III ARN 38/95

Wyrok z dnia 5 października 1995 r.

III ARN 38/95

Przepis art. 76 § 3 k.p.a. nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowo-

dów przeciwko treści dokumentu.

Przewodniczący SSN: Walery Masewicz, Sędziowie SN: Adam Józefowicz

(sprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski, Walerian Sanetra, Andrzej Wróbel,

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Waldemara Grudzieckiego, po roz-

poznaniu w dniu 5 października 1995 r. sprawy ze skargi Janiny K. na decyzję Kierow-

nika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 22

marca 1994 r., [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich, na skutek rewizji

nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Naczelnego Sądu Adminis-

tracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 5 stycznia 1995 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Admi-

nistracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z

dnia 22 marca 1994 r., [...] pozbawił Janinę K.uprawnień kombatanckich przyznanych

przez ZW ZBOWiD w G. decyzją z dnia 16 października 1985 r. z tytułu służby w MO

(utrwalanie władzy ludowej) od 1 maja 1945 do 30 września 1945 r. W uzasadnieniu

decyzji Kierownik Urzędu podał, że Janina K. uzyskała uprawnienia kombatanckie na

podstawie zaświadczenia WUSW w P. z 11 marca 1985 r., że pełniła ona służbę w

organach Milicji Obywatelskiej i w okresie służby brała udział w walkach z bandami i

reakcyjnym podziemiem. W myśl art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991

r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i

okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.) osobom, które były zatrudnione w

aparacie bezpieczeństwa publicznego uprawnienia kombatanckie w ogóle nie

przysługują z żadnych tytułów. Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7

maja 1992 r., II UZP 7/91 (OSNCP 1992 z. 10 poz. 174) i art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a i ust. 2

wymienionej ustawy orzekł, jak w decyzji.

W skardze na tę decyzję Janina K. wniosła o jej uchylenie, jako niesprawiedliwej

i o przyznanie uprawnień kombatanckich. Skarżąca oznajmiła, że jej kilkumiesięczna

praca urzędniczki w dziale gospodarczym MO nie może przekreślić okresu służby w

Armii Krajowej i udziału w Powstaniu Warszawskim.

Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z

dnia 5 stycznia 1995 r., [...], oddalił skargę uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza

prawa. W uzasadnieniu wyroku NSA przytoczył treść przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4a

wymienionej ustawy o kombatantach, z którego wynika, że uprawnienia kombatanckie

nie przysługują osobie, która była zatrudniona w aparacie bezpieczeństwa publicznego

lub w informacji wojskowej. Pojęcie "aparat bezpieczeństwa publicznego" - zdaniem

NSA - dotyczy Milicji Obywatelskiej, która była prawno-publiczną formacją Służby

Bezpieczeństwa Publicznego, podległej w tym czasie kierownikowi resortu

Bezpieczeństwa Publicznego.

Od powyższego wyroku złożył rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, w

której zarzucił temu wyrokowi rażące naruszenie art. 207 § 1 i § 2 pkt 1 i 3 k.p.a. w

związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach

oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

(Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.). Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy NSA do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadz-

wyczajnej Minister Sprawiedliwości podał, że przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a powołanej

ustawy o kombatantach utracił moc obowiązującą na skutek obwieszczenia Prezesa

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 września 1994 r. (Dz. U. Nr 99, poz. 482), w części

w jakiej przepis ten nie przyznaje uprawnień kombatantom i represjonowanym osobom

spoza struktur Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej,

które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji

niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości

Rzeczypospolitej Polskiej. Rewidujący powołał się również na pogląd wyrażony w

uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 1995 r., III ARN 10/95, w

którym stwierdzono, że powyższe obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego

oznacza także stwierdzenie sprzeczności z Konstytucją uchwał i orzeczeń sądów,

zawierających wykładnię odpowiadającą orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia

15 lutego 1994 r., K. 15/93 (OTK z 1994 r., cz. I poz. 4).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, gdyż zaskarżony wyrok rażąco narusza

przepisy prawa wymienione w jej zarzutach. Trafny jest zawarty w niej zarzut, że przepis

art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących

ofiarami represji wojennych i okresu powojennego utracił moc obowiązującą w części, w

jakiej przepis ten nie przyznaje uprawnień kombatantom i represjonowanym osobom

spoza struktur Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej,

które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji

niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości

Rzeczypospolitej Polskiej. Powołane obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjne-

go jest następstwem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994 r., K.

15/93 stwierdzającego niezgodność art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a wymienionej ustawy z dnia

24 stycznia 1991 r. o kombatantach...z zasadą równości wobec prawa, wyrażoną w art.

67 ust. 2 Przepisów Konstytucyjnych utrzymanych w mocy przez art. 77 ustawy

konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą

ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie

terytorialnym (Dz. U. Nr 84, poz. 426 ze zm.). W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał

Konstytucyjny stwierdził, że niezgodny z Konstytucją wskazany wyżej przepis objął

swoim zakresem także te osoby, które były zatrudnione w jednostkach służących dobru

społeczeństwa. Do takich jednostek zaliczyć trzeba służby MO zajmujące się utrzy-

maniem porządku, zwalczaniem przestępstw, ochroną bezpieczeństwa obywateli... oraz

osoby spoza struktur Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji

Wojskowej, które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji

niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości

Rzeczypospolitej Polskiej (por. OTK z 1994 r., część I, poz. 4, s. 26).

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 kwietnia 1995 r., III ARN 10/95 stwierdził, że

"obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego o utracie mocy obowiązującej

określonego przepisu prawa lub jego części wobec jego sprzeczności z Konstytucją

oznacza w istocie rzeczy stwierdzenie takiej sprzeczności uchwał i orzeczeń sądów,

zawierających wykładnię zgodną wprawdzie z przepisem uznawanym następnie za

niekonstytucyjny, lecz nie odpowiadającą treści Konstytucji w takim jej rozumieniu, jakie

Trybunał uznaje za właściwe". (OSNAPiUS 1995 nr 18 poz. 224). Sąd Najwyższy w

składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela to stanowisko i w konsekwencji

zasadność rewizji nadzwyczajnej. Dlatego należy uznać, że w tym zakresie w jakim

powołana w uzasadnieniu wyroku przez NSA uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 maja

1992 r., II UZP 7/91(OSNCP 1992 z. 10 poz. 174), koliduje z treścią orzeczenia

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994 r., K. 15/93 i obwieszczeniem

Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 września 1994 r. utraciła swą aktualność i

nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Ponadto w skardze do NSA skarżąca oświadczyła, że jej kilkumiesięczna praca

urzędnicza w dziale gospodarczym MO nie może przekreślić okresu służby w Armii

Krajowej i udziału w Powstaniu Warszawskim, z którego to tytułu dochodzi uprawnień

kombatanckich. Oświadczenie to stanowi wyraźne zaprzeczenie treści znajdującego się

w aktach sprawy dokumentu (zaświadczenia WSW w P. z dnia 11 marca 1985 r.), z

którego wynika, że Janina K. w okresie od 1 maja do 30 września 1945 r. "brała udział

w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem". Skarżąca wyjaśniła w skardze, że była

to formuła, jakiej wymagał ówczesny ZBOWiD, stosowana w zaświadczeniach o pracy z

tego okresu, pomimo iż nigdy nie miała żadnego kontaktu z uczestnikami walki

podziemnej i aresztowanymi w tym okresie czasu. Powołała się na inne dokumenty i

dowody (w tym na legitymację z pracy), wymagające zbadania i oceny. W tej sytuacji

nie można było wbrew przepisowi art. 77 § 1 k.p.a. uznać, że organ administracji

wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Przepis art. 76 § 3 k.p.a. nie

wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści wymienionych w art. 76

§ 1 k.p.a. dokumentów urzędowych. NSA nie miał też przeszkód do oceny zgodności z

prawem zaskarżonej decyzji w świetle wymienionego orzeczenia Trybunału

Konstytucyjnego i obwieszczenia Prezesa TK o częściowej utracie mocy art. 21 ust. 2

pkt 4 lit. a wymienionej ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. NSA nie zwrócił uwagi na to,

że regulacja zawarta w art. 76 § 3 k.p.a. nie wyłącza możliwości przeprowadzenia

dowodu przeciwko treści dokumentu, na podstawie którego oparto zaskarżoną decyzję.

Sąd ten bezzasadnie uznał z naruszeniem przepisu art. 316 § 1 w związku z art. 393 §

1 k.p.c. i art. 211 k.p.a., że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona do stanowczego

rozstrzygnięcia. W tych okolicznościach oddalenie skargi bez należytego rozważenia

istoty sprawy nie może być uznane za uzasadnione. Z tego względu rewizja

nadzwyczajna jako zasadna podlega uwzględnieniu. Z tych względów Sąd Najwyższy

na zasadzie art. 422 § 2 k.p.c. w związku z art. 211 k.p.a. orzekł, jak w sentencji.

========================================