V KK 108/15

Sygn. akt V KK 108/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 czerwca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Gradzik (przewodniczący)

SSN Andrzej Stępka

SSA del. do SN Mariusz Młoczkowski (sprawozdawca)

Protokolant Katarzyna Wełpa

w sprawie P. S.

ukaranego za wykroczenia z art.86 § 1 kw i art. 94 § 1 kw

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 kpk w zw. z art.

112 kp

w dniu 2 czerwca 2015 r.,

kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść ukaranego

od wyroku Sądu Okręgowego w J.

z dnia 30 stycznia 2015 r.,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w J.

z dnia 25 września 2014 r.,

I. uchyla zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok

Sądu Rejonowego w J. i na podstawie art. 45 § 1 k.w. w zw. z art.

5 § 1 pkt 4 k.p.w. umarza postępowanie przeciwko P. S.;

II.kosztami postępowania w sprawie oraz wydatkami

postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.

2

UZASADNIENIE

P. S. został obwiniony o to, że:

1) w dniu 23 listopada 2012 r. ok. godz. 23:15 na drodze publicznej w K. na ul.

K. prowadząc samochód m-ki Volkswagen Passat, na skutek nie ustąpienia

pierwszeństwa przejazdu podczas włączania się do ruchu doprowadził do

zderzenia z prawidłowo jadącym pojazdem m-ki Opel Astra, czym doprowadził do

kolizji drogowej i tym samym spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu

drogowym, tj. o wykroczenie z art. 86 § 1 k.w.,

2) w dniu 23 listopada 2012 r., ok. godz. 23:15 na drodze publicznej w K. na ul.

K. prowadząc samochód m-ki Volkswagen Passat, nie posiadając (winno być: „nie

posiadał”- uwaga S.N.) uprawnień do kierowania pojazdami, tj. wykroczenia z art.

94 § 1 k.w.

Wyrokiem z dnia 25 września 2014 r., Sąd Rejonowy w J. uznał P. S. za

winnego popełnienia powyższych czynów, tj. wykroczeń z art. 86 § 1 k.w. i art. 94 §

1 k.w. w zw. z art. 9 § 1 k.w. i za to na podstawie art. 86 § 1 k.w. i art. 94 § 1 k.w. w

zw. z art. 9 § 2 k.w. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 450 zł; zwolnił

obwinionego od ponoszenia kosztów postępowania, obciążając nimi Skarb

Państwa.

W dniu 27 października 2014 r. obwiniony P. S. złożył od powyższego

wyroku apelację, orzeczenie to zaskarżając w całości, zarzucając mu błędy w

ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę i wnosząc o zmianę wyroku

Sądu pierwszej instancji i uniewinnienie od zarzucanych czynów.

Po rozpoznaniu rzeczonej apelacji, Sąd Okręgowy w J. wyrokiem z dnia 30

stycznia 2015 r. zaskarżony wyrok utrzymał w mocy; zasądził od obwinionego na

rzecz Skarbu Państwa zryczałtowane wydatki za postępowanie odwoławcze oraz

opłatę.

Kasację od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego na podstawie art. 110

§ k.p.w. wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich, zaskarżając go na korzyść P. S.

Na podstawie art. 11 k.p.w. orzeczeniu temu zarzucił rażące naruszenie

prawa procesowego, to jest art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w., poprzez merytoryczne

rozpoznanie apelacji obwinionego i utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku,

mimo iż – na etapie postępowania międzyinstancyjnego – w dniu 23 listopada 2014

3

r., doszło do przedawnienia karalności wykroczeń zarzucanych obwinionemu, co

winno skutkować uchyleniem przez Sąd odwoławczy wyroku Sądu I instancji i

umorzeniem postępowania, co stanowi bezwzględną przesłankę odwoławczą

wskazaną w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz utrzymanego nim w

mocy wyroku Sądu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, wobec P. S., na

podstawie art. 45 § 1 k.w. w zw. z art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym, co pozwala na jej rozpoznanie

na posiedzeniu, o którym mowa w art. 535 § 5 k.p.k., bez udziału stron. Dodać przy

tym trzeba, że taki tryb jej rozpoznania jest dopuszczalny, albowiem niniejszy

nadzwyczajny środek zaskarżenia został wniesiony na korzyść obwinionego a

zarazem zachodzą podstawy do jego uwzględnienia w całości; wskazany przepis

Kodeksu postępowania karnego ma zaś odpowiednie zastosowanie także w

sprawach o wykroczenia, z mocy art. 112 k.p.w.

Rzecz bowiem w tym, że Rzecznik Praw Obywatelskich trafnie podniósł, że

w chwili wyrokowania przez Sąd odwoławczy doszło już do przedawnienia

orzekania w sprawie wykroczeń zarzuconych P. S., a przypisanych mu

nieprawomocnym wyrokiem Sądu pierwszej instancji z dnia 25 września 2014 r.

Zgodnie bowiem z art. 45 § 1 k.w. karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu

jego popełnienia upłynął rok, jeśli zaś w tym okresie wszczęto postępowanie - a tak

stało się w przedmiotowej sprawie - karalność wykroczenia ustaje z upływem

dwóch lat od popełnienia czynu. W świetle powyższego unormowania podkreślić

należy, że do popełnienia zarzucanych obwinionemu czynów dojść miało w dniu 23

listopada 2012 r. – a więc dwuletni termin przedawnienia ich karalności upłynął z

dniem 23 listopada 2014 r.; prawomocny wyrok Sądu Okręgowego zapadł zaś 30

stycznia 2015 r. Co więcej – termin przedawnienia karalności wykroczeń

zarzuconych P. S. już upłynął, gdy w dniu 15 grudnia 2014 r. Sąd Rejonowy

przedstawiał akta Sądowi odwoławczemu z apelacją obwinionego (por. k. 164);

upływ rzeczonego terminu miał więc miejsce jeszcze na etapie tzw. postępowania

międzyinstancyjnego. W konsekwencji Sąd Okręgowy po otrzymaniu akt sprawy,

winien był skierować sprawę na posiedzenie i uchylić zaskarżone apelacją

4

obwinionego orzeczenie Sądu pierwszej instancji z uwagi na zaistnienie

negatywnej przesłanki procesowej, wyłączającej postępowanie (a stanowiącej

tzw. bezwzględną przesłankę odwoławczą), tj. przedawnienie orzekania, i

postępowanie w sprawie umorzyć (por. 45 § 1 k.w. oraz art. 104 § 1 pkt 7

k.p.w. w zw. zw. z art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w.). Okoliczności tej Sąd Okręgowy

niestety na tym etapie postępowania nie dostrzegł (upływ terminu karalności

wykroczeń zarzuconych P. S. z dniem 23 listopada 2014 r. Sąd odwoławczy

dostrzegł dopiero na etapie sporządzania pisemnego uzasadnienia wydanego

wyroku – por. k. 175), co doprowadziło do sytuacji, że zapadł prawomocny

wyrok obarczony rzeczonym uchybieniem, które trafnie opisano w zarzucie

niniejszej kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich (por. art. 111 k.p.w.).

Tak więc należało wniesioną kasację uwzględnić w całości, albowiem

istotnie zaskarżone orzeczenie Sądu odwoławczego dotknięte jest wskazanym

w niej uchybieniem stanowiącym tzw. bezwzględną przesłankę odwoławczą,

określoną w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.k.; wyrok Sądu Okręgowego zapadł bowiem

mimo wystąpienia wskazanej w art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. okoliczności wyłączającej

prowadzenie postępowania, tj. wynikającego z art. 45 § 1 k.w. upływu terminu

przedawnienia karalności zarzuconych obwinionemu wykroczeń.

Z tych powodów Sąd Najwyższy, w uwzględnieniu złożonego wniosku

kasacyjnego, uchylił zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok

Sądu Rejonowego i postępowanie wobec P.S. umorzył.

Dla porządku należy przy tym podnieść, że wprawdzie z treści art. 45 § 2

k.w. wynika, że w razie uchylenia prawomocnego rozstrzygnięcia (trzeba

dodać: także w wyniku uwzględnienia kasacji), przedawnienie karalności

wykroczenia biegnie od daty tego uchylenia, to jednak przepis ten oznacza, że

przedawnienie biegnie na nowo jedynie w sytuacji, w której do upływu terminu

przedawnienia nie doszło jeszcze w chwili uchylenia prawomocnego wyroku

(por. uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2002 r., I KZP

15/02, OSNKW z 2002 r., z. 7-8, poz. 49, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9

kwietnia 2009 r., WK 4/09, OSNwSK 2009/1/907, wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 26 września 2012 r., II KK 219/12, LEX nr 1220803).

5

Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie opiera się

na treści art. 118 § 2 k.p.w., w przedmiocie zaś wydatków postępowania

kasacyjnego orzeczono na podstawie stosowanego odpowiednio art. 638 k.p.k.

w zw. z art. 119 k.p.w.