. 2 ustawy o KRS, przez ich niewłaściwe

zastosowanie i tym samym pozbawienie prawa dostępu do stanowiska wyższego

rzędu na jednakowych zasadach jak innych sędziów sądów powszechnych i

nieprzedstawienie Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie

sędziego Sądu Rejonowego T. S. na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w

[…] ogłoszone Monitorze Polskim […]; 2/ art. 33 ust. 1 ustawy o KRS, przez brak

wszechstronnego i rzetelnego rozważenia sprawy na podstawie posiadanej

dokumentacji nominacyjnej oraz nie uzupełnienie owej dokumentacji z uwagi na

upływ ważności i aktualności powyżej jednego roku ocen kwalifikacji wizytatorskich

kontrkandydatów (w tym stanowiska Rady z dnia 7 września 2012 r. oraz z dnia 11

października 2013 r.), a nadto niewyjaśnienie przyczyn dalece rozbieżnych ocen i

poparcia Kolegium Sądu Apelacyjnego w sytuacji braku przejrzystych przesłanek i

zastrzeżeń wobec odwołującego się, którego cykl orzeczniczy jest nieustannie

bardzo intensywny i dobrze oceniany; 3/ art. 35 ust. 1 i 2 pkt. 1 i 2 ustawy o KRS,

przez opracowanie listy rekomendowanych kandydatów w nieprawidłowej

kolejności wbrew wskazaniom podniesionym przez ustawodawcę, z

uwzględnieniem obligatoryjnej przesłanki, jak ocena kwalifikacyjna i doświadczenie

zawodowe oraz rekomendacje odwołującego się, które konsekwentnie nie były

brane pod rozwagę, jak również niezasadne eksponowanie opinii Kolegium Sądu

Apelacyjnego, które nie może dokonywać wyboru kandydatów przez skrajne i

niezasadne ich oceny, które niewątpliwie mogą sugerować członkom

Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Apelacji […] preferowanie jednego kandydata, co

skutkuje znaczącą różnicą głosów, które z kolei są podwaliną decyzji Krajowej

10

Rady Sądownictwa wbrew jej stanowisku (między innymi stanowisko Rady z dnia

20 czerwca 2013r.); 4/ art. 42 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 1 ustawy o KRS, przez

doręczenie uzasadnienia o treści wewnętrznie sprzecznej i uniemożliwiającej

skuteczną kontrolę przez Sąd Najwyższy oraz uniemożliwiającej realizację prawa

do odwołania, ponieważ jego brzmienie nie wskazuje realizacji zaleceń Sądu

Najwyższego i pogłębionej analizy kryteriów ustawowych oceny kandydata T. S., a

jedynie ukazuje koncentrację wnioskowania na nie najistotniejszych

okolicznościach, jak głosowania Kolegium i Zgromadzenia kandydata M. R. i

niezasadnym uznaniu wprawdzie już tylko pozytywnej opinii wizytatorskiej, lecz

nadal niezasadnie dominującej na tle kontrkandydata, a nadto zaakcentowaniu w

treści uzasadnienia, jako istotnych, zdolności dydaktycznych kontrkandydata,

podczas gdy dane zawodowe T. S. wskazują, iż rzetelnie zobrazowanie

porównania obu uczestników procesu nominacyjnego, z zaznaczeniem, iż w tym

zakresie SSR T. S. był patronem kontrkandydata i wielu innych oraz charakteryzuje

się o pięć lat dłuższym stażem orzeczniczym zarówno w pierwszej, jak i drugiej

instancji, posiadając jednocześnie rekomendacje pierwszego i ostatniego

wizytatora, i zaakcentowane przez opiniującego znacznego zaangażowania

orzeczniczego, powinno wskazywać na treść uchwały, która przedstawiałaby jego

osobę z wnioskiem o powołanie na stanowisko Sędziego Sądu Okręgowego w […].

Wskazując na powyższe odwołujący się wniósł o uzupełnienie postępowania

nominacyjnego przez przeprowadzenie opinii uzupełniających z uwzględnieniem

pracy i szkoleń za rok 2015, najlepiej przez jednego wizytatora, ponieważ różne

osoby używają odmiennych zwrotów stylistycznych w podobnej sytuacji, które

następnie mogą zostać różnie odebrane; ewentualnie wniósł o uchylenie

zaskarżonej uchwały Krajowej Rady Sądownictwa i przekazanie Radzie sprawy do

ponownego rozpoznania.

W odpowiedziach na odwołanie Przewodniczący Krajowej Rady

Sądownictwa wniósł o oddalenie odwołania w całości jako pozbawionego

uzasadnionych podstaw, a M. R. wniósł o oddalenie odwołania lub o jego

odrzucenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

11

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Inicjując rozważania w przedmiotowej sprawie warto przypomnieć, że

zgodnie z treścią art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o

Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714, dalej ustawa o KRS),

uczestnik postępowania może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu

sprzeczności uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z prawem, o ile odrębne

przepisy nie stanowią inaczej. Wynikające z tego przepisu prawo zaskarżenia

uchwał Rady dotyczy zatem uchwał podejmowanych w sprawach należących do jej

kompetencji, w tym w wymienionych w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o KRS sprawach o

rozpatrzenie i ocenę kandydatów do pełnienia urzędu na stanowiskach sędziów

Sądu Najwyższego oraz stanowiskach sędziowskich w sądach powszechnych,

sądach administracyjnych i sądach wojskowych. W myśl art. 44 ust. 3 ustawy o

KRS, do postępowania przed Sądem Najwyższym w sprawach z odwołań od

uchwał Rady stosuje się przepisy Kodeku postępowania cywilnego o skardze

kasacyjnej, poza przepisem art. 871

k.p.c., ustanawiającym przymus adwokacko –

radcowski w występowaniu przed tymże Sądem. Odesłanie do przepisów Kodeksu

postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej implikuje sposób wyznaczenia granic

rozpoznania przez Sąd Najwyższy sprawy zainicjowanej odwołaniem uczestnika

postępowania. Stosownie do art. 39813

§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje

bowiem skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw, a z

urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania.

Odnośnie do granic zaskarżenia wypada stwierdzić, że odwołanie dotyczy

punktu 1. uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 4 listopada 2015 r.,

zawierającego postanowienie o przedstawieniu Prezydentowi Rzeczypospolitej

Polskiej kandydatury M. R. z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w […] oraz punktu 2. uchwały w zakresie

nieprzedstawienia Prezydentowi RP kandydatury odwołującego się T. S. z tej treści

wnioskiem. Są to jednocześnie granice rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy.

Z kolei podstawę odwołania wypełniają zarzuty naruszenia przepisów art. 60

Konstytucji RP w związku z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustwy o KRS oraz art. 33 ust. 1 i art.

35 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2, art. 42 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 1 ustawy o KRS.

12

Pozostaje zatem rozważyć zasadność tych zarzutów, nie tracąc z pola

widzenia wyznaczonych przez ustawodawcą granic kognicji Sądu Najwyższego w

sprawach z odwołań od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa dotyczących obsady

stanowisk sędziowskich. Trzeba bowiem pamiętać, że ustanowienie trybu

odwoławczego do Sądu Najwyższego od uchwał Rady sprawia, że przedmiot

postępowania w kwestii oceny kandydata i przedstawienia wniosku o jego

powołanie na stanowisko sędziego ma charakter sprawy w rozumieniu art. 45 ust. 1

Konstytucji i jako taka powinna ona podlegać kontroli sądowej w zakresie

właściwym tego rodzaju sprawom, tj. pod kątem legalności i przestrzegania

stosownych procedur prawnych oraz poszanowania praw obywateli, w tym

wynikających z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 60 Konstytucji RP zasad równego dostępu

do służby publicznej, równego traktowania oraz demokratycznego państwa prawa

urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej. Nie można jednak

zapominać, iż w świetle art. 44 ust. 1 ustawy o KRS, kognicja Sądu Najwyższego

do oceny uchwał Krajowej Rady Sądownictwa obejmuje wyłącznie badanie, czy

uchwała nie pozostaje w sprzeczności z prawem. Oznacza to, że Sąd Najwyższy

nie ma kompetencji do merytorycznego rozpatrywania kwalifikacji kandydatów na

stanowisko sędziowskie ani decydowania o tym, który z nich powinien zostać

przedstawiony Prezydentowa Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie

do pełnienia urzędu. Merytoryczna ingerencja Sądu Najwyższego w rozstrzygnięcia

Krajowej Rady Sądownictwa w tej materii byłaby niedopuszczalna, wkraczałaby

bowiem w sferę szczególnego władztwa Rady, wynikającego z samych norm

konstytucyjnych. Art. 179 Konstytucji RP, kreując kompetencję Prezydenta RP do

powoływania sędziów, występowanie z wnioskiem o owo powołanie sytuuje w gestii

Krajowej Rady Sądownictwa. Tryb odwoławczy od uchwał Rady nie ogranicza tej

kompetencji, pozwala jednak na sądową kontrolę sposobu korzystania przez

Krajową Radę Sadownictwa z jej uprawnień w tym zakresie. W praktyce kontrola ta

obejmuje w szczególności badanie, czy Rada przestrzegała w danym

postępowaniu konkursowym jednolitych kryteriów oceny kandydatów oraz procedur

postępowania związanych z tą oceną.

Wracając na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że niesłuszny jest

zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przez Radę w trakcie ponownego

13

rozpoznawania sprawy art. 33 ust. 1 ustawy o KRS. Powołany przepis zobowiązuje

Krajową Radę Sądownictwa, aby przed podjęciem uchwały w indywidualnych

sprawach należących do jej kompetencji, wszechstronnie rozważyła sprawę, na

podstawie udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania

lub innych osób, jeśli zostały złożone. Naruszenie tego przepisu może zatem

polegać na pominięciu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności

wynikających z owej dokumentacji lub wyjaśnień, albo dokonaniu ustaleń

sprzecznych z tymże materiałem. Sposób rozważenia przez Radę sprawy powinien

zaś znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia podjętej uchwały, które ma

umożliwić uczestnikom postępowania zapoznanie się z motywami, które legły u

podstaw podjętej uchwały, a Sądowi Najwyższemu – jej instancyjną kontrolę.

Z wyjaśnianiem owych motywów wiąże się zaś kwestia właściwego stosowania art.

42 ust. 1 ustawy o KRS. Przepis ten stanowi, że uchwały Rady w sprawach

indywidualnych wymagają uzasadnienia, nie określa natomiast wymaganej jego

treści. Oczywiste jest, że pisemne motywy uchwały nie mogą być powtórzeniem

całego zgromadzonego materiału sprawy. Trzeba więc kierować się w tym zakresie

zdrowym rozsądkiem, mając w szczególności na uwadze funkcje i cele

uzasadnienia. Wbrew zarzutom odwołującego się, uzasadnienie zaskarżonej

uchwały pozwala na prześledzenie toku wyłaniania przez Radę zwycięzcy konkursu

i poznanie argumentów, które zaważyły na dokonanym wyborze, a będących

wynikiem szczegółowego rozważenia materiału sprawy.

Co do kryteriów wyboru kandydata na stanowisko sędziego wymienionych w

art. 35 ust. 2 ustawy o KRS, godzi się podkreślić, że ów katalog adresowany jest w

pierwszej kolejności do Zespołu członków Rady przy sporządzaniu listy

rekomendowanych kandydatów, jednak to nie Zespół członków Rady a Krajowa

Rada Sądownictwa wyłania zwycięzcę konkursu i przedstawia Prezydentowi RP z

wnioskiem o powołanie na wolne stanowisko sędziowskie. Lista rekomendacyjna

ma zaś ułatwić Radzie ów wybór, lecz nie jest dlań wiążąca. Stąd też podstawę

odwołania od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa nie mogą wypełniać zarzuty

dotyczące sposobu sporządzenia przez Zespół członków Rady listy

rekomendacyjnej.

14

Sam zaś katalog kryteriów wyboru kandydata na stanowisko sędziowskie

zawarty w art. 35 ustawy o KRS nie ma wyczerpującego charakteru i – poza

wyeksponowaniem kwalifikacji kandydatów - nie hierarchizuje przymiotów, jakimi

powinna odznaczać się osoba ubiegająca się o to stanowisko. Odnośnie do

samych kwalifikacji kandydatów na wolne stanowisko sędziowskie, o jakich mowa

w art. 35 ust. 2 ustawy o KRS, trzeba pamiętać, że przepis nie precyzuje tego

pojęcia. Z pewnością kwalifikacji nie można utożsamiać tylko z wymaganiami

stawianymi kandydatom w przepisach ustaw regulujących ustrój sądów

powszechnych czy sądów administracyjnych, gdyż te wyznaczają minimum

standardów dla osoby ubiegającej się o stanowisko sędziego. Chodzi raczej o

uwzględnienie w ocenie kandydatów - poza owym ustawowym minimum –

dodatkowych elementów składających się na teoretyczne i praktyczne umiejętności

potrzebne do wykonywania tego zawodu, jak wyniki ukończenia studiów i egzaminu

sędziowskiego, uzyskane stopnie naukowe, ukończone studia podyplomowe i

szkolenia, reprezentowana w toku wykonywania dotychczasowej pracy i

analizowana przez sędziów wizytatorów oraz przełożonych wiedza prawnicza, itp.

Aktualny pozostaje przy tym ukształtowany na podstawie przepisów dawnej ustawy

o KRS z dnia 27 lipca 2001r. pogląd judykatury, w myśl którego w przypadku

ubiegania się kilku osób o jedno stanowisko sędziowskie wskazane jest wyjaśnienie

w uzasadnieniu uchwały sytuacji poszczególnych kandydatów w aspekcie

zastosowanych przez Radę kryteriów oceny. Zakres rozważań dotyczących

poszczególnych kandydatów może być zróżnicowany w zależności od potrzeb. Nie

jest przy tym konieczne uszeregowanie kandydatów w oparciu o każde z przyjętych

kryteriów oceny. Decyduje ocena całościowa, wynikająca z łącznego zastosowania

tych przesłanek. Jeśli jednak wyboru dokonano pomiędzy uczestnikami

postępowania o zbliżonych predyspozycjach do powołania na wolne stanowisko

sędziowskie, należy wyjaśnić motywy, jakie zadecydowały o wyniku konkursu

(wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2009r., III KRS 13/09, ZNSA

2011, nr 1, poz. 93; z dnia 14 stycznia 2010r., III KRS 24/09, LEX nr 737271 i z

dnia 17 sierpnia 2010r., III KRS 10/10, LEX nr 678015).

W rozpoznawanej sprawie Krajowa Rada Sądownictwa dysponowała

obszernym materiałem dowodowym dotyczącym wszystkich uczestników

15

postępowania biorących udział w konkursie na wolne stanowisko sędziego sądu

Okręgowego. Chybiony jest przy tym zarzut odwołującego się odnośnie do

nieaktualności tego materiału na skutek upływu ponad roku czasu od

przedstawienia ocen kwalifikacyjnych kandydatów po raz pierwszy na posiedzeniu

kolegium Sądu Apelacyjnego w […]. Skarżący nawiązuje w tej materii do stanowisk

Rady z dnia 7 września 2012 r. oraz z dnia 11 października 2013 r., w których

stwierdzono, że oceny kwalifikacyjne kandydatów sporządzane na potrzeby

danego postępowania nominacyjnego mogą być następnie wykorzystywane w

innych postępowaniach nominacyjnych przez okres jednego roku, licząc od dnia, w

którym zostały po raz pierwszy wykorzystane na posiedzeniu Kolegium Sądu. W

niniejszej sprawie nie mamy jednak do czynienia z przypadkiem wykorzystania

ocen kwalifikacyjnych kandydatów w innych procedurach konkursowych, ale z

ponowną analizą tych ocen w tej samej procedurze dotyczącej obsady wolnego

stanowiska sędziowskiego, dokonywaną po uchyleniu przez Sąd Najwyższy

poprzedniej uchwały Krajowej Rady Sądownictwa. Wspomniane oceny nie utraciły

zatem waloru aktualności.

Wbrew twierdzeniom odwołującego się, zgromadzony materiał został

wnikliwie rozważony przez Radę, czemu dała ona wyraz w obszernym

uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Oczywiste jest, że do uzasadnienia tego nie

można transponować całej dokumentacji dotyczącej każdego z uczestników

postępowania. Szczegółowy opis kwalifikacji zawodowych i przebiegu pracy

kandydatów oraz uzyskanych przez nich opinii, zawarty w motywach przedmiotowej

uchwały, wskazuje jednak, że Rada miała na uwadze cały zebrany materiał

dowodowy i na jego podstawie wyłoniła zwycięzcę konkursu, kierując się

ustawowymi kryteriami wyboru wskazanymi w tymże uzasadnieniu. W sytuacji, gdy

z punktu widzenia danego kryterium ocena uczestników postępowania była

podobna, Rada wyjaśniła, jakie dodatkowe elementy zadecydowały o daniu

prymatu wybranemu kandydatowi. Tak też się stało w przypadku akcentowanego

przez skarżącego jego stażu orzeczniczego. Rada przyznała, że spośród

uczestników postępowania skarżący legitymuje się najdłuższym okresem pracy

orzeczniczej, jednak jego kwalifikacje zawodowe zostały ocenione niżej niż

kontrkandydata, a wizytator w swojej opinii zwrócił uwagę na nieprawidłowości w

16

zakresie sprawności prowadzonych przez odwołującego się postępowań sądowych

oraz sposobie sporządzania uzasadnień wyroków. Nie można zatem czynić Radzie

zarzutu z powodu przedłożenia kryterium kwalifikacji zawodowych nad kryterium

długości staży orzeczniczego. Nie można też zgodzić się z tezą skarżącego o

kierowaniu się przez Radę przy wyłanianiu zwycięzcy konkursu wyłącznie

przesłanką poparcia środowiska sędziowskiego. W uzasadnieniu uchwały

podkreślono bowiem, że decydujące znaczenie dla końcowego wyniku

postępowania zakończonego zaskarżoną uchwałą miały oceny kwalifikacyjne oraz

doświadczenie zawodowe jego uczestników. Treść uzasadnienia uchwały,

zawierająca analizę poszczególnych kandydatur z punktu widzenia tychże

czynników, potwierdza zaś prawdziwość deklaracji Rady co do zastosowania tych

właśnie kryteriów wyboru. Słusznie jednak nie zbagatelizowano opinii samorządu

sędziowskiego. Jednym z ustawowych elementów oceny kandydatów na

stanowisko sędziego jest bowiem poparcie organów samorządu sędziowskiego,

skoro procedura konkursowa jest wieloetapowa i toczy się z udziałem tych

organów. Mimo, że wyniki głosowania na kolegium i zgromadzeniu ogólnym

sędziów właściwego sądu nie wiążą Krajowej Rady Sądownictwa w ocenie

kandydata, to jednak są one istotne z punktu widzenia art. 35 ust. 2 ustawy o KRS i

dlatego Rada powinna umotywować swój wybór, gdyby dotyczył on osoby, która

uzyskała mniejsze od kontrkandydatów poparcie środowiska zawodowego (wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2010r., III KRS 24/09, LEX nr 737271).

Uzasadnienie odwołania od zaskarżonej uchwały w dużej mierze sprowadza

się do polemiki z samą oceną kwalifikacyjną odwołującego się oraz jego

kontrkandydata. Tymczasem – jak wskazano wyżej – rolą Sądu Najwyższego

rozpoznającego odwołania od tej treści uchwał Rady jest badanie, czy uchwały nie

pozostają w sprzeczności z prawem. Sąd Najwyższy nie ma natomiast kompetencji

do merytorycznego rozpatrywania kwalifikacji kandydatów na stanowisko

sędziowskie ani decydowania o tym, który z nich powinien zostać przedstawiony

Prezydentowa Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia

urzędu. Tym bardziej kompetencji takich nie mają sami uczestnicy postępowania

konkursowego.

17

Konkludując: zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały ocena

kandydatur na wolne stanowisko sędziego w Sądzie Okręgowym w […] jest

wynikiem wszechstronnego rozważenia przez Krajową Radę Sądownictwa

wszystkich aspektów sprawy oraz zastosowania jednakowych dla uczestników

postępowania i zarazem dozwolonych przepisami prawa kryteriów wyboru. Nie

można więc przypisać jej cech dowolności. Czyni to bezzasadnym zarzut

odwołującego się dotyczący naruszenia w niniejszej procedurze konkursowej

zarówno przepisów ustawy o KRS , jak i art. 60 Konstytucji RP i wyklucza dalszą

ingerencję Sądu Najwyższego w dokonany przez Radę wybór zwycięzcy konkursu.

Wobec bezzasadności podstaw i zarzutów odwołania od uchwały Krajowej

Rady Sądownictwa, Sąd Najwyższy orzekł o jego oddaleniu z mocy art. 398¹⁴ k.p.c.

w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS.

kc