III ARN 89/95

Wyrok z dnia 14 maja 1996 r.

III ARN 89/95

Spółki utworzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r.

o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych (Dz. U. Nr 41,

poz. 325, z 1989 r. Nr 74, poz. 442, z 1990 r. Nr 51, poz. 299 i z 1991 r. Nr 31, poz.

128) od wejścia w życie ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r., o spółkach z udziałem

zagranicznym (Dz. U. Nr 60, poz. 253 ze zm.), tj. od dnia 4 lipca 1991 r. korzystały -

na podstawie art. 37 ust. 5 tej ustawy - ze zwolnień od cła przywozowego tylko w

zakresie wynikającym z przepisu art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988

r.

Przewodniczący SSN: Andrzej Wróbel, Sędziowie SN: Józef Iwulski

(sprawozdawca), Adam Józefowicz, Andrzej Kijowski, Walerian Sanetra,

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Waldemara Grudzieckiego, po roz-

poznaniu w dniu 14 maja 1996 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Hand-

lowego "S.-G." Spółka z o.o. w J.G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia

14 grudnia 1993 r., [...] w przedmiocie odmowy zastosowania zwolnienia od cła, na

skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Naczelnego Sądu

Administracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 24 maja 1994 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 14 grudnia 1993 r. [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w

mocy decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w Zgorzelcu, zawarte w zgłoszeniach celnych

z dnia 3 września 1991 r. [...] z dnia 4 listopada 1991 r. [...] i z dnia 7 listopada 1991 r.

[...] odmawiające zwolnienia od cła towaru przywiezionego z zagranicy w postaci

opakowań kartonowych. Organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie art. 37 ust. 5

ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym (Dz. Nr 60, poz.

253) ze zwolnienia od cła mogą korzystać jedynie spółki, których utworzenie

poprzedziło zezwolenie Prezesa Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych wydane na

podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem

podmiotów zagranicznych (Dz. U. Nr 41, poz. 325 ze zm.). Zdaniem tego organu, art.

37 ust. 5 ustawy z 1991 r. nie rozszerzył określonego w ustawie z 1988 r. zakresu

zwolnień od cła, a zatem zwolnieniu podlegają maszyny, urządzenia i wyposażenie oraz

inne środki przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej. Sprowadzone

przez Spółkę "S.-G." towary - kartony do mleka i wody źródlanej są przeznaczone do

obrotu handlowego i jako przedmioty pracy (a nie środki pracy służące do

przekształcenia przedmiotów pracy w procesie produkcyjnym lub usługowym) nie

podlegają zwolnieniu od cła.

Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem z

dnia 24 maja 1995 r., [...], uchylił decyzję organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją

decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Z. z dnia 3 września 1991 r. Sąd uznał, że zakres

zwolnień od cła na podstawie art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym

jest szerszy niż zakres zwolnień, o których stanowił art. 30 ustawy z dnia 23 grudnia

1988 r. Zdaniem Sądu na podstawie art. 37 ust. 5 tej pierwszej ustawy należy zwolnić

od cła wszystkie towary niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej przez

Spółkę utworzoną na podstawie zezwolenia Prezesa Agencji do Spraw Inwestycji

Zagranicznych, a więc także surowce i półfabrykaty. Przedmiotem działalności Spółki

"S.-G." była produkcja w zakresie przemysłu rolno-spożywczego. Zdaniem Naczelnego

Sądu Administracyjnego opakowania kartonowe mieściły się w zakresie ustawowego

kryterium określonego w art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym.

Powyższy wyrok Sądu Administracyjnego zaskarżył rewizją nadzwyczajną

Minister Sprawiedliwości, który zarzucił temu wyrokowi rażące naruszenie art. 37 ust. 5

ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

oddalenie skargi. W ocenie skarżącego powyższy przepis normuje problematykę

zwolnień celnych przewidzianych w art. 30 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. i do tego

ogranicza się jego rzeczywista rola. Uznanie, że art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z

udziałem zagranicznym rozszerza zakres wspomnianych zwolnień od cła byłoby,

zdaniem Ministra Sprawiedliwości, sprzeczne nie tylko z funkcją tej normy jako przepisu

przejściowego, ale ponadto oznaczałoby przyjęcie wykładni rozszerzającej przepisu

ustanawiającego wyjątek od określonej w art. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. -

Prawo celne (jednolity tekst: Dz. U. z 1994 r., Nr 71, poz. 312) zasady równości

podmiotów gospodarczych. Skarżący ponadto stwierdził, że stanowisko Sądu Adminis-

tracyjnego, zgodnie z którym zakres zwolnień od cła na podstawie art. 37 ust. 5 ustawy

o spółkach z udziałem zagranicznym jest szerszy niż zakres zwolnień, o których

stanowił art. 30 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. odbiega od przyjętej przez sądy linii

orzecznictwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wykładnia podzielająca stanowisko reprezentowane w rewizji nadzwyczajnej jest

powszechnie uznawana w orzecznictwie Sądu Najwyższego i należy ją w pełni podzielić

(por. wyrok z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 63/94, OSNAPiUS 1995 nr 5 poz. 61, a

zwłaszcza uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 26 października 1995 r., III AZP

24/95, OSNAPiUS 1996 nr 7 poz. 92). Zgodnie z tymi poglądami spółki utworzone na

podstawie przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z

udziałem podmiotów zagranicznych (Dz. U. Nr 41, poz. 325 ze zm.) od wejścia w życie

ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym (Dz. U. Nr 60,

poz. 253 ze zm.), tj. od dnia 4 lipca 1991 r. korzystały - na podstawie art. 37 ust. 5 tej

ustawy - ze zwolnień od cła przywozowego tylko w zakresie wynikającym z przepisu art.

30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r.

Znaczenie art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym należy

ustalić uwzględniając wewnętrzną systematykę tej ustawy. Przepis ten został zamiesz-

czony w części zatytułowanej APrzepisy przejściowe i końcowe@. Do istoty przepisów

przejściowych należy regulowanie kwestii związanych z oddziaływaniem nowego prawa

na stosunki prawne powstałe przed dniem jego wejścia w życie. Art. 37 ust. 5 ustawy o

spółkach z udziałem zagranicznym, jako przepis przejściowy, rozstrzyga kwestie

związane z korzystaniem przez spółki utworzone w trybie i na zasadach określonych w

ustawie z dnia 23 grudnia 1988 r. z nabytego na podstawie tej ustawy prawa do

zwolnień celnych po wejściu w życie ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym.

Zgodnie z tym przepisem spółki, na których utworzenie zezwolenia zostały wydane na

podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r., korzystają ze zwolnień od cła

przywozowego w okresie 3 lat od utworzenia spółki w zakresie przedmiotu działalności

gospodarczej określonej w zezwoleniu. Ze wskazanego wyżej kontekstu systemowego

wynika, że rzeczywisty cel art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym

sprowadza się do ochrony nabytych przez spółki na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia

1988 r. praw do zwolnień celnych oraz zapewnienia korzystania z tych zwolnień przez

wskazany w tym przepisie okres, po wejściu w życie ustawy o spółkach z udziałem

zagranicznym. Istotą powołanego przepisu jest zatem utrzymanie w mocy uprawnień

mających swą podstawę prawną w art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r.

W związku z tym zakres zwolnień od cła przewidziany w art. 37 ust. 5 ustawy o

spółkach z udziałem zagranicznym jest taki sam, jaki określał art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy

z dnia 23 grudnia 1988 r.

W świetle powyższych argumentów nie można uznać, że na mocy art. 37 ust. 5

ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym zwolnione są od cła wszystkie towary

sprowadzone przez Spółkę w zakresie przedmiotu działalności gospodarczej określonej

w zezwoleniu, a więc również niezbędne do prowadzenia tej działalności surowce,

półprodukty czy artykuły przeznaczone do handlu. Spółki utworzone na podstawie usta-

wy z dnia 23 grudnia 1988 r. mają prawo do zwolnień celnych tylko wówczas, gdy

chodzi o działalność gospodarczą prowadzoną w granicach udzielonego zezwolenia i

tylko w odniesieniu do towarów objętych zwolnieniami zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2

ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. W konsekwencji należy przyjąć, że art. 37 ust. 5

ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym nie określa w swej treści bezpośrednio

zakresu przysługującego spółkom utworzonym na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia

1988 r. prawa do zwolnień celnych od importowanych przez te spółki towarów, lecz

milcząco odwołuje się do uchylonego art. 30 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Należy podkreślić,

że jakkolwiek treść tego przepisu budziła wątpliwości interpretacyjne w orzecznictwie

Naczelnego Sądu Administracyjnego, to jednak wątpliwości te zostały rozstrzygnięte na

korzyść stanowiska, że katalog zwolnień celnych przewidzianych w tym przepisie

obejmuje środki przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej w podobnym

sensie jak maszyny, urządzenia, wyposażenie, natomiast nie dotyczy w szczególności

surowców do produkcji oraz półfabrykatów, wchodzących w skład towarów będących

następnie przedmiotem sprzedaży.

Biorąc to pod rozwagę należało w wyniku uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej

na podstawie art. 422 § 1 k.p.c. w związku z art. 211 k.p.a. uchylić zaskarżony wyrok i

oddalić skargę.

========================================