II URN 50/95

Wyrok z dnia 8 listopada 1995 r.

II URN 50/95

W sprawie o rentę inwalidy wojennego niezachowanie zasad orzekania o

inwalidztwie wskazanych w art. 57 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu

inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1983 r., Nr 13, poz.

68 ze zm.) jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę rewizji, jednakże re-

wizja nadzwyczajna podlega oddaleniu, jeżeli zaskarżone orzeczenie nie narusza

interesu Rzeczypospolitej Polskiej.

Przewodniczący SSN: Teresa Romer (sprawozdawca), Sędziowie SN: Andrzej

Kijowski, Maria Tyszel,

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Piotra Wiśniewskiego, po rozpoznaniu

w dniu 8 listopada 1995 r. sprawy z wniosku Weroniki S. przeciwko Zakładowi

Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w S. o rentę inwalidy wojennego, na skutek rewizji

nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

z dnia 1 grudnia 1994 r., [...]

o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.

U z a s a d n i e n i e

Weronika S., urodzona 8 stycznia 1937 r., zgłosiła w dniu 1 września 1993 r.

wniosek o rentę inwalidy wojennego przedkładając potwierdzoną kserokopię zaświad-

czenia wydanego przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

stwierdzającego pobyt w obozie w lipcu 1943 r., przy czym z akt wynika, że był to obóz

w Z.

Obwodowa Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w S. orze-

czeniem z dnia 28 października 1993 r. zaliczyła wnioskodawczynię do III grupy inwa-

lidów z ogólnego stanu zdrowia i do III grupy inwalidów w związku z pobytem w obozie.

Od powyższego orzeczenia wniósł odwołanie Inspektor Orzecznictwa Lekars-

kiego i dlatego wnioskodawczyni została ponownie zbadana przez Wojewódzką Komi-

sję Lekarską. Komisja ta orzeczeniem z dnia 1 grudnia 1993 r. zaliczyła wniosko-

dawczynię do II grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, nie stwierdzając inwalidztwa

pozostającego w związku z pobytem w obozie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w S., decyzją z dnia 6 grudnia 1993 r.,

odmówił wnioskodawczyni prawa do renty inwalidzkiej w związku z pobytem w obozie z

powodu braku inwalidztwa wywołanego tym pobytem.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie wyrokiem

z dnia 7 kwietnia 1994 r. oddalił odwołanie wnioskodawczyni od tej decyzji. Sąd ustalił

na podstawie opinii biegłych lekarzy internisty i psychiatry, że rozpoznane u

wnioskodawczyni schorzenia: [...] powodują inwalidztwo II grupy. Sąd podkreślił, że

biegli nie stwierdzili inwalidztwa pozostającego w związku z pobytem w obozie.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z

dnia 1 grudnia 1994 r. oddalił rewizję wnioskodawczyni od wyroku Sądu Wojewódz-

kiego. Sąd podzielił stanowisko Sądu I instancji co do braku związku inwalidztwa wnios-

kodawczyni z pobytem w obozie, powołując się na zgodne oceny biegłych sądowych i

wojewódzkiej komisji lekarskiej.

W rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości zarzucił temu wyrokowi rażące

naruszenie prawa, a w szczególności art. 3 § 2 k.p.c. oraz art. 57 ustawy z dnia 29 maja

1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z

1983 r., Nr 13, poz. 68 ze zm.), a nadto naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej i

wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzającego go wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z dnia 7 kwietnia

1994 r. [...] oraz decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w S. z dnia 6

grudnia 1993 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Zakładowi

Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu rewizji Minister Sprawiedliwości podał, że wyroki Sądów obu

instancji rażąco naruszają powołane przepisy prawa. Naruszenie to polega na usan-

kcjonowaniu wadliwego postępowania przez organ rentowy, a w szczególności na

niezachowaniu trybu ustalania uprawnień do renty inwalidy wojennego określonego w

art. 57 wyżej powołanej ustawy z dnia 29 maja 1974 r.

W sprawie nie wypowiedziała się wojskowa komisja lekarska, a w składzie ob-

wodowej ani wojewódzkiej komisji lekarskich nie brał udziału lekarz - przedstawiciel

Związku Inwalidów Wojennych RP. Skład ten był więc niepełny, a zatem decyzja or-

ganu rentowego wydana została z istotnym naruszeniem art. 57 cyt. ustawy.

Sąd Wojewódzki miał możliwość usunięcia skutków tego uchybienia przez prze-

prowadzenie dowodu z opinii zespołu biegłych lekarzy z udziałem lekarza - przeds-

tawiciela Związku Inwalidów Wojennych RP, jednakże nie uczynił tego.

Udział takiego przedstawiciela był konieczny również ze względu na sprzeczne

oceny zawarte w orzeczeniach obwodowej i wojewódzkiej komisji lekarskiej. Komisje te

rozpoznały u wnioskodawczyni zmiany o typie neurostenicznym jako przyczynę

inwalidztwa, przy czym obwodowa komisja lekarska powiązała je z pobytem w obozie,

natomiast wojewódzka komisja lekarska z procesem psychoorganicznym.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna wniesiona została po upływie 9 miesięcy od wydania

zaskarżonego wyroku.

Zgodnie z art. 421 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy oddala rewizję nadzwyczajną wów-

czas, gdy została ona złożona po upływie sześciu miesięcy od uprawomocnienia się

zaskarżonego orzeczenia, chyba że orzeczenie to narusza także interes Rzeczy-

pospolitej.

Wnoszący rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości naruszenia interesu

Rzeczypospolitej przez zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego dopatruje się w tym, że:

"w interesie Rzeczypospolitej leży, aby ze szczególną dbałością i wnikliwością pod-

chodzić do usuwania krzywd i nieprawości doznanych ze strony okupanta hitlerows-

kiego podczas II wojny światowej". Zdaniem Sądu Najwyższego w rozpatrywanej

sprawie nie doszło do naruszenia interesu Rzeczypospolitej Polskiej.

Z akt rentowych wynika, że wnioskodawczyni, urodzona w 1937 roku jest in-

walidą II grupy z ogólnego stanu zdrowia. Z zaświadczenia o zatrudnieniu wynika, że

nadal pracuje w pełnym wymiarze czasu.

Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podał, że okres za-

liczany do uprawnień ustawowych wynosi u wnioskodawczyni jeden miesiąc (lipiec

1943 r.) Archiwum Państwowe w L. podało, że wnioskodawczyni wraz z rodzicami i

rodzeństwem została wywieziona do Niemiec z hitlerowskiego obozu przejściowego w

lipcu 1943 r. Sama wnioskodawczyni podała, że do Niemiec została wywieziona 7 lipca

1943 r. Wynika z tego, że w obozie przejściowym w Z. przebywała 7 dni. Słusznym jest

podniesiony w rewizji nadzwyczajnej zarzut naruszenia w toku postępowania zarówno

przed organem rentowym, jak i przed Sądami art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974

r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.

U. 1983 r., Nr 13, poz. 68 ze zm.). Przepis ten stanowi, że w skład komisji lekarskiej do

spraw inwalidztwa i zatrudnienia, ustalającej inwalidztwo oraz jego związek ze służbą

wojskową wchodzi także lekarz przedstawiciel Związku Inwalidów Wojennych (przepis

ten ma zastosowanie z mocy art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o

kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu

powojennego - Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm. - przy ustalaniu inwalidztwa wojennego

osób ubiegających się o świadczenia określone w tej ustawie).

Sąd Najwyższy w orzeczeniach swoich konsekwentnie reprezentuje stanowisko,

że brak lekarza - przedstawiciela Związku Inwalidów Wojennych RP, czy też Urzędu do

Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stanowi naruszenie tego przepisu i jest

podstawą rewizyjną.

Rewizja nadzwyczajna jednak powinna być złożona w ciągu sześciu miesięcy od

uprawomocnienia się zaskarżonego orzeczenia (art. 421 § 2 k.p.c.). Rewizję złożoną po

tym terminie Sąd Najwyższy oddala. Rewizja wniesiona po tym terminie może być

uwzględniona tylko wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie narusza także interes

Rzeczypospolitej Polskiej.

Wbrew ogólnikowemu stwierdzeniu o naruszeniu interesu RP zawartemu w uza-

sadnieniu rewizji - Sąd Najwyższy nie dopatrzył się w rozpatrywanej sprawie naruszenia

interesu Rzeczypospolitej Polskiej i dlatego na mocy wymienionego już art. 421 § 2

k.p.c. orzekł jak w sentencji.

=======================================