II UZP 26/95

Uchwała z dnia 24 stycznia 1996 r.

II UZP 26/95

Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska, Sędziowie SN:

Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Jadwiga Skibińska-Adamowicz,

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Iwony Kaszczyszyn,

w sprawie z wniosku Eugeniusza D. przeciwko Komendzie

Wojewódzkiej Policji w S. o rentę inwalidzką, po rozpoznaniu

na posiedzeniu jawnym dnia 24 stycznia 1996 r. zagadnienia

prawnego przekazanego przez Sąd Apelacyjny w Łodzi postano-

wieniem z dnia 18 października 1995 r., [...] do

rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.

Czy osobie pełniącej służbę w Rezerwowych Oddziałach

Milicji Obywatelskiej przysługuje renta inwalidzka

przewidziana w ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu

inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z

1983 r. Nr 13, poz. 68 z późniejszymi zmianami) od Komendy

Wojewódzkiej Policji, czy też od właściwego Oddziału Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych ?

p o d j ą ł następującą uchwałę:

Osobie pełniącej służbę w Rezerwowych Oddziałach Milicji

Obywatelskiej przysługuje renta inwalidzka na zasadach

przewidzianych w ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu

inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity

tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68 ze zm.), do której

prawo ustala i świadczenie wypłaca właściwy do spraw rent

Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

U z a s a d n i e n i e

Omawiane zagadnienie prawne powstało na tle następującego

stanu faktycznego:

Decyzją z dnia 26 sierpnia 1993 r. Komenda Wojewódzka

Policji w S. odmówiła przyznania wnioskodawcy Eugeniuszowi D.

urodzonemu 23 stycznia 1940 r. policyjnej renty inwalidzkiej,

stwierdzając, że świadczenie takie przysługuje tylko fun-

kcjonariuszom Policji i b. członkom ORMO na podstawie art. 16

ust. 1 i 77 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (d. Milicji

Obywatelskiej) oraz ich rodzin (tekst jednolity: Dz. U. z 1983

r., Nr 46, poz. 210). Wnioskodawca jako pełniący służbę w ROMO

nie jest objęty działaniem powyższej ustawy, a więc nie

spełnia warunków do przyznania świadczeń w niej przewidzia-

nych.

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca podał, że

na podstawie karty mobilizacyjnej został powołany do służby w

ROMO w dniu 13 grudnia 1981 r. i będąc w służbie uległ

wypadkowi w dniu 1 marca 1982 r., doznając skomplikowanego

złamania nogi, co początkowo spowodowało 20% uszczerbek na

zdrowiu, a wobec pogarszania się stanu zdrowia - inwalidztwo

II grupy.

Pozwana Komenda Policji wniosła o oddalenie odwołania, a

w toku postępowania, w piśmie z dnia 27 grudnia 1993 r. o

"niewyznaczenie terminu rozprawy albo zawieszenie

postępowania" wskazując, że istnieje możliwość przyznania

odwołującemu się wojskowej renty inwalidzkiej na podstawie

przepisów niepublikowanej uchwały nr 275 Rady Ministrów z dnia

23 grudnia 1981 r. w sprawie dodatkowych uprawnień osób

pełniących służbę w niektórych jednostkach zmilitaryzowanych i

członków ich rodzin, o ile zostanie uznane, że inwalidztwo

wnioskodawcy jest następstwem wypadku z dnia 1 marca 1982 r. i

powstało w terminie 3 lat od chwili wypadku.

W orzeczeniu z dnia 16 sierpnia 1994 r. Wojewódzka

Komisja Lekarska MSW w Ł. zaliczyła wnioskodawcę do II grupy

inwalidów w związku z wypadkiem w ROMO, stwierdzając, że

inwalidztwo istnieje od "XII.1993 r." i jest trwałe. Okręgowa

Komisja Lekarska MSW w Ł. orzeczeniem z dnia 16 listopada 1994

r. zaliczyła wnioskodawcę do II grupy inwalidów stwierdzając,

że inwalidztwo to nie pozostaje w związku z wypadkiem w

służbie ani w związku ze służbą w Policji.

Wyrokiem z dnia 5 czerwca 1995 r. Sąd Wojewódzki-Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi zmienił zaskarżoną

decyzję i przyznał wnioskodawcy prawo do renty inwalidzkiej

III grupy wojskowej z tytułu wypadku w czasie służby "w

organach obrony" od dnia 1 lipca 1993 r., [...].

Świadczenie to wypłacać powinien resort Spraw

Wewnętrznych, stosownie do ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o

zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin

(jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., nr 13, poz. 68), stosując

wymienioną wyżej uchwałę Rady Ministrów nr 275/81 z dnia 23

grudnia 1981 r.

W rewizji od powyższego wyroku, pozwana Komenda

Wojewódzka Policji wniosła o jego zmianę i oddalenie

odwołania, stwierdzając, że świadczenie winno być przyznane i

wypłacane przez właściwy Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecz-

nych.

Sąd Apelacyjny przedstawiając zagadnienie prawne budzące

poważne wątpliwości wskazał na rozbieżność wynikającą z art. 4

ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o z.i.w. i art. 2 § 2

uchwały Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1981 r. Według pierw-

szego przepisu, prawo do świadczeń ustalają i świadczenia

wypłacają właściwe do spraw rent organy ZUS, zaś według

drugiego - przysługujące świadczenia rentowe przewidziane

ustawą z 29 maja 1974 r. "na zasadach ustalanych dla żołnierzy

niezawodowych" przyznają organy resortu spraw wewnętrznych.

Zdaniem Sądu przepis § 2 ust. 2 uchwały Rady Ministrów jest

zbędny, skoro powołane w ust. 1 ustawy wskazują organy, od

których przysługują świadczenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Uchwała nr 275 Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1981 r. w

sprawie dodatkowych uprawnień osób pełniących służbę w

niektórych jednostkach zmilitaryzowanych (niepublikowana)

wydana została z powołaniem się na upoważnienie zawarte w art.

134 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym

obowiązku obrony PRL (Dz. U. z 1979 r., Nr 18, poz. 111)

określając, że dodatkowe uprawnienia w niej przewidziane

przysługują "osobom powołanym na podstawie przydziałów

organizacyjno-mobilizacyjnych do służby w zmilitaryzowanych

jednostkach Milicji Obywatelskiej i Służby Więziennej".

Uprawnienia te, to - według przepisu § 2 ust. 1 pkt 1 i 2

wymienionej uchwały - świadczenia przewidziane w ustawie z

dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszkodowawczych

przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w

związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 53, poz. 342) oraz w

ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów

wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.

U. z 1983 r., Nr 13, poz. 68 ze zm.) "na zasadach ustalonych

dla żołnierzy niezawodowych".

Wątpliwości Sądu Apelacyjnego dotyczą rozumienia ust. 2 §

2, który uprawnienia przewidziane w tych ustawach dla organów

wojskowych "w zakresie postępowania oraz w zakresie wypłaty

świadczeń" przekazuje odpowiednio organom spraw wewnętrznych i

sprawiedliwości.

W istocie jednak - w tym zakresie - nie dochodzi do

sygnalizowanej sprzeczności powołanego wyżej przepisu z art. 4

ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o z.i.w., gdyż regulują one

różną materię. [...]

Przepis ust. 2 § 2 uchwały odnosi się do obu rodzajów

świadczeń, tj. - mówiąc najogólniej - wypadkowych (ustawa z

dnia 16 grudnia 1972 r.) oraz rentowych (ustawa z dnia 29 maja

1974 r.).

Przy świadczeniach wypadkowych te "uprawnienia dla

organów wojskowych", które przysługują organom spraw

wewnętrznych, w przypadku osób, o których mowa w przepisie § 1

uchwały nr 275 Rady Ministrów, to wymienione w art. 11 ust. 1

ustawy (orzekanie wojskowych komisji lekarskich o stopniu

uszczerbku na zdrowiu w związku z wypadkiem), w art. 12 (prawo

do odszkodowania oraz jego wysokość ustalają właściwe organy

wojskowe) oraz w art. 13 (odszkodowanie wypłaca właściwy organ

wojskowy).

W przypadku świadczeń rentowych przewidzianych w

rozdziale 4 "Uprawnienia inwalidów wojskowych" oraz w

rozdziale 6 "Przepisy wspólne", to jedynie określone w art. 56

ust. 4 tej ustawy obowiązki zakładów pracy wynikające z

przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym oraz w art.

57 ust. 1, który upoważnia wojskowe komisje lekarskie do

określenia związku...obrażeń lub chorób... ze służbą wojskową.

Artykuł 4 ust. 1 ustawy z 29 maja 1974 r. wyraźnie

stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych, w tym do rent

inwalidzkich - art. 2 pkt 1 lit. a - "ustalają i świadczenia

wypłacają właściwe do spraw rent organy Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych", a więc uprawnienie to nie jest przewidziane dla

organów wojskowych, i tym samym nie przeszło,w stosunku do

osób wymienionych w uchwale nr 275 Rady Ministrów,na organy

spraw wewnętrznych. Podobnie reguluje - w przepisach wspólnych

- art. 56 ust. 2 wskazując, że prawo do świadczeń ustala organ

rentowy (por. art. 4 ust. 1) w formie decyzji, od której

osobie zainteresowanej przysługują środki prawne przewidziane

w odrębnych przepisach.

Rozważania te prowadzą więc do wniosku, że prawo do renty

inwalidzkiej przysługującej osobie pełniącej służbę w

Rezerwowych Oddziałach Milicji Obywatelskiej na zasadach

przewidzianych w ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o z.i.w.

ustala i świadczenie wypłaca właściwy do spraw rent Zakład

Ubezpieczeń Społecznych, a to zgodnie z cyt. art. 4 ust. 1

ustawy.

Z tych względów podjęto uchwałę jak w sentencji. Sąd

Najwyższy zauważa, że wobec zajętego stanowiska, pogląd

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.W. [...] nie może

być uznany za prawidłowy.

Skoro sprawa toczy się przed Sądem Apelacyjnym w związku

z rewizją pozwanej Komendy Wojewódzkiej Policji w S. od wyroku

Sądu Wojewódzkiego, nie jest już możliwe ewentualne

przekształcenie powództwa w trybie art. 194 § 1 k.p.c., wobec

przepisu art. 393 § 1 k.p.c. Nie byłoby to jednak wyłączone w

trakcie postępowania przed Sądem Wojewódzkim jako sądem I

instancji.

=======================================