I PRN 62/96

Wyrok z dnia 21 sierpnia 1996 r.

I PRN 62/96

Pracownik nabywa prawo do nagrody jubleuszowej w dacie wejścia w

życie przepisów przewidujących korzystniejsze dla niego warunki jej nabycia,

jeżeli ma w tym dniu wymagany staż pracy ustalony według nowych przepisów.

Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie

SN: Józef Iwulski, Maria Tyszel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 1996 r. sprawy z powództwa

Krzysztofa S. przeciwko Zakładom Chemicznym "P." w P. o wypłatę nagrody

jubileuszowej, na skutek rewizji nadzwyczajnej Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność"

[...] od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Szczecinie z dnia 1 grudnia 1995 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego-

Sądu Pracy w Szczecinie z dnia 11 sierpnia 1995 r. [...] i przekazał sprawę do po-

nownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu-Sądowi Pracy w Szczecinie.

U z a s a d n i e n i e

Krzysztof S. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od Zakładów Chemicznych "P." w

P. kwoty 624,80 zł tytułem nagrody jubileuszowej za 15 lat pracy. Zakład pracy nie

uznał powództwa podnosząc, że od 30 września 1994 r. obowiązuje w nim

porozumienie płacowe, w myśl którego do okresów pracy uprawniających do wypłaty

nagrody jubileuszowej zalicza się również okresy pracy w nie uspołecznionych zakła-

dach pracy. Zgodnie z obowiązującymi poprzednio przepisami płacowymi nie było to

możliwe. Prawo do nagrody według nowych zasad nabywali pracownicy, którym okres

uprawniający do nagrody mijał po 30 września 1994 r. Pozwany odmówił powodowi

wypłaty nagrody, ponieważ prawo do niej (wobec zaliczenia okresu pracy w zakładzie

nie uspołecznionym) powód nabył przed tym dniem.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Szczecinie wyrokiem z dnia 11 sierpnia 1995 r.

oddalił powództwo. Sąd ten ustalił, że powód jest pracownikiem pozwanych Zakładów

od 4 listopada 1985 r. Powód udokumentował świadectwami pracy poprzednie

zatrudnienie w Zakładach Metalowych "F." w S. (5 lat, 11 miesięcy i 18 dni) oraz w

Rzemieślniczym Zakładzie Stolarskim J.W.M. w S. (5 miesięcy i 13 dni) i w Wytwórni

Artykułów Gospodarstwa Domowego i Galanterii Metalowej w P. (6 miesięcy i 21 dni).

Dnia 10 listopada 1994 r. powód zwrócił się o wypłatę nagrody jubileuszowej za 15 lat

pracy. Okres ten - przy uwzględnieniu tylko zatrudnienia w uspołecznionych zakładach

pracy upłynął 3 listopada 1994 r., a przy uwzględnieniu również pracy w nie

uspołecznionych zakładach - 30 października 1993 r. W pozwanych Zakładach w

okresie pracy powoda obowiązywały kolejno dwa porozumienia płacowe: z 1 sierpnia

1984 r. i z 30 września 1994 r. Zgodnie z pierwszym z nich, do ustalania okresów

zatrudnienia uprawniających do nagrody jubileuszowej stosowało się przepisy pow-

szechnie obowiązujące. Zgodnie z przepisami drugiego porozumienia, do okresów

zatrudnienia uprawniających do nabycia nagrody jubileuszowej zalicza się okresy

zatrudnienia na podstawie umowy o pracę potwierdzone świadectwem pracy, przy czym

prawo do nagrody według powyższych zasad nabywają pracownicy, którym okres

uprawniający do nagrody mija po 30 września 1994 r. Sąd Rejonowy uznał, że wobec

powyższego powód nie ma prawa do nagrody za 15 lat pracy, ponieważ okres

uprawniający do nagrody upłynął 12 grudnia 1993 r.

Rewizja powoda od omówionego wyroku została oddalona przez Sąd Woje-

wódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie wyrokiem z dnia 1 grudnia

1995 r. [...] Zdaniem Sądu Wojewódzkiego nie może mieć w sprawie zastosowanie

przepis już nie obowiązującego porozumienia, natomiast oczywista jest treść art. 21

nowego porozumienia, w którym ustalono okresy zatrudnienia uprawniające do nabycia

prawa do nagrody oraz przewidziano nabycie prawa do nagrody według tych zasad

przez pracowników, którym okres uprawniający do nagrody mija po 30 września 1994 r.

Powód nie nabył zatem prawa do nagrody za 15 lat pracy, nabędzie ewentualnie w

przyszłości prawo do nagrody za 20 lat pracy.

Od omówionego wyroku (poprzedzonego wyrokiem Sądu Rejonowego-Sądu

Pracy w Szczecinie) rewizję nadzwyczajną wniósł Niezależny Samorządny Związek

Zawodowy "Solidarność". Zarzucił naruszenie prawa materialnego i interesu Rzeczy-

pospolitej Polskiej i wniósł o zmianę zaskarżonych wyroków i zasądzenie na rzecz

Krzysztofa S. kwoty 624,80 zł, względnie o ich uchylenie i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania przez Sąd niższej instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.

Istotnie, efekt wykładni przepisów płacowych obowiązujących w pozwanym

zakładzie pracy dokonanej przez Sądy orzekające w niniejszej sprawie nie jest możliwy

do zaakceptowania. Zarówno pod rządami poprzednio obowiązującego porozumienia

płacowego z dnia 1 sierpnia 1984 r., jak i zgodnie z treścią porozumienia z 30 września

1994 r. (które przekształciło się w zakładowy układ zbiorowy pracy - art. 5 ust. 1 pkt 2

ustawy z dnia 29 września 1994 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie

niektórych ustaw - Dz. U. Nr 113, poz. 547 ze zm.), pracownikom pozwanego zakładu

pracy przysługiwała nagroda jubileuszowa za 15 lat pracy. Fakt przepracowania przez

powoda tego okresu czasu nie jest sporny. Różnica między unormowaniami

wymienionych przepisów płacowych sprowadza się do zasad obliczania okresu pracy

uprawniającego do nabycia nagrody. Wykładnia przepisów nowego porozumienia,

(które wprowadziło bardziej korzystny dla pracowników sposób obliczania stażu pracy

dla nabycia prawa do nagrody jubileuszowej), zgodnie z którą pracownik nie nabywa w

ogóle prawa do nagrody za 15 lat pracy, nie może być uznana za prawidłową.

Zdaniem Sądu Najwyższego ocenę uprawnień powoda należy rozpocząć od

stwierdzenia, że w okresie obowiązywania porozumienia z 1 sierpnia 1984 roku nie

nabył on jeszcze prawa do nagrody za 15 lat pracy. Bezsporne jest, że w myśl przepi-

sów tego porozumienia prawo do nagrody powód nabyłby dopiero po jego uchyleniu,

zatem porozumienie owo nie może mieć już w sprawie zastosowania.

W nowym porozumieniu zamieszczono interpretowany przez Sądy orzekające

art. 21 ust. 4, w myśl którego prawo do nagrody jubileuszowej według zamieszczonych

w tym akcie prawnym zasad nabywają pracownicy, którym okres uprawniający do

nagrody mija po 30 września 1994 r. Nieprawidłowa jest taka wykładnia wskazanego

przepisu, zgodnie z którą jego treść upoważniałaby do pozbawienia pracownika

nagrody dlatego, że okres pracy obliczany w myśl nowych, tym aktem wprowadzonych

zasad, upłynąłby wcześniej. Okres obliczany według nowych zasad nie może upłynąć

zanim zostały one wprowadzone. Przepis ten można rozumieć tylko w ten sposób, że

wykluczono wsteczne działanie przepisów nowego porozumienia oraz, że w dniu jego

wejścia w życie, czyli 1 października 1994 r., a więc "po 30 września 1994 r.", "mijają"

okresy uprawniające do nabycia nagrody, choćby w razie ich wyliczania w myśl nowych

zasad przypadały na datę wcześniejszą.

Stwierdzić dalej trzeba, że omawiane porozumienie nie zawiera przepisów

międzyczasowych. W myśl zatem odesłania z art. 24 porozumienia, należy sięgnąć do

przepisów Kodeksu pracy, przez co należy rozumieć również przepisy wykonawcze do

Kodeksu pracy. W omawianej kwestii rozwiązanie problemu zawierają przepisy

Zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. w sprawie

ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej

oraz zasad jej obliczania i wypłacania (M.P. Nr 44, poz. 358) wydane na podstawie art.

79 KP. Przepis § 10 tego zarządzenia reguluje sytuację pracowników, którzy nabywają

prawo do nagrody (nagród) w związku z wejściem w życie przepisów wprowadzających

nagrody. Regulacja ta ma też zastosowanie do sytuacji, gdy wchodzą w życie przepisy

wprowadzające nowe, korzystniejsze warunki nabycia nagrody. W myśl zasad

zawartych w tym zarządzeniu należy ocenić uprawnienia pracowników znajdujących się

w takiej sytuacji, jak powód. Z § 10 wynika wprost, że datą nabycia prawa do nagrody

jest data wejścia w życie regulacji prawnej. [...]

Z omówionych względów należało uznać, że w zaskarżonym wyroku doszło do

rażącego naruszenia prawa. Podlegał on zatem uchyleniu, jak również poprzedzający

go wyrok Sądu Pracy, z uwagi na konieczność poczynienia ustaleń co do wysokości

należnej powodowi nagrody.

Sąd Najwyższy orzekł zatem jak w sentencji na podstawie art. 422 § 2 KPC, w

brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie

Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo

upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania admi-

nistracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych in-

nych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189) w związku z art. 11 ust. 5 tejże ustawy.

========================================