I PRN 65/95

Wyrok z dnia 3 października 1995 r.

I PRN 65/95

Zasądzenie odsetek od świadczeń okresowych

skapitalizowanych do określonej daty jest dopuszczalne, gdyż

stanowią one tę samą wartość co odsetki od poszczególnych kwot

miesięcznych do tej samej daty.

Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca),

Sędziowie SN: Maria Mańkowska, Andrzej Kijowski,

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Stefana

Trautsolta, po rozpoznaniu w dniu 3 października 1995 r.

sprawy z powództwa Bartłomieja D., Zofii K., Bogusławy W.,

Reginy W., Grażyny T. i Wandy K. przeciwko [...] Zakładom

Telewizyjnym "E." w W. o wyrównanie wynagrodzenia, na skutek

rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie

z dnia 27 stycznia 1995 r., [...]

o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.

U z a s a d n i e n i e

Powodowie Bartłomiej D., Zofia K., Bogusława W., Regina

W., Grażyna T. i Wanda K. wnieśli o zasądzenie od pozwanych

[...] Zakładów Telewizyjnych "E." wyrównania wynagrodzenia

wraz z odsetkami.

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Sąd Pracy wyrokiem z dnia

8 września 1994 r., [...] zasądził na rzecz powodów kwoty

stanowiące wyrównanie wynagrodzenia za dochodzony okres,

odsetki od tych wynagrodzeń skapitalizowane na dzień 31

sierpnia 1994 r. wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 1

września 1994 r. do dnia zapłaty i orzekł o rygorze

natychmiastowej wykonalności. Wysokość należnych wynagrodzeń

oraz kwoty stanowiące skapitalizowane odsetki obliczył pozwany

na żądanie Sądu.

W rewizji od tego wyroku pozwany wniósł o jego zmianę i

zasądzenie odsetek od każdej należnej kwoty od dnia jej

wymagalności do dnia zapłaty, bez kapitalizowania należnych

odsetek i bez zasądzenia odsetek od skapitalizowanych odsetek

oraz o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Warszawie wyrokiem z dnia 27 stycznia 1995 r., [...] zmienił

wyrok Sądu I instancji w części dotyczącej odsetek w ten

sposób, że zasądził odsetki ustawowe od dnia 1 września 1994

r. do dnia zapłaty od należności głównych czyli od kwot

stanowiących wyrównania wynagrodzenia. W uzasadnieniu tego

wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, że powodowie wnosili o

zasądzenie należnych im kwot łącznie z odsetkami. Odsetki za

okres od daty wymagalności poszczególnych wynagrodzeń do dnia

31 sierpnia 1994 r. zostały obliczone przez pozwanego i w

oparciu o to wyliczenie zasądzono je w wyroku Sądu Rejonowego

jako konkretne kwoty pieniężne. Zasadne jest także zasądzenie

odsetek za dalszy okres od należnych powodom wynagrodzeń - do

dnia ich zapłaty - gdyż do dnia 31 sierpnia 1994 r. strona

pozwana tych wynagrodzeń nie zapłaciła. Natomiast zasądzenie

przez Sąd I instancji odsetek od skapitalizowanych odsetek

nastąpiło z naruszeniem przepisu art. 482 § 1 k.c., gdyż

powodowie nie wytoczyli o nie powództwa i z tego względu w tym

zakresie uwzględniono rewizję strony pozwanej.

Od tego wyroku w części zasądzającej odsetki rewizję

nadzwyczajną złożył Minister Sprawiedliwości zarzucając rażące

naruszenie art. 481 § 3 k.c. (przepis powołany błędnie - z

uzasadnienia rewizji nadzwyczajnej wynika, że chodzi o przepis

art. 481 § 1 k.c.) w związku z art. 300 k.p. oraz naruszenie

interesu Rzeczypospolitej Polskiej i wnosząc o jego uchylenie

w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie

Sądowi II instancji do ponownego rozpoznania.

Zarzut rażącego naruszenia prawa skarżący uzasadnił

dwiema przyczynami. Po pierwsze stwierdzono, że wynagrodzenie

za pracę jest świadczeniem płatnym miesięcznie i od dnia, w

którym powinno ono być wypłacone, pozwany był w opóźnieniu, a

tym samym ten termin wyznacza początkową datę liczenia

odsetek. Ponieważ jest to inna data w odniesieniu do każdego

wynagrodzenia miesięcznego, to nie można sumować miesięcznych

wynagrodzeń i od tej sumy liczyć odsetek. Po drugie skarżący

wskazał, że błędnie określono początkową datę odsetek. Jego

zdaniem datę, od której zasądzono odsetki od całej kwoty, Sądy

ustaliły na miesiąc później od daty, kiedy przysługiwało

pierwsze wynagrodzenie miesięczne. Podano przykład powoda

Bartłomieja D., któremu zasądzono sumę zaległego wynagrodzenia

w kwocie 11.142.000 zł za okres od dnia 1 października 1990 r.

do dnia 30 września 1991 r., zaś odsetki od całej kwoty

zasądzono począwszy od dnia 1 listopada 1990 r. W rezultacie

tego pozwany został obciążony odsetkami za okres przypadający

przed terminem płatności poszczególnych miesięcznych

wynagrodzeń, co rażąco narusza art. 481 § 1 k.c.

Uzasadniając zarzut naruszenia interesu Rzeczypospolitej

Polskiej podniesiono, że bezpodstawne obciążenie

przedsiębiorstwa państwowego wysokimi zobowiązaniami

finansowymi pogarsza jego trudną sytuację i utrudnia proces

przekształcania się przedsiębiorstwa, co narusza podstawowe

zasady funkcjonowania państwa prawa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna nie jest uzasadniona.

Według przepisu art. 481 § 1 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia

się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może

żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej

szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności,

za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Przepis ten ma

odpowiednie zastosowanie do stosunku pracy, jako że nie jest

sprzeczny z zasadami prawa pracy (art. 300 k.p.).

Istnieją dwa podstawowe sposoby liczenia odsetek od

należności okresowych. Można je liczyć oddzielnie od każdej

miesięcznej należności poczynając od pierwszego dnia

opóźnienia - którym jest następny dzień po terminie zapłaty (a

nie, jak twierdzi się w rewizji nadzwyczajnej dzień, w którym

świadczenie powinno być wypłacone) - do dnia spełnienia

świadczenia. Można także liczyć odsetki w taki sposób, jak to

zrobił pozwany na żądanie Sądu. Pozwany obliczał oddzielnie

wysokość należnych odsetek za każdy poszczególny miesiąc

opóźnienia w zależności od wysokości długu na rzecz powodów w

tych miesiącach, a następnie zsumował te wartości według stanu

na dzień 31 sierpnia 1994 r.

Pozostając przy przykładzie powoda Bartłomieja D.,

któremu zasądzono wynagrodzenie za okres od dnia 1

października 1990 r. do dnia 30 września 1991 r. należy

stwierdzić, że kwoty, od których liczono odsetki od dnia 1

listopada 1990 r. stopniowo wzrastają o kolejne miesięczne

należności do miesiąca października 1991 r., a następnie od

dnia 1 listopada 1991 r. do dnia 31 sierpnia 1994 r. odsetki

liczone są od stałej kwoty należności głównej. Nie jest więc

trafny także drugi zarzut rewizji nadzwyczajnej, że odsetki od

całej należności głównej zasądzono od dnia 1 listopada 1990 r.

W ten sam sposób liczono odsetki na rzecz pozostałych powodów.

Jak wynika z rewizji pozwanego od wyroku Sądu I instancji

wnoszono w niej w istocie o zmianę tej części wyroku, w której

zasądzono odsetki od odsetek skapitalizowanych na dzień 31

sierpnia 1994 r. i to żądanie zostało uwzględnione przez Sąd

II instancji. Natomiast pozwany nie kwestionował prawa powodów

do należności głównych i odsetek do dnia 31 sierpnia 1994 r.,

które to roszczenia zostały przez niego uznane na rozprawie w

dniu 30 sierpnia 1994 r. Sama zaś kapitalizacja odsetek -

jeżeli jest prawidłowo obliczona, a pozwany nie podawał tego w

wątpliwość w rewizji od wyroku Sądu I instancji - jest tylko

zabiegiem technicznym i nie zmienia wartości zasądzonych

odsetek w porównaniu z zasądzeniem odsetek od poszczególnych

kwot miesięcznych do określonej daty. Skoro więc wyrokiem Sądu

I instancji zasądzono na rzecz powodów odsetki od należności

głównych do dnia 31 sierpnia 1994 r., to Sąd II instancji

trafnie zasądził odsetki od tych kwot poczynając od dnia 1

września 1994 r. do dnia zapłaty.

Z powyższych względów na mocy art. 421 § 1 k.p.c.

orzeczono jak w sentencji.

=======================================