II URN 62/95

Wyrok z dnia 14 lutego 1996 r.

II URN 62/95

Zespół Składnic Lasów Państwowych, jako jednostka organizacyjna Lasów

Państwowych nie ma obowiązku odprowadzania składek na Fundusz Gwa-

rantowanych Świadczeń Pracowniczych na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia

29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności

pracodawcy (Dz. U. z 1994 r., Nr 1, poz. 1).

Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (sprawoz-

dawca), Maria Tyszel,

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Stefana Trautsolta, po rozpoznaniu w

dniu 14 lutego 1996 r. sprawy z wniosku Zespołu Składnic Lasów Państwowych w M.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o zwolnienie z obowiązku

zapłaty składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na skutek

rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Gdańsku z dnia 12 stycznia 1995 r., [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i oddalił rewizję Zakładu Ubezpieczeń Społecz-

nych Oddział w S. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo-

łecznych w Koszalinie z dnia 2 listopada 1994 r., [...].

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 1 sierpnia 1994 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.

orzekł, że "wszystkie jednostki organizacyjne Lasów Państwowych są zobowiązane do

opłacania składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych", dlatego

też Zespół Składnic Lasów Państwowych w M. powinien od dnia 1 stycznia 1994 r.

opłacać takie składki. Zdaniem organu rentowego, skoro wszystkie jednostki

organizacyjne Lasów Państwowych mogą być likwidowane, istnieje podstawa prawna

do żądania płacenia dochodzonych składek.

W odwołaniu od powyższej decyzji, Zespół Składnic wniósł o jej zmianę i ustale-

nie, że nie ma obowiązku opłacania składek. Stosownie bowiem do art. 32 ustawy z

dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 1991 r., Nr 101, poz. 444), wszystkie jed-

nostki Lasów Państwowych są państwowymi jednostkami organizacyjnymi reprezen-

tującymi Skarb Państwa i jako takie nie podlegają likwidacji, a jedynie ewentualnemu

przekształceniu organizacyjnemu.

Wyrokiem z dnia 2 listopada 1994 r. [...], Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Koszalinie, zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że na wnios-

kodawcy nie ciąży obowiązek opłacania składek na Fundusz Gwarantowanych Świad-

czeń Pracowniczych.

Zespół Składnic Lasów Państwowych w M. jest bowiem jednostką organizacyjną

Lasów Państwowych utworzoną na podstawie art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 28 września

1991 r. o lasach (Dz. U. Nr 101, poz. 444) i reprezentuje Skarb Państwa w zakresie

zarządzanego mienia. Ustawa przewiduje możliwość zmian organizacyjnych, w tym i

likwidację poszczególnych jednostek organizacyjnych, ale Lasy Państwowe jako takie

likwidacji nie podlegają.

Pracownicy zlikwidowanej jednostki mogą żądać zaspokojenia swoich roszczeń z

majątku jednostki, która przejęła majątek jednostki zlikwidowanej. Dlatego też nie ma

do nich zastosowania ustawa z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pra-

cowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r., Nr 1, poz. 1).

Wobec rewizji pozwanego Oddziału ZUS, Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 stycznia 1995 r., [...] zmienił

zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie wnioskodawcy od decyzji organu rentowego,

podzielając w uzasadnieniu jego stanowisko, że nie jest wyłączona likwidacja jednostki

organizacyjnej będącej stroną postępowania, co uzasadnia opłacanie składek na

Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości i

zarzucając rażące naruszenie prawa, a to art. 2 ust. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 29

grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności praco-

dawcy (Dz. U. z 1994 r., Nr 1, poz. 1) oraz interesu Rzeczypospolitej Polskiej, wnosił o

jego uchylenie i oddalenie rewizji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. od wyroku

Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie.

W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej, rewidujący powołał się na uchwałę Sądu

Najwyższego z dnia 5 kwietnia 1995 r., II UZP 7/95 - OSNAPiUS 1995 nr 21 poz. 265,

w której wyrażono pogląd, iż "nadleśnictwo jako jednostka organizacyjna Lasów

Państwowych nie ma obowiązku opłacania składek na Fundusz Gwarantowanych

Świadczeń Pracowniczych przewidzianych w ustawie z dnia 29 grudnia 1993 r. o och-

ronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1991 r.,

Nr 1, poz. 1)".

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, zaś jej uwzględnienie powoduje uchy-

lenie zaskarżonego wyroku i oddalenie rewizji organu rentowego od wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie.

Sąd Najwyższy w obecnym składzie w pełni podziela stanowisko zawarte w

przytoczonej wyżej uchwale z dnia 5 kwietnia 1995 r., II UZP 7/95, jak też jej uzasadnie-

nie.

Ustawa z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie

niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r., Nr 1, poz. 1 ze zm.) wyłączyła w art. 2

ust. 2 z zakresu swego działania pracodawców, wobec których odrębne przepisy nie

przewidują możliwości ogłoszenia ich upadłości i likwidacji. Ustawa z dnia 28 września

1991 r. o lasach (Dz. U. Nr 101, poz. 444), powierzyła zarząd nad lasami państwowymi

stanowiącymi własność Skarbu Państwa, Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu -

Lasy Państwowe, wyłączając tylko lasy w parkach narodowych.

Lasy Państwowe,będące państwową jednostką organizacyjną nie posiadającą

osobowości prawnej,reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia (art.

32 ust. 1 ustawy o lasach), zaś w ich skład, stosownie do przepisu ust. 2 art. 32,

wchodzą: Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych, regionalne dyrekcje Lasów Pańs-

twowych oraz nadleśnictwa. Te ostatnie jednostki (regionalne dyrekcje i nadleśnictwa)

tworzy, łączy, dzieli i likwiduje, a także określa terytorialny zasięg ich działania Minister

Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.

Z faktu, że wyżej wymienione jednostki mogą być m.in. likwidowane, nie można

jednak wyprowadzać wniosku, że nie są one w związku z tym wyłączone z działania

ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych.

Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna reprezentująca Skarb

Państwa, w zakresie zarządzanego mienia, nie podlegają likwidacji w trybie przepisu

art. 18a ustawy z dnia 25 września 1991 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U.

Nr 18, poz.80 ze zm.), jak też w trybie i na zasadach przewidzianych ustawą z dnia 13

lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 ze

zm.), zaś likwidacja ich poszczególnych jednostek organizacyjnych może być

dokonywana wyłącznie w formie decyzji administracyjnej, wiążącej się ze zmianami

organizacyjnymi w zakresie zarządzania majątkiem Skarbu Państwa, przy

kontynuowaniu dotychczasowej działalności gospodarczej w innej formie prawnej,

przewidzianej w ustawie o lasach.

Ustawa ta nie wyłącza nadto odpowiedzialności Skarbu Państwa za zobowią-

zania Lasów Państwowych jako państwowej jednostki organizacyjnej. Stąd też nie mają

do niej zastosowania przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24

października 1934 r. Prawo upadłościowe (jednolity tekst: Dz. U. z 1991 r., Nr 118, poz.

512 ze zm.) - art. 3 § 1 rozporządzenia.

Celem ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych jest

ochrona takich roszczeń wówczas, gdy ich realizacja zostaje zagrożona brakiem środ-

ków finansowych pracodawcy po wszczęciu postępowania likwidacyjnego. Dlatego nie

każda likwidacja pracodawcy może być uznawana za wystarczającą przesłankę do

objęcia uregulowaniem art. 2 ust. 2 cyt. wyżej ustawy.

Odmienny pogląd zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie może być w

związku z tym uznany za trafny, zaś Sąd Najwyższy podziela stanowisko Sądu

Wojewódzkiego w Koszalinie, jak i Sądu Apelacyjnego w Gdańsku zajęte w postano-

wieniu z dnia 26 stycznia 1995 r., sygn. akt III AUr 32/95 w analogicznej sprawie.

Z tych przyczyn należało uwzględnić rewizję nadzwyczajną i orzec jak w sen-

tencji, po myśli art. 422 § 1 k.p.c.

Zaskarżony wyrok nie tylko rażąco narusza prawo, ale także interes Rzeczypos-

politej Polskiej. Obciążanie pracodawcy, wbrew obowiązującemu prawu, składkami na

rzecz Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, przy niejednolitości

orzecznictwa w ramach okręgu jednego Sądu Apelacyjnego, podważa zaufanie

obywateli do organów sprawiedliwości i narusza tym samym interes Rzeczypospolitej

Polskiej.

=======================================