II URN 33/96

Wyrok z dnia 24 października 1996 r.

II URN 33/96

Rozpoznanie sprawy przez sąd wojewódzki-sąd pracy wskutek odwołania

wniesionego od decyzji organu rentowego, wydanej w wykonaniu prawomocnego

wyroku, w zakresie rozstrzygnięcia tym wyrokiem jest niedopuszczalne z uwagi

na powagę rzeczy osądzonej.

Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie: SN Jerzy Kuźniar (sprawoz-

dawca), SA Zbigniew Myszka.

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka,

po rozpoznaniu w dniu 24 października 1996 r. sprawy z wniosku Józefa J. przeciwko

Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w K. o rentę inwalidzką z tytułu wypadku

przy pracy, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku

Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 13

listopada 1995 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Wojewódz-

kiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie z dnia 31 sierpnia 1995 r.

[...] i odrzucił odwołanie wnioskodawcy z dnia 2 sierpnia 1995 r.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 31 maja 1995 r. [...], Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Koszalinie, zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddział

w K. z dnia 14 grudnia 1994 r., przyznając wnioskodawcy Józefowi J. rentę inwalidzką

III grupy z ogólnego stanu zdrowia od dnia 3 listopada 1994 r. Tym samym odmówił mu

prawa do renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy pracy w 1978 r.

Decyzją z dnia 20 lipca 1995 r. organ rentowy wykonał powyższy wyrok, a wobec

odwołania wnioskodawcy Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Koszalinie wyrokiem z dnia 31 sierpnia 1995 r. zmienił tę decyzję i przyznał

odwołującemu się prawo do renty inwalidzkiej trzeciej grupy w związku z wypadkiem

przy pracy. W uzasadnieniu Sąd ustalił, że na skutek wypadku przy pracy w dniu 11

lipca 1978 r. wnioskodawca doznał złamania kompresyjnego drugiego kręgu lędźwio-

wego. W postępowaniu sądowym zakończonym wyrokiem z dnia 31 maja 1995 r. leka-

rze biegli sądowi zakwalifikowali Józefa J. do trzeciej grupy inwalidów z tytułu wypadku

przy pracy, natomiast Sąd przyznał mu prawo do świadczenia z ogólnego stanu zdrowia

wbrew wynikom postępowania dowodowego.

W rewizji od tego wyroku organ rentowy zarzucił nieważność postępowania

wobec "zmiany prawomocnego wyroku Sądu z dnia 31 maja 1995 r." i wniósł o jego

zmianę poprzez oddalenie odwołania wnioskodawcy.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku uwzględnił rewizję w całości, mimo iż zauważył, że

faktycznie odwołanie wnioskodawcy dotyczy nie decyzji organu rentowego z dnia 20

lipca 1995 r., ale wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 31 maja 1995 r., który przyznał

wnioskodawcy prawo do renty inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia. Wyroku tego

jednak nie można wzruszyć w zwykłym toku instancji, stąd przyjąć trzeba, że wydana w

jego wykonaniu zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości i

zarzucając rażące naruszenie prawa, a to art. 3 § 2, 199 § 1 pkt 2 oraz art. 381 § 1 w

związku z art. 388 § 2 i § 3 KPC, a także interesu Rzeczypospolitej Polskiej, wniósł o

uchylenie tego wyroku i poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego oraz zniesie-

nie postępowania przed tym Sądem i odrzucenie odwołania wnioskodawcy. Wobec traf-

nego ustaleniu przez Sąd Apelacyjny, że w sprawie zachodziła powaga rzeczy

osądzonej, skoro faktycznie wnioskodawca zakwestionował prawomocny wyrok Sądu

Wojewódzkiego z dnia 31 maja 1995 r., należało odrzucić odwołanie z mocy art. 199 §

1 pkt 2 KPC i znieść postępowanie przed sądem I instancji.

Wyrok Sądu Apelacyjnego narusza także interes Rzeczypospolitej Polskiej,

uniemożliwiając przyznanie wnioskodawcy renty inwalidzkiej powypadkowej do daty wy-

dania przez ten Sąd wyroku, co godzi w powagę wymiaru sprawiedliwości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jest niewątpliwe, że wyrokiem z dnia 31 maja 1995 r. Sąd Wojewódzki-Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie zmienił decyzję organu rentowego,

przyznając wnioskodawcy rentę inwalidzką III grupy z ogólnego stanu zdrowia, a de-

cyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 lipca 1995 r. jedynie wykonała ten

wyrok.

Odwołanie Józefa J., mimo iż formalnie dotyczące tej decyzji, w swej istocie

kwestionowało prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego z 31 maja 1995 r., wszczy-

nając ponowne postępowanie sądowe w sprawie, która między tymi samymi stronami

została już prawomocnie osądzona. W takim przypadku Sąd Wojewódzki nie mógł

rozpoznawać sprawy merytorycznie i ponownie oceniać uprawnień odwołującego się do

renty inwalidzkiej wypadkowej, a stwierdzając powagę rzeczy osądzonej, powinien

odrzucić odwołanie stosownie do art. 199 § 1 pkt 2 KPC. Przepis ten dotyczy odrzu-

cenia przez Sąd pozwu, jako pisma wszczynającego postępowanie w sprawie, ale

powinien być stosowany także do odwołania od decyzji organu rentowego, pismo to

bowiem pełni rolę pozwu, wszczynając postępowanie sądowe przed Sądem Wojewódz-

kim-Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

Wyrokując i zmieniając - w swej istocie - prawomocny wyrok Sądu Wojewódz-

kiego z dnia 31 maja 1995 r., Sąd dopuścił się nieważności postępowania, wobec

istnienia negatywnej przesłanki procesowej (powaga rzeczy osądzonej). Rozpoznanie

sprawy wskutek odwołania wniesionego od decyzji organu rentowego wydanej w

wykonaniu prawomocnego wyroku sądu, powoduje nieważność postępowania wobec

powagi rzeczy osądzonej. W takiej sytuacji rewizja organu rentowego, zarzucająca

nieważność postępowania (art. 368 pkt 2 w związku z art. 369 pkt 3 KPC), była w pełni

uzasadniona, to zaś obligowało Sąd rewizyjny do uchylenia tego wyroku i odrzucenia

odwołania wnioskodawcy, stosownie do art. 388 § 3 w związku z art. 477

5

§ 1 KPC.

Wszystko to świadczy o rażącym naruszeniu prawa i czyni w pełni trafną rewizję

nadzwyczajną. Pominięcie negatywnej przesłanki procesowej nie tylko świadczy o

rażącym naruszeniu prawa przez Sądy Apelacyjny i Wojewódzki, ale oznacza również -

w tym wypadku - rażące naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej, uniemożliwia

bowiem, przyznanie wnioskodawcy renty inwalidzkiej powypadkowej do daty wydania

wyroku przez Sąd Apelacyjny, co godzi w powagę wymiaru sprawiedliwości.

Z tych względów należało orzec jak w sentencji stosownie do art. 422 § 1 KPC.

Zauważyć należy, wobec odmiennego stanowiska zajętego w rewizji nadz-

wyczajnej, że Sąd Apelacyjny powinien - w uwzględnieniu rewizji organu rentowego -

uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić odwołanie (art. 388 § 3 KPC), w takiej bowiem

sytuacji nie zachodzi potrzeba zniesienia postępowania, które przewidziane jest jedynie

przy przekazywaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Uwagi te w pełni też odnoszą

się do wyrokowania przez Sąd Najwyższy w tym postępowaniu.

========================================