IV KO 29/16

Sygn. akt IV KO 29/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 maja 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tomasz Grzegorczyk (przewodniczący)

SSN Jarosław Matras

SSN Dariusz Świecki (sprawozdawca)

Protokolant Anna Kowal

w sprawie P. C.

w kwestii wyroku łącznego

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 542 § 3 k.p.k.

w dniu 25 maja 2016 r.,

z urzędu w przedmiocie rozważenia zaistnienia podstaw do wznowienia

postępowania zakończonego prawomocnym

wyrokiem Sądu Apelacyjnego

z dnia 27 marca 2012 r., zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w T.

z dnia 28 grudnia 2011 r.,

1. wznawia postępowanie w przedmiocie wydania wyroku

łącznego w zakresie dotyczącym objęcia tym wyrokiem kar

wymierzonych wyrokami skazującymi Sądu Rejonowego w T. z

dnia 15 października 2002 r., i wyroku Sądu Okręgowego w T. z

dnia 2 lipca 2003 r., - pkt II.1. wyroku Sądu Apelacyjnego,

2

2. na podstawie art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. uchyla rozstrzygnięcie

zawarte w pkt II.1. wyroku Sądu Apelacyjnego i postępowanie w

tym zakresie umarza,

3. wydatkami obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Pismem z dnia 11 kwietnia 2016 r., Zastępca Przewodniczącego

Wydziału Sądu Apelacyjnego w […] zwrócił się o rozważenie przez Sąd

Najwyższy potrzeby wznowienia z urzędu postępowania w sprawie

zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt

II AKa …/12, zmieniającego wyrok łączny Sądu Okręgowego w T. z dnia 28

grudnia 2011 r., sygn. akt II K …/11 w punkcie II.l. a i b, a to wobec

możliwości wystąpienia w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej

przewidzianej w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.

Wyrokiem łącznym z dnia 28 grudnia 2011 r., sygn. akt II K …/11, Sąd

Okręgowy w T.:

I. rozwiązał kary łączne orzeczone wobec skazanego P.C. wyrokami Sądu

Okręgowego w T.: z dnia 24 czerwca 2010 r., w sprawie II K …/10 i z dnia 5

października 2011 r., w sprawie II K …/11;

II. orzekł wobec tegoż skazanego we wskazanych powyżej sprawach łączną

karę pozbawienia wolności w wymiarze 4 lat i łączną karę grzywny w

wymiarze 170 stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki dziennej

na kwotę 10 złotych;

III. zaliczył skazanemu P. C. na poczet kary łącznej pozbawienia wolności

okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie II K …/10 Sądu

Okręgowego w T. od dnia 4 października 2009 r. do dnia 15 grudnia 2009 r.;

IV. przyjął, że w pozostałym zakresie wyroki objęte wyrokiem łącznym

podlegają odrębnemu wykonaniu;

3

V. umorzył postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego

obejmującego wyroki w sprawach:

1. II K …/98 Sądu Rejonowego w T.,

2. II K …/00 Sądu Rejonowego w T.,

3. II K ../02 Sądu Rejonowego w T.,

4. II K …/03 Sądu Okręgowego w T.,

5. III K ../07 Sądu Rejonowego w W.,

6. II K …/11 Sądu Rejonowego w T.;

i w tym zakresie kosztami procesu obciążył Skarb Państwa.

Od tego wyroku łącznego apelację wywiódł obrońca skazanego. Po

rozpoznaniu tegoż środka odwoławczego, Sąd Apelacyjny, wyrokiem z dnia

27 marca 2012 r., sygn. akt II AKa …/12, między innymi:

I. zmienił pkt I. zaskarżonego wyroku w ten sposób, że rozwiązał kary

łączne wymierzone skazanemu wyrokami:

1. Sądu Rejonowego z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt II K …/02,

2. Sądu Okręgowego z dnia 2 lipca 2003 r., sygn. akt II K …/03,

3. Sądu Okręgowego z dnia 24 czerwca 2010 r., sygn. akt II K …/10,

4. Sądu Okręgowego z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt II K …/11,

II. zmienił pkt II. zaskarżonego wyroku w ten sposób, że:

1. w miejsce wymierzonych skazanemu wyrokami:

a) Sądu Rejonowego z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt II K …/02,

b) Sądu Okręgowego z dnia 2 lipca 2003 r., sygn. akt II K …/03,

4

jednostkowych kar pozbawienia wolności, wymierzył skazanemu łączną

karę 3 lat pozbawienia wolności,

2. w miejsce wymierzonych skazanemu wyrokami:

a) Sądu Okręgowego z dnia 24 czerwca 2010 r., sygn. akt II K …/10,

jednostkowych kar pozbawienia wolności i grzywny,

b) Sądu Okręgowego z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt II K

…/11, jednostkowej kary 3 lat pozbawienia wolności orzeczonej za

przestępstwo z art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o

przeciwdziałaniu narkomanii, przy zastosowaniu art. 91 § 1 k.k. i

kary grzywny,

wymierzył skazanemu łączną karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia

wolności i łączną karę grzywny w wymiarze 170 stawek dziennych,

określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 złotych, a

karę 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczoną tym wyrokiem za

przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. pozostawił odrębnemu wykonaniu,

III. zmienił pkt V. zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w pozostałym

zakresie umorzył postępowanie w przedmiocie wydania wyroku

łącznego,

IV. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W rozpoznawanej sprawie wystąpiło uchybienie z art. 439 § 1 pkt 8

k.p.k. stanowiące podstawę do wznowienia postępowania z urzędu. Stwierdzić

bowiem trzeba, że kary jednostkowe wymierzone skazanemu wyrokami Sądu

Rejonowego w T. z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt II K …/02 i Sądu

Okręgowego w T. z dnia 2 lipca 2003 r., sygn. akt II K …/03, których dotyczy

pkt II.1. lit. a i b wskazanego wyroku Sądu Apelacyjnego, były już uprzednio

5

połączone. Sąd Okręgowy w T., wyrokiem łącznym z dnia 28 kwietnia 2004 r.,

sygn. akt II K …/04, orzeczone wobec skazanego P. C. w sprawach Sądu

Rejonowego w T. z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt II K …/02 oraz

Sądu Okręgowego w T. z dnia 2 lipca 2003 r., sygn. akt II K …/03,

jednostkowe kary pozbawienia wolności połączył i orzekł karę łączną 3 lat

pozbawienia wolności. Wyrok ten stał się prawomocny w dniu 12 sierpnia

2004 r.

W powyżej przedstawionych realiach nie budzi zatem wątpliwości, że

wobec P. C. zapadły dwa prawomocne wyroki łączne, w których węzłem kary

łącznej objęto tylko te same skazania. W konsekwencji należy stwierdzić, że

drugi z tych wyroków, a więc wyrok Sądu Apelacyjnego w jego pkt II.1 a i b,

w omawianym zakresie dotknięty jest tzw. bezwzględną przyczyną

odwoławczą przewidzianą w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., określaną jako powaga

rzeczy osądzonej. Jak zasadnie wskazuje się przy tym w orzecznictwie Sądu

Najwyższego, tego stanu prawnego nie mogła zmienić dyspozycja art. 575 § 1

k.p.k., przewidującego, że jeżeli po wydaniu wyroku łącznego zachodzi

potrzeba wydania nowego wyroku łącznego, z chwilą jego wydania poprzedni

wyrok łączny traci moc. W omawianej sytuacji nie zachodziła bowiem żadna

potrzeba wydania nowego wyroku łącznego obejmującego te skazania (zob.

np. wyrok SN z dnia 9 września 2010 r., III KO 80/09, LEX nr 843498).

Stosownie zaś do art. 542 § 3 k.p.k. postępowanie wznawia się z urzędu

w razie ujawnienia jednego z uchybień przewidzianych w art. 439 § 1 k.p.k.,

nie zaś na wniosek strony. Takie stanowisko od dawna dominuje w

orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. np. uchwałę SN z dnia 24 maja 2005 r.,

I KZP 5/05, LEX nr 148682). W sprawie niniejszej ponowne orzeczenie o

połączeniu kar wymierzonych skazanemu za przestępstwa związane już

węzłem kary łącznej w poprzednim, prawomocnym wyroku jest zatem

6

orzeczeniem „w tym samym przedmiocie”, w oczywisty sposób wpływającym

na sytuację prawną tego skazanego, która została już przecież w ostateczny

sposób ukształtowana („prawomocnie zakończona”), a którego to stanu rzeczy,

także w odniesieniu do postępowania w przedmiocie wydania wyroku

łącznego, dotyczy art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.

Na marginesie należy zauważyć, że kara łączna orzeczona przywołanym

wcześniej wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego z dnia 28 kwietnia 2004 r.

została wprowadzona do wykonania. Karę tę skazany odbywał w okresie od 22

marca 2005 r. do dnia 20 października 2005 r., kiedy to został warunkowo

przedterminowo zwolniony z odbycia reszty kary. Na poczet tej kary zaliczono

przy tym skazanemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od

dnia 16 kwietnia 2002 r. do dnia 22 września 2003 r. Warunkowego

zwolnienia nie odwołano.

O wydatkach niniejszego postępowania orzeczono na podstawie art. 638

k.p.k.

Mając to wszystko na względzie, orzeczono jak na wstępie.