WO 5/16

Sygn. akt: WO 5/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 kwietnia 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Wiesław Błuś (przewodniczący)

SSN Marek Pietruszyński (sprawozdawca)

SSN Andrzej Tomczyk

w sprawie T. B. skazanego z art. 304 § 3 k.k. z 1969 r., po rozpoznaniu w Izbie

Wojskowej na posiedzeniu w dniu 21 kwietnia 2016 r. wniosku prokuratora

Naczelnej Prokuratury Wojskowej o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgu Wojskowego w W. z dnia 5 kwietnia 1982 r.

1) wznawia postępowanie w sprawie T. B. zakończone

prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgu Wojskowego w W. z dnia

5 kwietnia 1982 r. ;

2) uchyla prawomocny wyrok i umarza postępowanie w

sprawie;

3) kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

2

Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgu Wojskowego w W. (sygn. akt:

SoW …/82) z dnia 5 kwietnia 1982 r., wydanym w postępowaniu doraźnym, T. B.

został skazany za przestępstwo określone w art. 304 § 3 i 2 k.k. z 1969 r.,

polegające na tym, że „w dniu 14 lutego 1982 r. w U.., działając w celu trwałego

uchylania się od służby w zmilitaryzowanym Przedsiębiorstwie Energomontażowym

Przemysłu Węglowego w C., bez wymaganego zezwolenia przekroczył granicę

państwową z PRL do CSRS z zamiarem przedostania się do USA”.

Za tak opisane i zakwalifikowane przestępstwo na podstawie art. 304 § 3 k.k.

z 1969 r. przy zastosowaniu art. 4 ust. 1 i 4 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o

postępowaniach szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie

obowiązywania stanu wojennego (Dz. U. Nr 29, poz. 156) wymierzono mu kary: 3

lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz pozbawienia praw publicznych na okres

2 lat.

W dniu 24 marca 2016 r. do Sądu Najwyższego - Izby Wojskowej wpłynął

wniosek prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej o wznowienie postępowania

zakończonego wskazanym wyrokiem.

We wniosku, powołując się na treść art. 540 § 2 k.p.k., zawarto żądanie

wznowienia postępowania w opisanej sprawie, uchylenia prawomocnego wyroku

oraz umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że żądanie wznowienia postępowania

w sprawie T. B. jest uzasadnione treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia

16 marca 2011 r. (sygn. akt: K 35/08), w którym Trybunał Konstytucyjny uznał za

niezgodny z Konstytucją, m.in. dekret z 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach

szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie obowiązywania

stanu wojennego, zawierający szereg przepisów proceduralnych i materialnych

naruszających konstytucyjne prawa i wolności obywateli przez: wprowadzenie

trybu doraźnego, obligatoryjności stosowania tymczasowego aresztowania,

pozbawienie prawa do zaskarżenia wyroku w drodze zwykłych środków

odwoławczych, zaostrzenie kar wymierzanych w postępowaniach karnych oraz

ustanowienie obowiązku orzekania kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych.

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2011 r. (sygn. K 35/08)

umorzył postępowanie w zakresie badania zgodności uchwały Rady Państwa z

dnia 12 grudnia 1981 r. w sprawie wprowadzenia stanu wojennego ze względu na

bezpieczeństwo państwa (Dz. U. Nr 29, poz. 155) z art. 7 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 8 ust. 2 i 3 oraz art. 31 ust. 1 Konstytucji

PRL ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Postanowieniami tej

uchwały rozszerzono stosowanie w czasie obowiązywania stanu wojennego

odpowiednich przepisów działu X rozdziału 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o

powszechnym obowiązku obrony PRL (w brzmieniu opublikowanym w Dz. U z

1979r., Nr 18, poz. 111) w zakresie odpowiedzialności karnej, w tym przepisu art.

234 stanowiącego, że osoby pełniące służbę w obronie cywilnej lub w jednostkach

zmilitaryzowanych albo do niej powołane ponoszą odpowiedzialność karną za

przestępstwa popełnione w związku z tą służbą według przepisów odnoszących się

do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej. W ten sposób ustalona została podstawa

odpowiedzialności karnej górnika – pracownika Przedsiębiorstwa Przemysłu

Węglowego za porzucenie pracy i nielegalne przekroczenie granicy PRL jak za

dezercję z zamiarem ucieczki za granicę.

Przedstawione rozważania wskazują, że podstawa skazania T. B. - art. 304

§ 3 k.k. nie była objęta omawianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Takie

stanowisko zostało również zaprezentowane w uzasadnieniu wniosku o wznowienie

postępowania. Jednocześnie jednak należało podnieść, że Sąd pierwszej instancji

orzekając w sprawie T. B. wskazał jako podstawę wymiaru kary zasadniczej, jak i

kary dodatkowej, przepisy dekretu uznanego za niezgodny z Konstytucją. W tej

sytuacji należało uznać, że podstawa prawna wniosku o wznowienie postępowania

została właściwie określona. Tym samym zaistniały przesłanki umożliwiające

uznanie, że wskazane we wniosku orzeczenie zostało wydane na podstawie

przepisu prawnego uznanego za niezgodny z Konstytucją, co obligowało Sąd

Najwyższy do wznowienia postępowania, uchylenia prawomocnego wyroku i

umorzenia postępowania karnego na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.

Z tych względów orzeczono jak na wstępie.

4

kc