II URN 64/95

Wyrok z dnia 14 lutego 1996 r.

II URN 64/95

Wydanie przez Komisję Lekarską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia

orzeczenia z naruszeniem przepisu § 21 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy,

Płac i Spraw Socjalnych z dnia 5 sierpnia 1983 r. w sprawie składu komisji

lekarskich do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, trybu postępowania, trybu

kierowania na badania przez te komisje oraz szczegółowych zasad ustalania

inwalidztwa (Dz. U. Nr 47, poz. 214 ze zm.) może na mocy art. 477

5

k.p.c. stanowić

podstawę uchylenia decyzji organu rentowego, wydanej w oparciu o takie

orzeczenie.

Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar, Maria

Tyszel (sprawozdawca),

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Stefana Trautsolta, po rozpoznaniu w

dniu 14 lutego 1996 r. sprawy z wniosku Józefa L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w O. o rentę inwalidzką, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra

Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Opolu z dnia 9 listopada 1994 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu-

-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. decyzją z dnia 17 maja 1994 r.,

odmówił Józefowi L., urodzonemu 24 maja 1939 r., przyznania renty inwalidzkiej,

ponieważ Obwodowa i Wojewódzka Komisja Lekarska zaliczając go do III-ej grupy

inwalidów nie mogły ustalić, czy inwalidztwo to powstało przed upływem 18 miesięcy od

ustania zatrudnienia.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu wyrokiem z

dnia 9 listopada 1994 r. [...], po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy i przeprowadze-

niu postępowania dowodowego, oddalił odwołanie. Wobec braku stosownego wniosku

wyrok nie został uzasadniony, ani też zaskarżony do Sądu Apelacyjnego.

Wnoszący rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości zarzucił, że zas-

karżony wyrok został wydany z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 3 § 2

k.p.c. oraz art. 32 ustawy z dnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich

rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) w związku z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17

października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i

rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), a także z

naruszeniem interesu Rzeczypospolitej Polskiej i na tej podstawie wnosił o jego

uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódz-

kiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu.

Rozpoznając sprawę Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jest poza sporem, że wnioskodawca wykazał okres składkowy wymagany do

przyznania prawa do renty inwalidzkiej oraz że składając wniosek o to świadczenie był

inwalidą III grupy. Przedmiotem sporu była więc jedynie kwestia, czy inwalidztwo jego

powstało w czasie trwania zatrudnienia lub przed upływem 18 miesięcy od jego ustania,

tj. przed dniem 28 grudnia 1991 r.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, sporządzonego na żądanie

Sądu Najwyższego na podstawie art. 419 § 3 k.p.c., Sąd orzekający ustalił w oparciu o

opinie biegłych sądowych lekarzy specjalistów: internisty, chirurga oraz neurologa a

następnie okulisty, że wyniki postępowania dowodowego nie dały podstaw do konkluzji, iż

wnioskodawca stał się inwalidą III grupy przed upływem 18-u miesięcy od ustagnia

zatrudnienia, tj. przed dniem 28 grudnia 1991 r. Sąd podkreślił, że: "Wprawdzie biegła

okulista stwierdza, że inwalidztwo mogło powstać przed tą datą, jednakże brak jest

jakichkolwiek dowodów leczenia, które by tę hipotezę potwierdziły."

Sąd Najwyższy podziela zarzut rewizji nadzwyczajnej, że zaskarżony wyrok

zapadł w sprawie niedostatecznie wyjaśnionej do ostatecznego rozstrzygnięcia. Z opinii

biegłej okulisty wynika, że wprawdzie wnioskodawca rozpoczął leczenie w Poradni

Okulistycznej dopiero w 1993 r., jednakże stwierdzono wówczas stan narządu wzroku

wskazujący na wcześniejsze istnienie stanu chorobowego, a według wywiadu

wnioskodawcy już w 1989 r, po okulistycznym badaniu okresowym, nie dopuszczono go

do wykonywania pracy na wysokości. Pomimo tej informacji, Sąd orzekający nie zażądał

z byłego zakładu pracy wnioskodawcy dokumentacji lekarskiej, która mogłaby mieć

istotne znaczenie dla dokładniejszego ustalenia daty powstania inwalidztwa.

Przypomnieć należy, że zgodnie z § 21 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy,

Płac i Spraw Socjalnych z dnia 5 sierpnia 1983 r. w sprawie składu komisji lekarskich do

spraw inwalidztwa i zatrudnienia, trybu postępowania, trybu kierowania na badania

przez te komisje oraz szczegółowych zasad ustalania inwalidztwa (Dz. U. Nr 47, poz.

214 ze zm.) ustalenia daty lub okresu powstania inwalidztwa dokonuje się na podstawie

dokumentacji leczenia pochodzącej z tego okresu. Okoliczność, że komisje lekarskie do

spraw inwalidztwa i zatrudnienia nie zawsze prowadzą postępowanie zgodnie z tym

przepisem, nie zwalnia sądu z obowiązku wynikającego z art. 3 § 2 k.p.c., tzn. dążenia

do wszechstronnego zbadania wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia

sporu. Nie ulega wątpliwości, że dla ustalenia wstecznej daty powstania inwalidztwa,

istotne znaczenie ma dokumentacja lekarska pochodząca z okresu, na który

inwalidztwo to ma być ustalone. Nie ma żadnych przeszkód prawnych, by na podstawie

art. 232 k.p.c. Sąd dopuścił dowód z takiej dokumentacji i uzyskał ją przed

przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego lekarza nawet wówczas, gdy żadna ze

stron takiego dowodu nie wskazała.

W sprawie o świadczenia z ubezpieczenia społecznego uzależnione od ustalenia

inwalidztwa za okres wsteczny, zaniechanie przez Sąd orzekający uzyskania do-

kumentacji lekarskiej pochodzącej z tego okresu, stanowi rażące naruszenie art. 3 § 2 i

art. 232 k.p.c.

Sąd Najwyższy zauważa również, że wydanie orzeczenia przez Komisję Le-

karską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z naruszeniem przytoczonego wyżej § 21

ust. 4 ww. rozporządzenia może stanowić na mocy art. 477

5

podstawę uchylenia decyzji

organu rentowego wydanej w oparciu o takie orzeczenia, ponieważ wydanie wyroku co

do istoty sprawy wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w

zakresie ustalenia daty lub okresu powstania inwalidztwa.

Słusznie zatem w uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono, że wobec

braku dokumentacji lekarskiej wnioskodawcy sprzed 1993 r., badający go lekarz biegły

okulista nie mógł wydać opinii miarodajnej co do daty powstania jego inwalidztwa, a Sąd

orzekający winien był z urzędu poczynić starania o uzyskanie tej dokumentacji.

Sąd Najwyższy podziela również pogląd, że wydanie wyroku w sprawie niedoj-

rzałej do ostatecznego rozstrzygnięcia, przez ewentualne pozbawienie wnioskodawcy

zagwarantowanego prawem świadczenia godzi w interes Rzeczypospolitej, również w

konstytucyjną zasadę Państwa prawnego oraz zasadę zaufania obywateli do organów

Państwa, zwłaszcza do organów wymiaru sprawiedliwości, wobec czego uwzględnił

rewizję nadzwyczajną.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd orzekający uzyska od wnioskodawcy

szczegółową informację o przebiegu jego leczenia od 1989 r., następnie zwróci się do

wskazanych przez niego zakładów leczniczych o nadesłanie pełnej dokumentacji

lekarskiej, a po jej uzyskaniu zwróci się do biegłej okulistki o uzupełnienie opinii poprzez

zajęcie stanowiska wobec tej dokumentacji, w szczególności, czy pozwala ona na

przyjęcie z przeważającym prawdopodobieństwem, że wnioskodawca był inwalidą III

grupy przed dniem 28 grudnia 1991 r., a jeśli tak, to co za tym przemawia. W razie

potrzeby Sąd przeprowadzi inne jeszcze dowody, jeśli będą potrzebne dla

rozstrzygnięcia sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy z mocy powołanych przepisów oraz

art. 421 § 2 i 422 § 2 k.p.c. orzekł, jak w sentencji wyroku.

=======================================