II URN 35/95

Wyrok z dnia 19 października 1995 r.

II URN 35/95

Podstawą wydania wyroku może być jedynie stan rzeczy

istniejący w chwili zamknięcia rozprawy (art. 316 § 1 k.p.c.),

więc w uzasadnieniu wyroku sąd nie może się powoływać na

późniejsze zdarzenia.

Przewodniczący SSN: Maria Tyszel, Sędziowie SN: Andrzej

Kijowski (sprawozdawca), Maria Mańkowska,

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Witolda Bryndy, po

rozpoznaniu w dniu 19 października 1995 r. sprawy z wniosku

Tadeusza M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I

Oddział w W. o dodatek pielęgnacyjny, na skutek rewizji

nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie

z dnia 21 stycznia 1994 r., [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok w części odmawiającej

wnioskodawcy przyznania dodatku pielęgnacyjnego przed dniem 22

września 1993 r. i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi

Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Warszawie do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 10 marca 1993 r., organ rentowy odmówił

wnioskodawcy Tadeuszowi M. dodatku pielęgnacyjnego z tytułu

inwalidztwa I grupy, gdyż badająca go Wojewódzka Komisja do

Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia stwierdziła w dniu 10 marca

1993 r. jedynie inwalidztwo II grupy. Rozpoznając odwołanie

wnioskodawcy, Sąd Wojewódzki powołał biegłego sądowego,

specjalistę neurologa-psychiatrę. [...]

Na tej podstawie Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Warszawie, wyrokiem z dnia 21 stycznia 1994 r.,

[...], zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawcy

dodatek pielęgnacyjny z tytułu inwalidztwa pierwszej grupy,

poczynając od dnia 22 września 1993 r. Wyroku tego żadna ze

stron nie zaskarżyła, ani też w ustawowym trybie i terminie

nie zgłosiła wniosku o jego uzasadnienie.

Powyższe orzeczenie rewizją nadzwyczajną z dnia 19 lipca

1995 r. zaskarżył Minister Sprawiedliwości, zarzucając mu

rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 21 ust. 2

ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur

i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie

niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), jak też

art. 3 § 2 k.p.c. oraz interesu Rzeczypospolitej Polskiej. Na

tej podstawie rewidujący, z powołaniem się na art. 417 § 1

k.p.c., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz

poprzedzającej go decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I

Oddział w W. z dnia 10 marca 1993 r., [...], w części

odmawiającej wnioskodawcy dodatku pielęgnacyjnego przed dniem

22 września 1993 r. i przekazanie sprawy w tym tylko zakresie

do ponownego rozpoznania przez tenże Sąd.

W uzasadnieniu swego wniosku rewidujący wskazał, że nie

została przez Sąd Wojewódzki należycie wyjaśniona kwestia

terminu wystąpienia u wnioskodawcy inwalidztwa pierwszej

grupy. Co prawda w okresie od dnia 10 do dnia 21 września 1993

r. wnioskodawca przebywał w szpitalu, ale nie upoważniało to

jeszcze Sądu do przyznania dodatku pielęgnacyjnego od dnia 22

września 1993 r., skoro z opinii biegłego wynika, że od 1992

r. wnioskodawca co kilka miesięcy był hospitalizowany, w tym

również na oddziałach psychiatrycznych.

Biegły nie określił natomiast od kiedy wnioskodawca stał

się inwalidą pierwszej grupy. Sąd powinien zatem spowodować

uzupełnienie opinii w trybie przewidzianym przez art. 286

k.p.c., gdyż sam nie mógł się wypowiadać w sprawie wymagającej

wiadomości specjalnych (art. 278 § 1 k.p.c.).

Pozbawienie wnioskodawcy zagwarantowanych prawem

świadczeń za okres do dnia 22 września 1993 r. nosi również

znamiona naruszenia interesu Rzeczypospolitej Polskiej.

Uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej nie stoi więc na

przeszkodzie upływ sześciomiesięcznego terminu z art. 421 § 2

k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona. Jej podstawy

zostały bowiem trafnie wskazane i przekonująco umotywowane, co

usprawiedliwia również wniosek o uchylenie zaskarżonego

wyroku, z pominięciem wszakże niezrozumiałego wniosku o równo-

czesne uchylenie poprzedzającej go decyzji organu rentowego.

Zbyt kategoryczna jest też teza o "pozbawieniu wnioskodawcy

zagwarantowanych prawem świadczeń za okres do dnia 22 września

1993 r." Wobec niewyjaśnienia kwestii daty powstania

inwalidztwa pierwszej grupy, istnieje co najwyżej realna

groźba pozbawienia wnioskodawcy należnego mu uprawnienia,

chociaż groźba taka stanowi już naruszenie interesu

Rzeczypospolitej Polskiej, zwłaszcza, że chodzi o inwalidę

drugiej grupy, a przedmiotem sporu jest uprawnienie do dodatku

pielęgnacyjnego, czyli świadczenia przysługującego z tytułu

tzw. bezradności. Osoby bezradne pozostają zaś pod szczególną

ochroną prawa, którego rażące naruszenie zagraża równocześnie

interesom Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, sporządzonym na

żądanie Sądu Najwyższego w dniu 29 sierpnia 1995 r., Sąd

Wojewódzki podał, że przyznanie przedmiotowego dodatku

pielęgnacyjnego od dnia 22 września 1993 r. wiąże się z końco-

wą datą hospitalizacji powoda. Opinię biegłego lekarza Sąd

Wojewódzki zinterpretował zaś w taki sposób, że przyznanie

dodatku pielęgnacyjnego jest "wskazane niejako ze względów

społecznych". Wobec tego Sąd "chciał zadziałać

terapeutycznie", lecz "cel i założenia resocjalizacyjne wyroku

z dnia 21 stycznia 1994 r. nie zdały w praktyce egzaminu, gdyż

nie wpłynęły w niczym na zmianę postępowania powoda".

Nastąpiła bowiem dalsza i bezpodstawna eskalacja jego żądań,

wyrażająca się m.in. "w pisaniu skarg (i nie tylko) na

sędziego referenta". Opinia biegłego psychiatry, że przyznanie

dodatku przerwie tę eskalację, [...] okazała się więc zdaniem

Sądu Wojewódzkiego nietrafna.

Cytowane fragmenty uzasadnienia pokazują, że treść

rozstrzygnięcia zapadłego w dniu 21 stycznia 1994 r. Sąd

Wojewódzki motywuje też zachowaniami wnioskodawcy

przejawianymi po tej dacie. Tymczasem podstawą wydania wyroku

może być jedynie stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia

rozprawy (art. 316 § 1 k.p.c.). W tym zaś momencie sprawa nie

dojrzała jeszcze do stanowczego rozstrzygnięcia, gdyż nie

wyjaśniono kwestii terminu, od którego wystąpiło u

wnioskodawcy inwalidztwo pierwszej grupy. Biegły lekarz w

kwestii tej się nie wypowiadał i choć jest to materia

wymagająca specjalistycznej wiedzy, Sąd Wojewódzki nie zażądał

uzupełnienia opinii, tylko ją w dowolny sposób zinterpretował.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 2

k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.

=======================================