III ARN 40/95

Wyrok z dnia 7 marca 1996 r.

III ARN 40/95

Przepisy k.p.c. dotyczące doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy

stosuje się wprost w postępowaniu przed N.S.A.

Przewodniczący SSN: Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski,

Kazimierz Jaśkowski, Janusz Łętowski, Andrzej Wróbel (sprawozdawca),

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Waldemara Grudzieckiego, po roz-

poznaniu w dniu 7 marca 1996 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Zagranicznego

"M." w Z.G. na decyzję Izby Skarbowej w Z.G. z dnia 15 kwietnia 1994 r. [...] w przed-

miocie wymiaru podatku dochodowego za rok 1990, na skutek rewizji nadzwyczajnej

Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodek

Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 12 stycznia 1995 r., [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Ad-

ministracyjnemu-Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z

dnia 12 stycznia 1995 r. [...] oddalił skargę Przedsiębiorstwa Zagranicznego AM.@ w

Z.G. na decyzję Izby Skarbowej w Z.G. z dnia 15 kwietnia 1994 r. [...], która utrzymała w

mocy decyzję Urzędu Skarbowego w Z.G. z dnia 28 września 1993 r. [...] w przedmiocie

wymiaru temu Przedsiębiorstwu podatku dochodowego za 1990 r. w kwocie

1.897.823.200 (starych) zł. Sąd dokonał merytorycznej oceny decyzji i nie dopatrzył się

naruszenia obowiązującego prawa przez organy podatkowe obu instancji.

Powyższy wyrok zaskarżył Minister Sprawiedliwości w drodze rewizji nadz-

wyczajnej, zarzucając rażące naruszenie art. 207 § 5 k.p.a. oraz art. 149 § 2 k.p.c. w

związku z art. 393 § 1 k.p.c. oraz art. 211 k.p.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego wy-

roku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Za-

miejscowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. W ocenie Ministra Sprawiedli-

wości wbrew stwierdzeniu zawartemu w protokole rozprawy Naczelny Sąd Administra-

cyjny nie dysponował dowodem doręczenia ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi

strony skarżącej zawiadomienia o terminie tej rozprawy, jedynej jaka miała miejsce.

Stanowi to tego rodzaju wadliwość postępowania, która pozbawiła stronę możliwości

obrony jej praw i uzasadnia stwierdzenie, iż postępowanie dotknięte było wadą

nieważności z art. 368 pkt 2 w związku z art. 369 pkt 5 k.p.c.

W wykonaniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 października 1995 r.,

III ARN 40/95 Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w

Poznaniu w piśmie z dnia 16 stycznia 1996 r. wyjaśnił, że jest mało prawdopodobne, by

sędzia sprawozdawca oraz przewodnicząca składu orzekającego utożsamili dowód

doręczenia postanowienia z dowodem doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy.

Aktualnie Sąd nie ma możliwości dokonania żadnych ustaleń, które pozwoliłyby

wykazać, że w dniu rozprawy w aktach sprawy znajdował się dowód doręczenia

zawiadomienia o terminie rozprawy.

Prokurator wniósł o uwzględnienie rewizji nadzwyczajnej

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 211 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w Dziale VI stosuje się

odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego, a rozpoznanie skargi nas-

tępuje według przepisów tego kodeksu o postępowaniu rewizyjnym. W orzecznictwie i

doktrynie utrwalony jest pogląd, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.c. w

postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oznacza, że przy ocenie, czy

i w jakim zakresie przepisy te mają zastosowanie, konieczne jest uwzględnienie

charakteru postępowania przed tym Sądem oraz istoty rozpoznawanych spraw. Uwz-

ględnienie tych kryteriów oceny może prowadzić do zastosowania przepisu kodeksu

postępowania cywilnego bez żadnych modyfikacji, bądź do zastosowania z odpowied-

nią zmianą lub do odmowy zastosowania tego przepisu.

W tej kwestii należy stwierdzić, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem

Administracyjnym przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące doręczeń (art.

131 i nast.) należy stosować bez zmian, bowiem istotną funkcją tych przepisów jest

zapewnienie stronie postępowania możności obrony jej praw i interesów. Brak jest

zatem wystarczających podstaw do uznania, że szczególny charakter postępowania

przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz rozpatrywanych przez ten Sąd spraw

zezwala na odstępstwa od określonych w przepisach k.p.c. zasad doręczania pism

sądowych i odpisów pism procesowych składanych do sądu. Należy ponadto przyjąć,

że także skutki naruszenia tych przepisów powinny być oceniane w świetle stosownych

przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, w tym odnoszących się do nieważności

postępowania sądowego.

W świetle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy jest niesporne, że Naczelny

Sąd Administracyjny nie dysponował dowodem doręczenia ustanowionemu w sprawie

pełnomocnikowi strony zawiadomienia o terminie rozprawy, jedynej jaka miała miejsce,

a mimo to rozpoznał sprawę merytorycznie i oddalił skargę. [...] Jeżeli w sprawie

ustanowiono pełnomocnika, sąd zawiadamia tylko tego pełnomocnika (wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 22 września 1982 r., II CR 177/82 OSP 1983 nr 6 poz. 122). W

postępowaniu w niniejszej sprawie pełnomocnikiem skarżącego przedsiębiorstwa był

adwokat Michał S., którego uprawnień do zastępowania strony Sąd nie kwestionował;

wezwał go do uiszczenia wpisu od skargi, zwracał się o wyjaśnienia niezbędne dla

rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, doręczył postanowienie o

odmowie zwolnienia od kosztów i wyrok będący przedmiotem rewizji. W tej sytuacji

należy uznać, że strona na skutek wadliwości czynności procesowych sądu nie mogła

brać i nie brała udziału w postępowaniu, wskutek czego została pozbawiona możliwości

obrony swych praw. Sąd Najwyższy w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko

wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 1974 r., II CR 331/74 (OSNCP

1975 nr 5 poz. 84), że nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony

możności obrony jej praw zachodzi wówczas, gdy ze względu na uchybienia formalne

strona została pozbawiona możności brania udziału w sprawie oraz zgłoszenia

twierdzeń i wniosków dowodowych. Pogląd wnoszącego rewizję nadzwyczajną, że

wskazana wadliwość postępowania uzasadnia stwierdzenie, iż postępowanie dotknięte

było wadą nieważności z art. 368 pkt 2 w związku z art. 369 pkt 5 k.p.c., należy zatem

uznać za trafny.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

========================================