II CSK 455/14

Sygn. akt II CSK 455/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 czerwca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

w sprawie z powództwa A. S.

przeciwko M. S. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 12 czerwca 2015 r.,

skargi kasacyjnej pozwanego

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 30 stycznia 2014 r.,

1. oddala skargę kasacyjną,

2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1800 (jeden

tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

2

Powódka domagała się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego

w postaci aktu notarialnego z dnia 19 marca 2010 r. sporządzonego przed

notariuszem w G., zaopatrzonego w klauzulę wykonalności nadaną

postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia 13 stycznia 2011 r., zawierającego

oświadczenie powódki o zawarciu z pozwanym w dniu 19 marca 2010 r. umowy

pożyczki w kwocie 78.000 zł z oprocentowaniem w wysokości stawki WIBOR 12M

plus 1% i poddaniu się egzekucji wprost z tego aktu w zakresie obowiązku zapłaty

pozwanemu kwoty 100.000 zł stanowiącej pożyczkę z dnia 19 marca 2010 r.

i upoważniającym pozwanego do prowadzenia na podstawie tego aktu na jego

rzecz egzekucji w przedmiocie zwrotu tej pożyczki. Twierdziła, że obowiązek

stwierdzony powołanym aktem notarialnym nie istnieje.

Pozwany domagał się oddalenia powództwa. Wyrokiem z dnia 23 lipca

2013 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo. W motywach rozstrzygnięcia Sąd ustalił,

że pozwany był przyjacielem rodziców powódki i w związku z kłopotami

finansowymi w jakie popadł ojciec powódki, pożyczał im różne kwoty, do roku 2005

r. łącznie 85.000 zł. Rodzice powódki spisali oświadczenie o istnieniu ich

solidarnego długu w tej kwocie wobec pozwanego; długu tego nie spłacili. W 2010 r.

pozwany zaczął upominać się o zwrot długu, który w tym czasie wynosił 78.000 zł.

Ponieważ rodzice powódki nie posiadali majątku a powódka była właścicielką

ponad 100 - metrowego dwupoziomowego lokalu mieszkalnego, pozwany

zaproponował, aby ustanowić na tym lokalu hipotekę. Rozmowy pozwany prowadził

z ojcem powódki. Powódka zgodziła się udzielić zabezpieczenia długu rodziców

jednak nie przez ustanowienie hipoteki ale przez podpisanie pozornej umowy

pożyczki na kwotę 78.000 zł. Pozwany nie świadczył na rzecz powódki z tytułu

umowy pożyczki żadnych pieniędzy. Zawarta umowa stanowiła w rzeczywistości

oświadczenie powódki o kumulatywnym przystąpieniu do długu rodziców jaki mieli

wobec pozwanego. Wykonaniem umowy było poddanie się przez powódkę w

drodze aktu notarialnego egzekucji co do obowiązku zapłaty pozwanemu kwoty

100.000 zł. Umowa, której treść ustalano przez dłuższy czas, została spisana przez

strony w obecności adwokata pozwanego oraz ojca powódki. Koszty aktu

3

notarialnego obejmującego oświadczenie o poddaniu się egzekucji poniosła

powódka, pozwany wcześniej uiścił podatek od umowy pożyczki. Wobec tego, że

powódka nie realizowała uzgodnionych warunków spłaty kwoty wymienionej w

umowie, pozwany ponaglał o zapłatę tak ojca powódki jak i powódkę. W

odpowiedzi, powódka w piśmie z dnia 14 listopada 2010 r. oświadczyła, że umowa

pożyczki miała charakter formalny i nie czuje się zobowiązana do zwrotu

jakiejkolwiek kwoty. Jesienią 2010 r. powódka sprzedała swoje mieszkanie,

jednakże żadnej kwoty z uzyskanej ceny nie przekazała pozwanemu. Na wniosek

pozwanego aktowi notarialnemu o poddaniu się egzekucji została nadana klauzula

wykonalności i na podstawie tego tytułu wykonawczego wszczął on przeciwko

powódce egzekucję. Powódka wystąpiła z powództwem o ustalenie, że umowa

pożyczki jako pozorna jest nieważna, jednakże to powództwo zostało prawomocnie

oddalone z braku interesu prawnego; w ocenie sądu rozstrzygającego wskazaną

sprawę, z uwagi na toczącą się egzekucję właściwym środkiem ochrony interesu

powódki powinno być powództwo przeciwegzekucyjne.

Oddalając powództwo w sprawie niniejszej Sąd Okręgowy wskazał,

że zawarta przez strony umowa pożyczki była pozorna, nie mogła być jednak

poczytana za nieważną, ponieważ kryła ważną umowę kumulatywnego

przystąpienia powódki do długu rodziców. Na jej podstawie powódka poddała się

egzekucji na rzecz pozwanego do kwoty 100.000 zł. Istnienie zatem ważnego

zobowiązania czyniło zarzut powódki nieistnienia obowiązku stwierdzonego tytułem

wykonawczym chybionym i tym samym prowadziło do oddalenia powództwa.

Na skutek apelacji powódki Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 30 stycznia

2014 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że powództwo uwzględnił. Podzielił

ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji co do pozorności umowy pożyczki,

jednakże za nietrafną uznał ocenę tego Sądu, że ukryta czynność prawna stanowiła

umowę kumulatywnego przystąpienia do długu. Wskazał jednak, że zagadnienie

czy i jaka umowa kryła się pod umową pozorną nie miało dla rozstrzygnięcia

sprawy istotnego znaczenia. Niezależnie bowiem od ustaleń w tym zakresie,

aczkolwiek w ocenie Sądu Apelacyjnego pod pozorną umową pożyczki kryła się

umowa poręczenia, oświadczenie powódki o poddaniu się egzekucji jest

nieskuteczne. Oświadczenie o poddaniu się egzekucji, o jakim stanowi art. 777 § 1

4

pkt 4 i 5 k.p.c. musi zawierać dokładne oznaczenie świadczenia i źródło jego

powstania i jest skuteczne wobec ściśle oznaczonego roszczenia tak co do

przedmiotu jak i podstawy prawnej. Oświadczenie powódki dotyczyło obowiązku

spłaty pożyczki, która miejsca nie miała, nie dotyczyło umowy poręczenia, którą

ukrywała pozorna umowa pożyczki. W zakresie poddania się egzekucji ukryta

czynność prawna nie weszła w miejsce czynności pozornej, nie istniał zatem

obowiązek stwierdzony tytułem egzekucyjnym w postaci aktu notarialnego z dnia

19 marca 2010 r.; stąd też powództwo należało uwzględnić.

W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego opartej na obu

podstawach z art. 3983

§ 1 pkt 1 i 2 k.p.c., pozwany, w ramach

podstawy naruszenia prawa materialnego zarzucił naruszenie art. 83 § 1 zdanie

2 k.c., a w ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania w sposób

mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy skarżący jako naruszone wskazał art.

840 § 1 k.p.c. i art. 777 § 1 pkt 5 k.p.c. oraz art. 382, art. 328 § 2 w związku

z art. 391 § 1 k.p.c.

We wnioskach skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku

i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Tradycyjnie pozorność określana jest jako założona przez strony

niezgodność między aktem woli a jej przejawem na zewnątrz (por. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 23 czerwca 1986 r., I CR 45/86, niepubl i z dnia 12 lipca

2002 r., V CKN 1547/00, niepubl.). Konstrukcja i konsekwencje prawne

symulowanego oświadczenia woli uregulowane zostały w art. 83 § 1 k.c.

Konstrukcyjnie, pozorna czynność prawna wymaga łącznego wystąpienia trzech

elementów: oświadczenie woli musi być złożone drugiej stronie, tylko dla pozoru,

a adresat oświadczenia musi zgadzać się na jedynie pozorne dokonanie czynności

prawnej (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2006 r., I UK 120/06,

OSNP 2007, nr 19-20, poz. 294, z dnia 18 maja 2006 r., II UK 164/05,

"Praca i Zabezpieczenie Społeczne" 2006, nr 9, s. 33, i z dnia 18 marca 2004 r.,

III CK 456/02, niepubl.). Powołany przepis reguluje przy tym dwie sytuacje.

Pierwszą jest pozorność określana jako bezwzględna lub zwykła, która ma miejsce

5

wtedy, gdy strony nie miały zamiaru wywołania żadnych skutków prawnych.

Drugą jest pozorność nazywana względną lub kwalifikowaną; w tym wypadku

strony pod czynnością pozorną ukrywają inne, rzeczywiste oświadczenie woli

(por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2008 r., I UK 223/07, niepubl.,

z dnia 27 września 2000 r., II UKN 744/99, OSNAPUS 2002, nr 8, poz. 194 i z dnia

7 marca 2007 r., II CSK 478/06, niepubl.). O kwalifikowanej pozorności czynności

prawnej można mówić jedynie wtedy, gdy zgodną wolą stron jest wyrażenie na

zewnątrz innej treści niż ta, która kształtuje umowę ukrytą.

Sądy obu instancji ustaliły, że strony w dniu 19 marca 2010 r. zawarły

umowę pożyczki i była to umowa pozorna, po czym ustaliły, że pozorność miała

charakter kwalifikowany, umowa pożyczki ukrywała bowiem inną umowę. Zdaniem

Sądu pierwszej instancji była to umowa kumulatywnego przystąpienia do długu,

zdaniem Sądu drugiej instancji - umowa poręczenia. Odmienne było też stanowisko

Sądów co do skutków pozorności. Sąd pierwszej instancji ocenił umowę jako

ważną, z uwagi na ważność umowy ukrytej, natomiast Sąd drugiej instancji uznał,

że umowa pożyczki, jako pozorna, jest nieważna. To stanowisko skarżący

kwestionuje. Można wskazać, że w piśmiennictwie, a także w orzecznictwie Sądu

Najwyższego (por. postanowienie z dnia 25 października 2006 r. III CSK 214/06,

niepubl.) rozważając na gruncie art. 83 § 1 k.c. skutki umowy pozornej, wyrażono

pogląd, że przy pozorności kwalifikowanej mamy do czynienia z jedną czynnością

połączoną, w której ważność zachowują te elementy ujawnionego na zewnątrz,

pozornego oświadczenia woli, które da się pogodzić z postanowieniami ukrytymi.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje jednak pogląd opowiadający się,

przy pozorności kwalifikowanej, za istnieniem dwóch odrębnych, samodzielnych

czynności prawnych, z których czynność ujawniona jest zawsze nieważna,

natomiast ważność czynności dyssymulowanej (ukrytej) zależy od jej właściwości,

to jest spełnienia wymogów ustawowych właściwych dla czynności danego rodzaju

(por. wyrok z dnia 12 października 2001 r., V CKN 631/00, OSNC 2002, nr 7-8,

poz. 91; wyrok z dnia 27 kwietnia 2004 r., II CK 191/03, niepubl.; uchwała z dnia

22 maja 2009 r. III CZP 21/09, OSNC 2010 r., nr 1, poz.13, uchwała z dnia

9 grudnia 2011 r. III CZP 79/11, OSNC z 2014 r., nr 6, poz. 74). Ten kierunek

wykładni Sąd rozstrzygający sprawę niniejszą w pełni aprobuje. Ustalenie zatem

6

przez Sądy, że umowa pożyczki była pozorna powoduje, że skutek tej wady

podlega ocenie według art. 83 § 1 zd. 1 k.c. – umowa taka jest nieważna.

Oświadczenie powódki o poddaniu się egzekucji złożone w formie aktu

notarialnego (art. 777 § 2 k.p.c.) wskazywało zdarzenie prawne, stanowiące źródło

jej obowiązku świadczenia na rzecz pozwanego kwoty 100.00 zł - według treści

tego oświadczenia była to umowa pożyczki zawarta w dniu 19 marca 2010 r.

Wskazanie w oświadczeniu o poddaniu się egzekucji źródła obowiązku

świadczenia Sąd Apelacyjny uznał za konieczne i w ślad za poglądem Sądu

Najwyższego wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 marca 1975 r. III CRN

368/74 (OSNC z 1976 r. nr 4, poz. 86) nazwał to źródło podstawą prawną,

aczkolwiek nie ulega wątpliwości, że rozumiał przez to stosunek prawny łączący

strony, z którego dla dłużnika wynika obowiązek świadczenia, a dla wierzyciela

uprawnienie do żądania spełnienia przez dłużnika tego świadczenia.

Skarżący kwestionuje stanowisko Sądu Apelacyjnego co do potrzeby

wskazywania w oświadczeniu dłużnika o poddaniu się egzekucji stosunku

prawnego, z którego wynika egzekwowany obowiązek, dowodząc, że warunki

ważnego, skutecznego tytułu egzekucyjnego, jakim jest akt notarialny, zawierają

pkt 4 i 5 art. 777 § 1 k.p.c., a przepisy te o „podstawie prawnej” milczą.

Zwrócić więc należy uwagę, że jeżeli oświadczenie dłużnika o poddaniu się

egzekucji zawarte jest w akcie notarialnym, którym równocześnie dokonano

czynności będącej źródłem obowiązku świadczenia, wówczas nie istnieje

ani wątpliwość co do związania dokonanej czynności materialnoprawnej

i wynikających z niej obowiązków dłużnika z oświadczeniem dłużnika o poddaniu

się egzekucji, ani też nie poddaje się w wątpliwość ich współzależności.

Dopuszczenie natomiast przez ustawodawcę złożenia przez dłużnika oświadczenia

o poddaniu się egzekucji w odrębnym akcie notarialnym (art. 777 § 2 k.p.c.)

rzeczywiście zaktualizowało zagadnienie potrzeby wskazywania w tymże

oświadczeniu tytułu prawnego, z którego wynika zobowiązanie dłużnika.

Tytuł ten może przy tym wynikać z różnych stosunków prawnych, tak z kontraktu

jak i z deliktu czy też bezpodstawnego wzbogacenia; w stosunkach umownych

źródłem zobowiązania może być również umowa ustna. W orzecznictwie

(por. powołany wyżej wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1975 r.

7

oraz uchwała z 7 marca 2008 r., III CZP 155/07, OSNC z 2009 r., nr 3, poz. 42)

i w piśmiennictwie zgodnie wskazuje się, że tytuł prawny zobowiązania dłużnika

powinien być w akcie notarialnym określony. Powinność ta jest następstwem

kwalifikowania oświadczenia o poddaniu się egzekucji jako czynności prawnej

(jednostronnej). Czynność prawna dla swej skuteczności musi obejmować

elementy konieczne i właściwe dla danej czynności. Stąd też treść minimalna tej

czynności powinna zwierać m.in. jednoznaczne oświadczenie dłużnika, że poddaje

się egzekucji dla wyegzekwowania przez oznaczonego wierzyciela oznaczonego

świadczenia wynikającego z oznaczonego stosunku prawnego łączącego tego

wierzyciela ze składającym oświadczenie. Tak więc wymogi tego, złożonego

w formie aktu notarialnego, oświadczenia, opisane w punktach 4 i 5 art. 777 § 1

k.p.c. są koniecznym, aczkolwiek zaledwie kolejnym elementem tej czynności

prawnej, a nie jak chce skarżący, jej elementem wyłącznym. Skonstruowana

w wyżej wskazany sposób treść czynności prawnej, skutkującej powstaniem tytułu

egzekucyjnego, wyznacza równocześnie zakres kognicji sądu rozpoznającego

powództwo opozycyjne, a więc nie tylko co do stron postępowania egzekucyjnego

i przedmiotu egzekucji ale także co do stosunku prawnego powołanego w tym

tytule jako źródła egzekwowanego od dłużnika obowiązku. Powództwo opozycyjne

pełni bowiem w takiej sytuacji funkcję postępowania rozpoznawczego,

rozpoznający je sąd działa jak sąd rozpoznający roszczenie. Wskazanie

stosunku prawnego będącego źródłem obowiązku świadczenia jest przy tym

w literaturze traktowane jako chroniące prawa dłużnika, bowiem wyłącznie od jego

woli wyrażonej w oświadczeniu zależy czy egzekucja świadczeń z danego,

konkretnego stosunku prawnego, nastąpi na podstawie tak uzyskanego tytułu

egzekucyjnego/wykonawczego czy też na podstawie np. orzeczenia sądu.

Trafnie też dostrzega się, że pominięcie w takim tytule egzekucyjnym stosunku

prawnego, z którego wynika egzekwowany obowiązek, otworzyłoby

drogę do nadużyć, umożliwiłoby bowiem wykorzystanie powstałego tytułu do

egzekwowania świadczeń z innych stosunków prawnych łączących strony o ile

w ich ramach składający oświadczenie byłby dłużnikiem zobowiązanym do

analogicznego świadczenia.

8

Zważywszy na okoliczności sprawy - złożenie oświadczenia o poddaniu się

egzekucji w oddzielnym akcie notarialnym lecz w odniesieniu do długu,

który z uwagi na nieważność umowy stanowiącej jego źródło, nie istniał - można

rozważać czy oświadczenie o poddaniu się egzekucji samo w sobie stanowi

samoistne źródło zobowiązania. W tej kwestii podzielić jednak należy

poglądy orzecznictwa i literatury, które taką możliwość wykluczają. Jednostronne

oświadczenie dłużnika zawarte w akcie notarialnym o poddaniu się egzekucji

nie ma charakteru konstytutywnego, nie kreuje między stronami, nazywanymi

w oświadczeniu dłużnikiem i wierzycielem, żadnego zobowiązania. Podobnie

ocenia się sytuację gdy oświadczenie o podaniu się egzekucji podpisał wierzyciel,

chociaż uczestnictwo wierzyciela w czynności kieruje rozważania ku konstrukcji

umowy. Umowę taką można byłoby traktować jako uznanie (właściwe) długu.

Jakkolwiek taka sytuacja w sprawie miejsca nie miała, można wskazać, że uznanie

właściwe jest co prawda umową, ale dotyczy ona długu istniejącego; jej treścią

i celem jest ustalenie lub stabilizacja istniejącej między stronami sytuacji prawnej.

Uznanie właściwe ma więc charakter kauzalny co oznacza, że ważność takiej

umowy jest uzależniona od istnienia ważnej podstawy prawnej uznanego

roszczenia. Ponieważ w obowiązującym porządku prawnym nie jest znane

abstrakcyjne uznanie długu, a więc takie uznanie, które byłoby samoistnym źródłem

zobowiązania powstającym niezależnie od tego czy uznany dług istniał

w rzeczywistości (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1961 r. I CR

540/60, OSNC z 1963 r., nr 3, poz. 53) tym samym wykluczyć należy możliwość

przyjęcia, że złożone w takich warunkach oświadczenie o poddaniu się egzekucji

stanowi samoistne źródło zobowiązania.

Zgodnie z art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. dłużnik może w drodze powództwa żądać

pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo

ograniczenia, jeżeli przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli

wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku

stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu. Powołany

przepis umożliwia więc dłużnikowi ochronę przed egzekucją prowadzoną na

podstawie aktu notarialnego, przez wykazanie, że tytuł wykonawczy zawiera treść

nie odpowiadającą rzeczywistemu stanowi rzeczy, w tym, że obowiązek objęty

9

poddaniem się egzekucji, z racji nieważności umowy stanowiącej źródło tego

obowiązku, nie istnieje. Wskazana w akcie notarialnym zawierającym oświadczenie

powódki o poddaniu się egzekucji podstawa prawna obowiązku świadczenia

na rzecz pozwanego, to jest umowa pożyczki była umową pozorną; była nieważna,

co też oznaczało, że z tego stosunku prawnego dług nie istniał. Skuteczne

zatem zakwestionowanie przez powódkę obowiązku świadczenia stwierdzonego

tytułem egzekucyjnym prowadziło do uwzględnienia powództwa opozycyjnego.

Oświadczenie o poddaniu się egzekucji w żadnej mierze nie odnosiło się do

czynności prawnej dyssymulowanej, stąd nie było żadnych podstaw do wiązania

tego oświadczenia z tą, całkowicie inną, czynnością prawną, to jest czynienia z tej

innej czynności prawnej źródła egzekwowanego świadczenia. Wiązania takiego nie

usprawiedliwiała też okoliczność, że chodziło o czynność dyssymulowaną, a więc tę,

której strony rzeczywiście dokonały, skoro, jak wyjaśniono wyżej, czynności

pozorna i ukryta są czynnościami samodzielnymi, odrębnymi. Biorąc zaś pod

uwagę, że oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji wymaga formy aktu

notarialnego zastrzeżonej ad solemnitatem oznacza to, że pod rygorem

nieważności formą tą muszą być objęte wszystkie elementy oświadczenia woli

dłużnika czyli warunki, o jakich była mowa wyżej, a więc nie tylko warunki

wymienione w pkt 4 i 5 art. 777 § 1 k.p.c., ale i warunek istotny tego oświadczenia

w postaci oznaczenia stosunku prawnego, z którego wynika obowiązek dłużnika

świadczenia. Skutecznie poddanie się egzekucji z czynności prawnej ukrytej

(dyssymulowanej) wymagałoby więc formy aktu notarialnego.

W świetle powyższego zarzuty naruszenia art. 83 § 1 zd. 2 k.c. i art. 840 § 1

k.p.c. są nietrafne. Zauważyć przy tym należy, że skarżący powołując w skardze

kasacyjnej jako naruszony art. 840 k.p.c. wskazał jedynie § 1 tego artykułu,

bez sprecyzowania adekwatnej do okoliczności sprawy jednostki redakcyjnej ujętej

we właściwym punkcie tego paragrafu co jest niestarannością, skoro § 1 ma cztery

punkty. Ponadto zarzut naruszenia tego przepisu skarżący pomieścił w podstawie

procesowej, co jest wadliwe. Powołany przepis nie reguluje przebiegu

postępowania przed sądem ale określa podstawy powództwa opozycyjnego,

stanowi więc funkcjonalny odpowiednik przepisów prawa materialnego i stanowi

podstawę rozstrzygnięcia sądu o istocie sporu w takim postępowaniu. Stąd też

10

zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do podstaw powództwa opozycyjnego

powinny być wykazywane w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej, to jest

naruszenia prawa materialnego.

Nietrafne są zarzuty naruszenia art. 382 i art. 328 § 2 w związku z art. 391

k.p.c. Uzasadnienie tych zarzutów sprowadza się do kwestionowania ustalenia

sądów, że umowa pożyczki była czynnością pozorną. W związku z tym

przypomnieć należy, że pozorność czynności prawnej jest okolicznością faktyczną.

Sąd Najwyższy kilkakrotnie wyjaśniał, że okoliczność ta podlega ustaleniu przez

sądy merytoryczne i ustalenie to nie podlega kontroli kasacyjnej (por. wyroki: z dnia

23 stycznia 1997 r., I CKN 51/96, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 79, z dnia 27 lipca

2000 r., IV CKN 91/00, niepubl., z dnia 8 grudnia 2000 r., I CKN 1233/00, niepubl.

i z dnia 9 listopada 2007 r., V CSK 278/06, niepubl.). Ponadto, ustalenie to, wbrew

stanowisku skarżącego, zostało dokonane bez naruszenia wskazanych w skardze

kasacyjnej przepisów procesowych.

Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814

k.p.c.,

orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania kasacyjnego orzekając na

podstawie art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 108 § 1 i art. 39821

k.p.c. i § 6 pkt 6 oraz

§ 13 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: Dz. U.

z 2013 r., poz. 461).