III ARN 3/96

Wyrok z dnia 26 kwietnia 1996 r.

III ARN 3/96

Postępowanie wyjaśniające przewidziane w § 3 pkt 1 rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 12 lutego 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postę-

powania dotyczących pozbawiania uprawnień kombatanckich oraz zasad

przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 16, poz. 63) odnosi się

tylko do badania, czy istnieje podstawa faktyczna w przypadkach określonych w

art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. d i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o

kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i

okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.).

Przewodniczący SSN: Andrzej Wróbel, Sędziowie SN: Adam Józefowicz

(sprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski, Janusz Łętowski, Maria Mańkowska,

Sąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Waldemara Grudzieckiego, po roz-

poznaniu w dniu 26 kwietnia 1996 r. sprawy ze skargi Mieczysława K. na decyzję

Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z

dnia 11 maja 1994 r., [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich, na

skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w

Warszawie [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy

w Szczecinie z dnia 22 sierpnia 1995 r., [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i skargę oddalił.

U z a s a d n i e n i e

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z

dnia 11 maja 1994 r., [...] na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 i art. 25 ust. 2 pkt 4 lit. a

ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących

ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.)

pozbawił uprawnień kombatanckich Mieczysława K. z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie

władzy ludowej". W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że Mieczysław K. otrzymał

uprawnienia kombatanckie "jako funkcjonariusz służby bezpieczeństwa (MO), gdyż

"brał udział w latach 1945-1950 w walce z bandami i reakcyjnym podziemiem". W

swojej deklaracji członkowskiej ZBoWiD z 20 lutego 1967 r. podał, że do lutego 1955 r.

pracował w organach BP jako pracownik operacyjny w S. na stanowisku Kierownika

Sekcji, Szefa PUBP. Mając to na uwadze Kierownik Urzędu pozbawił Mieczysława K.

uprawnień kombatanckich, ponieważ uzyskał je wyłącznie z tytułu działalności w latach

1944-1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".

Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a cytowanej ustawy uprawnienia kombatanckie

nie przysługują osobom, które były zatrudnione w aparacie bezpieczeństwa

publicznego.

Powyższą decyzję zaskarżył Mieczysław K. do Naczelnego Sądu Adminis-

tracyjnego wnosząc o jej uchylenie. W skardze podniósł m.in., że organ orzekający

pominął przedstawione przez niego dowody, iż brał udział w Kampanii Wrześniowej w

1939 r. jako członek organizacji "Strzelec", a po II wojnie światowej, jako pracownik

bezpieczeństwa uczestniczył w walce z grupami Werhrwolfu na terenie S. i ta właśnie

działalność została określona jako "walka z bandami i reakcyjnym podziemiem".

Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie wyrokiem z

dnia 22 sierpnia 1995 r., [...] uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Kierownika

Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na rzecz

Mieczysława K. kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja

została wydana bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych oraz bez

rozpatrzenia i oceny całokształtu materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1, art. 86 k.p.a.).

Ponadto rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 lutego 1992 r. w sprawie

szczególnych zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 16, poz. 63)

zobowiązuje organ orzekający do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w

przypadkach określonych w art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy. Skarżący dołączył do

skargi oświadczenia 3 świadków stwierdzających jego udział w Wojnie Obronnej w

1939 r. w organizacji "Strzelec" i uczestnictwa w walce z grupami Wehrwolfu. Zdaniem

Naczelnego Sądu Administracyjnego należało wezwać zainteresowanego do opisania

faktów i działań, w których brał udział oraz przesłuchać świadków i samego skarżącego.

Organ orzekający nie mógł ograniczyć postępowania dowodowego do poczynienia

ustaleń, opartych wyłącznie na dokumentach stanowiących podstawę uzyskania

uprzednio przez skarżącego uprawnień kombatanckich. Wobec wskazanych uchybień

w postępowaniu dowodowym brak było - zdaniem NSA - podstaw do pozbawienia

skarżącego uprawnień, niezależnie od prowadzonej przez niego działalności

kombatanckiej w rozumieniu ustawy.

Od powyższego wyroku Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego w

Warszawie wniósł rewizję nadzwyczajną, w której zarzucił temu wyrokowi rażące na-

ruszenie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. d wymienionej wyżej ustawy o

kombatantach, a nadto art. 207 § 5 k.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i oddalenie skargi.

Rozpatrując rewizję nadzwyczajną Sąd Najwyższy wziął pod uwagę co

następuje:

Stosownie do przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a cytowanej ustawy o komba-

tantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione w

aparacie bezpieczeństwa publicznego. Bezsporne jest w sprawie, że Mieczysław K. był

nie tylko pracownikiem Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego od 1945 r. do 1955 r., ale

zajmował w strukturze tego urzędu stanowiska kierownicze. Potwierdza to sam

skarżący w deklaracji członkowskiej ZBOWiD z dnia 26 lutego 1967 r., a także w oś-

wiadczeniach z dnia 2 lutego 1994 r. Okoliczność ta, wymieniona w art. 21 ust. 2 pkt 4

ustawy o kombatantach przesądza o tym, że wobec Mieczysława K. ma zastosowanie

przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a tej ustawy o pozbawieniu uprawnień kombatanckich

osób wskazanych w tym przepisie.

Postępowanie wyjaśniające, przewidziane w § 3 pkt 1 rozporządzenia Prezesa

Rady Ministrów z dnia 12 lutego 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu

postępowania dotyczących pozbawiania uprawnień kombatanckich oraz zasad prze-

prowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 16, poz. 63) odnosi się tylko do

badania, czy istnieje podstawa faktyczna w przypadkach określonych w art. 25 ust. 2

pkt 1 lit. a i art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, uzasadniająca zastosowanie tych przepisów

w konkretnej sprawie. Z tego wynika, że nie ma potrzeby ustalania, czy dana osoba

prowadziła jakąkolwiek działalność uznaną za działalność kombatancką, skoro nie

przysługują jej uprawnienia kombatanckie z innego tytułu. Jeżeli w postępowaniu

wyjaśniającym ustalono, że skarżący był pracownikiem operacyjnym w organach bez-

pieczeństwa publicznego i pełnił w nich funkcje kierownicze, to należało uznać, że

zaskarżona decyzja administracyjna o pozbawieniu uprawnień kombatanckich jest

zgodna z przepisami prawa. Należało zatem z mocy art. 207 § 5 k.p.a. oddalić skargę.

Odmienne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego rażąco narusza przepisy

prawa, wskazane w zarzutach rewizji nadzwyczajnej.

Z powyższego wynika, że rewizja nadzwyczajna jest w pełni uzasadniona i

podlega uwzględnieniu. Zaskarżone rewizją nadzwyczajną orzeczenie NSA odbiega od

przyjętej linii orzecznictwa Sądu Najwyższego, wyrażonego m.in. w uchwale składu

siedmiu sędziów z dnia 21 grudnia 1993 r., II UZP 25/93 (OSNCP 1994 z. 7 poz. 200) i

wyrokach: z dnia 29 marca 1995 r., III ARN 6/95 (OSNAPiUS 1995 Nr 16 (28) poz.

199) i z dnia 6 kwietnia 1995 r., III ARN 9/95 (OSNAPiUS 1995 Nr 20 (32) poz. 244).

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Najwyższy na zasadzie art. 422 §

1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

========================================