III ARN 85/95

Wyrok z dnia 26 kwietnia 1996 r.

III ARN 85/95

Zachowanie, określonych w § 12 i § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra

Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r.

w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U.

Nr 17, poz. 62), odległości nowo wznoszonego budynku mieszkalnego w sto-

sunku do granic i budynków znajdujących się na działkach sąsiednich, oznacza iż

w tym zakresie zostały spełnione wymagania z art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24

października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) ażeby

obiekty budowlane projektowano i budowano w sposób zapewniający ochronę

uzasadnionych interesów osób trzecich.

Przewodniczący SSN: Andrzej Wróbel, Sędziowie SN: Adam Józefowicz, Jerzy

Kwaśniewski, Janusz Łętowski, Maria Mańkowska (sprawozdawca),

Sąd Najwyższy,z udziałem prokuratora Waldemara Grudzieckiego, po roz-

poznaniu w dniu 26 kwietnia 1996 r. sprawy ze skargi Jadwigi W.-H. i Elżbiety W.-H. na

decyzję Wojewody G. z dnia 30 grudnia 1994 r. [...] w przedmiocie pozwolenia na

wznowienie robót budowlanych, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedli-

wości [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy w

Gdańsku z dnia 19 maja 1995 r., [...]

1. o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną,

2. o d d a l i ł wniosek Stanisława i Tadeusza Z. o zasądzenie kosztów

adwokackich z postępowania z rewizji nadzwyczajnej.

U z a s a d n i e n i e

Jadwiga i Elżbieta W.-H. złożyły skargę na decyzję Urzędu Miasta S. Wydziału

Architektury, Urbanistyki i Geodezji z dnia 26 października 1994 r., którą udzielono

Stanisławowi i Tadeuszowi Z. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy

budowie domu mieszkalnego w S. przy ul. M.

Wojewoda G. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i ustalił, że roboty budowlane

przy wymienionym wyżej budynku zostały wstrzymane orzeczeniem organu I instancji z

dnia 18 lutego 1991 r. na mocy art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r.

Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) ze zobowiązaniem Stanisława i

Tadeusza Z. do wykonania dokumentacji dotyczącej budynku. Zdaniem organu II

instancji - wykonane zostały wszystkie czynności, do których wykonania zobowiązano

Stanisława i Tadeusza Z., a przedmiotowy obiekt budowlany nie narusza praw osób

trzecich i zgodny jest ze sztuką budowlaną.

Odnosząc się do kwestii zaciemnienia budynku skarżących przez nowo wz-

noszony obiekt budowlany Wojewoda G. stwierdził, że kwestię tę reguluje § 15 ust. 3

rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z

dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać

budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62). Przepis ten stanowi, że odległość nowo wznoszonego

obiektu, ograniczającego dopływ światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych

na pobyt ludzi, winna być równa co najmniej wysokości tego budynku, lecz nie mniejsza

niż 3 m. Przepis ten nie używa terminu nasłonecznienie, tylko "dopływ światła

dziennego", co nie jest równoznaczne. Pomiary na gruncie wykazały, iż wysokość

kwestionowanego wykuszu klatki schodowej wynosi 5,14 m, natomiast budynku 7, 29

m, podczas gdy odległość od budynku skarżących wynosi odpowiednio 5,40 m i 8,05 m.

Odległości te są więc większe od wymaganych w § 15 ust. 3 cyt. rozporządzenia, co

sprawia, iż nie zostały naruszone przepisy dotyczące dopływu światła dziennego.

Ponieważ w ścianie wykuszu od strony budynku skarżących nie ma otworów okiennych,

a odległość od granicy działek wynosi ponad 3,40 m, a od budynku skarżących 6,40 m,

tym samym nie zostały naruszone wymagania o jakich mowa w § 12 rozporządzenia.

Pogląd ten podzieliło Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, do którego

inwestor zwrócił się o wyrażenie zgody na odstępstwo od warunków, o jakich mowa w §

12 rozporządzenia. Pismem z dnia 8 marca 1994 r. [...] Ministerstwo odmówiło

wyrażenia takiej zgody jako zbędnej, wobec zachowania warunków o jakich mowa w §

12 rozporządzenia.

Decyzję tę zaskarżyły Jadwiga i Elżbieta W.-H., wnosząc o stwierdzenie jej

nieważności, bądź uchylenie wobec naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 Prawa bu-

dowlanego. Naruszenie to, zdaniem skarżących, polegało na wybudowaniu domu bez

pozwolenia na budowę z naruszeniem warunków technicznych.

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z

dnia 19 maja 1995 r. oddalił skargę i uznał, zgodnie z poglądem wcześniej wyrażonym

w wyroku NSA z dnia 4 grudnia 1992 r. [...], że w przypadku wydania decyzji o

wstrzymaniu robót budowlanych, w zależności od tego, czy nakazane warunki zostały

spełnione, czy nie, prawo przewiduje wydanie dwóch rodzajów decyzji:

1) zezwalającej na wznowienie robót lub

2) nakazującej przymusową rozbiórkę.

W sytuacji, gdy Stanisław i Tadeusz Z. spełnili warunki, o jakich była mowa w

decyzji o wstrzymaniu robót budowlanych, to wbrew stanowisku skarżących, decyzja

zezwalająca na wznowienie robót budowlanych wyczerpuje wymóg posiadania

pozwolenia na budowę, które jest wydawane jedynie przed rozpoczęciem budowy.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest niezasadna bowiem decyzje

organów administracji obu instancji nie naruszają prawa. Z pomiarów na gruncie wynika

jednoznacznie, że naruszenie warunków § 2 rozporządzenia można przypisać jedynie

budynkowi skarżących, który usytuowany jest w odległości 2,92 m od granicy działki

budowlanej Z.

Odległości między budynkami reguluje § 12 i 15 ust. 3 cytowanego wyżej

rozporządzenia i przepisy te stanowią, że budynki mogą być wznoszone w odległości 4

m od granicy posesji, jeżeli jednak nie mają otworów okiennych lub drzwiowych od

strony granicy posesji, to odległość ta może być zmniejszona do 3 m.

Odnośnie zapewnienia dopływu światła dziennego, budynek przesłaniający może

być wznoszony w stosunku do przesłanianego w odległości większej, niż wysokość

budynku przesłanianego.

Budynek wzniesiony przez Stanisława i Tadeusza Z. spełnia te warunki bowiem

wykusz klatki schodowej, która od strony budynku skarżących nie posiada okien,

odległy jest od granicy posesji o 3.48 m, co sprawia, że w tym miejscu odległość między

budynkami wynosi 6,40 m. Natomiast odległość głównej bryły budynku od granicy

działki wynosi 5,13 m, co czyni, że odległość między budynkami wynosi 8,05 m. Obie te

odległości są większe od wysokości budynku skarżących, skoro wysokość wykuszu

wynosi 6,14 m, a głównej bryły budynku w rzucie kalenicy - 7,29 m.

Porównanie tych odległości świadczy, że Stanisław i Tadeusz Z. nie naruszyli

wymogów § 12 i § 15 ust. 3 omawianego rozporządzenia.

Powyższy wyrok zaskarżył Minister Sprawiedliwości w drodze rewizji nadzwy-

czajnej zarzucając rażące naruszenie prawa, w szczególności przepisów art. 207 § 5

k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229) i

przepisów § 12 oraz § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki

Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków tech-

nicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1995 r., Nr 74, poz. 368) i wnosił

o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi

Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Gdańsku do ponownego rozpoz-

nania.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości - w aktualnym stanie faktycznym sprawy - nie

sposób podzielić zasadności stanowiska wyrażonego w zaskarżonym wyroku.

Rewidujący podniósł, że dla dokonania przez Sąd oceny legalności zaskarżonej decyzji

w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i

Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r., konieczne było dokładne ustalenie

przeznaczenia nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego,

jako że przepis § 12, na który powołały się zarówno organy administracji państwowej,

jak i Sąd, określa minimalne odległości sytuowania budynków wyłącznie na działkach

zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz na działkach

przeznaczonych pod zabudowę jednorodzinną. Precyzyjnych ustaleń w tym zakresie

brak jest zarówno w decyzjach organów administracji obu instancji, jak i w zaskarżonym

wyroku. Nie ma też wypisu i wyrysu z obowiązującego miejscowego planu zagos-

podarowania przestrzennego terenu. W sytuacji, gdy materiał zawarty w aktach

zezwala na wykluczenie domniemania, iż przedmiotowy obiekt jest realizowany na

działce zagrodowej, to do oceny prawidłowości jego usytuowania w odniesieniu do

wymagań określonych w § 12 ust. 1 i 2 warunków technicznych konieczne było usta-

lenie, iż obiekt ten ma być jednorodzinnym domem mieszkalnym. Również w tym

zakresie brak jest precyzyjnych ustaleń i to pomimo podniesienia tej kwestii w decyzji

Wojewody G. z dnia 28 stycznia 1991 r. [...] uchylającej decyzję Prezydenta Miasta S. z

dnia 5 września 1990 r. o udzieleniu Andrzejowi Z. pozwolenia na budowę domu

dwurodzinnego przy ul. M. w S. Gdyby się zatem okazało, że z uwagi na treść miejsco-

wego planu zagospodarowania, jak i na rodzaj realizowanego obiektu budowlanego, nie

mogą do niego mieć zastosowania przepisy § 12 i 15 rozporządzenia w sprawie

warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, to zaskarżony wyrok, jak i

zaakceptowana nim decyzja Wojewody Gdańskiego kwalifikowałyby się - zdaniem

rewidującego - jako wydane bez podstawy prawnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna nie jest zasadna. Zarzuty rewizji dotyczące braku zgod-

ności lokalizacji przedmiotowej z miejscowym planem zagospodarowania przes-

trzennego nie znajdują uzasadnienia. Jak wynika z akt długotrwałego postępowania

administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, kwestia zgodności lokalizacji inwestycji

Stanisława i Tadeusza Z. z planem zagospodarowania terenu nie była dotąd podno-

szona przez strony tego postępowania. Zgodnie z miejscowym, szczegółowym planem

zagospodarowania i rewaloryzacji miasta S., zatwierdzonym uchwałą MRN w S. z dnia

28 stycznia 1988 r., ogłoszonym dnia 17 maja 1988 r. w Dzienniku Urzędowym

Województwa G. Nr 9 poz. 61, którego odpis znajduje się w aktach sprawy -

przedmiotowy teren oznaczony jest symbolem E 63 MN i przeznaczony jest pod

zabudowę jednorodzinną.

Nie budzi wątpliwości również fakt, że realizowany sporny obiekt jest budynkiem

jednorodzinnym. Z decyzji organów I i II instancji wydanych w toku całego postę-

powania administracyjnego jednoznacznie wynika, że dotyczyły one realizacji inwestycji

- budynku mieszkalnego. Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej

i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim

powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62) określiło w § 4 ust. 1 pkt 2, że pod

pojęciem budynku mieszkalnego rozumie się budynki przeznaczone do celów

mieszkalnych: wielorodzinne, jednorodzinne i związane z gospodarstwami rolnymi.

Tak więc, również zgodnie z powyższym słowniczkiem, dom wybudowany przez

Stanisława i Tadeusza Z. jest budynkiem mieszkalnym, do którego mają zastosowanie

warunki budowlane przewidziane przepisami cytowanego rozporządzenia.

Zarówno treść miejscowego planu zagospodarowania spornego terenu, jak i

rodzaj realizowanego obiektu budowlanego dotyczą zabudowy jednorodzinnej, trudno

więc w wydanych przez organy administracji decyzjach oraz w zaskarżonym wyroku

dopatrzyć się nieprawidłowości, czy też zarzucanego w rewizji nadzwyczajnej, braku

precyzyjności ustaleń w kwalifikacji przedmiotowego obiektu.

Wybudowany przez Stanisława i Tadeusza Z. obiekt budowlany jest bezspornie

budynkiem mieszkalnym, a § 12 i § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Administracji,

Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. dotyczy między

innymi budynków mieszkalnych, tak więc przepisy te mają zastosowanie w

rozpoznawanej sprawie i prawidłowo zostały powołane w zaskarżonym wyroku. Chy-

biony zatem jest zarzut, że decyzja Wojewody G. i zaskarżony wyrok wydane zostały

bez podstawy prawnej.

Naczelny Sąd Administracyjny prawidłowo ustalił odległości budynków na

gruncie, a także wysokości obiektu przesłaniającego i domu skarżących na podstawie

dokumentacji technicznej, znajdującej się w aktach sprawy.

Porównanie tych wszystkich wielkości świadczy o tym, że nie zostały naruszone

warunki zabudowy wskazane w § 12 i § 15 ust. 3 omawianego rozporządzenia w

zakresie odległości pomiędzy budynkiem realizowanym i granicą działki, a także w

zakresie odległości nowowznoszonego budynku w aspekcie ograniczenia dopływu

światła dziennego do sąsiedniego budynku. Realizowana budowa nie narusza zatem

wymagań ustalonych przepisami prawa budowlanego, niezasadny jest więc zarzut re-

wizji nadzwyczajnej o naruszeniu uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1

pkt 6 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane - Dz. U. Nr 28, poz. 229

ze zm.).

Z przedstawionych zatem względów, kwestionowany w rewizji nadzwyczajnej

wyrok nie narusza wskazanych w niej przepisów. Tym samym nie ma podstaw do jego

uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Ocena ta powoduje

oddalenie rewizji nadzwyczajnej na podstawie art. 421 § 1 k.p.c.

Oddalony został również wniosek Stanisława i Tadeusza Z. o zasądzenie

kosztów adwokackich, gdyż do postępowania z rewizji nadzwyczajnej nie mają zas-

tosowania przepisy o obowiązku zwrotu kosztów procesu. Zasada ta została potwier-

dzona w uchwale Pełnego Składu Izby Cywilnej oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Spo-

łecznych z dnia 14 kwietnia 1972 r., III PZP 8/72, (OSNCP 1973 z. 5 poz. 71).

========================================