SNO 8/16

Sygn. akt SNO 8/16

UCHWAŁA

Dnia 20 kwietnia 2016 r.

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie:

SSN Jan Bogdan Rychlicki (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Hajn

Protokolant Katarzyna Wojnicka

w sprawie R. B.

sędziego Sądu Rejonowego w stanie spoczynku

po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 20 kwietnia 2016 r.,

zażalenia, wniesionego przez sędziego

na uchwałę Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego

z dnia 28 grudnia 2015 r., w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do

odpowiedzialności karnej

utrzymuje w mocy zaskarżoną uchwałę.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny w dniu 28 grudnia 2015 r. podjął na

podstawie art. 80 § 2c ustawą z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. nr 48, poz. 1070 ze zm., dalej „p.u.s.p.”) uchwałę, w

której zezwolił na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej R. B. – sędziego

Sądu Rejonowego w stanie spoczynku, w zakresie wniosku Prokuratora

Rejonowego (sygn. 4 Ds …/14), tj. opisanego w tym wniosku podejrzenia

popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. i art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 233 §

1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Uchwała ta zapadła w wyniku

2

wniosku złożonego przez prokuratora Prokuratury Rejonowej z dnia 17 grudnia

2015 r. o uchylenie immunitetu sędziego jako osoby podejrzanej o to, że w

okresie od 8 czerwca 2014 r. do 22 sierpnia 2014 r. w […], działając z góry

powziętym zamiarem, w warunkach czynu ciągłego, przekroczył swoje

uprawnienia w ten sposób, że będąc sędzią Sądu Rejonowego, prowadząc

postępowanie o sygn. akt […] zainicjował spotkania z reprezentującą

małoletnią powódkę L. K. jej matką M. K., podczas których nakłaniał ją do

składania fałszywych zeznań odnośnie do wysokości ponoszonych przez nią

kosztów związanych z utrzymaniem dziecka, instruując, jakich informacji ma

udzielać podczas rozprawy sądowej oraz zapewnił ją o wydaniu dla niej

korzystnego rozstrzygnięcia, działając tym samym na szkodę interesu

publicznego, tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. i art. 18 § 2 k.k. w zw. z art.

233 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.

Motywując podjętą uchwałę Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny

wyjaśnił, że przedstawione w dotychczasowym postępowaniu dowody dają

podstawę do stwierdzenia, że zachodzi dostateczne uzasadnione podejrzenie

popełnienia przestępstwa w rozumieniu art. 80 § 2c p.u.s.p., przy czym opisane

we wniosku prokuratora przestępstwo może być przypisane sędziemu. Są to

przede wszystkim dowody w postaci nagrania rozmów sędziego z M. K.,

zeznania świadków, protokołów oględzin załączonych do akt spawy płyt

DVD+R, opinii biegłego z zakresu urządzeń elektronicznych, akt postępowania

o sygn. […] i […] i opinii biegłego z zakresu fonoskopii.

W zażaleniu sędzia R. B. kwestionował zasadność zaskarżonej uchwały

z dnia 28 grudnia 2015 r. i wnosił o jej uchylenie. Wyjaśnił, że w czasie kilku

spotkań z M. K. udzielał jej jedynie podstawowych informacji dotyczących

możliwości zainicjowania i przebiegu postępowania o podwyższenie alimentów

na rzecz jej małoletniego dziecka. Nie były to jednak informacje zmierzające do

instruowania matki dziecka o treści oświadczeń, które miała ona składać na

rozprawie sądowej. Twierdził ponadto, że nie nakłaniał w żaden sposób tej

osoby do mówienia nieprawdy w toku rozprawy co do zakresu kosztów

ponoszonych przez nią na utrzymanie małoletniej powódki. Chodziło tu tylko o

3

zwykłe informacje (pouczenie) w zakresie formułowania wysokości świadczeń

alimentacyjnych.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 80 § 2c p.u.s.p., sąd dyscyplinarny wydaje uchwałę

zezwalającą na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, jeżeli

zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa.

Przepis ten wyznacza przedmiot i cel postępowania zmierzającego do wydania

wspomnianej ustawy. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny trafnie stwierdził, że

do wydanie takiej uchwały nie jest wymagana pewność popełnienie

przestępstwa, ani nawet wysokie prawdopodobieństwo jego popełnienia.

Wystarczy zatem dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia

przestępstwa. Ocenę taką można uzyskać po przeprowadzeniu odpowiedniego

postępowania dowodowego, przy czym powinno ono odnosić się do

zindywidualizowanego przestępstwa wskazanego we wniosku o uchylenie

immunitetu sędziego.

Należy stwierdzić, że takie odpowiednie, szerokie postępowanie

dowodowe zostało przeprowadzone przed podjęciem zaskarżonej uchwały.

Wskazane w uzasadnieniu uchwały środki dowodowe w pełni usprawiedliwiają

ocenę, że sędzia R. B. wyraźnie instruował (i to bardzo szczegółowo)

przedstawicielkę ustawową małoletniej powódki co do treści oświadczeń, które

miały być przez nią składane na rozprawie. W instrukcjach takich znajdowały

się także elementy sugerowania składania na rozprawie oświadczeń

nieprawdziwych przez tę przedstawicielkę. Sędzia ponadto obiecywał

korzystne rozstrzygnięcie dla niej i małoletniej córki, wymagał też całkowitej

dyskrecji obejmującej treści odbytych rozmów. Należy przy tym zaznaczyć, że

wspomniane instruowanie, sugerowane oświadczeń o określonej treści w toku

przyszłej rozprawy i obiecywanie korzystnego rozstrzygnięcia odnosiło się do

zindywidualizowanego, toczącego się już postepowania sądowego, którego

prowadził sam sędzia. Co więcej, działanie takie nie było jednorazowe, sędzia

podejmował je w toku kilku spotkań z przedstawicielką małoletniej powódki,

inicjowanych także przez niego samego. Udokumentowane one zostały przede

wszystkim zapisem nagrania fonicznego i fotograficznego kilku dłuższych

4

rozmów sędziego z M. K., odbytych w czasie spotkań tych osób. Zapisy te

świadczą o tym, że nie ma zasadniczo wątpliwości co do charakteru

udzielanych M. K. informacji przez sędziego i jego intencji.

Należy stwierdzić, że sędzia R. B. nie kwestionuje w zażaleniu zakresu

przeprowadzonego postępowania dowodowego służącego weryfikacji oceny,

czy zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa

w wznowieniu art. 80 § 2c p.u.s.p. Nie podważa też znaczenia odpowiednich

środków dowodowych służących takiej ocenie, w tym wspomnianego w

uzasadnieniu uchwały zapisu fonograficznego i fotograficznego rozmów z M. K.

Nie wskazuje m. in. na wadliwą identyfikację osób objętych takim zapisem, a

wspomina tylko o braku jego zgody na nagrania i ich wyraźny cel medialny z

racji miejsca zatrudnienia M. K. Tymczasem w świetle treści takiego zapisu nie

da się utrzymać stanowiska skarżącego, prezentowanego w zażaleniu, że

informacje udzielone M. K. stanowią zwykłe, ogólne informacje i pouczenia (a

więc informacje neutralne) dotyczące przebiegu przyszłych rozpraw i były

pozbawione zupełnie elementu szczegółowych instrukcji, sugestii składania

oświadczeń o określonej treści i przyrzekania korzystnego rozstrzygnięcia

sprawy. Co więcej zebrany materiał dowodowy nie usprawiedliwia jednak

twierdzenia skarżącego w ostatnim fragmencie zażalenia, gdy dostrzega on

wadliwość swojego zachowania się i uchybienie godności urzędu sędziego

jedynie w spotkaniu z M. K. poza gmachem Sądu i podjęcia z nią rozmowy

dotyczącej postępowania alimentacyjnego jej córki.

Z przedstawionych względów nie było podstaw do kwestionowania

zaskarżonej uchwały, która zezwala na pociągnięcie do odpowiedzialności

karnej sędziego w związku z tym, że istnieją dostatecznie uzasadnione

podejrzenia popełnienia przez niego przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. i art. 18 §

2 k.c. w zw. z art. 233 § 1 k.c. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Sąd

Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny utrzymał zatem zaskarżoną uchwałę w mocy.

eb