II PRN 10/95

Wyrok z dnia 4 października 1995 r.

II PRN 10/95

Oddalenie powództwa w części obejmującej żądanie odsetek ustawowych

stanowi rażące naruszenie art. 481 § 1 i 2 k.c., jeżeli została zasądzona należność

główna.

Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar

(sprawozdawca), Maria Tyszel,

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Iwony Kaszczyszyn, po rozpoznaniu w

dniu 4 października 1995 r. sprawy z powództwa Jerzego K. przeciwko Spółce Akcyjnej

S.-P. w P. o rentę wyrównawczą, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra

Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Poznaniu z dnia 7

lutego 1995 r. [...]

u c h y l i ł pkt 2 zaskarżonego wyroku w części oddalającej powództwo o tyle,

że zasądził od pozwanego na rzecz powoda 54% odsetek [...] od kwoty 4.397 zł (cztery

tysiące trzysta dziewięćdziesiąt siedem) od dnia 1 marca 1994 r. do dnia zapłaty.

U z a s a d n i e n i e

W pozwie z dnia 15 marca 1994 r. powód Jerzy K. dochodził zasądzenia od

pozwanej Spółki Akcyjnej S.-P. kwoty 99.516.400 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1

marca 1994 r. oraz kosztów postępowania, podając w uzasadnieniu, że jako pracownik

[...] Zakładów Opon Samochodowych "S." w P. (poprzednika prawnego pozwanej) w

dniu 19 sierpnia 1985 r. uległ wypadkowi przy pracy, którego skutki ostatecznie

doprowadziły do zaliczenia go do pierwszej grupy inwalidów. [...] Dochodzona kwota

jest skapitalizowaną rentą wyrównawczą za okres od 1 września 1993 r. do 28 lutego

1994 r., a jej wysokość stanowi różnicę między zarobkami, które powód otrzymywałby

świadcząc pracę, a rentą inwalidzką.

W odpowiedzi na pozew pozwana uznała powództwo do kwoty 40.000.000 zł,

zaś w pozostałej części wniósła o jego oddalenie, zarzucając błędne wyliczenie wynag-

rodzenia jakie powód mógłby otrzymywać przy dalszym świadczeniu pracy.

Wyrokiem częściowym z dnia 15 listopada 1994 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w

Poznaniu zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 40.000.000 zł z ustawowymi

odsetkami od dnia 1 marca 1994 r. nadając wyrokowi rygor natychmiastowej wykonal-

ności wobec uznania powództwa w tej części.

Wyrokiem z dnia 7 lutego 1995 r. Sąd Rejonowy w Poznaniu zasądził dalszą

kwotę 4.397 zł, w pozostałej części powództwo oddalił orzekając o kosztach postępo-

wania, zaś w uzasadnieniu nie odniósł się do dochodzonych odsetek.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z

dnia 27 kwietnia 1995 r. [...] oddalił rewizję strony pozwanej orzekając o kosztach

zastępstwa procesowego za II instancję. Powód nie skarżył wyroku w części

oddalającej powództwo.

Wyrok Sądu Rejonowego zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawied-

liwości wyrok w części dotyczącej odsetek zarzucając rażące naruszenie art. 316 i 325

k.p.c. oraz art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 300 k.p. Skarżący żądał zmiany wyroku w tej

części i zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda ustawowych odsetek od kwoty 4.397

zł poczynając od dnia 6 marca 1994 r., tj. od dnia, w którym pozwana miała ostatecznie

ustosunkować się do żądań powoda.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna, wobec trafności zarzutów w niej podniesionych, jest

uzasadniona, a jej uwzględnienie powoduje stosowną zmianę zaskarżonego wyroku.

Przytoczone okoliczności, w tym również te, które dotyczą samej zasady po-

wództwa o zasądzenie skapitalizowanej renty wyrównawczej są niewątpliwe. Nie pod-

lega także ocenie w tym postępowaniu wysokość zasądzonego roszczenia.

W wyroku częściowym z dnia 15 listopada 1994 r. Sąd Rejonowy zasądził od

strony pozwanej na rzecz powoda uznaną część należności głównej wraz z ustawowymi

odsetkami od dnia 1 marca 1994 r. Po zakończeniu postępowania i uznaniu, że sprawa

jest dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia spornego stosunku - art. 316 § 1 k.p.c.

- Sąd wyrokiem z dnia 7 lutego 1995 r. orzekł o roszczeniu głównym, uwzględniając je

w przeważającej części, oddalił jednak roszczenie w zakresie odsetek, mimo iż żądanie

pozwu nie zostało zmienione, zaś stan istniejący w chwili zamknięcia rozprawy, a więc

podstawa faktyczna i prawna w pełni uzasadniał uwzględnienie powództwa w tej części.

Stosownie do przepisu art. 481 § 1 i 2 k.c., gdy dłużnik opóźnia się ze spełnie-

niem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia,

chociażby nie poniósł żadnej szkody, nawet gdyby opóźnienie było wynikiem okoli-

czności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności, zaś w przypadku, gdy wysokość

odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, przysługują odsetki ustawowe.

Konstrukcja tego przepisu daje podstawę do przyjęcia, że prawo do odsetek

przysługuje z mocy samej ustawy, [...].

Przy zasądzeniu należności głównej, a więc po wykazaniu samej zasadności

roszczenia, odsetki za czas opóźnienia przysługują z mocy samej ustawy, stanowiąc

swego rodzaju sankcję wobec niespełnienia świadczenia w terminie.

Wobec wyraźnego żądania pozwu, oddalenie powództwa w tej części nie znaj-

duje żadnego uzasadnienia, a to pozwala na stosowną zmianę wyroku i zasądzenie

ustawowych odsetek od zasądzonej należności głównej, od daty wskazanej w pozwie

do dnia zapłaty. [...]

Z tych względów i na podstawie art. 422 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.

========================================