I PKN 15/96

Wyrok z dnia 14 listopada 1996 r.

I PKN 15/96

Wysłanie świadectwa pracy do organu rentowego, zamiast wydania go

pracownikowi narusza art. 97 § 1 KP, choćby pracownik zgłosił pracodawcy

zamiar przejścia na rentę inwalidzką.

Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie: SN Maria Mańkowska,

SA Mieczysław Bareja (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka,

po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 1996 r. sprawy z powództwa Grażyny L. przeciwko

[...] Spółdzielni Mleczarskiej w Z. o odszkodowanie z tytułu niewydania w terminie

świadectwa pracy, na skutek kasacji Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 12 marca

1996 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego-

Sądu Pracy w Zamościu [...] z dnia 29 grudnia 1995 r. i sprawę przekazał Sądowi

Rejonowemu-Sądowi Pracy w Zamościu do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Grażyna L. w pozwie skierowanym do Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w

Zamościu wnosiła o zasądzenie od [...] Spółdzielni Mleczarskiej na jej rzecz kwoty

1.500 zł (nowych) odszkodowania z tytułu niewydania w terminie świadectwa pracy.

Twierdziła, że zakład pracy pomimo złożonych wniosków świadectwa nie wydał, wobec

czego nie mogła podjąć zatrudnienia, ani też zarejestrować się w Rejonowym Biurze

Pracy w B.

Wyrokiem z dnia 29 grudnia 1995 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Zamościu

powództwo oddalił. Sąd Pracy ustalił, że powódka była pracownikiem pozwanego

zakładu pracy do dnia 31 sierpnia 1994 r. i z tą datą stosunek pracy między stronami

został rozwiązany w trybie porozumienia stron, zaś powódka przeszła na rentę

inwalidzką. Zakład pracy mając na względzie podjęcie wypłaty renty inwalidzkiej przez

organ rentowy, wystawił świadectwo pracy i przekazał je temu organowi, o czym

powiadomił powódkę. Zdaniem Sądu Rejonowego takie postępowanie zakładu pracy,

zgodne z interesem pracownika, jest równoznaczne z wykonaniem obowiązku

bezzwłocznego wydania mu świadectwa pracy. Kwestionując wiarygodność dowodów

zgłoszonych przez powódkę w przedmiocie prób podjęcia zatrudnienia, Sąd Rejonowy

uznał, że nie udowodniła ona szkody spowodowanej brakiem świadectwa pracy.

Wyrokiem z dnia 12 marca 1996 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Lublinie rewizję powódki oddalił. Stwierdzając fakt niewydania powódce

świadectwa pracy w terminie i nie podzielając poglądów wyrażonych w motywach

wyroku Sądu Pracy w tym zakresie, Sąd Wojewódzki uznał wyrok Sądu I instancji za

zgodny z prawem, podzielając ocenę dowodów dotyczących szkody. Nadto Sąd Woje-

wódzki powołał fragment treści protokołu z dnia 26 stycznia 1995 r. [...] dotyczący

informacyjnego przesłuchania powódki, w którym stwierdziła "nie poniosłam żadnej

szkody", jako dowód na to, że powódka nie tylko nie udowodniła szkody w rozumieniu

art. 99 KP, ale sama stwierdziła,że wskutek braku świadectwa pracy nie powstała

szkoda.

W kasacji wniesionej na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 1 marca 1996

r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rze-

czypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu

postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189) Minister Sprawiedliwości wnosił o

uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Lublinie z dnia 12 marca 1996 r. [...] i poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego-

Sądu Pracy w Zamościu z dnia 29 grudnia 1995 r. [...] oraz przekazanie sprawy temu

ostatniemu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Zarzucając rażące naruszenie art. 233 § 1 KPC, art. 97 § 1 i 99 § 1 KP Minister

Sprawiedliwości wywodził, że powódka w toku postępowania sądowego przedstawiła

dowód z dokumentów dotyczący prób podjęcia nowego zatrudnienia w Spółdzielni

Mleczarskiej w K. i Autozbycie Sp. z o.o. w Z. oraz wskazała świadków na okoliczności

starań o pracę w obu tych zakładach pracy. Świadkowie potwierdzili fakt starań powódki

o pracę oraz odmowy zatrudnienia z powodu braku świadectwa pracy. Zeznania

świadków nie były kwestionowane przez stronę pozwaną. [...] Zdaniem Ministra

Sprawiedliwości ocena zeznań świadków dokonana przez Sąd Pracy pozostaje w

sprzeczności z materiałem dowodowym zebranym w sprawie i przekracza granice

swobodnej oceny dowodów określone w art. 233 § 1 KPC. Nadto wskazał, że fragment

wyjaśnień powódki przytoczony przez Sąd Wojewódzki w motywach wyroku nie dotyczy

braku szkody w związku z niewydaniem świadectwa pracy w dniu 31 sierpnia 1994 r.,

ale świadectwa wydanego w dniu 8 grudnia 1994 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja Ministra Sprawiedliwości jest zasadna.

Zgodnie z art. 97 § 1 Kodeksu pracy zakład pracy w przypadku rozwiązania

umowy o pracę lub wygaśnięcia stosunku pracy ma obowiązek niezwłocznego wydania

pracownikowi świadectwa pracy. Przepis § 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z

dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie świadectw pracy i opinii (Dz. U. Nr 45, poz. 269 ze

zm.) zobowiązuje zakład pracy do przesłania świadectwa pracy na adres wskazany

przez pracownika. Powódka w miesiącu wrześniu 1994 r. dwukrotnie występowała z

wnioskiem o wydanie świadectwa pracy i doręczenie go na adres domowy. Przesyłając

świadectwo pracy powódki do organu rentowego zakład pracy nie wykonał ciążącego

na nim obowiązku doręczenia świadectwa pracy pracownicy. Świadectwo to doręczył

wadliwie w dniu 8 grudnia 1994 r., a zatem w dacie w pełni uzasadniającej roszczenie o

odszkodowanie z tytułu niewydania świadectwa pracy w terminie. Zasadnie zatem

kasacja, jak i Sąd Wojewódzki stwierdzają, że świadectwo pracy nie zostało wydane w

terminie. Przepis art. 99 § 1 KP uzależnia prawo pracownika do odszkodowania z tytułu

niewydania świadectwa pracy w terminie od udowodnienia szkody powstałej wskutek

takiego sprzecznego z prawem postępowania zakładu pracy. Powódka wskazała

dowody dotyczące starań o pracę w obu zakładach pracy zarówno w postaci

dokumentów pochodzących od tych zakładów, jak też w postaci zeznań świadków -

pracowników tych zakładów pracy. Świadkowie w sposób jednoznaczny stwierdzili, że

powódka składała wnioski o przyjęcie do pracy oraz, że nie została zatrudniona z

powodu braku świadectwa pracy, pomimo istnienia możliwości zatrudnienia. Zeznania

świadków nie zostały podważone jakimkolwiek dowodem w sprawie. Wręcz odwrotnie,

świadkowie wyjaśnili w sposób logiczny okoliczności związane z ewentualnymi wadami

dokumentów. W szczególności wskazali, że ich zakład nie korzystał z pośrednictwa

pracy i zatrudniał pracowników zgłaszających się do pracy bezpośrednio w zakładzie

pracy. Taka praktyka jest stosowana i nie narusza zasad zatrudniania, o ile po

zatrudnieniu pracownika zakład pracy powiadomi o tym fakcie organ administracji

zajmujący się zatrudnieniem. Kwestie związane z ewidencją i sposobem rejestracji

kandydatów do pracy, czy też nieprowadzeniem tego rodzaju biurokratycznych

czynności, o ile Sąd Pracy upatrywał w tym niewiarygodność dowodów, powinny być

wyjaśnione w drodze przesłuchania wskazanych przez powódkę świadków i nie mogły

stanowić podstawy do uznania tych dokumentów, jak i zeznań świadków za

niewiarygodne. Zasada swobodnej oceny dowodów określona w art. 233 KPC nakazuje

sądowi dokonanie ich oceny według własnego przekonania, ale na podstawie

wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego. Nierozważenie w sposób

wszechstronny dowodów w sprawie prowadzi do dowolności ocen, sprzeczności tych

ocen z dowodami i w pełni uzasadnia postawiony w sprawie zarzut naruszenia art. 233

KPC. Dotyczy to również wyroku Sądu rewizyjnego. Podniesiony w kasacji zarzut

powołania się na fragment wyjaśnień powódki jest w pełni zasadny. Z umiejscowienia

tego fragmentu należy wyprowadzać wniosek, że stwierdzenie w nim zawarte dotyczy

ewentualnej szkody związanej z wydaniem świadectwa pracy w dniu 8 grudnia 1994 r.,

a nie faktu niewydania świadectwa pracy w terminie (w dniu 31 sierpnia 1994 r.)

Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Pracy przeprowadzi dowód z zeznań świad-

ków wskazanych przez strony, w tym przez powódkę, wyjaśni ewentualne rozbieżności i

wątpliwości zaistniałe w sprawie oraz dokona oceny dowodów w sposób zgodny z art.

233 KPC.

Z tych wszystkich przyczyn, uznając kasację Ministra Sprawiedliwości za

zasadną, stosownie do art. 393

13

KPC orzeczono jak w sentencji.

========================================