II UZP 11/95

Uchwała z dnia 23 czerwca 1995 r.

II UZP 11/95

Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Maria Mańkowska, Maria Tyszel,

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Witolda Bryndy, w sprawie z wniosku

Henryka C. przeciwko Komendzie Wojewódzkiej Policji w P.T. o zwiększenie świad-

czenia emerytalnego, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 23 czerwca 1995 r.

zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Apelacyjny Wydział Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Łodzi postanowieniem z dnia 28 lutego 1995 r., [...] - do rozs-

trzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.

Czy emerytowi policyjnemu przysługuje do emerytury policyjnej dodatek prze-

widziany w art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 17 października 1991 r., o rewaloryzacji eme-

rytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.

U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) ?

p o d j ą ł następującą uchwałę:

Jeżeli dotychczasowa wysokość świadczenia emerytalnego emeryta po-

licjanta obejmowała dodatek przysługujący na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z

dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników

indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym

(Dz. U. Nr 10, poz. 53), ustalenie na nowo wysokości pobieranego dotychczas

świadczenia, dokonane na mocy art. 58 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zao-

patrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży

Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.

U. Nr 53, poz. 214) nie może nastąpić z pominięciem tego dodatku.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 1 czerwca 1994 r. Komenda Wojewódzka Policji w P.T. prze-

liczyła Henrykowi C. świadczenie emerytalne na podstawie art. 58 ustawy z dnia 18

lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej,

Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz.

214).

W odwołaniu wnioskodawca zakwestionował pominięcie dodatku z tytułu pod-

wójnego ubezpieczenia, który miał przyznany w związku z opłacaniem składek na Fun-

dusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników i który to dodatek pobierał w okresie

poprzedzającym zaskarżoną decyzję.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z dnia

29 listopada 1994 r. oddalił odwołanie. Sąd ustalił, iż wnioskodawca pobiera emeryturę

policyjną od 1986 r. W latach 1977-1988 opłacał składki na FUSR i z tego tytułu jego

emerytura była odpowiednio zwiększona. Powołując się na art. 25 ustawy z dnia 18

lutego 1994 r. Sąd podkreślił, iż w przepisie tym wymieniono w sposób wyczerpujący

rodzaje dodatków przysługujących do świadczeń emerytalno-rentowych. Wśród

przewidzianych dodatków nie występuje dodatek z tytułu opłacanego ubezpieczenia

rolniczego, co przesądza na niekorzyść żądanie wnioskodawcy.

W rewizji wnioskodawca zarzucił naruszenie prawa materialnego i wniósł o

zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie mu przedmiotowego dodatku do pobieranej

emerytury.

Sąd Apelacyjny uznał, iż w rozpoznawanej sprawie występuje zagadnienie

prawne nasuwające istotne wątpliwości, wymagające rozstrzygnięcia przez Sąd Naj-

wyższy w trybie art. 391 § 1 k.p.c. Treść tego zagadnienia została przytoczona w sen-

tencji uchwały.

W uzasadnieniu zagadnienia prawnego Sąd Apelacyjny wywiódł, między innymi,

iż ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. zawiera odmienną regulację prawną od uprzednio

obowiązującej, zawartej w ustawie z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin (Dz. U. z 1983 r., Nr

46, poz. 210 ze zm.) - w zakresie, między innymi, wysługi emerytalnej, a także

wysokości świadczeń pieniężnych oraz przysługujących do emerytur i rent dodatków. W

szczególności art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. wymienia rodzaje

przysługujących do świadczeń emerytalno-rentowych dodatków i w ust. 6 stanowi, iż do

emerytur i rent, poza dodatkami wymienionymi w ustawie, nie przysługują żadne inne

dodatki, wzrosty, ani zwiększenia. Regulacja tego przepisu wskazuje, iż ustawa

emerytalna policyjna w sposób wyczerpujący i kompleksowy normuje wysokość

świadczeń emerytalno-rentowych oraz przysługujących dodatków i zwiększeń eme-

rytom policyjnym i w związku z tym nie przysługują im dodatki ani zwiększenia nie wyni-

kające z przedmiotowej ustawy.

Możliwa jest jednakże inna argumentacja, a mianowicie, iż kwestia zwiększenia

świadczenia emerytalno-rentowego z tytułu zbiegu okresu ubezpieczenia, nie jest

objęta zakresem przedmiotowym art. 25 ustawy. Przy przyjęciu takiego poglądu - do

świadczeń policyjnych miałby zastosowanie - poprzez art. 11 ustawy policyjnej - art. 15

ust. 3 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach

ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze

zm.). Przepis ten przewiduje w przypadku zbiegu okresów opłacania składek z okresem

innego ubezpieczenia, możliwość odpowiedniego zwiększenia świadczenia

emerytalno-rentowego - za okres opłacania składek na ubezpieczenie rolnicze.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W sprawie niesporne jest, że wnioskodawca w latach 1977-1988 opłacał składki

na Fundusz Emerytalny Rolników, a następnie Fundusz Ubezpieczenia Społecznego

Rolników i od dnia 1 sierpnia 1990 r. otrzymywał z tego tytułu zwiększone świadczenie

emerytalne. Opłacanie składek w tych latach - jak zasadnie podniósł Sąd Apelacyjny -

było obowiązkowe.

W rozpoznawanej sprawie należy mieć na uwadze, iż przedmiotem decyzji poz-

wanego organu rentowego z dnia 1 czerwca 1994 r. nie jest przyznanie świadczenia

emerytalno-rentowego na podstawie art. 1 i następnych ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji... na wniosek zgłoszony pod

rządami tej ustawy, lecz przeliczenie - na podstawie art. 58 tejże ustawy - pobieranego

dotychczas świadczenia.

Świadczenie dotychczasowe, jak wynika z decyzji z dnia 23 maja 1991 r., obej-

mowało świadczenie przyznane na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin

(jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 46, poz. 210), zwiększone "o 5,5% z tytułu opła-

cania składek na FUSR za 11 lat", co doliczone do wskaźnika wysokości świadczenia,

ustalając go na 105,5%. Wprawdzie w decyzji z dnia 23 maja 1991 r. nie powołano

podstawy prawnej tego zwiększenia, należy jednak przyjąć, że zostało ono przyznane

na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o

ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o

zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz. 53). Przepis ten stanowi bowiem,

że osobom, które w okresie pobierania emerytury lub renty na podstawie przepisów o

zaopatrzeniu emerytalnym lub o ubezpieczeniu społecznym podlegały ubezpieczeniu

społecznemu z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, do pobieranych świadczeń

przysługuje dodatek w wysokości po 0,5% podstawy wymiaru za każdy rok podlegania

temu ubezpieczeniu. Dodatek ten z mocy art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 24 lutego 1990 r. o

niektórych warunkach funkcjonowania ubezpieczenia społecznego rolników indywidual-

nych i członków ich rodzin w 1990 r. (Dz. U. Nr 14, poz. 90) zwiększony został o 0,5%

(tj. do 1%) w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego. Wskazuje to, że przepis

art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. w roku 1990 obowiązywał. Jeżeli zaś chodzi

o ustawę z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7,

poz. 24), to z mocy art. 99 tej ustawy uchylono przepis art. 10 ustawy z dnia 24 lutego

1990 r., natomiast nie uchylono art. 8 przewidującego prawo do dodatku za podwójne

ubezpieczenie.

Należy podkreślić, iż ani ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu spo-

łecznym rolników, ani ustawa z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji, nie

zawierają przepisu uchylającego wprost dotychczasowe przepisy regulujące prawo do

dodatku z tytułu podwójnego ubezpieczenia.

W piśmie procesowym z dnia 22 maja 1995 r. pełnomocnik pozwanego organu

rentowego podał, iż powszechną praktyką stosowaną przez wszystkie policyjne organy

rentowe było przyznawanie w oparciu o art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. do

emerytur policyjnych dodatków związanych z opłacaniem składek na obowiązkowe

ubezpieczenie z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Dodatki te przyznawano do

dnia 26 maja 1994 r., tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji... Wejście w życie powołanej wyżej

ustawy nałożyło na organ rentowy z mocy art. 58 obowiązek ustalenia na nowo z

urzędu wysokości świadczeń osobom, którym w tej dacie przysługują emerytury i renty

na podstawie przepisów dotychczasowych. Ustalenie to obwarowane zostało

wymogami ustawowymi, sformułowanymi w 4 punktach, z których punkt 3 dotyczy

sposobu przeliczenia dotychczasowej podstawy wymiaru świadczenia na stawki

uposażenia obowiązujące w dniu wejścia ustawy w życie. Podany w pkt 3a, b, c sposób

przeliczenia dotychczasowej podstawy wymiaru świadczenia nie nawiązuje do dodatku

do świadczenia z tytułu opłacania składek na FUR oraz FUSR. W przepisie tym

posłużono się pojęciem dodatku, ale nie w znaczeniu dodatku do emerytury lub renty,

lecz dodatku wchodzącego w skład uposażenia.

Nie może to jednak prowadzić do wniosku, że intencją ustawodawcy było poz-

bawienie emerytów, którzy pobierali świadczenie wraz z dodatkiem z tytułu opłacania

składek na FUR oraz FUSR, uprawnienia do tego dodatku przy przeliczeniu świadcze-

nia, dokonywanego obecnie na podstawie art. 58.

Przeciwko takiemu stanowisku przemawiają takie przesłanki, jak zasada po-

wiązania wysokości świadczenia z okresami opłacania składek, a także utrwalona

zasada ochrony praw słusznie nabytych. Dlatego, uwzględniając stan faktyczny ni-

niejszej sprawy, Sąd Najwyższy podjął uchwałę o treści przytoczonej w sentencji.

Podjęta uchwała jest zgodna ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Proku-

ratora. Sąd Najwyższy zaznacza jednak, iż w obecnym stanie prawnym zwiększenie

świadczeń emerytalno-rentowych z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społecz-

ne rolników wynosi 1% najniższej emerytury za każdy rok opłacania składki.

========================================