I PA 2/96

Wyrok z dnia 11 września 1996 r.

I PA 2/96

Nie stanowi przeszkody w dokonaniu wpisu na listę adwokatów,

zamieszkiwanie osoby ubiegającej się o wpis, na terenie innej izby adwokackiej.

Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie

SN: Józef Iwulski, Maria Mańkowska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 września 1996 r. sprawy Andrzeja Ż.

o wpis na listę adwokatów, na skutek odwołania Okręgowej Rady Adwokackiej w P. i

Andrzeja Ż. od decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 kwietnia 1996 r. [...] sprze-

ciwiającej się wpisowi

u c h y l i ł zaskarżoną decyzję.

U z a s a d n i e n i e

Okręgowa Rada Adwokacka w P. 9 grudnia 1995 r. postanowiła wpisać Andrzeja

Ż. na listę adwokatów Izby P., wyznaczając mu jednocześnie siedzibę w M.

W uzasadnieniu Rada omówiła spełnienie przesłanek z art. 65-67 ustawy z dnia

26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 16, poz. 124 ze zm.) oraz wyraziła

przekonanie, że Andrzej Ż. daje gwarancję należytego wykonywania zawodu adwokata.

Uzasadnienie zawiera też wzmiankę o tym, że siedzibę wyznaczono zgodnie z art. 68

Prawa o adwokaturze i wnioskiem zainteresowanego.

Minister Sprawiedliwości - decyzją z dnia 18 stycznia 1996 r. - sprzeciwił się

wpisowi Andrzeja Ż. dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w P. z dnia 9

grudnia 1995 r.

W uzasadnieniu tej decyzji podano, że przeszkodą do dokonania wpisu jest stałe

zamieszkiwanie zainteresowanego na terenie innej izby adwokackiej. Zdaniem Ministra

Sprawiedliwości przepis art. 21 ust. 1 w związku z art. 37 Prawa o adwokaturze wiąże

wpis i wykonywanie zawodu adwokata ze stałym miejscem zamieszkania. Zasadę tę

potwierdza przepis art. 38 ust. 1 Prawa o adwokaturze, z którego wynika, że izbę

adwokacką stanowią adwokaci i aplikanci zamieszkujący na jej terenie. Minister

Sprawiedliwości wyraził pogląd, że z tych względów uchwała o wpisie została podjęta z

naruszeniem wskazanych przepisów Prawa o adwokaturze.

Andrzej Ż. zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w P. o ponowne podjęcie

uchwały w przedmiocie wpisu na listę adwokatów Izby P. z wyznaczeniem siedziby w

M. Powołał się na nowe okoliczności jego sprawy i dołączył kopię dowodu osobistego, z

której wynika, że jest zameldowany w M. na pobyt czasowy od 11 stycznia 1996 r. do

31 grudnia 1996 r. Okręgowa Rada Adwokacka w P. 2 marca 1996 r. podjęła uchwałę o

wpisaniu Andrzeja Ż. na listę adwokatów Izby P. Wyznaczyła siedzibę w M. Okręgowa

Rada Adwokacka podtrzymała uzasadnienie swej poprzedniej uchwały i dodała, że

zainteresowany jest zameldowany na terenie, w którym ma wyznaczoną siedzibę.

Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się temu wpisowi decyzją z dnia 15 kwietnia

1996 r. Minister wyraził pogląd, że w dalszym ciągu przeszkodą do dokonania wpisu

pozostaje stałe zamieszkiwanie zainteresowanego na terenie okręgu innej izby

adwokackiej, gdyż "przemeldował się" on na teren Izby P. tylko na pobyt czasowy, a nie

stały. W uzasadnieniu powtórzony został wywód prawny z uzasadnienia poprzedniej

decyzji.

Decyzja ta została zaskarżona do Sądu Najwyższego przez zainteresowanego

Andrzeja Ż. i Okręgową Radę Adwokacką w P. Andrzej Ż. podniósł zarzut naruszenia w

zaskarżonej decyzji przepisów art. 21 i 38 Prawa o adwokaturze i wniósł o "oddalenie

sprzeciwu i orzeczenie o utrzymaniu w mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w

P. z dnia 2 marca 1996 r. o wpisaniu na listę adwokatów Izby P., z wyznaczeniem

siedziby w M.". Odwołujący się podniósł, że uchwała o wpisie, której sprzeciwił się

Minister Sprawiedliwości zawiera wszystkie elementy wymagane przez Prawo o

adwokaturze. Jego zdaniem warunek zamieszkiwania w miejscowości, w której ma

siedzibę, wynikający z art. 21 ust. 1 Prawa o adwokaturze, dotyczy adwokata, a nie

osoby ubiegającej się o wpis. Nie jest to, jego zdaniem, przepis bezwzględnie

obowiązujący. Z treści zdania drugiego i ust. 2 tegoż artykułu wynika możliwość

uzyskania zezwolenia na zamieszkiwanie w innej miejscowości.

Okręgowa Rada Adwokacka podniosła analogiczne zarzuty i przedstawiła te

same wnioski. Ponadto zwróciła uwagę, że zamieszkanie w świetle obowiązujących

przepisów prawa (art. 25 KC i innych) nie jest utożsamiane z miejscem zameldowania

na pobyt stały. Podniosła też, że wbrew treści uzasadnienia decyzji Ministra

Sprawiedliwości Izbę Adwokacką - w myśl art. 38 Prawa o adwokaturze - stanowią

adwokaci i aplikanci adwokaccy mający siedzibę na terenie jednego lub kilku woje-

wództw, a nie, jak twierdzi Minister, zamieszkujący na tym terenie. Stanowisko to

poparła Naczelna Rada Adwokacka.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wymagania, jakie powinna spełniać osoba ubiegająca się o wpis na listę

adwokatów określone zostały w art. 65 Prawa o adwokaturze. W następnym przepisie

(art. 66) określono osoby, wobec których nie stosuje się wymagań odbycia aplikacji

adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego wynikających z art. 65 pkt 4. W

kolejnym przepisie (art. 67) uregulowana została kwestia dwuletniej karencji dla osób,

które wykonywały zawód sędziego lub prokuratora, odnosząca się do wpisu na listę

adwokatów w okręgu tej izby adwokackiej, w której zajmowały powyższe stanowiska.

Warunki uzyskania wpisu na listę adwokatów zostały zawarte tylko w omówionych

przepisach mieszczących się w dziale V Prawa o adwokaturze, zatytułowanym "Wpis

na listę adwokatów".

Sąd Najwyższy uznał za nieuprawnione uzależnianie wpisu na listę adwokatów

od spełnienia przesłanek o charakterze formalnym, które nie zostały wymienione w

omówionych przepisach. W szczególności brak jest podstaw do uznania za warunek

ubiegania się o wpis (i dokonania wpisu przez organ samorządu adwokackiego) stałego

zamieszkiwania kandydata na adwokata w miejscowości, w której wyznacza się jego

siedzibę. Przepis art. 21 Prawa o adwokaturze nie traktuje o przesłankach wpisu na

listę adwokatów, lecz o wykonywaniu zawodu adwokata. Zasadą wykonywania tego

zawodu jest zamieszkiwanie w siedzibie zespołu, którego adwokat jest członkiem lub

siedzibie wykonywania zawodu indywidualnie bądź wspólnie z innym adwokatem (art.

21 w związku z art. 37 Prawa o adwokaturze). Ustawodawca przewidział wyjątki od tej

zasady w postaci możliwości uzyskania zezwolenia okręgowej rady adwokackiej lub

Naczelnej Rady Adwokackiej na zamieszkiwanie w innej miejscowości lub -

odpowiednio - w okręgu innej izby. Analiza treści omówionych przepisów prowadzi do

wniosku, że zamieszkiwanie na terenie innej izby niż ta, w której zainteresowany ubiega

się o wpis nie może być uznane za przeszkodę do dokonania wpisu. Osoba taka winna

się jednak liczyć z koniecznością przeniesienia do miejscowości, w której wyznaczono

jej siedzibę, względnie uzyskania jednego ze wskazanych zezwoleń, o których mowa w

art. 21 ust. 1 zdanie drugie i ust. 2 Prawa o adwokaturze.

Zaniechanie przeniesienia lub uzyskania zezwolenia może powodować kon-

sekwencje przewidziane w Prawie o adwokaturze, co nie jest jednakże równoznaczne z

dopuszczalnością żądania od osoby ubiegającej się o wpis przeniesienia się na stałe do

miejscowości, w której wyznacza się jej siedzibę. Jest to wymaganie nie przewidziane

prawem, a także mogące stwarzać nieuzasadnione trudności dla kandydatów do zawo-

du adwokata, którzy nie mogą przecież być pewni, czy wpis uzyskają po dokonaniu

istotnych (i skomplikowanych w polskich warunkach) zmian w życiu osobistym i ro-

dzinnym, jakie wiążą się niejednokrotnie ze zmianą miejsca zamieszkania.

Słusznie podniesiono też, że zamieszkiwanie w rozumieniu art. 21 Prawa o

adwokaturze nie może być utożsamiane z zameldowaniem na pobyt stały w danej

miejscowości. Zameldowanie na pobyt stały może co najwyżej być jedną z przesłanek

oceny spełnienia obowiązku z art. 21 ust. 1 Prawa o adwokaturze, który jednakże - jak

wyżej wskazano - nie dotyczy Andrzeja Ż. jako osoby ubiegającej się o wpis.

Decyzja Ministra Sprawiedliwości sprzeciwiająca się wpisowi Andrzeja Ż. na listę

adwokatów w okręgu Izby P. jako nieuzasadniona podlegała zatem uchyleniu.

========================================