II UKN 2/96

Wyrok z dnia 6 listopada 1996 r.

II UKN 2/96

Jednorazowe odszkodowanie z tytu u wypadku przy pracy

przys uguje pracownikowi w wysoko ci okre lonej w obwieszczeniu

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, obowi zuj cym w dacie

stwierdzenia uszczerbku na zdrowiu, a gdy zwi zek zdarze z

wypadkiem przy pracy ustali orzeczeniem s d, odszkodowanie

powinno by okre lone wed ug stawek obowi zuj cych w dacie wyro-

kowania.

Przewodnicz cy SSN: Stefania Szyma ska, S dziowie: SN Jerzy

Ku niar, SA Mieczys aw Bareja (sprawozdawca).

S d Najwy szy, przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej

Jana Szewczyka, po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 1996 r. sprawy

z wniosku Stanis awa K. przeciwko [...] Klubowi Sportowemu P.-P.-

W. w W.o odszkodowanie, na skutek kasacji Ministra

Sprawiedliwo ci od wyroku S du Rejonowego-S du Pracy w Grójcu z

dnia 19 czerwca 1995 r. [...]

u c h y l i zaskar ony wyrok w pkt. III, IV i V i w tym

zakresie spraw przekaza S dowi Rejonowemu-S dowi Pracy w Grójcu

do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Powód Stanis aw K. w pozwie z dnia 4 marca 1993 r. wnosi o

zas dzenie na jego rzecz od [...] Klubu Sportowego P.-P.-W. w W.

jednorazowego odszkodowania z tytu u 80% uszczerbku w stanie

zdrowia, b d cego nast pstwem wypadku przy pracy, jakiemu uleg w

dniu 17 stycznia 1992 r. oraz wynagrodzenia za prac za okres od

15 lipca do listopada 1992 r. Strona pozwana nie uzna a powództwa

twierdz c, e powód w dniu 31 grudnia 1991 r. przesta by jej

pracownikiem.

Wyrokiem z dnia 19 czerwca 1995 r. S d Rejonowy-S d Pracy w

Grójcu [...] zas dzi kwot 9.728 z tytu em jednorazowego

odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami od daty uprawomocnienia

si orzeczenia oraz kwot 338,40 z tytu em wynagrodzenia za

prac z ustawowymi odsetkami od dnia 15 kwietnia 1993 r. W pozos-

ta ej cz ci powództwo oddali . Nadto zas dzi od pozwanego na

rzecz powoda kwot 520 z tytu em zwrotu kosztów zast pstwa

procesowego oraz nakaza pobra od pozwanego na rzecz Skarbu

Pa stwa 885,25 z tytu em zwrotu kosztów s dowych. S d Rejonowy

po przeprowadzeniu post powania dowodowego ustali , e strony

faktycznie czy a w 1992 r. umowa o prac na czas okre lony

oraz, e powód w dniu 17 stycznia 1992 r. uleg wypadkowi przy

pracy, w nast pstwie którego dozna 80% uszczerbku na zdrowiu.

Nadto ustali , e faktycznie istniej ca umowa o prac na 1992 r.

nie zosta a rozwi zana oraz, e powód po odzyskaniu zdolno ci do

pracy wiadczy nadal prac w okresie od 15 lipca do listopada

1992 r. Ustalaj c wysoko odszkodowania S d przyj do

wyliczenia tego odszkodowania stawk 121,60 z za jeden procent

stwierdzonego uszczerbku w stanie zdrowia, nie wskazuj c podstawy

prawnej tego ustalenia. Wyliczaj c wysoko nale nego wynagro-

dzenia za okres wiadczenia pracy, za podstaw przyj kwot

ustalon przez zak ad pracy do obliczania wysoko ci zasi ku

chorobowego za miesi c czerwiec 1992 r., to jest kwot 750.000

starych z otych.

Wyrok w cz ci uwzgl dniaj cej powództwo zosta zaskar ony

wy cznie przez stron pozwan . Rewizja powoda w cz ci

oddalaj cej powództwo zosta a odrzucona z uwagi na uchybienie

terminu do jej wniesienia. S d Wojewódzki-S d Pracy i Ubezpiecze

Spo ecznych w Warszawie wyrokiem z dnia 21 listopada 1995 r.

[...] rewizj strony pozwanej oddali .

Od prawomocnego wyroku S du Rejonowego-S du Pracy w Grójcu w

cz ci oddalaj cej powództwo i dalszych rozstrzygni , wi cych

si z t cz ci wyroku, kasacj wniós Minister Sprawiedliwo ci.

Skar cy powo a si na przepis art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia

1 czerwca 1996 r. o zmianie Kodeksu post powania cywilnego,

rozporz dze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej - Prawo

upad o ciowe i Prawo o post powaniu uk adowym, Kodeksu post -

powania administracyjnego, ustawy o kosztach s dowych w sprawach

cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189),

zarzucaj c wyrokowi naruszenie art. 232 KPC oraz ' 1 i 5

rozporz dzenia Rady Ministrów z dnia 8 sierpnia 1988 r. w sprawie

podwy szenia niektórych wiadcze z tytu u wypadków przy pracy i

chorób zawodowych (Dz. U. Nr 29, poz. 199 ze zm.), jak te

obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 6

czerwca 1995 r. w sprawie podwy szenia kwot jednorazowych odsz-

kodowa z tytu u wypadków przy pracy i chorób zawodowych (M.P. Nr

29, poz. 344) oraz art. 481 ' 1 KC. Minister Sprawiedliwo ci

zarzuci równie naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej,

wskazuj c, e wskutek oddalenia powództwa pracownik uzyska wy-

nagrodzenie i odszkodowanie w ni szej wysoko ci ni nale ne. Co

do wysoko ci zas dzonego wynagrodzenia podniós , e S d Rejonowy,

uwzgl dniaj c powództwo tylko cz ciowo, nie przeprowadzi w

ogóle dowodów dotycz cych zasad kszta towania si wynagrodzenia

powoda w 1992 r., w ogóle pomijaj c podstawy prawne, w oparciu o

jakie to wynagrodzenie powinno by o by ustalone. Przyj ta przez

S d Rejonowy wysoko wynagrodzenia w oparciu o podstaw wymiaru

zasi ku chorobowego za miesi c czerwiec 1992 r. pozostaje w

sprzeczno ci z dowodami dotycz cymi kwot przekazanych stronie

pozwanej przez jednostk nadrz dn na pokrycie wynagrodzenia

powoda. Wskazuj c niewyja nienie tak istotnych okoliczno ci doty-

cz cych wysoko ci wynagrodzenia, kasacja jednocze nie zarzuca

bezpodstawne oddalenie powództwa o odsetki od zas dzonego

wynagrodzenia - za okres poprzedzaj cy dat 15 kwietnia 1993 r.

Co do wysoko ci ustalonego odszkodowania z tytu u uszczerbku na

zdrowiu, b d cego nast pstwem wypadku przy pracy, kasacja

powo uje si na ra ce naruszenie wy ej wskazanych przepisów, po-

legaj ce na zastosowaniu przy wyliczeniu wysoko ci odszkodowania

kwoty 121,60 z za jeden procent uszczerbku, gdy tymczasem w

dacie orzekania przez S d obowi zywa a, zgodnie z obwieszczeniem

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 6 czerwca 1995 r.,

stawka w wysoko ci 156,10 z . W konsekwencji Minister

Sprawiedliwo ci wnosi o uchylenie wyroku w cz ci oddalaj cej

powództwo oraz w cz ci dotycz cej dodatkowych rozstrzygni w

przedmiocie tak kosztów, jak wydatków i przekazanie sprawy S dowi

Rejonowemu-S dowi Pracy w Grójcu do ponownego rozpoznania.

S d Najwy szy zwa y , co nast puje:

Wobec prawomocno ci wyroku S du Wojewódzkiego oddalaj cego

rewizj strony pozwanej, wi ce s ustalenia S du Rejonowego w

przedmiocie istnienia pomi dzy stronami umowy o prac od 1

stycznia do listopada 1992 r. oraz faktu, e powód uleg

wypadkowi przy pracy. Dotyczy to równie stopnia procentowego

uszczerbku na zdrowiu, b d cego nast pstwem wypadku przy pracy

ustalonego na 80%. Stosownie do art. 39311

KPC, S d Najwy szy

w adny jest do rozpoznania sprawy wy cznie w granicach kasacji.

Z tej te przyczyny zarzuty obu stron wychodz ce poza granice

kasacji nie mog by przedmiotem rozwa a S du Najwy szego, ani

te rozstrzygni cia w sprawie. Dotyczy to tak strony pozwanej,

konsekwentnie nie uznaj cej istnienia stosunku pracy pomi dzy

stronami w 1992 r., jak i dania powoda co do zas dzenia kwoty

1.200 z wynagrodzenia za prac z tytu u umowy zlecenia ( danie

wi ce si z zawarciem przez stron pozwan z innymi trenerami

umów zlecenia od lipca 1992 r.). Wobec prawomocno ci orzecze

wydanych w sprawie w cz ci uwzgl dniaj cej powództwo, wi cy

jest fakt, e powód wiadczy prac w okresie od 15 lipca do

listopada 1992 r. w oparciu o umow o prac .

Zarzuty kasacji dotycz ce niewyja nienia przez S d Rejonowy

istotnych okoliczno ci pozwalaj cych na dokonanie ustalenia co do

wysoko ci wynagrodzenia za prac nale nego powodowi za okres od

15 lipca do listopada 1992 r. s w pe ni zasadne. Istotnie, [...]

Okr gowy Zwi zek Lekkoatletyki w R. przekaza stronie pozwanej

kwot 9.500.000 starych z otych na wynagrodzenie powoda (825

tysi cy starych z otych w stosunku miesi cznym). Wynika to wprost

z dokumentu [...], cho nie daje on podstaw do naliczenia

wysoko ci wynagrodzenia. Z akt osobowych powoda wynika, e w 1990

r. jego wynagrodzenie regulowane by o zarz dzeniem Ministra Pracy

i Polityki Socjalnej Nr 65 z dnia 23 lipca 1990 r. Umowa o prac

zawarta z powodem na 1991 r. (umowa z dnia 2 stycznia 1991 r.),

zachowuj ca t sam kategori zaszeregowania co umowa z 1990 r. i

zwi kszaj ca dodatek sta owy, nie zawiera a ju wskazania

podstawy prawnej ustalenia wysoko ci wynagrodzenia. S d Rejonowy,

uwzgl dniaj c powództwo w cz ci dotycz cej wynagrodzenia za

prac , przyj stan faktyczny z czerwca 1992 r. w sytuacji, gdy

pomi dzy stronami ju istnia konflikt. Strona pozwana wyp aci a

zasi ek chorobowy, lecz nie uzna a istnienia stosunku pracy. W

tych warunkach konieczne by o wyja nienie stanu prawnego doty-

cz cego kszta towania si wynagrodzenia powoda i uwzgl dnienie

tego stanu przy wyliczeniu zas dzonego wynagrodzenia. Je eli w

1992 r. uleg zmianie stan prawny w tym zakresie, zwi zany ze

zmian zasad finansowania dzia alno ci klubów sportowych, to

kwestia ta powinna by wyja niona, a nowe zasady kszta towania

wynagrodze mog yby mie zastosowanie do powoda, z uwzgl dnieniem

kategorii zaszeregowania i sta u zatrudnienia.

Z akt osobowych wynika, e wynagrodzenie wyp acane by o

pracownikom po przepracowaniu miesi ca, a zatem ka de z

wynagrodze nale nych powodowi powinno by wyp acone w terminie

przyj tym przez zak ad pracy jako termin wyp aty wynagrodzenia

(art. 85 i 86 KP). Z tym terminem roszczenie o wynagrodzenie by o

wymagalne, za z jego up ywem pracodawca pozostawa w zw oce. Nie

by o zatem w rozumieniu art. 481 ' 1 KC w zwi zku z art. 300 KP

podstaw do oddalenia dania zas dzenia ustawowych odsetek za

okres od daty wymagalno ci wynagrodzenia, licz c za ka dy miesi c

do dnia 15 kwietnia 1993 r. Przyj ta przez S d Rejonowy data 15

kwietnia 1993 r. (data odpowiedzi na pozew) nie ma w ogóle

zwi zku z terminem wymagalno ci roszczenia o wynagrodzenie za

prac .

Uwzgl dniaj c powództwo w cz ci dotycz cej jednorazowego

odszkodowania bez wskazania podstaw prawnych S d Rejonowy

zastosowa stawki jednorazowego odszkodowania okre lone w

obwieszczeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 6

wrze nia 1994 r. (M.P. Nr 50, poz. 427), obowi zuj ce w okresie

od 16 wrze nia do 15 grudnia 1994 r. Tak z uzasadnienia wyroku,

jak i z tre ci akt s dowych nie wynika, z jakich powodów S d

Rejonowy zastosowa t w a nie stawk . Zgodnie z ' 5 ust. 3

rozporz dzenia Rady Ministrów z dnia 8 sierpnia 1988 r. w sprawie

podwy szenia niektórych wiadcze z tytu u wypadków przy pracy i

chorób zawodowych (Dz. U. Nr 29, poz. 199 ze zm.) jednorazowe

odszkodowanie przys uguje w wysoko ci okre lonej obwieszczeniem

obowi zuj cym w dacie stwierdzenia uszczerbku na zdrowiu. W

sytuacji, gdy sporny jest sam wypadek przy pracy (w sprawie

niniejszej w ogóle sporne by o, czy powód w dacie zdarzenia

stanowi cego wypadek by pracownikiem) decyduje data orzeczenia

s dowego, a zatem zastosowanie powinny mie stawki okre laj ce

wysoko odszkodowania w dacie wyrokowania. W dniu 19 czerwca

1995 r. obowi zywa y stawki odszkodowa okre lone w obwieszczeniu

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 6 czerwca 1995 r. w

sprawie podwy szenia kwot jednorazowych odszkodowa z tytu u

wypadków przy pracy i chorób zawodowych (M.P. Nr 29, poz. 344).

Obwieszczenie to stawk za jeden procent uszczerbku w stanie

zdrowia okre la o na kwot 156,10 z otych. By o to ju kolejne,

trzecie podwy szenie stawek odszkodowa , licz c od 15 grudnia

1994 r. Zasadny jest zatem zarzut ra cego naruszenia prawa,

polegaj cego na zastosowaniu przez S d Rejonowy stawek

odszkodowa dotycz cych innego okresu.

Kwestie zwi zane z dat , z jak zastosowanie w sprawie maj

stawki odszkodowa i terminu wymagalno ci jednorazowego

odszkodowania wielokrotnie by y przedmiotem rozstrzygni S du

Najwy szego (wyroki z dnia 4 pa dziernika 1990 r., I PR 36/90 i

II PR 38/90 - S .Prac. 1991 nr 4 s. 26, uchwa a z dnia 11

pa dziernika 1990 r., II PZP 1/91 - OSN 1992 z. 11-12 poz. 356,

wyrok z dnia 6 lipca 1993 r., II PRN 4/93). Orzecznictwo w tym

zakresie jest jednoznaczne i utrwalone.

Zani anie wysoko ci jednorazowego odszkodowania, jak te

zani anie wysoko ci wynagrodzenia za prac nale nego pracownikowi

stanowi nie tylko ra ce naruszenie prawa, ale równie - z uwagi

na charakter tych roszcze - narusza interes Rzeczypospolitej

Polskiej, bowiem nie jest mo liwe do pogodzenia z obowi zuj cym

porz dkiem prawnym.

W tych warunkach stosownie do art. 39313

' 1 KP uchylenie

wyroku w cz ci zaskar onej cz ci by o konieczne.

========================================