II URN 22/96

Wyrok z dnia 5 września 1996 r.

II URN 22/96

Wypłata części uzupełniającej renty inwalidzkiej rolniczej podlega za-

wieszeniu w całości, jeżeli małżonek rolnika wspólnie z nim prowadzący dzia-

łalność rolniczą, ma ustalone prawo do emerytury lub renty inwalidzkiej na

podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (art.

28 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r o ubezpieczeniu społecznym

rolników, Dz. U. z 1993 r., Nr 71, poz. 342 ze zm.).

Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (spra-

wozdawca), Janusz Łętowski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 5 września 1996 r. sprawy z wniosku

Wiesławy G. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziałowi Re-

gionalnemu w L. o wysokość renty rolniczej, na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwsze-

go Prezesa Sądu Najwyższego [...] od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 8

lutego 1996 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu Wojewódzkiego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 19 grudnia 1995 r. [...] i

sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 24 lutego 1995 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-

Oddział Regionalny w Lublinie, przyznała wnioskodawczyni Wiesławie G., urodzonej 14

stycznia 1948 r., rentę inwalidzką rolniczą od dnia 1 października 1994 r. w oparciu o

orzeczenie Obwodowej Komisji Lekarskiej d/s Inwalidztwa i Zatrudnienia w L. z dnia 14

lutego 1995 r. ustalające, iż wnioskodawczyni jest długotrwale niezdolna do pracy w

gospodarstwie rolnym wobec rozpoznanej nadczynności tarczycy z wolem guzowatym,

zmian pęcherzowych skóry oraz anemii.

Po stwierdzeniu, że zainteresowana nie zaprzestała prowadzenia działalności

rolniczej, organ rentowy zawiesił w całości część uzupełniającą świadczenia wyliczoną

na kwotę 193,99 zł, powołując się na art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o

ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r., Nr 71, poz. 342 ze

zm.). Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie wyrokiem z

dnia 19 grudnia 1995 r. [...] oddalił odwołanie wnioskodawczyni. Wobec podniesionego

w nim zarzutu, że jej mąż Henryk G. ma ustalone prawo do renty inwalidzkiej

pracowniczej stwierdził, iż "sam fakt pobierania przez małżonka renty inwalidzkiej nie

powoduje uznania, że "wnioskodawczyni zaprzestała prowadzenia działalności rolni-

czej". Stanowisko to zostało zaaprobowane przez Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem

z dnia 8 lutego 1996 r., który oddalił rewizję zainteresowanej.

Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Naj-

wyższego i zarzucając rażące naruszenie art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.

o ubezpieczeniu społecznym rolników, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy

Sądowi Wojewódzkiemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. Niezaprzestanie

działalności rolniczej powoduje zawieszenie części uzupełniającej świadczenia w

całości, chyba że zachodzą okoliczności wymienione w art. 28 ust. 5-7 ustawy, wów-

czas bowiem dokonuje się zawieszenia tej części w połowie albo w jednej czwartej. Mąż

wnioskodawczyni jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego i prowadzi działalność

rolniczą wspólnie z nią. Uzasadnia to zawieszenie części uzupełniającej świadczenia w

połowie (art. 28 ust. 6 pkt. 1). Okoliczność ta jednak nie była przedmiotem badania

przez Sądy, stąd zachodzi konieczność ustalenia, czy spełnione są pozostałe warunki

wymienione w tym przepisie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sprawa nie została przez Sądy dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia, stąd

wydane w niej wyroki są przedwczesne. Ustawa dnia 20 grudnia 1990 r. o ubez-

pieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r., Nr 71, poz. 342 ze zm.)

w art. 24 stanowi, iż emerytura i renta inwalidzka rolnicza składają się z części

składkowej, ustalonej w wysokości po 1% emerytury podstawowej za każdy rok pod-

legania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu (art. 25 ustawy), oraz części uzupełniają-

cej, która wynosi 95% emerytury podstawowej, jeżeli liczba lat przyjęta do ustalenia

części składkowej, jest mniejsza od 20, "przy każdym pełnym roku od 20 lat część

uzupełniającą zmniejsza się o 0,5% emerytury podstawowej" (art. 26 ust. 1 ustawy).

Wypłata ustalonego w ten sposób świadczenia ulega częściowemu zawieszeniu na

zasadach określonych w art. 28 ust. 2 - 8, jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działal-

ność rolniczą. Zawieszenie wypłaty przy świadczeniach przyznanych na podstawie tej

ustawy, dotyczy części uzupełniającej i obejmuje albo całość albo określony ułamek tej

części świadczenia.

Organ rentowy i Sądy obu instancji przyjęły, iż skoro w rozpoznawanej sprawie

wnioskodawczyni jako rencistka nie zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej,

wypłata ulega zawieszeniu w całości stosownie do art. 28 ust. 3, nie badając czy

zachodzą przesłanki wymienione w art. 28 ust. 5-7 i 9 ustawy. Według ust. 6 wypłata

świadczenia ulega zawieszeniu w połowie, jeżeli rencista prowadzi działalność rolniczą

z małżonkiem, o ile ten nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty i nie spełnia

warunków do uzyskania emerytury rolniczej albo renty inwalidzkiej rolniczej. Z

odwołania wnioskodawczyni skierowanego do Sądu pierwszej instancji oraz rewizji do

Sądu Apelacyjnego wynika, że prowadzi ona działalność rolniczą wraz z mężem, to zaś

uzasadniałoby zawieszenie wypłaty części uzupełniającej renty inwalidzkiej rolniczej w

połowie, o ile spełnione byłyby dalsze przesłanki zawarte w art. 28 ust. 6 pkt. 1 ustawy.

Te same informacje zawarte były we wniosku o przyznanie świadczenia złożonym w

Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, nie były one jednak w toku

postępowania zbadane. Wydanie wyroku w postępowaniu sądowym, może nastąpić po

uznaniu przez sąd po zamknięciu rozprawy, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona do

stanowczego rozstrzygnięcia (art. 316 § 1 KPC). Pominięcie okoliczności istotnych dla

prawidłowej oceny sprawy i wyrokowanie w sprawie niewyjaśnionej do rozstrzygnięcia

czyni wydane wyroki przedwczesnymi i uzasadnia ich uchylenie i przekazanie sprawy

sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Rzeczą Sądu Wojewódzkiego

będzie - wobec prowadzenia przez wnioskodawczynię działalności rolniczej wspólnie z

mężem - zbadanie, czy ma on ustalone prawo do emerytury lub renty na podstawie

przepisów regulujących te świadczenia dla pracowników i członków ich rodzin i nie speł-

nia warunków do uzyskania emerytury albo renty inwalidzkiej na podstawie ustawy z 20

grudnia 1990 r. Dopiero po przesądzeniu, że małżonek rolnika wspólnie z nim

prowadzący działalność rolniczą, ma ustalone prawo do emerytury lub renty na

podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników, będzie można ocenić

czy wypłata części uzupełniającej renty inwalidzkiej rolniczej ulega zawieszeniu w

całości czy też w połowie, po przeanalizowaniu nadto pozostałych przesłanek zawar-

tych w art. 28 ust. 6 pkt. ustawy.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 422 § 2 KPC, orzeczono jak w

sentencji.

========================================