III ARN 84/95

Wyrok z dnia 26 kwietnia 1996 r.

III ARN 84/95

Status bezrobotnego uzyskuje się z dniem przedłożenia kompletu wyma-

ganych dokumentów, wypełnienia karty rejestracyjnej oraz poświadczenia włas-

noręcznym podpisem w obecności pracownika rejonowego urzędu pracy

prawdziwości danych i oświadczeń zamieszczonych w tej karcie.

Przewodniczący SSN: Andrzej Wróbel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Adam

Józefowicz, Jerzy Kwaśniewski, Janusz Łętowski, Maria Mańkowska,

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Waldemara Grudzieckiego, po roz-

poznaniu w dniu 26 kwietnia 1996 r. sprawy ze skargi Małgorzaty S. na decyzję Dy-

rektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w C. z dnia 14 lutego 1995 r. , [...] w przedmiocie

zasiłku dla bezrobotnych, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...]

od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 1995 r.

[...]

o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 26 stycznia 1995 r. [...] Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w Ż.

uznał Małgorzatę S. za bezrobotną i jednocześnie odmówił jej prawa do zasiłku dla

bezrobotnych stwierdzając w uzasadnieniu decyzji, że wnioskodawczyni nie spełnia

warunków nabycia tego prawa określonych w art. 23 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o

zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1995 r., Nr 1 poz. 1).

Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w C. decyzją z dnia 14 lutego 1995 r.

[...], po rozpatrzeniu odwołania Małgorzaty S. od decyzji z dnia 26 stycznia 1995 r.,

utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego z akt sprawy

wynika, że wnioskodawczyni pracowała od dnia 1 lipca 1994 r. do dnia 30 grudnia 1994

r. w wymiarze czasu pracy 1/4 etatu, a osiągane wynagrodzenie było niższe od połowy

najniższego wynagrodzenia. Ponieważ wnioskodawczyni została zarejestrowana jako

bezrobotna w dniu 2 stycznia 1995 r., a więc pod rządami ustawy z 1994 r., to w świetle

art. 23 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy brak jest podstaw do przyznania prawa do zasiłku dla

bezrobotnych.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 maja 1995 r.

[...] skargę Małgorzaty S. na powyższą decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu

Pracy w C. oddalił.

Sąd przytaczając w uzasadnieniu wyroku treść przepisu art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. a)

ustawy z 1994 r. stwierdził, że czynność rejestracji ma prawny charakter wszczęcia na

wniosek strony postępowania w sprawie przyznania określonych w ustawie świadczeń.

Czynność ta nabiera szczególnego znaczenia przy jej powiązaniu z roszczeniem o

przyznanie zasiłku dla bezrobotnych, gdyż warunek legitymowania się wymaganym

zatrudnieniem lub osiąganą z tego tytułu wysokością wynagrodzenia przez co najmniej

180 dni uwzględnia się tylko w okresie 12 miesięcy przed rejestracją bezrobotnego. Sąd

przyjął, że w stosunku do osób, które zarejestrowały się po dniu 1 stycznia 1995 r. w

rejonowym urzędzie pracy nie można stosować przepisów ustawy z dnia 16

października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu ( Dz. U. Nr 106, poz. 457 ze zm.). Sąd

ubocznie wyjaśnił, że w tej ustawie nie było przepisu określającego 1/4 etatu jako

minimum zatrudnienia dla ubiegania się o zasiłek dla bezrobotnych przez osobę

pozostającą w takim zatrudnieniu przez co najmniej 12 miesięcy przed zarejes-

trowaniem.

Powyższy wyrok zaskarżył Minister Sprawiedliwości w drodze rewizji nadzwy-

czajnej, zarzucając rażące naruszenie art. 207 § 2 pkt 1 k.p.a. przez przyjęcie, że w

sprawie ma zastosowanie art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o

zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1995 r., Nr 1 poz. 1), zamiast art.

20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu ( Dz.

U. Nr 106, poz. 457 ze zm.), wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego

rozpoznania.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości skarżąca stała się bezrobotną w dniu 31

grudnia 1994 r. wskutek rozwiązania z nią umowy o pracę w dniu 30 grudnia 1994 r. W

tym dniu nie mogła zarejestrować się we właściwym rejonowym urzędzie pracy jako

bezrobotna, gdyż dla tego urzędu był to dzień wolny od pracy. Czynność tę mogła

dokonać dopiero w dniu 2 stycznia 1995 r., a zatem istniały, w świetle art. 57 § 4 k.p.a.,

podstawy do przyjęcia, że skarżąca dokonała swego zgłoszenia jeszcze w 1994 r.,

czego Sąd nie uwzględnił w swoich rozważaniach.

Odnośnie do charakteru prawnego czynności rejestracji w urzędzie pracy Mi-

nister Sprawiedliwości wyraził pogląd, że ani ustawa z 1991 r. ani ustawa z 1994 r. nie

nadają tej czynności charakteru konstytutywnego w zakresie statusu danej osoby jako

bezrobotnej. Jest to czynność potwierdzająca, że osoba ta odpowiada kryteriom,

według których zalicza się określoną osobę do grona bezrobotnych.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości skarżąca stała się bezrobotną w dniu 31

grudnia 1994 r. i w tym dniu spełniała wszystkie przesłanki do uzyskania zasiłku dla

bezrobotnych, określone w art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1991 r. Stanowisko Sądu, że

pod rządem tej ustawy dopiero praca w wymiarze 1/2 etatu pozwala na uznanie, że

spełniony został jeden z warunków do uzyskania zasiłku dla bezrobotnych nie znajduje

uzasadnienia w przepisach ustawy.

Wnoszący rewizję nadzwyczajną stwierdził ponadto, że w sprawie ma zasto-

sowanie zasada niedziałania prawa wstecz, w związku z tym oceny zdarzeń i powstają-

cych na ich gruncie skutków prawnych należy dokonywać w chwili ich wystąpienia, w

oparciu o obowiązujące wówczas przepisy, jeżeli w międzyczasie stan prawny uległ

zmianie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w uzasadnieniu kwes-

tionowanego niniejszą rewizją nadzwyczajną wyroku, że czynność rejestracji nabiera

szczególnego znaczenia przy jej powiązaniu z roszczeniem o przyznanie zasiłku dla

bezrobotnych, jest trafny. Zarówno bowiem przepisy poprzednio obowiązującej ustawy

z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu (Dz. U. Nr 106, poz. 457 ze

zm.), zwanej niżej Austawą z 1991 r.@, jak i przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r.

o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1995 r., Nr 1 poz. 1), zwanej niżej

Austawą z 1994 r.@, wiązały i wiążą z zarejestrowaniem danej osoby jako bezrobotnej

w rejestrze prowadzonym przez rejonowe urzędy pracy istotne znaczenie nie tylko w

kontekście przesłanek nabycia uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych, lecz przede

wszystkim w kwestii nabycia (posiadania) przez określoną osobę statusu bezrobotnego.

Niezależnie bowiem od wyjątków przewidzianych np. przez ustawę z 1991 r., z których

wynikało, że bezrobotnym jest osoba jeszcze przed jej zarejestrowaniem w rejonowym

urzędzie pracy, zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 9 tej ustawy definicja legalna pojęcia

Abezrobotny@ wymienia wśród przesłanek uznania danej osoby za bezrobotną,

podobnie jak czyni to art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1994, zarejestrowanie we właściwym

dla miejsca zameldowania (zamieszkania) rejonowym urzędzie pracy. W odniesieniu

natomiast do prawa do zasiłku dla bezrobotnych poprzednio obowiązująca ustawa w

art. 20 ust. 1 wyraźnie stwierdzała, że prawo to przysługuje bezrobotnemu za każdy

dzień kalendarzowy po dniu zarejestrowania się we właściwym rejonowym urzędzie

pracy, przy czym m.in. warunek legitymowania się wymaganym zatrudnieniem mógł być

uwzględniany, stosownie do pkt 2 tego przepisu, tylko w okresie 12 miesięcy przed

zarejestrowaniem. W art. 23 ust. 1 ustawy z 1994 r. przyjęto analogiczne rozwiązania

prawne odnoszące się do prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Z powyższych przepisów

wynikało i wynika jednoznacznie, że status bezrobotnego nabywa tylko osoba

zarejestrowana we właściwym rejonowym urzędzie pracy, a zasiłek dla bezrobotnych

przysługuje po dniu zarejestrowania. Twierdzenie zatem wnoszącego rewizję

nadzwyczajną, że skarżąca stała się bezrobotną w dniu 31 grudnia 1994 r., tj.

następnego dnia po rozwiązaniu z nią umowy o pracę, zanim została zarejestrowana

jako bezrobotna w rejonowym urzędzie pracy, co nastąpiło w dniu 2 stycznia 1995 r.,

jest dowolne i nie znajduje oparcia w przepisach ustawy z 1991 r. i ustawy z 1994 r.

Należy bowiem przyjąć, że osoba nabywa status bezrobotnego z dniem zarejestrowania

w rejonowym urzędzie pracy, przy czym zgodnie z § 6 ust. 1 poprzednio

obowiązującego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 grudnia

1991 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia pośrednictwa pracy, orientacji i

poradnictwa zawodowego, rejestracji i ewidencji bezrobotnych oraz poszukujących

pracy, a także przyznawaniu świadczeń określonych w przepisach o zatrudnieniu i

bezrobociu (Dz. U. Nr 122, poz. 541) rejestracja następowała w dniu przedłożenia

kompletu wymaganych dokumentów, wypełnieniu karty rejestracyjnej oraz

poświadczenia własnoręcznym podpisem prawdziwości złożonych oświadczeń przez

osobę rejestrującą się w obecności pracownika urzędu pracy. Identyczne rozwiązania

prawne w tym zakresie zostały przyjęte w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i

Polityki Socjalnej z dnia 16 czerwca 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad

prowadzenia rejestracji i ewidencji bezrobotnych oraz innych osób poszukujących pracy

(Dz. U. Nr 73, poz. 363).W świetle powołanych przepisów należy przyjąć, że dzień

dokonania powyższych czynności jest dniem nabycia przez wnioskodawcę statusu

bezrobotnego i związanego z nim prawa żądania przyznania określonych ustawą

świadczeń, natomiast decyzja o uznaniu danej osoby za bezrobotną, jeżeli została

wydana w terminie późniejszym, ma charakter deklaratoryjny, bowiem stwierdza

nabycie tego statusu z dniem rejestracji. W tym znaczeniu nie jest trafny pogląd Sądu,

że czynność rejestracji ma charakter prawny wniosku o wszczęcie postępowania w

sprawie przyznania przewidzianych w ustawie świadczeń, bowiem ściśle rzecz biorąc

postępowanie to wszczyna się po wypełnieniu przez wnioskodawcę karty rejestracyjnej,

przedłożeniu kompletu wymaganych dokumentów oraz poświadczeniu własnoręcznym

podpisem prawdziwości złożonych oświadczeń. W świetle powyższych argumentów

stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że czynność rejestracji jest czynnością

potwierdzającą, że osoba odpowiada kryteriom, według których zalicza się określoną

osobę do grona bezrobotnych, jest niezrozumiałe i niczego nie wyjaśnia w kwestii

charakteru prawnego tej czynności.

Pogląd wnoszącego rewizję nadzwyczajną, że w związku z treścią art. 57 § 4

k.p.a. w rozpoznawanej sprawie istniały podstawy do przyjęcia, że skarżąca dokonała

swego zgłoszenia jeszcze w 1994 r. nie jest prawidłowy. Zgodnie z tym przepisem jeżeli

koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu

uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Przepis ten nie może mieć

zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem zarówno przepisy ustawy z 1991 r. jak i

przepisy ustawy z 1994 r. nie wyznaczały i nie wyznaczają terminu, w którym należy

zgłosić się do rejonowego urzędu pracy celem dokonania rejestracji , a zatem

twierdzenie, jakoby na dzień 31 grudnia 1994 r. przypadał koniec bliżej nieokreślonego

terminu byłoby zgoła bezpodstawne.

Wbrew stanowisku rewizji nadzwyczajnej skarżąca nie nabyła więc prawa do

zasiłku dla bezrobotnych ani też statusu bezrobotnego pod rządem ustawy z 1991 r., a

zatem w niniejszej sprawie nie jest celowe rozważanie zagadnień związanych z zasadą

niedziałania prawa wstecz, skoro doniosłe z punktu widzenia jej praw określonych

ustawą z 1994 r. zdarzenia i powstałe na ich gruncie skutki prawne podlegają ocenie i

rozpatrzeniu według przepisów tej ostatniej ustawy.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

========================================