SNO 14/10

WYROK Z DNIA 8 KWIETNIA 2010 R.

SNO 14/10

Przewodniczący: sędzia SN Wiesław Błuś.

Sędziowie SN: Marian Kocon, Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca).

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem sędziego

Sądu Okręgowego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego dla okręgu Sądu

Okręgowego w (...) po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2010 r. sprawy sędziego Sądu

Rejonowego w związku z odwołaniem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego od

wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn.

akt ASD (...)

1) z m i e n i ł z a s k a r ż o n y w y r o k w ten sposób, że na podstawie art. 128

ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U.

Nr 98, poz. 1070 ze zm.) w zw. z art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 2

k.p.k. u n i e w i n n i ł s ę d z i e g o Sądu Rejonowego od popełnienia

przewinień dyscyplinarnych określonych w punkcie I (pierwszym) i VIII

(ósmym) tego wyroku,

2) w p o z o s t a ł e j c z ę ś c i z a s k a r ż o n y w y r o k u t r z y m a ł w

m o c y ,

3) kosztami sądowymi postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Sędzia Sądu Rejonowego został obwiniony o to, że:

w dniach od 5 listopada 2008 r. do 31 lipca 2009 r., dopuścił się rażącego

naruszenia przepisów prawa procesowego – art. 423 § 1 k.p.k., sporządzając w ośmiu

sprawach karnych uzasadnienia wyroków z przekroczeniem ustawowego 14-dniowego

terminu lub też terminów przedłużonych przez Prezesa Sądu Rejonowego, a nadto nie

występował z wnioskami o przedłużenie terminów do sporządzenia uzasadnień, i tak:

- w sprawie II K 9/08 pomimo doręczenia akt do uzasadnienia w dniu 20

października 2008 r., sporządził je dopiero w dniu 19 listopada 2008 r., nie

występując z wnioskiem do Prezesa Sądu Rejonowego o przedłużenie

terminu,

- w sprawie II K 117/06 pomimo doręczenia akt do uzasadnienia w dniu 26

listopada 2008 r., sporządził je dopiero w dniu 31 marca 2009 r., nie

2

występując z wnioskiem do Prezesa Sądu Rejonowego o przedłużenie

terminu,

- w sprawie II K 89/09 pomimo doręczenia akt do uzasadnienia w dniu 3

grudnia 2008 r., sporządził je dopiero w dniu 29 maja 2009 r., nie występując

z wnioskiem do Prezesa Sądu Rejonowego o przedłużenie terminu,

- w sprawie II K 38/08 pomimo doręczenia akt do uzasadnienia w dniu 23

grudnia 2008 r., sporządził je dopiero w dniu 28 lutego 2009 r., nie

występując z wnioskiem do Prezesa Sądu Rejonowego o przedłużenie

terminu,

- w sprawie II K 163/07 pomimo doręczenia akt do uzasadnienia w dniu 20

lutego 2009 r., sporządził je dopiero w dniu 30 czerwca 2009 r., występując z

wnioskami do Prezesa Sądu Rejonowego o przedłużenie terminu na okresy

jedynie do dnia 20 marca i 14 kwietnia 2009 r.,

- w sprawie II K 40/07 pomimo doręczenia akt do uzasadnienia w dniu 17

marca 2009 r., sporządził je dopiero w dniu 31 lipca 2009 r., występując z

wnioskiem do Prezesa Sądu Rejonowego o przedłużenie terminu jedynie do

dnia 16 kweitnia 2009 r.,

- w sprawie II K 14/07 pomimo doręczenia akt do uzasadnienia w dniu 5 maja

2009 r., sporządził je dopiero w dniu 5 czerwca 2009 r., nie występując z

wnioskiem do Prezesa Sądu Rejonowego o przedłużenie terminu,

tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 107 § 1 ustawy z

dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070

ze zm. – nazywanej dalej u.s.p.).

Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2009 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał

obwinionego sędziego za winnego, tego że:

I. w sprawie II K 9/08 w okresie od 4 listopada 2008 r. do 19 listopada 2008 r.

dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy art. 423 § 1 k.p.k. przez sporządzenie

uzasadnienia wyroku z przekroczeniem 14-dniowego terminu, który upłynął

dnia 3 listopada 2008 r.,

II. w sprawie II K 117/06 w okresie od 11 grudnia 2008 r. do 31 marca 2009 r.

dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy art. 423 § 1 k.p.k. przez sporządzenie

uzasadnienia wyroku z przekroczeniem 14-dniowiego terminu, który upłynął

dnia 10 grudnia 2008 r.,

III. w sprawie II K 89/08 w okresie od 18 grudnia 2008 r. do 29 maja 2009 r.

dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy art. 423 § 1 k.p.k. przez sporządzenie

3

uzasadnienia wyroku z przekroczeniem 14-dniowiego terminu, który upłynął

dnia 17 grudnia 2008 r.,

IV. w sprawie II K 38/08 w okresie od 7 stycznia 2009 r. do 28 lutego 2009 r.

dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy art. 423 § 1 k.p.k. przez sporządzenie

uzasadnienia wyroku z przekroczeniem 14-dniowiego terminu, który upłynął

dnia 6 stycznia 2009 r.,

V. w sprawie II K 163/07 w okresie od 15 kwietnia 2009 r. do 30 czerwca 2009 r.

dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy art. 423 § 1 k.p.k. przez sporządzenie

uzasadnienia wyroku z przekroczeniem przedłużonego przez Prezesa Sądu

Rejonowego terminu, który upłynął dnia 14 kwietnia 2009 r.,

VI. w sprawie II K 40/07 w okresie od 17 kwietnia 2009 r. do 31 lipca 2009 r.

dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy art. 423 § 1 k.p.k. przez sporządzenie

uzasadnienia wyroku z przekroczeniem przedłużonego przez Prezesa Sądu

Rejonowego terminu, który upłynął dnia 16 kwietnia 2009 r.,

VII. w sprawie II K 14/07 w okresie od 22 kwietnia 2009 r. do 23 czerwca 2009 r.

dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy art. 423 § 1 k.p.k. przez sporządzenie

uzasadnienia wyroku z przekroczeniem 14-dniowiego terminu, który upłynął

dnia 21 kwietnia 2009 r.,

VIII. w sprawie II K 161/07 w okresie od 20 maja 2009 r. do 5 czerwca 2009 r.

dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy art. 423 § 1 k.p.k. przez sporządzenie

uzasadnienia wyroku z przekroczeniem 14–dniowego terminu, który upłynął

dnia 19 maja 2009 r.,

tj. popełnienia przewinień dyscyplinarnych określonych w art. 107 § 1 u. s. p. i za to

na podstawie art. 109 § 1 pkt 1 powyższej ustawy wymierzył mu karę dyscyplinarną

upomnienia.

Jak ustalił ten Sąd: obwiniony sędzia pełnił funkcję Przewodniczącego II

Wydziału Karnego Sądu Rejonowego i orzekał w sprawach należących do

właściwości tego Wydziału. W okresie od dnia 20 października 2009 r. do dna 31 lipca

sporządził uzasadnienia w sprawach wymienionych w wyroku Sądu Dyscyplinarnego

po upływie terminu ustawowego lub przedłużonego przez Prezesa Sądu Rejonowego.

Sędzia Sądu Rejonowego przyznał się do zarzucanych mu przewinień

dyscyplinarnych. Wskazał, że do załamania terminowości sporządzanych przez niego

uzasadnień doszło w okresie wzmożonej pracy i wykonywania obowiązków

Przewodniczącego Wydziału na skutek złej sytuacji kadrowej, znacznego obciążenia

sprawami, nawarstwiania zaległości, długookresowych nieobecności sędziów

orzekających w tym Wydziale. W toku rozprawy przed Sądem Dyscyplinarnym

4

obwiniony złożył wniosek o dobrowolne poddanie się karze przez wymierzenie mu

kary dyscyplinarnej upomnienia.

Sąd Dyscyplinarny przyjął, że obwiniony dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy

art. 423 § 1 k.p.k., stanowiącej przewinienie dyscyplinarne, o jakim mowa w art. 107 §

1 u.s.p. Na przestrzeni od listopada 2008 do lipca 2009 roku w ośmiu sprawach

uchybił terminowi do sporządzenia uzasadnień wyroków, przy czym w sześciu

sprawach (II K 9/08, II K 117/06, II K 89/08, II K 38/08, II K 14/07, II K 161/07)

ustawowemu 14-dniowemu terminowi, zaś w dwóch sprawach (II K 163/07, II K

40/07) terminowi przedłużonemu przez Prezesa Sądu Rejonowego. Według Sądu

Dyscyplinarnego, obwiniony dopuścił się ośmiu przewinień dyscyplinarnych

pozostających w realnym zbiegu a nie jak mu zarzucono, jednego czynu o charakterze

ciągłym i o takiej zmianie opisu zarzucanych przewinień dyscyplinarnych uprzedził

strony, które następnie zgłosiły zgodny wniosek o wymierzenie obwinionemu

sędziemu kary dyscyplinarnej upomnienia. Przypisując obwinionemu popełnienie

odrębnych przewinień dyscyplinarnych Sąd Okręgowy przyjął, jako datę początkową

ich popełnienia, dzień następny po upływie terminu ustawowego lub przedłużonego,

przewidzianego na sporządzenie uzasadnienia.

Wymierzając obwinionemu karę, Sąd uwzględnił duże obciążenie obowiązkami

orzeczniczymi, pozytywną ocenę jego dotychczasowej pracy.

Odwołanie od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 14

grudnia 2010 r. złożył Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego dla okręgu Sądu

Okręgowego w (...). Zaskarżył on w całości wyrok na niekorzyść obwinionego z tym,

że w toku rozprawy przed Sądem Najwyższym, w razie nie uwzględnienia odwołania

w zakresie opisu przewinienia dyscyplinarnego, wniósł o uniewinnienie sędziego od

popełnienia przewinień dyscyplinarnych opisanych w punkcie I i VIII zaskarżonego

wyroku.

Skarżący zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu obrazę przepisów prawa procesowego, tj.:

- art. 387 § 2 i § k.p.k. przez wydanie wyroku niezgodnie z treścią ugody

zawartej pomiędzy stronami na rozprawie w dniu 14 grudnia 2009 r., co do

opisów czynów, które miały być przypisane obwinionemu,

- art. 424 § 2 k.p.k. przez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku, dlaczego

sąd przyjął, że przewinienie dyscyplinarne przypisane obwinionemu nie

polegało również na tym, że nie występował z wnioskami do Prezesa Sądu

Rejonowego.

Ponadto, zdaniem skarżącego, Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji dopuścił

się błędu w ustaleniach faktycznych, polegającego na bezzasadnym pominięciu w

opisie czynów przypisanych obwinionemu, oczywistego i rażącego naruszenia

przepisów również w postaci „nie występowania z wnioskami do Prezesa Sądu

5

Rejonowego o przedłużenie terminów do sporządzania uzasadnień poza ustawowy,

bądź przedłużony okres. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi dyscyplinarnemu

pierwszej instancji.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

W związku ze sformułowanymi w odwołaniu zarzutami obrazy przepisów

postępowania oraz błędów w ustaleniach faktycznych należy zauważyć, iż zgodnie z

art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k. zmiana lub uchylenie orzeczenia może nastąpić jedynie wtedy,

gdy obraza przepisów postępowania lub błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych z

podstawę orzeczenia mogły mieć wpływ na jego treść. Dlatego obowiązkiem strony

wnoszącej odwołanie jest wykazanie, że związek taki może realnie zaistnieć.

Tymczasem skarżący nie tylko, że nie dopełnił tego obowiązku, ale nawet nie

twierdził, że podniesione uchybienia mogły wywrzeć jakikolwiek wpływ na treść

orzeczenia.

Zarzucany sędziemu delikt dyscyplinarny polega na oczywistej i rażącej obrazie

art. 423 § 1 k.p.k., czyli polega na oczywistym i rażącym uchybieniu terminu

sporządzenia uzasadnienia wyroku bądź określonego w ustawie, wynoszącego 14 dni

od dnia złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, a w wypadku sporządzenia

uzasadnienia z urzędu – od daty ogłoszenia wyroku, bądź, w sprawie zawiłej,

przedłużonego przez prezesa sądu na wniosek sędziego. Do przewinienia

dyscyplinarnego polegającego na rażącym uchybieniu terminu do sporządzenia

uzasadnienia dochodzi bez względu to, czy sędzia skorzystał z możliwości zwrócenia

się o przedłużenie terminu do sporządzenia uzasadnienia. Istotne dla

odpowiedzialności dyscyplinarnej na tej podstawie jest tylko zawinione przekroczenie

terminu do sporządzenia uzasadnienia. Dlatego bezzasadnie podnosi się w odwołaniu,

że naruszenie art. 423 § 1 k.p.k. ma miejsce tylko wtedy, gdy łącznie zostały spełnione

dwie przesłanki: nastąpiło nieterminowe sporządzenie uzasadnienia oraz nie

wystąpiono z wnioskiem o przedłużenie terminu. Wystarczy wskazać, że do

naruszenia tego samego przepisu postępowania dochodzi także w przypadku

nieterminowego sporządzenia uzasadnienia przez sędziego, który wystąpił z

wnioskiem przedłużenie terminu, ale i tego terminu nie dotrzymał. Poza tym,

postawienie sędziemu zarzutu zaniechania zwrócenia się do prezesa sądu o

przedłużenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wymagałoby jednocześnie

wykazania, iż został spełniony warunek wystąpienia o przedłużenie w postaci

zawiłości sprawy, a tego w opisie czynu zarzucanego obwinionemu zabrakło.

Dlatego pominięcie w opisie zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego,

polegającego na oczywistej i rażącej obrazie art. 423 § 1 k.p.k., zachowania

polegającego na zaniechaniu wystąpienia przez sędziego do prezesa sądu z wnioskiem

6

o przedłużenie terminu do sporządzenia uzasadnienia nie miało żadnego wpływu na

treść rozstrzygnięcia, co, jak zostało wskazane na wstępie, jest warunkiem

uwzględnienia odwołania opartego na zarzutach obrazy przepisów postępowania oraz

błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, niezależnie od

tego, czy rzeczywiście doszło do zarzucanych naruszeń przy wyrokowaniu. Można

bowiem zgodzić się z wnoszącym odwołanie, iż w istocie brak sprzeciwu oskarżyciela

co do uwzględniania wniosku obwinionego złożonego na podstawie art. 128 u.s.p. w

związku z art. 387 § 1 k.p.k., odnosił się tylko do zmiany opisu czynu polegającego na

stwierdzeniu, iż obwiniony nie dopuścił się jednego przewinienia o charakterze

ciągłym, ale dopuścił się ośmiu przewinień dyscyplinarnych. Akceptacja oskarżyciela

nie obejmowała ingerencji w sam opis czynu. Jeśli zaś chodzi o wymieniony w

odwołaniu art. 424 § 2 k.p.k., to także ewentualne braki uzasadnienia odnoszące się do

wyjaśniania przyczyn zmiany opisu czynów przez pominięcie zwrotu o nie

występowaniu do Prezesa Sądu o przedłużenie terminu nie dają podstawy do

przyjęcia, że miały realny wpływ na treść wyroku i muszą prowadzić do jego

uchylenia.

W judykaturze Sądu Najwyższego rażącą obrazę przepisu art. 423 § 1 k.p.k.

łączy się w zasadzie ze znaczącym opóźnieniem w sporządzeniu uzasadnienia (tak Sąd

Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w wyroku z dnia 12 listopada 2003 r., sygn. akt SNO

71/03, OSN-SD 2003 r. cz. II, poz. 65). Nie ma jednocześnie podstawy do

wyznaczania ogólnej granicy opóźnienia, której przekroczenie mogłoby w każdym

przypadku być uznane za rażące. Ocena ta zależy od konkretnych przypadków i

obejmuje także skutki konkretnego opóźnienia. Dwa z przewinień opisanych w

punkcie I i VIII w wyroku Sądu Apelacyjnego polegają na krótkich, bo

kilkunastodniowych opóźnieniach w sporządzaniu uzasadnień. Przy braku innych

szczególnych okoliczności, które mogłyby wskazywać na istotne zagrożenie lub

naruszenie interesów osób biorących udział w postępowaniu brak jest podstaw do

uznania, iż przewinienia te wyczerpują znamiona przewinienia służbowego,

polegającego na oczywistym i rażącym naruszeniu prawa.

Z tych wszystkich względów, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny na podstawie

art. 128 u.s.p. w zw. z art. 437 § 1 i 2, 434 § 2, art. 414 § 1, art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k.

zmienił zaskarżony wyrok na korzyść obwinionego sędziego i uniewinnił go od

popełnienia przewinień wymienionych w punktach I i VIII zaskarżonego wyroku oraz

utrzymał ten wyrok w mocy w pozostałej części.