II UKN 14/96

Wyrok z dnia 22 listopada 1996 r.

II UKN 14/96

Ustalenie stanu faktycznego wyłącznie na podstawie zeznań wniosko-

dawcy, z pominięciem innych dowodów, stanowi naruszenie przepisów pos-

tępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 393

1

pkt 2 KPC).

Przewodniczący SSN: Teresa Romer (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy

Kuźniar, SA: Mieczysław Bareja.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 1996 r. sprawy z wniosku

Roberta S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B. o objęcie

ubezpieczeniem społecznym, na skutek kasacji pozwanego od wyroku Sądu Apelacyj-

nego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 29 sierpnia 1996 r.

[...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 19 kwietnia 1996 r. [...] i sprawę prze-

kazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B. wniósł kasację od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29 sierpnia 1996 r.

Wyrokiem tym Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 kwietnia 1996 r., którym Sąd ten

zmienił decyzję ZUS-Oddział w B. z dnia 2 listopada 1995 r. w przedmiocie objęcia

wnioskodawcy Roberta Andrzeja S. pracowniczym systemem ubezpieczenia spo-

łecznego.

Sąd I instancji ustalił, że wnioskodawca podlega od dnia 28 listopada 1994 r.

ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-

Handlowym "R." Spółka z o.o. w B.Z. Oddział w B. Sąd Wojewódzki na podstawie

przesłuchania wnioskodawcy jako strony, w trybie art. 299 KPC ustalił, co następuje:

Wnioskodawca, jako wspólnik Spółki z o.o. "R." w B.Z. w listopadzie 1994 r.

otworzył jej Oddział w B. Początkowo pełnił obowiązki prezesa tego Oddziału. W B.

przebywał często, kupił tam też mieszkanie. W miarę rozwoju firmy obecność wnios-

kodawcy w B., w siedzibie Oddziału, przestała być konieczna. Konieczne natomiast

stały się częste wyjazdy do innych miast w Polsce w celu zawierania kontraktów i orga-

nizacji zamówień. Funkcję prezesa spółki przejęła wspólniczka Barbara S. Zawarła ona

z wnioskodawcą umowę o pracę na stanowisku doradcy handlowego Oddziału.

Zdaniem Sądu to, że wnioskodawca równocześnie wykonywał pracę w innych przedsię-

biorstwach nie miało wpływu na ocenę charakteru jego zatrudnienia w spółce "R.". Sąd

[...] zwrócił uwagę, że organ rentowy pobierał od wnioskodawcy składki na ubez-

pieczenie społeczne do marca 1996 r. włącznie.

Sąd Apelacyjny oddalił zaskarżonym wyrokiem rewizję organu rentowego od

wyroku Sądu Wojewódzkiego. Sąd Apelacyjny zaakcentował, że nawiązanie stosunku

pracy z wyboru w spółce prawa handlowego, a następnie eskutek umowy o pracę

nastąpiło na podstawie zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika. Treścią

tego stosunku było umówione stanowisko pracy oraz wynagrodzenie za jej wyko-

nywanie. Sąd Apelacyjny podkreślił, że charakter wykonywanej pracy - prezesa, a nas-

tępnie doradcy handlowego spółki nie wymagał osobistego wykonywania obowiązków

pracowniczych w siedzibie firmy. Wnioskodawca wykonywał na rzecz pracodawcy

pracę dyspozycyjną, z uwzględnieniem nowoczesnych środków łączności. Sąd

Apelacyjny rozważył także równoległe świadczenie pracy przez wnioskodawcę w innych

firmach i uznał, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż nawiązanie stosunku pracy ze

Spółką "R." Oddział w B. było czynnością prawną pozorną.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Trudno odmówić słuszności tym zarzutom kasacji, które dotyczą naruszenia

przepisów postępowania przez niewyjaśnienie warunków wykonywania umowy łączącej

wnioskodawcę z pozwaną Spółką, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art.

4 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń

społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.).

Zgodnie z art. 393

1

pkt 2 KPC kasację można oprzeć na naruszeniu przepisów

postępowania tylko wtedy, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik

sprawy.

Sąd I instancji oparł swoje ustalenia wyłącznie na zeznaniach wnioskodawcy

przesłuchanego w trybie art. 299 KPC w charakterze strony. Zastosowanie tego prze-

pisu, co wynika w sposób jednoznaczny z jego literalnej treści, może mieć miejsce tylko

wówczas gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały nie

wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd Wojewódzki dopuścił dowód z

zeznań wnioskodawcy, pomijając inne środki dowodowe istotne dla rozstrzygnięcia

sprawy.

Takim środkiem dowodowym są niewątpliwie zeznania Bożeny S., która jako

prezes Spółki zawierała z wnioskodawcą umowy o pracę początkowo w pełnym wy-

miarze czasu a następnie na 3/4 etatu. Sąd Wojewódzki wezwał Bożenę S. jako

świadka na rozprawę w dniu 19 kwietnia 1996 r. a następnie - wobec niestawienia się -

mimo prawidłowego zawiadomienia o terminie posiedzenia - pominął dowód z jej zez-

nań. Z akt rentowych wynika nadto, że w Oddziale Spółki w B. były zatrudnione inne

jeszcze osoby, których zeznania mogą mieć w sprawie znaczenie. W dotychczasowym

postępowaniu nie doszło do wyjaśnienia rzeczywistego zakresu czynności

wnioskodawcy, sposobu w jaki rozliczał się z delegacji służbowych, czym charaktery-

zowało się jego podporządkowanie poleceniom pracodawcy w zakresie pracy. Nie

doszło też do ustalenia, jak kształtował się jego czas pracy i jakie było kryterium "peł-

nego etatu", a jakie 3/4 etatu oraz, jakie miał uprawnienia urlopowe itd.

Sąd Najwyższy podziela wywody Sądu Apelacyjnego co do autonomii woli stron

a także co do tego, że praca w ramach stosunku pracy może być wykonywana przez

wspólnika spółki z o.o., że nie musi być świadczona w miejscu pracy, że wymiar jej

może być mierzony zadaniami oraz że może być wykonywana przy zastosowaniu

najnowszych środków komunikacji. Brak jest jednak w sprawie prawidłowych,

wyczerpujących ustaleń, które pozwoliłyby te wywody Sądu Apelacyjnego odnieść do

wnioskodawcy.

Kierując się powyższymi względami, Sąd Najwyższy na mocy art. 393

13

§ 1 KPC

uwzględnił kasację i orzekł jak w sentencji.

========================================