II UKN 15/96

Wyrok z dnia 22 listopada 1996 r.

II UKN 15/96

Roszczenie o odszkodowanie określone w przepisie art. 97 ust. 1 pkt 2

ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich

rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) przedawnia się z upływem 10 lat od dnia

powstania szkody.

Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie: SN Jerzy Kuźniar, SA

Mieczysław Bareja (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 1996 r. sprawy z powództwa

Zofii M. przeciwko Zakładom Mebli Giętych "F." Spółka Akcyjna w R. o odszkodowanie

z tytułu wypadku w drodze do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu

Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 3 lipca 1996 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Zofia M. w pozwie z 21 lutego 1996 r. wnosiła o zasądzenie na jej rzecz od

byłego pracodawcy - Zakładów Mebli Giętych "F." SA w R. kwoty 11.500 zł tytułem

odszkodowania. Twierdziła, że zakład pracy przygotowując wniosek o wcześniejszą

emeryturę w 1981 r. nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 96 ustawy z dnia 14

grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40,

poz. 267 ze zm.) pomijając w treści wniosku fakt inwalidztwa spowodowanego wypad-

kiem w drodze do pracy i nie pouczył o prawie do zbiegu wcześniejszej emerytury z

prawem do renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy pracy. Wysokość odszkodowania

wyliczyła jako równowartość różnicy pomiędzy pobieraną emeryturą a emeryturą w

zbiegu z rentą inwalidzką z tytułu wypadku w drodze do pracy w okresie od grudnia

1992 r. do maja 1994 r. Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 1996 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi powództwo oddalił uznając je za prze-

dawnione. Sąd Wojewódzki ustalił, że powódka w dniu 8 kwietnia 1980 r. będąc

pracownicą pozwanego zakładu pracy uległa wypadkowi w drodze do pracy. W dniu 29

września 1981 r. powódka za pośrednictwem zakładu pracy złożyła wniosek o

wcześniejszą emeryturę nie zawierający informacji dotyczącej wypadku w drodze do

pracy. Powódka po stwierdzeniu inwalidztwa III grupy z ogólnego stanu zdrowia

uzyskała wcześniejszą emeryturę z dniem 1 stycznia 1982 r., to jest z datą, z którą

ustało zatrudnienie. Wniosek w przedmiocie prawa do renty inwalidzkiej z tytułu wy-

padku w drodze do pracy, jakiemu uległa w 1980 r. powódka złożyła dopiero 7 września

1994 r. Prawo do tej renty w zbiegu z prawem do emerytury zostało stwierdzone

wyrokiem Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia

18 października 1995 r. [...] od dnia 1 czerwca 1994 r., to jest za okres trzech miesięcy

wstecz od daty złożenia wniosku. Opierając się na tych ustaleniach Sąd Wojewódzki

stwierdził, że roszczenie o odszkodowanie określone w art. 97 ustawy z dnia 14 grudnia

1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin uległo przedawnieniu sto-

sownie do art. 291 KP. Nadto stwierdził, że gdyby przyjąć odpowiedzialność zakładu

pracy z tego tytułu jako odpowiedzialność deliktową, opartą na przepisie art. 415 KC w

związku z art. 300 KP, to zgodnie z art. 442 KC roszczenie również uległoby

przedawnieniu, ponieważ szkoda powstała w dniu 1 stycznia 1982 r. Ewentualne

późniejsze błędne pouczenie uzyskane w byłym zakładzie pracy nie miało zdaniem -

Sądu Wojewódzkiego - wpływu na bieg przedawnienia.

Wyrokiem z dnia 3 lipca 1996 r. [...] Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Łodzi rewizję strony powodowej oddalił. Sąd Apelacyjny uznał ustalenia

faktyczne dokonane przez Sąd I-ej instancji za w pełni zgodne z dowodami w sprawie i

podzielił ocenę prawną roszczenia powódki jako przedawnionego z tym, że wskazał

podstawę rozstrzygnięcia art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. (Dz. U.

Nr 40, poz. 267 ze zm.) w związku z art. 471 KC oraz art. 118 i 120 § 1 KC. Szkoda

powstała w momencie, w którym powódka uzyskała prawo do wcześniejszej emerytury,

a zatem termin 10-letni przedawnienia określony w art. 120 § 1 KC upłynął z dniem 1

stycznia 1992 r. Okoliczność, że powódka w 1990 r. ponownie zażądała informacji w

byłym zakładzie pracy co do możliwości uzyskania renty inwalidzkiej z tytułu wypadku w

drodze do pracy i miała uzyskać informację błędną, zdaniem Sądu Apelacyjnego nie

ma wpływu na bieg przedawnienia. Tego rodzaju informacja udzielona byłemu

pracownikowi nie należy bowiem do obowiązków wynikających z art. 96 ustawy z dnia

14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, gdyż przepis

ten dotyczy pracowników a nie byłych pracowników i nie ta informacja spowodowała

szkodę ani też nie może stanowić podstawy do roszczeń określonych w art. 97 ust. 1

pkt 2 wyżej wskazanej ustawy.

W kasacji od tego wyroku pełnomocnik powódki zarzucał naruszenie prawa

materialnego - art. 118 KC w związku z art. 455 KC poprzez błędną interpretację tych

przepisów i ich niezastosowanie i wnosił o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 3 lipca 1996 r. [...] oraz przekazanie

sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Twierdził, że powódka w 1990 r. zwracając się do zakładu pracy o informację co

do możliwości uzyskania renty inwalidzkiej wypadkowej, wezwała tym samym dłużnika

do wykonania świadczenia, a zatem, że świadczenie z tą datą stało się wymagalne i w

dacie wniesienia powództwa, to jest 21 lutego 1996 r.nie uległo przedawnieniu w

rozumieniu art. 118 KC.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie jest zasadna.

Przepis art. 96 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym

pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) nakłada na uspołecznione

zakłady pracy określone obowiązki wobec pracowników w związku z realizacją ich

uprawnień do świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych. Jednym z takich obo-

wiązków dotyczących pracowników jest udzielenie informacji dotyczących przysługują-

cych świadczeń.O prawie do świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych decydują

jednakże nie zakłady pracy, ale organy rentowe. Stąd też obowiązek zakładu pracy

dotyczy ogólnych warunków nabywania świadczeń, a nie szczegółowej analizy prawnej

jakie i w jakiej wysokości świadczenia ubezpieczeniowe mogą przysługiwać

pracownikowi. Przepis art. 97 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi podstawę prawną dla

roszczeń pracowników, którzy ponieśli szkodę wskutek niedopełnienia lub nienależy-

tego dopełnienia przez zakład pracy obowiązków wynikających z art. 96 ustawy, ws-

kazując jednocześnie, że pracownik może dochodzić naprawienia szkody według prze-

pisów prawa cywilnego. Zasadnie zatem Sąd Apelacyjny dokonując analizy stanu

prawnego ustalił, że w sprawie zastosowanie mają wyłącznie przepisy prawa cywilnego,

w tym przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń wynikających z niewykonania lub

nienależytego wykonania zobowiązania. Prawidłowe są ustalenia Sądów obu instancji

dotyczące ustalenia terminu powstania szkody. Terminem tym jest termin, w którym

powódka mogłaby nabyć prawo do emerytury w zbiegu z prawem do renty inwalidzkiej z

tytułu wypadku w drodze do pracy, a zatem terminem nabycia prawa do wcześniejszej

emerytury jest 1 stycznia 1982 r. Powództwo zostało wniesione 21 lutego 1996 r., a

więc po upływie 10 lat od daty powstania szkody i wymagalności roszczenia, to jest po

terminie określonym w art. 118 KC. Zasadnie zatem roszczenie zostało przez Sądy obu

instancji uznane za przedawnione. Zarzut kasacji dotyczący naruszenia przepisu art.

455 KC, przez niezastosowanie tego przepisu przez Sądy nie jest zasadny.Powódka w

1990 r. - jak to sama stwierdziła w toku procesu - występowała wyłącznie o informację

dotyczącą ewentualnych uprawnień do renty inwalidzkiej wypadkowej. Nie występowała

zatem z roszczeniem przeciwko zakładowi pracy ani do sądu pracy, ani też wprost do

byłego zakładu pracy. Nie dochodziła tego roszczenia i nie żądała wypłaty

odszkodowania. Nie było zatem żądania (wezwania), o którym mowa w art. 455 KC.

Z tej też przyczyny nie można uznać zarzutu zawartego w kasacji za zasadny. W

tych warunkach, rozpoznając kasację w jej granicach (art. 393

11

KPC), stosownie do

art. 393

12

KPC orzeczono jak w sentencji.

========================================