I UK 330/14

Sygn. akt I UK 330/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 kwietnia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda (przewodniczący)

SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca)

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z odwołania Domu Pomocy Społecznej w C.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

z udziałem […]

o ustalenie, że Dom Pomocy Społecznej w C. nie jest zobowiązany do opłacania

składek,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 kwietnia 2015 r.,

skargi kasacyjnej Domu Pomocy Społecznej w Choroszczy od wyroku Sądu

Apelacyjnego w […]

z dnia 8 kwietnia 2014 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 17 grudnia 2012 r.

stwierdził, że Dom Pomocy Społecznej w C. jest zobowiązany do opłacania od dnia

1 stycznia 2010 r. składek na Fundusz Emerytur Pomostowych za pracowników,

którzy spełniają łącznie dwa warunki: urodzili się po dniu 31 grudnia 1948 r. oraz

wykonują prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o

których mowa w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach

2

pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.) bez względu na wymiar czasu

pracy oraz posiadanie uprawnień do emerytury lub renty.

W odwołaniu od powyższej decyzji odwołujący się Dom Pomocy Społecznej

wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zobowiązanie Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych do odstąpienia od obowiązku naliczania i opłacania przez

odwołującego się składek na Fundusz Emerytur Pomostowych w stosunku do

pracowników pracujących w niepełnym wymiarze czasu pracy, zatrudnionych

emerytów i rencistów, jak również pracowników zatrudnionych po dniu 1 stycznia

1999 r.

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. wyrokiem z

dnia 18 czerwca 2013 r. oddalił odwołanie.

Sąd Okręgowy wskazał, że w oparciu o art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 19

grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.)

płatnik składek zobowiązany jest opłacać składkę, która powinna być uiszczana od

wszelkich wynagrodzeń stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia

emerytalne i rentowe, na Fundusz Emerytur Pomostowych za wszystkich

pracowników, którzy urodzili się po dniu 31 grudnia 1948 r. i wykonują prace w

szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3

ust. 1 i 3 ustawy, w tym także za tych zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu

pracy, zatrudnionych po dniu 1 stycznia 1999 r., jak również tych, którzy nabyli

prawo do emerytury lub renty.

Na skutek apelacji odwołującego się Domu Pomocy Społecznej Sąd

Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 8 kwietnia

2014 r. zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję i ustalił, że Dom

Pomocy Społecznej w C. nie jest zobowiązany do opłacania od dnia 1 stycznia

2010 r. składek na Fundusz Emerytur Pomostowych za pracowników, którzy

wykonują pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o

których mowa w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach

pomostowych w niepełnym wymiarze czasu pracy, w pozostałym zakresie oddalił

apelację oraz odstąpił od obciążania odwołującego się kosztami zastępstwa

procesowego organu rentowego za drugą instancję.

3

Sąd Apelacyjny uznał za uzasadnione stanowisko odwołującego się w

zakresie, w jakim zarzucił Sądowi pierwszej instancji wadliwą interpretację art. 35

ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach pomostowych poprzez przyjęcie, że dotyczy ona

wszystkich osób wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o

szczególnym charakterze bez względu na wymiar czasu pracy. Sąd Apelacyjny

podniósł, że wykonywanie prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym

charakterze stanowi tytuł odrębnego ubezpieczenia społecznego realizowanego z

Funduszu Emerytur Pomostowych. W art. 35 ust. 1 ustawy o emeryturach

pomostowych ustawodawca przyjął regułę, w myśl której składki na Fundusz

Emerytur Pomostowych należy opłacać za pracownika, który spełnia kumulatywnie

dwie przesłanki: urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r. oraz wykonuje po dniu 1

stycznia 2009 r. prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,

o których mowa w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy. Obowiązek zapłaty składek za

wymienionych wyżej pracowników obejmuje okres, w którym pracownicy wykonują

prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa

w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy. Sąd Apelacyjny uwypuklił, że mimo braku odesłania w

art. 35 ust. 1 do art. 3 ust. 4 i 5 ustawy o emeryturach pomostowych, treść tego

przepisu nie ogranicza się tylko do prac w szczególnych warunkach lub o

szczególnym charakterze, bowiem chodzi w nich o podmioty zdefiniowane w art. 3

ust. 4 i 5 ustawy. Art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych wprost stanowi, że

dla celów emerytalnych przepis art. 3 ust. 7 uznaje za pracowników wykonujących

prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze również osoby,

które przed dniem 1 stycznia 2009 r. świadczyły prace w szczególnych warunkach

lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach

pomostowych lub art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych. Sąd Apelacyjny w swoich rozważaniach odwołał się do

stanowiska Sądu Najwyższego zaprezentowanego w wyroku z dnia 22 lutego

2012 r., II UK 130/11 (OSNP 2013 nr 3-4, poz. 40), zgodnie z którym istotą prawa

ubezpieczeń społecznych jest ścisła zależność między podleganiem ubezpieczeniu

społecznemu a prawem do świadczenia z tego ubezpieczenia. Stąd obowiązek

ubezpieczenia nie może dotyczyć osoby, co do której od początku wiadomo, że

nigdy świadczenia nie otrzyma. Sąd Apelacyjny stwierdził, że jako podmiot

4

ubezpieczenia (za który należy opłacić składki) przepis art. 35 ust. 1 ustawy o

emeryturach pomostowych wskazuje „pracownika”, a więc posługuje się pojęciem,

którego ustawowa definicja zawarta jest w art. 2 pkt 3, stosownie do którego

„pracownik” to ubezpieczony, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1,

2a i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń

społecznych, podlegający ubezpieczeniu emerytalnemu z tytułu pracy w

szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a także ubezpieczony,

który przed dniem wejścia w życie ustawy z tytułu takiej pracy podlegał

ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu. Odwołanie się do art.

2 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych wskazuje, że

w przepisie art. 35 ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy chodzi o pracownika

podlegającego ubezpieczeniu emerytalnemu z tytułu pracy w szczególnych

warunkach lub o szczególnym charakterze zatrudnionego lub kontynuującego

zatrudnienie po dniu 31 grudnia 2008 r. Pracownik spełniający wymagania

przewidziane w art. 4 pkt 1-5 i 7 ustawy o emeryturach pomostowych, który po dniu

31 grudnia 2008 r. wykonuje pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym

charakterze w niepełnym wymiarze czasu pracy, nigdy nie nabędzie prawa do

emerytury pomostowej, gdyż co do tego okresu ustawodawca przyjął wymaganie

pełnego wymiaru czasu pracy. Zgodnie z art. 3 ust. 4, za pracowników

wykonujących prace w szczególnych warunkach uważa się pracowników

wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy,

prace, o których mowa w ust. 1. W myśl art. 3 ust. 5, za pracowników wykonujących

prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu

wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w

ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Skoro w przypadku takiego pracownika

prawo do emerytury pomostowej jest wykluczone, to nie sposób przyjąć, że należy

on do kręgu osób objętych ubezpieczeniem społecznym z tytułu pracy w

szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze na mocy ustawy o

emeryturach pomostowych. Sąd Apelacyjny wskazał, że w wyroku z dnia 22 lutego

2012 r., II UK 130/11, Sąd Najwyższy uznał, że całkowite oderwanie obowiązku

odprowadzania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych od warunków, które

muszą spełnić ubezpieczeni, aby uzyskać prawo do emerytury pomostowej,

5

oznaczałoby, że składka na ten Fundusz nie miałaby charakteru składki na

ubezpieczenie społeczne, ale stanowiłaby daninę publicznoprawną. Zgodnie

bowiem z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą należytej legislacji nie jest

dopuszczalne to, aby na podstawie niejednoznacznych norm prawnych

konstruować obowiązki o charakterze fiskalnym. Nakaz poprawnej legislacji, jest

jednym z elementów generalnej zasady demokratycznego państwa prawnego,

wyrażonej w art. 2 Konstytucji, zaś zasada określoności przepisów prawa jest jedną

z jej dyrektyw. Z zasady tej wynika nakaz stanowienia przepisów prawa w sposób

dostatecznie precyzyjny i jasny, umożliwiający jednoznaczną ich wykładnię oraz

konstruowanie na gruncie tych przepisów dostatecznie precyzyjnych norm

prawnych, jeśli przepisy te mają za zadanie taką funkcję normotwórczą spełniać. W

związku z powyższym, Sąd Apelacyjny nie zaaprobował stanowiska Sądu pierwszej

instancji, że system finansowania emerytur pomostowych jest system odrębnym i

niezależnym od powszechnego systemu emerytalnego, a wniosek, iż intencją

ustawodawcy było uregulowanie obowiązku odprowadzania składek na Fundusz

Emerytur Pomostowych w oderwaniu od warunków, jakie muszą spełnić

ubezpieczeni, aby uzyskać prawo do emerytury pomostowej okazał się chybiony.

Sąd Apelacyjny, dokonując interpretacji art. 35 ust. 1 i 2 ustawy o

emeryturach pomostowych, jednocześnie stwierdził, że apelacja jest bezzasadna w

części dotyczącej pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy w

szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze po dniu 1 stycznia 1999 r.

oraz emerytów i rencistów, ponieważ pracodawca nie jest władny ustalić w sposób

jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, czy pracownik we wcześniejszym okresie

wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Kwestia ta podlega ocenie organu rentowego w trakcie rozpoznawania wniosków o

przyznanie prawa do emerytury. Samo korzystanie z prawa do renty nie

uniemożliwia ubiegania się przez pracownika o prawo do emerytury pomostowej,

ponieważ art. 35 ust. 1 cytowanej powyżej ustawy nie przewiduje wyjątków na

rzecz wyżej wymienionych w nim grup pracowników.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł odwołujący się Dom

Pomocy Społecznej, zaskarżając wyrok w części oddalającej apelację. Skarżący

zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19

6

grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.)

polegające na błędnej wykładni tego przepisu, poprzez przyjęcie, że składki na

Fundusz Emerytur Pomostowych opłaca się za pracowników, którzy urodzili się po

dniu 31 grudnia 1948 r. i wykonują prace w szczególnych warunkach lub o

szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy, niezależnie od

tego, czy pracownicy ci byli zatrudnieni w szczególnych warunkach lub o

szczególnym charakterze po dniu 1 stycznia 1999 r. oraz za emerytów, podczas,

gdy składki te opłacać należy jedynie za pracowników, którzy będą mogli nabyć

prawo do emerytury pomostowej. Skarżący podkreślił, że z wyroku Sądu

Najwyższego z dnia 22 lutego 2012 r., II UK 130/11 (OSNP 2013 nr 3-4, poz. 40)

jednoznacznie wynika, iż obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne

pozostaje w bezpośrednim związku z uzyskaniem w przyszłości prawa do

emerytury pomostowej. W tej konstatacji niekonsekwentne jest stanowisko Sądu

drugiej instancji, w myśl którego skarżący ma obowiązek zapłaty składek na

Fundusz Emerytur Pomostowych za pracowników zatrudnionych po dniu 1 stycznia

1999 r., mimo że z mocy ustawy o emeryturach pomostowych, nigdy tej emerytury

nie nabędą, gdyż nie spełniają warunku z art. 4 pkt 5 ustawy, to jest wykonywania

przed dniem 1 stycznia 1999 r. pracy w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i 33

ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych. Skarżący ponadto zarzucił, że Sąd drugiej instancji pominął

uregulowanie zawarte w art. 24 ust. 1a i 1b ustawy o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wynika jednoznacznie, że emeryt

pracujący nigdy nie nabędzie prawa do emerytury pomostowej.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej

części oraz uchylenie wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonych

wyroków oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie odwołania w

całości i zasądzenie od organu rentowego kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

7

W rozpoznawanej sprawie skarżący w ramach jedynej podstawy kasacyjnej

zarzucił naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 35 ust.

1 i 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237,

poz. 1656 ze zm). Zgodnie z tym przepisem składki na Fundusz Emerytur

Pomostowych opłaca się za pracownika, który spełnia łącznie następujące warunki:

urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r. oraz wykonuje prace w szczególnych

warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 3

ustawy. Obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych za

pracownika, o którym mowa w ust. 1, powstaje z dniem rozpoczęcia wykonywania

przez niego pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, a

ustaje z dniem zaprzestania wykonywania tych prac.

W doktrynie przeważa pogląd, że emerytury pomostowe tworzą odrębny od

powszechnego system finansowy, a wyrazem ich wyodrębnienia finansowego jest

ustanowienie składki na Fundusz Emerytur Pomostowych w wysokości 1,5%

podstawy wymiaru. Obowiązek opłacania i finansowania składki w myśl art. 35 ust.

1 ustawy o emeryturach pomostowych spoczywa na pracodawcach zatrudniających

pracowników, którzy urodzili się po dniu 31 grudnia 1948 r. oraz wykonują prace w

szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3

ust. 1 i 3 tej ustawy bez względu na to, czy pracownik za którego jest ona opłacana

został objęty ochroną przed ryzykiem zaprzestania wykonywania dotychczasowej

pracy zawodowej przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego.

Ustawodawca pozbawił bowiem składki na Fundusz Emerytur Pomostowych cechy

wzajemności (odpłatności). Przyjmuje się, że ma ona charakter przymusowy,

celowy i bezzwrotny, a także pełni rolę opłaty celowej przeznaczonej na

finansowanie emerytur pomostowych (por. Marcin Zieleniecki: „Emerytura

pomostowa w nowym systemie prawnym” str. 268-275, Fundacja Rozwoju

Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2011; Uwagi na temat charakteru prawnego

emerytury pomostowej w ZNUG – Katedra Prawa Pracy, Nr 2, FRUG, Gdańsk

2010; Komentarz do art. 35 ustawy o emeryturach pomostowych, LEX on line;

Joanna Stępniak „Fundusz Emerytur Pomostowych” Komentarz praktyczny, ABC nr

109528).

8

O pozbawieniu składki na Fundusz Emerytur Pomostowych charakteru

wzajemności może świadczyć również przebieg prac legislacyjnych nad ustawą o

emeryturach pomostowych. W pierwotnej wersji projektu tej ustawy zakładano w

art. 30 ust. 1 pkt 2, że składki mają być opłacane wyłącznie za pracownika, który

urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r., przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał

prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art.

32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wykonuje prace w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 3

ustawy. A zatem obowiązek zapłaty składek obejmował tylko tych pracowników,

którzy zachowali możliwość nabycia prawa do emerytury pomostowej i zostali

objęci ochroną przed ryzykiem zaprzestania wykonywania takiej pracy przed

osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego (druk sejmowy nr 1070/VI z dnia

2 października 2008 r.; opinia Rady Ministrów do projektu ustawy RM 10-167-08;

Ustawa o emeryturach pomostowych - Komentarz. Beata Gudowska, Krzysztof

Ślebzak - Wydanie I 2013 r.). Propozycja ta została ostatecznie odrzucona, a

uregulowanie kwestii obowiązku zapłaty składek na Fundusz Emerytur

Pomostowych zostało dokonane w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o

emeryturach pomostowych w ten sposób, że obowiązek jej zapłaty powiązany jest

wyłącznie z zatrudnieniem pracownika urodzonego po dniu 31 grudnia 1948 r. przy

pracach w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze. Odpowiadając

na interpelację poselską z dnia 8 czerwca 2010 r., znak SPS-023-16266/10

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej wyjaśniło, że o odrzuceniu w trakcie

procesu legislacyjnego propozycji, aby składki płacone były wyłącznie za te osoby,

które będą mogły ubiegać się o prawo do emerytury pomostowej zadecydowały

powody związane z ochroną interesów pracowniczych, bowiem pracodawcy

mogliby się uchylać od obowiązku zapłaty składek zatrudniając wyłącznie tych

pracowników, którzy nie wykonywali pracy przed dniem 1 stycznia 1999 r. W tej

sytuacji mogłoby dochodzić do dyskryminacji pracowników, którzy wykonywali

prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przed dniem 1

stycznia 1999 r., albowiem pracodawca zastępowałby ich pracownikami nie

spełniającymi warunku z art. 4 pkt 5 ustawy o emeryturach pomostowych.

9

Dokonując wykładni art. 35 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach pomostowych, na

którą powołuje się skarżący w skardze kasacyjnej, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia

22 lutego 2012 r., II UK 130/11 (OSNP 2013 nr 3-4, poz. 40) przyjął, że istotą prawa

ubezpieczeń społecznych jest ścisła zależność między podleganiem ubezpieczeniu

społecznemu a prawem do świadczenia z tego ubezpieczenia. Stąd obowiązek

ubezpieczenia nie może dotyczyć osoby, co do której od początku wiadomo, że

nigdy świadczenia nie otrzyma. Sąd Najwyższy podniósł, że całkowite oderwanie

obowiązku odprowadzania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych od

warunków, które muszą spełnić ubezpieczeni, aby uzyskać prawo do emerytury

pomostowej, oznaczałoby, że składka na ten Fundusz nie miałaby charakteru

składki na ubezpieczenie społeczne, ale stanowiłaby daninę publicznoprawną.

Pogląd, jakoby składki na ubezpieczenie społeczne nie posiadały charakteru

daniny publicznej pozostaje w sprzeczności z orzecznictwem Trybunału

Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego przedstawionym w uzasadnieniu do

wyroku z dnia 13 lutego 2014 r., I UK 323/13 (LEX nr 1455194). Trybunał

Konstytucyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2000 r., K 9/00 (OTK ZU 2000 nr 8 poz.

294) stwierdził, że obowiązujące obecnie regulacje prawne dowodzą, że prawa do

świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie można zaliczyć do praw obligacyjnych.

Nie zawsze istnieje prosta zależność między prawem do świadczeń lub ich

wysokością a okresem i rozmiarem opłacanej składki (por. wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 30 maja 2000 r., K 37/98, OTK ZU 2000 nr 4, poz. 112).

Odosobniony obecnie jest pogląd zgodnie z którym składka na ubezpieczenie

społeczne nie posiada charakteru daniny publicznej. W wyroku z dnia 15 lipca

2013 r., K 7/12 (76/6/A/213) Trybunał Konstytucyjny uwypuklił, że składki na

ubezpieczenie rentowe są charakterystycznym źródłem finansowania zabezpieczeń

społecznych, posiadającym odrębną nazwę własną i wykazują wszystkie cechy

daniny publicznej, o której mowa w art. 217 Konstytucji RP. Składki na

ubezpieczenia rentowe, będące dochodami publicznymi, wnosi się na zasadzie

przymusu opartego na władztwie daninowym. Stanowią one dochód

pozabudżetowy podmiotu publicznego, jakim jest Fundusz Ubezpieczeń

Społecznych. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (jednolity

tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.) wprost w art. 5 ust. 2 pkt 1 zalicza składki

10

do danin publicznych obok podatków, opłat, wpłat z zysku przedsiębiorstw

państwowych i jednoosobowych spółek Skarbu Państwa, a także innych świadczeń

pieniężnych, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek

samorządu terytorialnego, państwowych funduszy celowych oraz innych jednostek

sektora finansów publicznych wynika z odrębnych ustaw. W myśl art. 5 ust. 2 pkt 1

ustawy o finansach publicznych, składki są zatem daniną publiczną, której

obowiązek wnoszenia na rzecz państwowego funduszu celowego wynika z

odrębnej ustawy (por. uzasadnienia wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26

października 2010 r., K 58/07, OTK–A 2010 nr 8, poz. 80 oraz z dnia 30 stycznia

2001 r., K 17/00, OTK ZU 2001 nr 1, poz. 4).

Nie sposób zatem zgodzić się z poglądem skarżącego, że pracodawca jako

płatnik składek na Fundusz Emerytur Pomostowych nie ma obowiązku zapłaty

składek na ten fundusz za pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu

pracy, którym ustawa o emeryturach pomostowych nie gwarantuje nabycia prawa

do emerytury pomostowej w związku z niespełnieniem warunku z art. 4 pkt 5 tej

ustawy oraz posiadających uprawnienia do renty lub emerytury. O obowiązku

zapłaty składek stosownie do przepisu art. 35 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach

pomostowych decyduje wyłącznie zatrudnianie pracownika, który urodził się po

dniu 31 grudnia 1948 r. oraz wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o

szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy. Gdyby

prawodawca chciał powiązać obowiązek uiszczenia składki z prawem do emerytury

pomostowej dałby temu wyraz w innym brzmieniu tego przepisu, co wynika z

przedstawionego powyżej przebiegu prac legislacyjnych. Ponadto, wbrew

odmiennemu stanowisku Sądu drugiej instancji, nie ma decydującego znaczenia

dla prawidłowej wykładni art. 35 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach pomostowych

okoliczność, iż pracodawca nie byłby władny ustalić w sposób jednoznaczny i

niebudzący wątpliwości, czy pracownik przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał

pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Prawodawca

postanowił, że do obowiązków pracodawcy jako płatnika składek należy wyłącznie

dokonanie kwalifikacji pracy zatrudnionego pracownika, aby zgodnie z art. 41 ust. 4

ustawy o emeryturach pomostowych uwzględnić go w ewidencji pracowników

wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze i

11

następnie opłacać składki na Fundusz Emerytur Pomostowych. W ocenie Sądu

Najwyższego w składzie rozpoznającym sprawę przedmiotowa składka nie spełnia

warunku wzajemności (odpłatności) i bez znaczenia dla obowiązku jej zapłaty jawi

się okoliczność, czy pracownik wykonujący pracę w szczególnych warunkach lub o

szczególnym charakterze mógłby uzyskać prawo do emerytury pomostowej.

Odnosząc przedstawione powyżej poglądy do realiów przedmiotowej sprawy

należy przyjąć, że obowiązek opłacania składek, o którym mowa w art. 35 ust. 1 i 2

ustawy o emeryturach pomostowych jest wyłącznie negatywnym następstwem

zatrudniania pracownika, który urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r. oraz wykonuje

prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa

w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy, bez względu czy spełniałby przesłanki warunkujące w art.

4 ustawy nabycie prawa do emerytury pomostowej. Identyczne stanowisko można

odnaleźć w judykatach sądów powszechnych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w

Rzeszowie z dnia 22 maja 2014 r., III AUa 53/14, LEX nr 1474783 oraz wyrok Sądu

Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 19 marca 2014 r., III AUa 1063/13, LEX nr

1461017).

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c. oddalił

skargę kasacyjną.