IV KK 257/14

Sygn. akt IV KK 257/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 listopada 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący)

SSN Józef Dołhy (sprawozdawca)

SSA del. do SN Krzysztof Eichstaedt

Protokolant Dorota Szczerbiak

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Krzysztofa Parchimowicza

w sprawie E. K.

oskarżonego z art. 152 § 2 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 20 listopada 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez prokuratora na niekorzyść

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 22 kwietnia 2014 r.,

zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w K.

z dnia 27 listopada 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.

UZASADNIENIE

Akt oskarżenia zarzucał E. K. popełnienie przestępstwa z art. 152 § 2 k.k.,

polegającego na tym, że „w okresie od 20-23 marca 2012 r. w K. udzielił M. Ł.

2

pomocy w przerwaniu ciąży z naruszeniem ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o

planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności

przerwania ciąży poprzez przekazanie numeru telefonu kontaktowego do ośrodka

poza granicami kraju zajmującego się wykonywaniem aborcji i zapewnienie o

możliwości osobistego transportu do tego miejsca, a ponadto nakłaniał w tym

czasie M. Ł. do przerwania ciąży z naruszeniem przepisów w/w ustawy”.

Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 27 listopada 2013 r., uznał

oskarżonego E.K. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z tym, że,

przyjął, iż oskarżony „w okresie od dnia 20 do dnia 23 marca 2012 r. w K. udzielił

M. Ł. pomocy w przerwaniu ciąży z naruszeniem ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o

planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności

przerwania ciąży, poprzez przekazanie numeru telefonu kontaktowego do ośrodka

poza granicami kraju zajmującego się wykonywaniem aborcji i zapewnienie o

możliwości osobistego transportu do tego miejsca, a ponadto nakłaniał w tym

czasie M. Ł. do przerwania ciąży z naruszeniem przepisów w/w ustawy” tj.

przestępstwa z art. 152 § 2 k.k., i za to wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia

wolności, której wykonanie - na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 1 pkt 1 k.k. –

warunkowo zawiesił na okres próby 3 lat; na podstawie art. 71 §1 k.k. wymierzył

grzywnę w wysokości 100 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na

kwotę 20 zł; nadto orzekł środki karne z art. 46 § 1 k.k. i art. 44 § 2 k.k.

Od tego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego zarzucając

naruszenie prawa materialnego – art. 152 § 2 k.k., art. 30 k.k.; obrazę prawa

procesowego – art. 424 § 1 pkt 2, art. 425 § 1 w zw. z art. 6 k.p.k., art. 7 w zw. z art.

4 k.p.k. oraz błąd w ustaleniach faktycznych.

Sąd Apelacyjny, wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2014 r. zmienił zaskarżony

wyrok w ten sposób, że na podstawie art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 2

k.p.k. uniewinnił oskarżonego E. K. od zarzuconego mu czynu.

Powyższy wyrok zaskarżył kasacją na niekorzyść oskarżonego prokurator

Prokuratury Apelacyjnej. Skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa karnego

materialnego, a to art. 152 § 2 k.k. poprzez wyrażenie błędnego poglądu prawnego,

iż oskarżony E. K. swym działaniem nie wyczerpał znamion zarzucanego mu

przestępstwa: nakłaniania M. Ł. i pomocnictwa do przerwania ciąży wbrew

3

przepisom ustawy, gdyż zabieg aborcji miał być wykonany na terenie Słowacji t.j.

poza terytorium Polski, gdzie nie mają zastosowania polskie „przepisy ustawy”, o

których mowa w dyspozycji art. 152 § 2 t.j. ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o

planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności

przerwania ciąży (Dz. U. Nr 17 poz. 78, z późniejszymi zmianami), która nie jest

ustawą „karną” co powoduje, że brak jest podstaw prawnych by rozciągnąć moc

wiążącą wskazanej ustawy na zabiegi przerywania ciąży dokonywane za granicą,

podczas gdy oskarżony wyczerpał swym zachowaniem wszystkie znamiona

przestępstwa z art. 152 § 2 k.k. działając na terytorium Polski, to jest w miejscu

obowiązywania cytowanej ustawy, określającej w sposób autonomiczny warunki

dopuszczalności aborcji, wiedząc, że nie zostały one spełnione.

W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest zasadna.

Skarżący trafnie wywodzi, że dokonana przez sąd odwoławczy ocena

prawna zachowania oskarżonego nie uwzględnia szczególnego charakteru

przestępstwa określonego w art. 152 § 2 k.k.

Przestępstwo z art. 152 § 2 k.k. (podobnie jak z art. 151 k.k.) stanowi typ

przestępstwa sui generis obejmującego nakłanianie (synonim podżegania z art. 18

§ 2 k.k.) albo pomoc (forma pomocnictwa z art. 18 § 3 k.k.). W sytuacji gdy chodzi o

podżeganie lub pomocnictwo do czynu, który po stronie sprawcy nie jest czynem

zabronionym, do podżegania i pomocnictwa w ujęciu art. 152 § 2 k.k. nie stosuje

się przepisów części ogólnej Kodeksu karnego dotyczących form współdziałania

przestępnego, gdyż takie tutaj nie zachodzi. Zatem zbieżność opisu czynu

zabronionego określonego w art. 152 § 2 k.k. z opisem podżegania w art. 18 § 2

k.k. albo pomocnictwa w art. 18 § 3 k.k., odnosi się jedynie do charakterystyki

znamion sprawstwa. Jest poza sporem, że przestępstwo z art. 152 § 2 k.k. ma

charakter formalny, sprawca odpowiada bez względu na to, czy do przerwania

ciąży doszło czy nie.

W świetle regulacji art. 6 § 2 k.k. miejscem popełnienia przestępstwa z art.

152 § 2 k.k. jest miejsce działania sprawcy. W realiach niniejszej sprawy z

4

niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że zachowania odpowiadającego

wszystkim ustawowym znamionom przestępstwa z art.152 § 2 k.k. oskarżony

dopuścił się na terenie Polski. W świetle tych uwarunkowań dla bytu sprawstwa

przestępstwa z art. 152 § 2 k.k. obojętne jest, iż aborcja miała być dokonana poza

granicami Polski, gdzie zabieg ten uznawany jest za legalny.

Uznając, w ślad za autorem kasacji, iż doszło do rażącego i mającego istotny

wpływ na treść orzeczenia naruszenia prawa karnego materialnego – art. 152 § 2

k.k., Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

kc