I PRN 23/95

Wyrok z dnia 2 czerwca 1995 r.

I PRN 23/95

1. Wynikający z art. 177 § 1 k.p. zakaz rozwiązywania umowy o pracę z

pracownicą w okresie ciąży obowiązuje również w sytuacji, gdy zaszła ona w

ciążę w okresie wypowiedzenia.

2. Powiadomienie zakładu pracy o ciąży już po rozwiązaniu umowy o pracę

może mieć wpływ tylko na roszczenie o wynagrodzenie za okres pozostawania

bez pracy, nie ma natomiast znaczenia dla oceny nieprawidłowości rozwiązania

umowy o pracę.

Przewodniczący SSN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Józef

Iwulski (sprawozdawca), Kazimierz Jaśkowski,

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Stefana Trautsolta, po rozpoznaniu w

dniu 2 czerwca 1995 r. sprawy z powództwa Janiny K. przeciwko Szkole Podstawowej

w J. o przywrócenie do pracy, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości

[...] od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we

Wrocławiu z dnia 29 grudnia 1994 r., [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego-

-Sądu Pracy w Kłodzku z dnia 19 sierpnia 1994 r., [...] i przekazał sprawę temu Sądowi

Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Powódka Janina K. była zatrudniona jako nauczycielka w Szkole Podstawowej w

J. na podstawie umowy o pracę. W dniu 31 maja 1994 r. umowa ta została wypowie-

dziana ze skutkiem na dzień 31 sierpnia 1994 r., z powołaniem się na brak kwalifikacji

zawodowych powódki.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Kłodzku, wyrokiem z dnia 19 sierpnia 1994 r., [...],

uznał to wypowiedzenie za bezskuteczne przyjmując, że powódka z dniem 1 września

1989 r. uzyskała mianowanie z mocy prawa, gdyż spełniała warunki przewidziane w art.

10 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze

zm.).

Wyrokiem z dnia 29 grudnia 1994 r., [...], Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych we Wrocławiu zmienił wyrok Sądu Rejonowego i oddalił powódz-

two. Sąd Wojewódzki przyjął, że powódka nie miała odpowiednich kwalifikacji

zawodowych, wobec czego wypowiedzenie było uzasadnione.

Od tego wyroku rewizję nadzwyczajną złożył Minister Sprawiedliwości, który nie

kwestionując prawidłowości zajętego przez Sąd Wojewódzki stanowiska, zarzucił

rażące naruszenie art. 3 § 2 i 316 § 1 k.p.c. oraz art. 177 § 1 k.p. w zw. z art. 57 § 1 k.p.

i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu

Rejonowego i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Minister Sprawied-

liwości podniósł, że w odpowiedzi na rewizję strony pozwanej powódka zarzuciła, iż w

okresie wypowiedzenia zaszła w ciążę, o czym dowiedziała się na początku grudnia

1994 r. Powódka dołączyła zaświadczenie lekarskie wykazujące stan ciąży. Do tego

twierdzenia Sąd Wojewódzki nie ustosunkował się, a rozważenie tej okoliczności mogło

doprowadzić do uznania rozwiązania stosunku pracy za naruszające art. 177 § 1 k.p.

Minister Sprawiedliwości powołał się na utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego,

według którego zakaz rozwiązywania umów o pracę obowiązuje również w sytuacji, gdy

pracownica zaszła w ciążę w okresie wypowiedzenia. Według tego orzecznictwa

powiadomienie zakładu pracy o ciąży już po rozwiązaniu umowy o pracę może mieć

tylko wpływ na roszczenie o wynagrodzeniu za okres pozostawania bez pracy. Nie ma

natomiast wpływu na ocenę nieprawidłowości rozwiązania umowy o pracę.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 177 § 1 k.p. zakład pracy nie może wypowiedzieć ani rozwiązać

umowy o pracę w okresie ciąży, a także w okresie urlopu macierzyńskiego pracownicy,

chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z

jej winy i zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy. W

toku postępowania, powódka w odpowiedzi na rewizję strony pozwanej od wyroku Sądu

Rejonowego podniosła, że zaszła w ciążę w okresie wypowiedzenia i dołączyła

zaświadczenie lekarskie na potwierdzenie tego faktu. Sąd Wojewódzki nie rozważył tej

okoliczności, a miała ona istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Według bowiem

utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego zakaz rozwiązywania umów o pracę

obowiązuje również w sytuacji, gdy pracownica zaszła w ciążę w okresie

wypowiedzenia. Kwestia powiadomienia zakładu pracy o ciąży już po rozwiązaniu

umowy o pracę może mieć tylko znaczenie przy rozpoznawaniu roszczenia o wynagro-

dzenie za czas pozostawania bez pracy (postanowienie z dnia 13 września 1979 r., I

PRN 84/79, OSNCP 1980 z. 3 poz. 58; wyrok z dnia 14 stycznia 1981 r., I PRN 135/80,

OSNCP 1981 z. 7 poz. 139). Dla ochrony przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem

umowy o pracę kobiety w okresie ciąży nie jest więc istotny termin wykazania

powyższej okoliczności, lecz wyłącznie obiektywny stan rzeczy istniejący w chwili

wypowiedzenia lub rozwiązania umowy o pracę (wyrok z dnia 15 stycznia 1988 r., I

PRN 74/87, Sł. Prac. 1988 nr 5 str. 28).

Ponieważ Sądy obu instancji nie miały tego zagadnienia na uwadze (Sąd Rejo-

nowy nie znając tego twierdzenia, a Sąd Wojewódzki nie rozważając go) zaskarżone

wyroki zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie zostały wyjaśnione

wszystkie okoliczności sprawy niezbędne dla jej rozstrzygnięcia (art. 3 § 2 k.p.c.). W tej

sytuacji rewizja nadzwyczajna podlega uwzględnieniu na podstawie art. 422 § 2 k.p.c.,

co skutkuje uchylenie zaskarżonych wyroków i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania, w toku którego wyjaśnieniu będzie podlegał fakt zajścia powódki w ciążę

w okresie wypowiedzenia.

========================================