I CSK 510/14

Sygn. akt I CSK 510/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 maja 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa R. K.

przeciwko "S." Spółdzielni w S.

z siedzibą w S.

o stwierdzenie nieważności uchwały,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 maja 2015 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 3 kwietnia 2014 r.,

oddala skargę kasacyjną i zasądza od strony pozwanej

na rzecz powoda kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem

zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

2

UZASADNIENIE

Powód R. K. w pozwie skierowanym przeciwko Spółdzielni „S.” w S. domagał

się stwierdzenia nieważności uchwały Zebrania Grupy Członkowskiej pozwanej

Spółdzielni Obwodu nr […] z dnia 19 kwietnia 2013 r. w sprawie wyboru delegatów

na Zebranie Przedstawicieli. W uzasadnieniu wskazał, że uchwała ta jest

sprzeczna z art. 36 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (tekst

jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1443 ze zm.; dalej: „pr. spółdz.”), gdyż podjęta została

głosami pełnomocników zatrudnionych w Spółdzielni na podstawie „zwykłej” umowy

o pracę.

Sąd Okręgowy w T. wyrokiem z dnia 11 października 2013 r. oddalił

powództwo i orzekł o kosztach procesu. Sąd ten ustalił, że w dniu 19 kwietnia w

Obwodzie nr […] „S.” w S. odbyło się Zebranie Sprawozdawczo - Wyborcze Grupy

Członkowskiej, na której wybrano delegatów na Zebranie Przedstawicieli. Uchwała

w tym przedmiocie została podjęta głosami pełnomocników członków pozwanej

Spółdzielni. Nie jest to jednak okoliczność wpływająca na jej nieważność, gdyż

ograniczenie co do udzielania pełnomocnictw pracownikom spółdzielni

zatrudnionym na podstawie spółdzielczej umowy o pracę, przewidziane w art. 36 §

6 pr. spółdz., dotyczy jedynie udziału w walnym zgromadzeniu.

Sąd Apelacyjny, na skutek apelacji powoda, wyrokiem zaskarżonym skargą

kasacyjną zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że stwierdził nieważność

zaskarżonej uchwały i orzekł o kosztach procesu za obie instancje. Podzielając

ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę zaskarżonego wyroku, uznał, że do

zebrań grup członkowskich mają zastosowanie bezwzględnie obowiązujące

przepisy Prawa spółdzielczego dotyczące głosowania na walnym zgromadzeniu

oraz zebraniu przedstawicieli, w tym art. 36 § 6.

W skardze kasacyjnej, opartej na podstawie określonej w art. 3983

§ 1 pkt 1

k.p.c., pozwana zarzuciła błędną wykładnię: art. 36 § 3 i § 6 w związku z art. 37 § 2

i art. 59 pr. spółdz., art. 5 pkt 7 pr. spółdz. i art. 37 § 1 zdanie drugie pr. spółdz.,

art. 59 § 1 zdanie drugie pr. spółdz. w związku z art. 59 § 3 pr. spółdz. oraz art. 18

pr. spółdz. w związku z § 18 Statutu i art. 5 k.c. W konkluzji wniosła o uchylenie

3

wyroku Sądu Apelacyjnego i oddalenie apelacji powoda, ewentualnie

o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ocena zasadności skargi kasacyjnej wymagała rozstrzygnięcia kwestii,

czy ograniczenie przewidziane w art. 36 § 6 pr. spółdz., dotyczące udzielenia przez

członka spółdzielni pełnomocnictwa do uczestnictwa na walnym zgromadzeniu,

odnosi się również do pełnomocnictwa do udziału w zebraniu grupy członkowskiej.

Członek spółdzielni może uczestniczyć w walnym zgromadzeniu

przez pełnomocnika, jeżeli ustawa lub statut nie stanowią inaczej (art. 36 § 3

pr. spółdz.). Pełnomocnikiem może być ustanowiony jednak tylko członek

spółdzielni zatrudniony w niej na podstawie spółdzielczej umowy o pracę (art. 36

§ 6 pr. spółdz.). Ustawodawca wskazał wyraźnie, że przepisy te stosuje

się odpowiednio do uczestnictwa w zebraniu przedstawicieli (art. 37 § 2 pr. spółdz.);

nie wypowiedział się jednak bezpośrednio w kwestii, czy znajdują one

zastosowanie do udziału w zebraniu grup członkowskich.

Zgodnie z art. 59 § 1 pr. spółdz., w spółdzielniach, w których

walne zgromadzenie zostaje zastąpione przesz zebranie przedstawicieli,

organami spółdzielni są także zebrania grup członkowskich, przy czym zasady

podziału członków na grupy oraz zasady działania tych zebrań określa

statut. Do uprawnień zebrań grup członkowskich należy m.in. wybieranie

i odwoływanie przedstawicieli na zebranie przedstawicieli. W unormowaniach

regulujących działanie grup członkowskich nie ma wskazania analogicznego do

przewidzianego w art. 37 § 2 pr. spółdz. Wbrew odmiennemu zapatrywaniu

skarżącej, nie oznacza to jednak, że uczestnictwo w zebraniu takiej grupy przez

pełnomocnika nie podlega żadnym ograniczeniom.

Trzeba mieć na uwadze, że wprowadzenie - ustawą z dnia 26 marca 2011 r.

o ograniczeniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz.U.

Nr 106, poz. 622) - unormowania przewidzianego w art. 36 § 3 i § 6 pr. spółdz.,

miało na celu pełniejsze umożliwienie członkom spółdzielni udziału w zebraniach

walnego zgromadzenia , zwłaszcza w sytuacjach, w których z przyczyn faktycznych

4

(stan zdrowia, znaczna odległość miejsca zamieszkania od siedziby spółdzielni)

nie mogą uczestniczyć w nich osobiście. Rozwiązaniu temu nadano - co

wynika z uzasadnienia projektu powołanej regulacji - charakter szczególny,

ograniczając krąg podmiotów, spośród których można ustanowić pełnomocnika,

do członków spółdzielni będących jednocześnie jej pracownikami. Zwrócono przy

tym uwagę, że skoro w art. 182 § 1 pr. spółdz. w spółdzielniach pracy spółdzielnia

i jej członek pozostają ze sobą - co do zasady - w stosunku pracy, wprowadzenie

bezwzględnego zakazu reprezentowania członka spółdzielni w odniesieniu

do spółdzielni pracy wyłączałoby możliwość zastępowania przez jednego członka

spółdzielni innego członka na walnym zgromadzeniu, co należałoby uznać

za rozwiązanie zbyt daleko idące.

Intencją ustawodawcy było zatem dopuszczenie możliwości udziału

pełnomocnika członka spółdzielni w podejmowaniu decyzji w sprawach

spółdzielni w ograniczonym zakresie. Trafnie zatem Sąd Okręgowy uznał,

że odstępstwo od bezwzględnie obowiązującej reguły osobistego działania

członka spółdzielni, przewidziane wprost w odniesieniu do uczestnictwa w walnym

zgromadzeniu oraz zebraniu przedstawicieli, nie podlega modyfikacji w statucie

i znajduje zastosowanie - w drodze analogii - również do udziału w zebraniach grup

członkowskich. Zarzuty skarżącej, oparte na odmiennym - błędnym - założeniu, nie

mogły zatem odnieść zamierzonego skutku.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c. orzekł,

jak w sentencji.